장음표시 사용
311쪽
ac si erum numero se ipsos, alios confundunt, longe l. a recita prognoseo meta abscedunt , generalia tantilia Laquaedam vel mulierculis notissima effutiente S. Hanc in docuit doctrinam Galenus clim alibi, tum in Comm. sedi i Epid. ad historiam Erastini iuXta lueo colae torrentem i . ia' habitantis, cui quintam diem supremam , de fatalem fui illa consideratio. tradit Hipp. qui nihilo miniis in Prognosticis praedixerat: Feb, tum iudicatione ei dem iumero diebus sunt i ex quibus homines evadunt, ct ex quibus moriuntur deinde,
Amplicissima acygnis Armatas securissimis quarto die melante de nere mox dixit: Maligni mae erδρο quae cum grauisimis gnis sunt, quarto die , vel ante perimunt Rationem vero reddens Galenus cur Erasinus, quanquam grauia omnia haberet, ad diem tamen quin tum productus fuit, respondet , quod primo die mediocriter haberet. Scripsit quidem in eo ad erbum ita Primus dies quietus. uintus itaque dies , subdit Gad. quo defunctu es, quartus es, primum se .c 'Π mc βμς i. IV Et tu; hi hanc ergo conliderationem, cuia Veluvianus morbus, dum Mi ipe ii, prurium incepit, vehemens admodum ecthi, magno l. cum intercalaris. impetu, ac celerrimo motu ingrueret, ob ignitarum exhalationum, is inerarum variarum unde illae mergebant, multitudinem, atque turgentiam , argumento esse poterat magnitudinis, ac terroris eius, sed tantam vehementia a aequaliacumine dii in iansuram non esse , nisi intercalari, ac reuersi vo quodam modo ; similitudine febrium illa Similitudinerum, quae , cum statim nascuntur, Vehementissima in s. . .es ''' uehunt tympio mata, sed, non multos post dies,tanta earum acuties mitescit , praesertim ab excietione aliqua facta is, etiamsi symptomaticὼs rursus tamen erumpentes , ac uientem qua vicillitudine, in quadragesimum usque diem, imo aliquando de in centesimum, ac ulterius prouehuntur. Vnde terraemotus , incendium a Vesuuii valde 'tio ad vj acutorum morborum in morem primis diebus debacchari omnes obse tuarunt , sed post septimam undecima nata,
312쪽
diem manifestae remissionis signa dedere, mulio i, magis
post decimam quartam, vigesimam, ob factam eX cretionem tot ac tam diuersi generis e X crementorum , quae in adeo longa periodo intra suas venas, auitates, ii scera collegerat Interim tamen denuo per Vices excandescendo, quoties inerte aliquot ibi ab antegresso incendio superstites, aut a fuliginibus igneis, aut ab alio empy- reumate ibidem relicto inflammantur, cum illis e X halatione S, quae post conceptum ardorem velocissime cientur. Nam hodie, nempe die io mensis Maij, adhuc sum os expirat , qui matutino ac sereno tempore candidas aemu lantur nubes, aliquantisper mugit, a remulos edit motus, Quaestium ; sed rarissimos . Quamobrem hac occasione soluendum est j laesitum, de quo etiam nonnulla superius, quantum vi-ie' eii emo delicet durare , aut protrahi terrae tremor soleat; alte-tus rum huic anneXum, an quadragesimus dies ultimus ei ter-
minus praefigendus sit, ut visus est sentire Aristoteles. Antemus dies illi omnia itaque dicerem , certam rei huic inlitationem actis P 'E mi gnari non posse, probabiliter tamen, diu, aut breui terraed 'eum motum durare, prout magna, vel parua est e X halationum,i'' ac internorum spirituum copia, & iuxta faciliorem , aut si bi: dissiciliorem ad exitum datam facultatem,nec non pro Vatio. ria terrae dispositione nunc magis, nunc miniis ad eos progignendos apta, Midonea. Quare, cum terra motu S, dum primum sentitur , magnus, vehemens est, copiosa imis exhalationem intra viscera terrae adesse demonstrat, proinde verisimiliter praesagiri potest, nsi adeo breui tempore cessaturum esse, imo saepe, ac saepius Xhalationes intra specus abditas,d iam commotas terram esse quassaturaS. Quod quam Verum sit, patet clarissime in Vesuuio, cuius terra post mentes quinque, Multerius imo etiam nuctremere per vices non desinit,& e cuius crateribus sumoruiudicia pri quoque nube Sassidue eleuari videntur. Vnde censeo per semis incen plures adhuc menses,annos'. fortast Setia,tanti mali hodie
ς' i' ς Vesuuio editi indicia eiusmodi duratura esse , sed citri
313쪽
Liber Secundus. 29 Iincolarum eius detrimenta, clades , cuiusmodi ab initio passi sunt, dico modestissime,nec tam noxia foras erupente materia. Ita enim etiam Galenus . Meth. suo saeculo su- mos euidentes, scintillantes ignes intra Vesuui profundum visos fuisse , ac emicasse narrat, in quos pariter aeris illius teporem, siccitatem, ac salubritatem magna ex parte refert id quod euenit post decantatissimum incendium T. esp. Imperio editum , alia a deinceps identidem, sed valde minora, obseruata, uti supra eX Dione, Vitruvio, Plutarcho, alijs ostendimus. Vixit enim Gai Romae Traiani, Antonini, & Commodi artatibus, quibus reliquiae adhuc tam immanis, horrifici incendi penitiis extinctae non erant . Sed&in re hac decidenda dissicillimum est iudicium, ideo i dicamus cum Simone Portio Nec sciri aliterposse, nisilibrata materia, qua ignis ille alitur. Loquitur enim de Puteolano incendi , quod a Vesuuiano praesenti vix disterens erat. Ad secundarium Quaesitum, de quadragesima die terrae motui ab Aristotele praefixa responderim, hanc Philosophi assertionem non esie aeternae veritatis, sed ,ut plurimum, veluti sunt Medicorum placita, raphoristica Hippocratis sentcntiae. Vnde varij
tremores terra obseruati sunt intra quadraginta dierum limitem, quod tempus Gai postremum acutorum, sed per decidentiam dictorum, principium vero chronicorum statuit , finem inuenisse, qualis inter caeteros fuit, qui anno DLVI in Constantinopolitana Vrbe viguit Verumtanaen si intra huiusmodi tempus non finiatur, perseuerare quoque poterit in unum , duos, vel tres etiam annos, prout scribit Averro es artate itia accidisse Cordubae,circa annum
M DIII. Siquidem cum disposita iam terra sit ad nouam
continue producendam exhalationem, dum in intimis eius
loculis portio quatum uis exigua adest, haec tanquam principium quoddam antea iam commotum reliquas vicinas exhalationes facile ad se se allicit, perinde ac aestiuis diebus non semel videmus ad pusillam nubeculam in aerem
colligat. De quadra gesima die s
terr tremOI aetate verr. ouandiu perindurarit.
314쪽
mento temporis propinquos aduolare vapores, e quorum concursu, coalitu mox paruulae nubis corpus in immensam augetur molem, ter amplum Caeli spatium dicto citius Occupat,omnes i. Solis radios obnubilat. Quod si quispiam a me quaerat causam, quam sublicet Aristotelis, cur tremor terra usque in quadragesima diem durare queat, imo in unum, duos , ac plures annos, sprtasse dici posset, id piopterea euenire , quia,cum gignatur plerumque terraemotus, ut supra ostendimus, in Autumno, 'eie,tanquam temporibus maYime idoneis ad pariendas exhalationes, cesset l. ille , ut plurimum in Hyeme , ac Aesta te, nisi cesset, vel desima cito imo saepius ingruat, verisit mile iit,exhalationem ipsam multo indigcre tempore ad exitum, ut interim aliqua superueniat e illis anni tempestatibus, quae aut imbecilliores reddunt exhalationes, aut cas penitus disiicimat , qui terminus quadraginta circiter dierum curriculo circumscribitur. Quandoquidem, si terrae motus suscitetur in Autumno, transactis quadraginta diebus, iam Hyems rigere incipit, quatum stigora , tum
humiditates praeualent, a quibus infirmantur eXhalationes; si verno tempore fiat, Aestatem ingredimur , a cuius calore gelu soluitur, derrae meatus aliscunt, sic l. liberim seras exeundi aditum Xhalationibus praebet, Veriim si hoc post tempus perseueret, credendum est,tantam exhalationis copiam terrae subesse, quantam Ventura Hyems, aestas dissipare, ac resoluere non valeant Vnde,pro exemplo, dum transitus fit ab Autumno, nec per totam Hyemem terrae motus cessat Ver superuenit, quo sacilisemel noua generari potest materia, quae impetum ac violantum motum alterius, quae inibi remansit, subsequens, in causa erit, ut continuus fiat, ac inualestat hac ration tremor ad aliquot etiam annos. Considerent id obsecro
nuc in Vesuuiano casu viri speculationi dedit magis,quam sim ego Quippe vel mense nuperrime egressis, cui nomen Augustus, Vesuuius, desumos densissimos,ac cineres eges
315쪽
Liber Secundus 293 sit , imo ' aqitas copiosissimas frequentes etiamnum
tremore S non contemnendos patitur, DXit J. Deti S,
permnem Autumiai de initi bina H emis, rursus desaeuiat, redintegratis viribus adauctis q. per id anni tempus exhalationibus, qua in praesentibus tam coiri inuis, On3is, magnilq. siccitatibus, lani nemijs, intra teta a fortasse specus cohibite Sut,nec soras efflantur,tepore magis congruo debacchaturae, nisi,post Deum, ea, quae nao asteram, subsidio astutura sim t. Postremo, quantum ad tertium , quod Tetti si duodMedicos dicebam conlue utile ad pensum adducere 'Prognosi, erat modus,quo morbi, utrolibet et elatu termi pendunt Me nandi, iudicari ac solitisblent . Sed ciendum hoc in loco tic si morbos duobus modis feliciter terminari aut . .. id chronici iniuntur, si acuti M. u. Siquidem morbi bi quomodo longi soluuntur, aut cocta paulatim, aut vacuata, aut ui ' sentibiliter resoluta materia, acuti vero iudicantur instigni, repentina aliqua euacuatione superueniente,ut Haemorrhagia, Diarili xa, Sudore, Vomitu critico , tot ijs uberibus, mensibus iaemorrhoidibus rati tali O translata materia, nempe a parte nobili ad ignobilem , quae crisis per Cri sperab
abscessum, Vel κατα sis oestra per translationem dicitur si iςς cui illa vitia ε κριι 1 per cXcrctionem . Qticae per abicessum '
sit, crisis est imperfecta, nec morbum undique Oluit, imo si eis e nouus morbus tametsi leuior priori silc cedit Optim f perfecta crisis est illa, quae morbum plane tollit, sym-
plomata eius.' suuiit remor, ardor ver acuto ruta morborum more a primo egor tu progredi visi sunt,ideoq. Vesuvianus morbus ut acutus iudicatus est, licet syna plomatica potius crisis fuerit, statim videlicet per initiata, modo iudi- apparens, attamen de illis symptomaticis fuisse censeri de catus fuerit bet, quae non omnino damnantur ab Hipp. quatenus pereas moi bificae caecluduntur, ac minoratur materiae .Qllamobrem a tanta cinerum, arenarum, saxorum, ignitorum
laticum colluvie, intra sui immanis corporis vasa, viscera in tam longa quiete, ac intermissione coaceruata,abun du
316쪽
de nimis expiatus, ac exoneratus, nunc melius habet, nec, quoad intima, ita torquetur , vel uritur, cum praeterea ex vastissimo tum stomacho,tum ventre tot ructus, trepitus teterrimi odoris sulphure , nimirtim exhalationes, ac Ventos excreuerit; Vnde,sicut supra non temere a me fuit Vesuvianus id estiuiani mali genus Cholericae dictae Diathcsi compa
sis ' i 4 ratum ita nunc minime dubitabo idem assimilare lapidos apud Pe sar Diarrhoeae celebri apud Pedemontanum . In eo qui, illiti dem symptomaticiae, imperfectae, ac per decubitum fictae
crisis damna,&incommoda enituerunt, quod ab ignobiliori montis parte, qualis barathrum eius est, ad multo nobiliores, ac praestantiores, per metastasin, conuersa materia, omni praua qualitate insecta, loca tot exteriora amoe-1iissima, ac floridissima depasta fuit, tot homines, tot bruta peremit, tot Vrbes, Oppida diruit, ac de uastauit. Avicenn lo quam Verum hic illud Auicennae Raros ab acutis periferis morbis euasio, citrὼ membri alicuius decurtatio- Α, tibi di recidiuatione verendum est Si de proesime si reeidiua facienda sermo intelligitur,4 de ea, qua morbus hic Veliis , suu ianus ad pristinam saeuitiem, pristinumq. furorem, acumen denuo his temporibus rediturus sit, ego quidem censeo inquilinos in utramque aurem dormire posse, quia
morbus fere integre iudicatus per tot hiatus fauces, tot recrementorum generibus eXcreatis, ii quoque ardoris in terranei ad incinerationem mineris redactis. non
negans aliquas subesse reliquias, a quibus praesentes fumi in sublime tolluntur,4 nescio qui interdu soni, ac bombi, imo etiam parui, aliquado magni tremores ab exhalationibus nonnullis introclusis edutur Ad meus sermo accipie-dus de morbo, qui iterum possit accolis negotium agnu, aerumnosti facessere. Non enim id posse erici puto,ia larga 24 u facta vacuatione,ad qua symptomata ferme cuncta cessasse undecima ta videmus,secu ac contigit Hermocrati apud Hipp.in Epid.
die subleuato qui undecimo die apprime leuatus suis, sed frustra, quippe lethali, nulla exclusio critica praecesserat;&, si quae parua etiamnu
317쪽
reliquiae supersunt, ad consummationem properant quinina o non sim ratione speratur, tantaenaorbi huius aluitiei, cladis periodicationem sit iterum cum tempore reuer viid hi ictur, quod auertat Deus; quando natura montis vel a lictb' ' prima sui conto inutione ad hoc malum propensa est, 'c'ci licito corporis passuri habilitas magnam in morborum genera di sitione vim habet, per valde remotiora saecula, quam postis in futur m
Titi aetatem accidcrit, longissino interuallo apparituram, tum quia maxima minerarum internarum expurgatio, io redire non consumptio iacta lio die cli, quali regeneratui atque col- 'i
lectio, ad noui morbi magni, perniciosi e Xcitationen ,, nili in ciui ore longillimo fieri non posse videtur, cuni in nostri corporibus verum plerumque sit Livianum illud. AI orbis defuncta corpora lubriora eseos eruiit Tum multo etiam magis, quod hiatus ille in Vesuuii fastigio a tot saeculis,incendiorum, ac terrae motuum Occasione factus, in amplit imam hodie voraginc in circuitus sex circiter milliaria amplius adhuc fatiscens degenerauit,per cuius patentissimas fauces assidi: perspirant halitus illi, spiritus interni, qui terrae motuum, Maccensionis igniuin terrae specubus,mineris ulphureis bituminosis, Malijs
infarctis , potissimae lunt, ac principalis caulae . Quoniam autem curiosita hominum coctiam pro cc sit, ut ab hominibus extorquere contendat quae it prassit: manas vires, ct supra humanam sunt capacitatem, atque naturam, ideo
hoc in loco discutiendum , quod ab omnibus Maeritur; virum haec Vesuuiana perturbatio tremoribus terrae ipsius Vό
montis,&incendio tam filiae ste propagata, deteri u ali- sume, facta
quid in communem , ac generalcm pernici cm porici d t, bi praeter tot illata damna incolis, Vicinis. xlo Vbi ab-bdhue sol soluero , triplici quoque mandato paruero , quod apud in ida: H Vp. perstat in Epide mi; s. praetenta , cognoscito praesentia, praedicit utura. Qua tamen in re quo me vertam nescio; Quippe si dixero, me distantissime natum a Chaldaeorum, Hegyptiorum regione, quae cum a Vir ine
318쪽
α96 ψὴui Ardentis 'I 2 gine regatur, atque Mercurio, idcirco progignit homines
ut ' u 'a qui antecellunt cognitione in athematum, obseruationelii ima est , imo tuum caelestium,ac syderum apud Ptolemaeum .Qua-
b his rip. statim obi j cietur, Hippocratem in lib. demere, Aq.
necessaria sit ioc. cal. in lib. praesertim de Cris Mecret diebus a P ς inagni admodum facere Astronomiam, Astrologiamue, dum ambo conchidere videntur, magnam omnino partem ad bene medendu eam conferre ad criticorum dierum intelligentiam,nec non mulios inueniri Medicos sub Italo Caelo Astrologos fortasse magis, quam Medicos . hi id si Eeuhei . confugiam ad μαν ri ιν, idest, praesensionem, scientiam . quhd ii ho rerum futurarum , quam Cicero lib. I. de Diuinitat interministriis quae homines versari affirmat, cuius regiam Plato in Timaeo
Eii 4 in collocat in hepate, sed quam recte alibi discussit in Si ad
Tta ia quod Medicorum placita sola me recepero, obtrudet alter, me-h' dicam disciplinam nulli certae demonstrationi, sed proba
cturalis bili tantum inniti coniecturae, proindeq. merit m earum Responsum numero censeri, quas Plato in Philebo οκαστικάς nominat R ixim)m tiae artificiali coniectura veritatem indagant. Verum, si
primam considero obiectionem, hanc dixerim , vel accipi de Astronomia vocata iudiciaria, vel de Astrologia proprie dicta si de priori, ne verbum quidem Ad quam sicut ad Nec romantiam , a qua illa vix differt, cum spectar videantur vana iudicia, praesagia futurarum rerum, eventuum nescio quorundam bonorum,Vel malorum sunt flexa nimis,ambigua, di fallacia iuxta Delphica olim or
Ibis, redibi non morieris in bello Et Aio te Aeacida Romanos incere post e. Sub quibus etiam non li ulla continentur, qua aliqui hodie ἡ A a Vesuuiano incendi , ac terrae motu elicere conantur, apud Sacros ut posteris praedicent portentosi, ideo talia libens, vo- quam pr0iis omitto, praesertim quia a Sacris tum eloquii ijs tumno δε-ς ψ ed ei s ampr dein detestata,&p Vnde in Abud satam Esaia cas ' q7 contemplabantur γdera,ctsupptitabant menses,
319쪽
Liber Secundus. 2M menses, ut ex eis a untiarentfutura tibi, eccefactisunt
quasi stipula, igni combuψsit eos. De mi mero istorum fuere illi, quos Senatus Romanus, alioquin superstitionibus deditissimus, ex Vrbe pellendos decreuit , ut videre est apud
Tacitum et Annal. 5 quos anica vocaverat genus hominum petentibus in dum erantibusfallax . Contra quos tot leges, sanctiones Sunam. Pontis Imperat. perstant, ac militant. Quorum libri insuper illi fuisse dicuntur, quos S.Lucas refert in Adt Apostol igni combustos in Epheso a nonnullis, qui post D. Pauli praedicationem ad Christi fidem conuersii sunt, atteilante D. Augustino in oexplicat. Psalmi 64. Si de Astrologia scientifica agricultoribus, nauigantibus, medicis nec cisaria, per quam status
Planetarum, etodiaci signa addiscuntur, quatenus malignos, ac pestilentes morbos nobis impertiri valent, nec non syderum quorundam proprietates , velut Arcturi, Pleiadum, S Caniculta, quae magnain in humoribus nostri corporis alterationem eis cere solent, per quam demum Lunae , ac Solis status agnoscuntur, unde Galenus pro faciliori agnitione occasionis, quae praeceps nimis est, operationum Artis, cuiusmodi inprimis sunt pharmacorum , exhibitio, phlebotomiae celebratio,dierum criticorum rationem mirabiliter venatur, contra opinionem Asclepiadis, celsi, qui uno potius, quam altero dies, elicius
morbos terminari audenter negarunt, quibus subscribens Averro es, dies critici, inquit, Hippocratis tantum auctoritate, ct experientia nituntur, nulla Arma, ct solida ratione con mali. Si, inquam, de Astrologia proprie sumpta praesens accipiatur sermo, nihil ea ad prognosticandum Medicinae conducit, quoniam haec abunde prognostica signa petit, S indagat,nepe ab his, quae ad initia huius Capituli significata fuerunt Quapropter nec quae talis scientia suppeditare signa posset ad id resagi genus enuntiandum nunc prosequi in animo est. Si de virtute praedicendi aliquibus hominibus, vel Ethnicorum testimonio
Libri in Acth. Apolt. ccmbullio. Non item scientifica Astrologia. De dierum
criticolumus mirabili ex Galeno con
320쪽
concessa, quam nos Christiani tantum agnoscimus in Sanctis viris diuino assatis spiritu , haec remotissime a me distat, qui peccator sum, nec splendidum, aut nitidum, speculi instar,iecur habeo ad exprimendas imagines , iuxta id quod autumabat Plat, quique insuper hebetis sum ingenij, obnubilatae q. mentis, sit potitis tanta virtus in cerebro una cum alijs principibus potentiis , prout Medici sensati
Philosophi censent,collocanda sit Quare absit a me tanto fastu inflari. Contentus ergo ero solum tum medica , ct meteorologica speculatione, tum Historicorum relatu, nullo tamen etiam pacto omittens quidquid Sacrae impera't, docentu e paginae, id i in subsequenti Capite, quod postremum crit meae huius EXercitationis.
De eodem Prognostico Curationes id ac Praesi; uatione. Ubi antea quaeritur , an Ves manus ca
sius saeuiora mala impendere praesigne , O quid Co
mete praesagiant, ac Terr motus, quomodo , hi non
Cuinam causi attribuenda sit Pestis sis, rus tempore Titi, poni futtianum incendium, Romanum Pop. tam acriter a flixit. Deinceps copi proponuntur in morbis prestertim periodicis Vessi utanum malum cur purganti minorantia non admittat,m nec alterantia, s piceranica Neapolitam inuisem nomen susinoratiui Proph lactice in nobis quot bona prestare soleat,di an in Vesu uiano morba periodico eadem Fcere aleat Torago amplisime hodie dilatata quomodo emissarii,aut fonticuli innarati s imminentibus incendi, Vessulam praecauere