장음표시 사용
301쪽
temporibiis terrae tremores non persentiri. Dixerim ergo
adtollendam hanc contradictionem , quae primo speiquin verbis Philolbi hi lubesse videtur, tranquillitatem aerissum hoc in loco debere tanquam signum indicans tantum
modo exhalationes in terrae specubus coercitas, e quibus probabiliter expectari terraemotus potest , si non prosiliant, sed, non extra eas spirare,tanta in aere tranquillitas aperte nimis ostendit, ut Aristotelis sensus sit, quod in iam dictis temporibus, quibus facile generantur eae halationes, facile quo j terrae tremores sentiantur, in ijsdem mei Vcro si qui venti in aere valide flare deberent, nihilominus quiescant, spirare i desinant, aere admodum quieto perseuerante, argumento nobis aliquando esse posse, quod illa exhalatio, quae foras non exit, sed in sinu terrae continetur in uita, non valde post terram ipsam concussura est. Secundum, quod tempore, quo terrae motus imminent, Sol, tametsi Caelum nubilosum non appareat, velut subobscurus intuentium oculis offertur , cuius euentus haec detur esse causa, quia cum tota e X halatio, quae parere tre morem debet, intra specus Manfractus terrae includatur, nec portio eius tanta in aeris regione adsit, quanta necessaria iudicatur ad rarefaciendos, ac disti luendos vapores iugiter e terrae leuarii blitos , Sol talium vaporum interiectu nitidissimum suum lumen libere impertiri nequit. Tertium signum ab Aristotele ponitur . et cap. 7. Plin. lib. a. cap. 8 I. nempe, si interdiu, vel paulo post occasum Solis, sereno Caelo appareat tenuis linea nubecular,
in longum spatium extensae Cuius ratio est,quia istiusmodi nubes, aliquandiu praesertim perseverans, plane indicat ne minimam pilare auram , proinde l. cuncta silere, tranquilla esse, omni intra terram halitu Diritu q. cohibito.Qgartum attribuitur Solis, ac Lunae Eclipsi, quod ,per huiusmodi deliquium, calore abeunte,aerem frigus subeat,
ingrediatur, vi cuius terrae meatus constringuntur. Vna
exhalationes in eius visceribus cohibentur, quae pro exitu
cum soliat o dubii, conia citatio Aristotelis. Solis terris o
lo,subobscuritas curiat. Signum II. Tenuis linea nubeculae se
ac Lunae quomodo terrae tremores prqsagiat.
302쪽
constans volatus, aut mora terrae O
tionem quale preollendat. Signum v. Mare nauigantium manu si que leuissima res detineatur,et tremiscat quomodo indicet impen dentem terr
Signum VI. Obiectio aduersus huius modi sensi. Maris intumescentia abs .manis' sto fatu qua de causa ter
Signum VII. Turbatio aquarum intra puteos, prξ sertim si una adsit malus odor, quam- Lbrem immi-
cum soliditate terra luctantes eandem quas ant, ac tremere faciunt. Hanc sane causam, unde signum tale pro manat, puto habuisse locum in hodierno csuvij motu, incendio, quia mense Octobri Eclipsis eiusmodi facta fuit, quo praeterea venti Boreales frigidissimi per totum hunc Romanum,&Neapolitanum tractum multis diebus spirauere. Quintum signum aliquando nobis exhibent alites huc illuc volitantes , nec ulli bi pedes sistentes, quasi mox collapsura loca subodorantes , quo astu δε signo serunt Anaximenem Philosophum terrae tremorem praevidisse. Quomodo autem brutae animantes haec ,4 consimilia certius quam homines praesentire, ac praesagire valeant, superitis notatum a me fuit Sextum esse volunt, quod aequor nauigantes siquid leuissimi ponderis digitorum nexu comprehendant, aut patente manu contineant, tremiscere illud intuentur, non aliam ob causam, ut aliqui opinantur, nisi quia nescio quae paruae exhalationes subleuantur, quae leuis limae rei motum quendam suppeditan: Cui tame a signo non multum fidendum est;quoniam,si omnia impendentis terrae motionis indicia spectare eo debent, ut spiritus, seu exhalationes intra terrae viscera coercitas esse demonstrent,profecto signum hoc partim fidum esse videtur, quippe quod argumentum est, spiritus e terra prosilire incipientis,& e consequenti terrae motus neutiquam astuturi. Septimum, quando mare absque flatu repente intumescit. Tunc enim ille tumor e magna eXhalationis copia, consertim egredi tentante, particulatim per venas exeu-te , ilicitur . Quod signum similiter non adeo essicax esse creditur apud eos praesertim, qui terrae motum in mari non nisi dissicillime excitari posse existimant, praeterquam- quod , dato, ibi eum posse aeri, vix dignosci nihilominus posset, unde nam illa maris tumescentia oriretur Octauum sit,si in puteis turbetur aqua, ct haec tetrii inhalet odorem, ac peregrinum aliquem admiserit saporem, absente alia quavis causa manifesta. Hoc signum conturbatet aquae licet
303쪽
Liber Secundus a Piante motium, J i agrorem Vesuui neglectum, praecessisse ense osten in puteis quibusdam montis, ex relatu accolarum sunt, qui lat terrῆ re' striptis impressis annotarunt, vellit nonnullos eXsuccos, e δ' ut aut exhaustos penitus visos suille. Qio signo legitur Pherecidem, magistrum P, thagorae, futurum terrae motum praedixisse , post nimirum haustam elui co aquana Oritur enim talis turbatio, odor i. ex multo piritui cauernis conanti exire,&terram Suli huri admixtam eructanti. O gnum, imputeis iplis subtilitant latices , atque I aiccsio aqua ascendant, quod ab eadem causa pro ime allata emanat x. I in puriatus elum ex imo lubiens terrana, atque adeo aquam su liter indicent
perpositam in sublime effert. Id ipsit in accidisse legi ante est motum insigne in terra motum , qui anno i 7 o. errariam con- m x. cuint. Quo similiter tempore Padus cima turbidus, tum ampullis in aerem exsiliens fluesit, cum piscium mortalitate . Decimum, si media Acstate in litum frigus ingruat hoc rationem habet cum his quae supra dicebatia in Eclipsi instruem
Solis, iunae, ac ventorum Borealium spiratione. Si qui quire deter-dem tune exhalationes praeterito calore in cauernis pro i ei dilui' genitae, per antiperistasin introrsus sese colligunt, ter Signum x. ram l. collidunt, modo sepe superius explicat in deci Quare soni, mum, si soni aliquot ex recensitis a me in superioribus au ignu
diri incipiant, quales Om Ollunt, mugitus, clangores, cedan: terret quorum diuersitas tum copiae spirituum, aut exilitati, tum H Qtuna Variae anfractuum, per quos emittuntur, Ormae, atque n-gurae, nec non corun dc in humiditati, vel ariditati, similitudine variarum vocum in homine, accepta referri debet, prout alibi demonstratum est. Qui tamen bini fieri etiari L , quandoque solent, tametsi tanta non adsit spirituum copia, quanta admotum terrae faciendum necessario requiritur, quippe ad sonum sermandum minor Valde spiritalis Me e fonta substantiae quantitas sulficere potest. Duodecimum, Me ignituna figu- te, rota quoddam instar columnae ignea in aere apparens, ii , Eliph quoniam magna cum sit exhalationum sursum ascenden rens tetihmotium ubertas, inccndi hae sacile possunt,sormam a indueres 'r' ς
304쪽
impressionis oblongae, quae specimen columnae praebeat; quo signo Calisthenes terrae motum praesagijs e traditur; super quo tamen eadem viget dubitatio, quae non adeo
ante suscitata fuit in exspiratione Xhalationum C terra is, Ad ertuli qua oppositum potius suadetur. Decimuintertium aliud b ἡ- Qteolroia,nempe Crinitum Jdus, quod terrae motum an re subsequa tecedere interdum est animaduersum, quemadmodum in xur terrae te Achaia accidit, Aristotelis testimonio ubi, priusquam tre- signum xii 1 in Ore quateretur diluuio inundaretur, Cometa apparuit. Quod signum,uelut duodecimum , quid aliud nobis signat, quam tempus ad producendas exhalationes idoneum Θ imo non ordinarias eXhalatione , sed igni concisi iussi etiζndo aptissimas, Ut propterea Crinita sibila citatu digna vesuuiuri magnitudinis, quae supra Vesuuianam voraginem per plures dies emicabat, cum effectus esset ignitarum exhalationum e montis barathro in sublime eleuatarum, tum signae uidentissimum utriusque mali non modo affuturi, sed in- Cautio hae choati iam, facti Quae signa cuncta, indicia caue pu- ss 'he te certo praemonstrare terrae motus,4 incendia, cum eo- contempla rum nonnulla absque illis nascituris fieri possitnt,4 aliqua xi00ς ctiam non tam futuri, quam iam ccpti mali utriusque, sed nondum tamen saeuientis, argumentum praebeant. Ne taceam , quod si praedicta accidentia , vel omnia simul,vel saltem plura coniunctim non apparent, per quae ininunia, collecta quaedam velut techmeriodes conficiatur demonstratio , vacillans nimis coniectura, iudicium dissicillimum hac in re erit. Sed quaenam reuera signa erunt Ve- Signa ala sutilanum incendium prae indicanti, Ubi aliquo in loco de per interualla tremores una cum flagrantia suscitari solent, lent Vesuuia puto equidem ambo mala communia habere indicia;Con-ὸ ζώ cesserim tamen libenter leves tremores, boatus'. aliquos nonnunquam in monte hoc, sicut etiam fit in Aetna persentiri, si diri j pos e , absque eo quod ulla inde emicet
coruscatio, aut flammarum erumpat euomitio sed nomis ingentes crediderim fieri tam motus, quam strepitus,praesertim
305쪽
Liber Secundus. a 33sertim si post lono iam temporis cursum e X citent tir, quin prae seribus iam sit horrificum incendium cuius ideo impendentis signa innuens Cassiodorus lib. . ar epist. o. h. iam
sic ait Praemittitsigna grauia vi tolerabilius sineantur nepote . aduersa tantis enim molibus rixante natura montis illius hiatus immurmurat , ut excitatus quidam piritus grandison remitu icina terri cet Ante quem Plinius nepos Epist. ro .lib. 6. similiter scripserat Praecesserat permultos dies tremor terrae formidolosus . Vt ambo hi celeberrimi Scriptores pro indiciis iam affuturi incendi nolent,quando terra motis tremere,ac fremere incipit. licet Plinius, de sonis,bombis I mugitibus no loquatur, fortasse tamen eos innuit sub sormidolosis terrae motibus . Atqui eos non tacet Dio, qui intra eluui cauernas tonitrua, supra terram vero mugitus tam ingentes, sonoros editos fuisse narrat ante eius flagrantiam, ut vel a Capuanis audirentur. Sic laetetus notat aliquando Aetna incendia pra indicata esse ab huiusmodi clangoribus , atque fremitibus, quales per totam Siciliam auditi fuerunt anno II 37 per Ir. dies, quibus e abrupta voragine reiectae flammae superuenere. Qua ergo in Vesuuio lito pie genio flammiuomo terraemotum prae indicant, eadem breui cum arsurum esse signincant. Hodie tamen signa haec ab aliquibus, ut diaei, obseruata, temere q. neglecta, nimis obscura pleris i. fuere, Mnimium vicina flagrori, cuius propterea repente ingruentis impetum, funesta si plagas efffugere , aut praecauere multi non potuerunt. S mplomata, quae pro- signis sunt apud Medicos, tam Vesuuii, quam alterius cuiuslibet loci tremorem, Mardorem concomitari , S subsequi solita, quae ob id ad Pathognomonica, S: Epiphoeno divi
mena reserri quodammodo pollunt , perquam multa lit montea'pue teris, relationibus,& tractatibus editis hodie sicut Molim in Epiph eapud Historicos, qui de antiquioribus egere incendijs ''m Mannotata inueniuntur, praesertim fumosarum nubium , ignium,in flammarum eruptio, cinerum, arenarum, qa-
306쪽
Redarguitur opinio existimantium malum hoc in
Vesuuioi mpathicum es se,cum idio- pathicum sit. Qui siSnM Nedicis ii dicent mor. bun , vel idio pathicu, vel
pidum multiformium , nec non aquarum seruentium euo inmiti, ad quae tot aedificiorum,imo integrorum Oppidorum demolitio, tot hominum interitus, brutarum quoque animantium, sicut deniq. fertilissimorum locorum calamitosa strages; Quae omnia Ingula cum me fuerint sit perius non semel commemorata , iterum hoc in loco decantanda minime sunt , proinde l. ad Prognostica proprie dicta breuiter pereurrenda descendo Si prius coronidis loco addidero, in serie horum signoruna, illa quoque praetermittenda non esse, quae malum indicent , vel protopathice, vel sympathice factum, praesertim quia non desunt, qui riptis mandarunt, Vesuuianum hoc sympathicum
prorsus esse , aliunde monti communicatum; sed horum opinio redarguitur consideratione medica. Quotiescunq. enim pars aliqua consensus nomine laborat,semper anteire solant signa particula primario laborantis,quae ubi sanata est, illico pars in consensum tracta incolumis apparet Verum in hoc casu contrarium cernimus , quia statim in Vesuuio obortus est, nocte solum antecedente magna in eo facta perturbatione uxta illud fortasse Nox, quae accessionem anteceditgrauior nec ante, vel post ulla tanti mali signa obseruata suerunt in circumsitis diicinis locis flagrare alioquin solitis, quales sunt Aenaria Insula, Cumar,4 Puteoli.
De Prognostici, in quo anteistera ostenditur , quot quaenam in eo sedici contemplontur deinde quomodo Vesuuiano morbo laxa quadam similitudine,adaptari possint. omodo fit intelligni lus Hippocrates . bisigna peplica ait securitatem crisis celeritatem indicare, se ex altera parte damnare ea
et Metur si statim a morbi initio appareant. Viri m
307쪽
Liber Secundus . 23 1 in acutis morbis temporis confideratio desimendas ab Historia ieri m aut morbi Pro the ex Hippocrati , e Galeni doctrina . aesita duo fluuntur,
alteriιm quandii soleant perdurare terrae motus,alterum,an,iuxta Ari Hotelis mentem quadragesima dies in termino eis prefigi debeat. Asorbi tam acuti,quam chronici, quot, quibusnam modis fluantur Et qualium acutorum more V uvianus iudicatus sit. An recidiva timeri possit haec e uuiana perturbatio, maiora, ac Iutora adhuc mala impra alen
tia portelidat . amam prologias, tilis in Ide dicina, quaemam passim tam ab Ethnicis, quam
MI Prognosi morborum tria inprimis soliti
sunt Medici rimari. I. Euentum,Huc bonum,
siue malum. II. Tempus, quo id euenturum H est, breue nesen logum futurum sit. Ill.Mos, a s V dum, per quem morbus, utrumuis sinen L sortiatur, ad exitum veniet. Quae triplex cognitio δε ad Medic eudoxiam quammaxime facit aegroto ruri commodo, ac saluti acquirendae non parum conducit, pro auxili frite, atque ex methodo instituendis, praesertim vero, pro victu ratione, ne nat in ea error, qui saepe aegris exitio est magis quam morbi qualitas . Primum autem asse sequuntur potissimum comparando vire cum o ibo, quia ubi illae, nempe animalis, naturalis,d vitalis, robustae apparent ex proprijs functionibus, ut cerebri motricibus
sensi tricibus , atque principibus appellatis recte se habentibus, iecinoris, ac venosi generis, excoctionibus bene actis,
Medici in considerem. Comparatio virium animalium, natura liba δε vitalia cum morbo, , t fieri de beat tam ad bonu, quam malui euentii vadagandum.
308쪽
actis, exeuntibus non adeo a naturae consueto immutatis cum appetentia, nam haec ad naturale munus pertinet; ac denique cordis, expulsiibus ad carpo magnis, firmis, parum crebris, frequentibus,nec ita inaequalibus, sicut ex calore ab eo in pectus, ac totum corpus disseminato non mulium acri, molesto Et ex altera parte of sertur morbus non adeo magnus, ex obseruatione mitigationis accidentium eius,seu de censu sint eorum,quae morbum ipsum perpetuo ad finem usque concomitantur, siue quae postea superuenire solent , mali magnitudinem, ac prauitatem attestantia, ex horum simul comparatione , intimo examine inita coniectura artificiosa Alicem euentu habiturum eis morbum pronunciant contra, si tres illae nostri corporis gubernatrices virtutes in dies magis pati, ac imbecilliores in inditis muneribus, Massignatis organis, esci videantur, interea temporis morbo, cum suis satellitibus,inualescente, ac virium robur, arces fortiter oppugnante, calamitosum, ac senestum exitum instare praesagiunt. An haec autem prognosticandi ratio in Vesuuiano morbo locum habet Cum de corpore agatur inanimi, quodq. ab infallibili tantum vocata intelligentia, sicut carteri montes , regitur, equidem non video quomodo talis Prognosis ad praesagitio illi possit adaptari; niuerse tamen,& laxa qua-Vς - ΦJ J dam similitudine dici poterat vel per initia tremoris, incendij, tum monti ipsi impendere diminutionem , tot suae molis partibus exedendis per ardentissimum calorem cunctis eius humoribus absumendis, ac dissipandis, ut hectica febri, post causonidem , laborantibus accidere cernitur , ideo l. eum in interioribus,d exterioribus partibus tam in magnitudine, quam vigore indicibilem cladem subiturum, tum vero etiam infinita damna accolis, &propinquis, ut alias secit, illaturum, tractis in consensun Ρob nimiam viciniam 'uam Maro deplorat pro sua Patria nimis proxima Cremonae, tametsi nostra hac aetate totum contigerit oppositum, quando Mantua prae nimia vici-
309쪽
vicinitate Cremonensibus tres actitissimos morbos communicauit,pestem, famem bellum . iload secundum , nempe tempus, qua litant in eo Medici, dc adhuc magis agroti, nisii mens laboret, aut eorum assines , ac assistentes non consanguinei, velut Atilici, quo tempore morbus icti Tempus quo
feliciter, cu infeliciter id euenturum sit termin. Indus erit. ἰς, 'nandusua in re, praeter lupra dictum e Xamen ad Virium tenorcio, quomodo di&morbi magnitudinem, aut paruitatem pertinens , ad gnoscatur.
peplica signa confugiunt, ducta e notis coctionis, Vel cru Signa peptruditatis, quoniam quae ostendunt pepasmum morbi se in curitatem, & crisiis celeritatem praemoniliant diuino Seni I. Epid. de Gai passura. Quae quidem signa quouis tempore apparentia, bona sunt, veluti, si nubecula in urina quarto die appareat, septimo expectanda crisis est, lib. . Aph. 74.&, si ineunte Pleuritide cxpectoratum illico cernatur, appareat, prout apparere debet, morbum breuem suturum arguit quippe si intra quatriduum lyclon apparet co tum aeger septimo die liberabitur. De quibus signis intelli inon debet Hippocr. Quando sedit. 2. lib. I. Epidem. 'ς
Icripsit: euae in melius decernunt, o iudicant, non Iatim claratur. apparere debent nam falsum doceret , sibi l. contradiceret, sed de illis criticis signis, que apparere subinde solet ad speciem verae crisis affuturae, quae bona censenda non sunt, nisi primit m signa, quae ad tempus apparent,praece serint. Pro exemplo, si, inuadente, vel ineunte morbo, facies rubore suffusa cernatur, ct in armarygae adsint, malum; at si, post peptica signa, talia superuenerint, Haemorrhagia iam iam crisin adseret. Quae signa ad cnapus apparentia , in otis cocitionis, vel cruditatis deprompta, illa sunt, quae aut celerem, aut tardum in morbis praesertim febrilibus motum adaperiunt, ut inde Medici non in mera, ac simplici, sed Dogmatica praxi versati sacile colligant, utrum morbus iiq. 7. II. I .am. ulteritis finem inuenturus sit, nec neu facta hac consideratione non cuilibet medicinam sectitanti manifesti nempe,dierum numerum non tam ad iusto-
310쪽
historiam morbi, quam ad prosthesin, seu excandescentiam esse referendum ad quam qui primum languere
morbus videbatur, exiguos post dies in ac maen, vehementiam explendescit. Quae vehementia interdum prima die exilit, nonnunquam quarto, aliquando septimo. Vnde
fit, ut quidam morbi decimo septimo die ad crisin veniant, alij vigesimo,immaculato persistente Hipp. Aphortis,as.
sedi et Acuti morbi intra quatordecim dies iudicantur. Quare,si morbus admodum peracutus fuerit, tertio, vel
quarto die iudicabitur, si peracutus solum,aut quinto, aut septimo crisin subibit Vertim si acutus simpliciter sit , , si ab initio morbi,vehementia quaedam adsit, is decimo- quarto iudicabitur Quod si is usque ad quartum diem modeste afflixerit, ac dein acerbius, finem decimoseptimo inueniet; sin repserit absque acuti ad septimum usque
diem, ac tunc c perit vis eius emicare, is ad Vigesimam is prouehetur . Si vero acerbior aliquantulum praecesserit acutus per initia morbus, undecimo die iudicari poterit, vel etiam nono Ideo collineanda semper mens est ad ma-Quhiam e gnitudinem morbi,4 motum eius Nullus etenim morbus
quartam non pri ism inuasit celariter mouetur decimum quartum transcendui diem perauit. Qilippe ultra hunc terminum natura illam
acerbam vexationem pati nequit; sed si se remiserit,excurrit longitis, quoniam, de eiusdem Gal. mente, sunt quidam morbi, qui in quali filo mouentur, qui scilicet diebus quibusdam nimis urgent, sed mox eam pressuram eXuunt Quorum quidem morborum eXempla, historia plures leguntur in Epidemijs, quarum nonnullas superius notaui, dum febres memorabam reuersi uas, quae post primum continuatum impetum , velisque ad decimum quartum diem, dein saeuitiem ad tempus deponunt, quam nihilominus per interualla breuia rursus induunt, ideo l. tali filo interciso excurrunt ad centesimum, cientesimum vigesimum Medici autem,qui solis intenti sunt morbi historiae,