장음표시 사용
191쪽
ι,, Iosepho Valuasserio Curione s. Michaelis ad Gallum
na is suctetus fuerat HieronymoSamar ae demortuo
ac me inter caeteros Conscruatore& propositum non segniter urgente, de restituenda Graphidis Academia agi coeptum . Primum itaque ereati secundum leges
conditoris Conseruatores ad tuendum institutum, videlicet Comarchus Antonius Borromaeus, Comes Laurentius Salagarius , Hieronymus Beccaria Canonicus O dinarius, Maiaste sus Septatius delubri Naaariani Canon cus, Flaminius P qualinus Canonicus in Aede Protomartyris , ea lenaque cura conseruandae Academiae mihi est demandata. Hi omnes uno animo connisi vicer inuidiam quorundam propter priuata odia bonas artes
negligentium; nam ideo dolebant oculi, quod illis pr.etericis antiquae exercitationes reuocarenthir, cum tamen curae esset Academia .Conseruatoribus sita lis, tum ob utilitatem facultatum, tum ob ornamentum sedis ac Familiae Borromarorum disciplinas omnes amplificantis Accedebat mira dexteritas, &feruidum ingenium Hieronymi Beccariae, cuius ope, ac studio non Academia tantum , verum etiam Bibliotheca reuixit comparat pluribus libris, quos desiderabamus 3 postquassa erati rem Ambrosianam conseruare iussi uit, curam omiacmadhibuit, ut ingenuarum artium utilitati seruiret, quae ratio bene gerendarum rerum sequuta virum est, S cum Nosocomio praeesset, de sacras opes in Ambrosiana Basilica tueretur. Flaminius Pasqualinus suopte ingenio serebatur ad haec studia , addictus olim pri curae, sincero quoque pietarum tabularum iudicio. atque hospitio pictorum, si qui magno nonune exteri ad eum diuertant:
Septatius autem a Ludovico artis medicae parente princreatus, frater Caroli Dertonensiuiis Episcopi, ariem Omnem cum in suas aedes. cavisset, Acadedalaira disciplina-
192쪽
plinarum altricem fouere debuit. Commendant ciues, ac peregrini homines excellentia Septaliani ingenii: versat ille iii omnes partes artificia singilla: condit ex chaly-he specula, qualia inuenisse dicitur Archimedes ad incendendas Romanorum naues, cum cingerentur obsidione Syracusis , glandes perpetuo cursu, recursuque
commeant , thel copia , ac micro sopia, gemnata, no II prelin u
uas canendi fistulas, spectra , & icunculas arcanis .grestibus mobiles; quae omnia suo marte excogitauit, S. cum reliqua supellectile numismatum, tabularurn, magnetis , ac barbari amietus domestico Museo inclusit ad artis miraculum, atque urbis ornamentum,. Septatis comitatem indicantis sui nauset opes exteris vere commendauit author anonymus libri Gallici, Qui inscri-hitur ut contra falso a stirmauit libros Bibliothecae Pinellianae emptos, postquam decessit Fe-dericus,atque eoru magnam partem suisse a piratis Turcis abreptam, iniectamque in undas, tabulas item Element rum, quas perpolivit artificio mirabili fruguel, esse earum exempla, quae ornant regias aedes Ducis Allobro- .gum vulgo te ; quae menda obuersata sunt oculis, cum eum librum perlegissem. Haec profecto, atque una prauum iudicium de tabellis pictis, quae ambitum Bibliothecae coronant, non attinet castigare nam de Pl- nellianorum codicum emptione, & de Flementis Bru-gliel satis ciues, atque exteros docui ue absoluta tamen Hemidecade fragmentu eius libri Gallici, in quo de Bibli theca , dc Pinacotheca Ambrosiana agitur, proponam fideliter: ut singula in veritatis lucem videar piratulisse.'Fixae itaque eges Academiciseaedem , quas Cardinalis' Federicus parens instituti condiderat; sublati modo sunt tituli Magistratuum, fomenta aliquando livoris, ac su- binde rixarum, cum quisque iniquo animo repulsam se-
193쪽
Lit ducerent Academicorum familiam, Antonius, Bus chr& Dionysius Bustata ex uniuerso agmine delecti , h ic ut statuariam artem , ille ut picturam curaret, uteri que natus, & aptus ad artium negotia, atque hactem pestate facile coryphaei suarum facultatum. Nobilitauit praeclare hoc agmen Dux VZedae Ioannes Franciscus Pacechus, Velascus, GolNeZlus, de Sandoual, atauis longe clarissimis, inclytisque editus, ex Magnis Hispaniae, Ge- , v. ner Gasparis TelleZ' Gironij, Ducis ' Vrsonis, Guberia toris Mediolanensin Prouinciae ue picturam enim unice diligens nomen suum Academicorum coetui dedit, delec-- pener tatus vespertinae graphidis exercitatione tanto progressu
ut, si pingere institerit, semper picturus sit aeternitati. Cς-
terum institutiones pictorum, d lciilptorum hac ratione discriminatae, hyberno tempore circulis i iuuentus spec-etat nudum corpus hominis vario statu, atque habitu, prout singulis lubet collocare, impendente pol mixo, quo clarius spectentur tori, musculi tendones, venae , nerui, articuliq: ue ea exercitatio, postquam dies inclinauit, vocat
studiosos artis, prima vigilia exacta dimittit. Ver. hias nam autumnus iuuentutem iubet striari) pomeridi num tempus poscunt: statuitur in pegmate ligneum tDmulachrum , enode , qud flectantur exanimes artus a amicitur vestibus, ut contemplantes exprimere pollinitInus, & fluentes lacinias indumentorum. Varius Uclc tat vestium apparatus, aut cum lignea moles Monachum astit. aut Imperatorem, vel cum detracta repente cnta
nayde togam sumit, aut pallam. mi vero in eo coeta adolescentum csteris longe antecellit, is . ut quiique Vel pDeturam, vel statuariam artem colit, ex Pinacothecas Musto pictas tabulas, aut signa deligit ad arbitriua', lim dumbrare insignium artificum malit opera, Huc descris here in tabula, aut fingete eae at gil i. Itaque nobilis ima
194쪽
plpLIOTH. AMBROS. LIB. V. Iosomnium Italicarum Academia est, non m odo quia patet ciuibus, & peregrini verum ob virumque Museum pictorum ,& sculptorum , atque viciniam Bibliothecae, ex qua libet depromere scriptores, qui in vespertino couetu recitatur: ut animus veterum historias ars ipiens,casus reru publicarum , aut praecepta artium discat, interea dum nudati artus exprimuntur. Statuta sedes est Academicorum conventui : extrueta ante fores porticus, picta geniis, &stemmate Borromaeae Gentis; imposita fori
ROMAEO ARCHIEPISCOPO CONDITORI SUO MUNIFICENTISSIMO ACADEMIA PICTO.
R I M . ET SCULPTORVM. Excitatum itern aliud
Museum ad disciplinam sculptorum: sicque absoluta
est tota moles Ambrosiani operis, cuius formaira probauerat Cardinalis Federicus, antequam ad Superos abiret . Conclaue ingens capacem sinuaa venientibus offert, multiplici toreumate , ac si no locuples ; quanquam: tabulas pictas, & graphides ituac etiam intulimus, ne paries alicubi nudus loci maiestatem foedaret Super-nc picta testudo reseret virtutem insidentem solis,&circa obsequentes ingenuas artes. Utriusque autem con- lauis, pinacothecae videlicet, ac musci artis stituariae, longitudo aequa est, porriguntur enim in longum cubitis viginti septem, latitudo tamen dispar. musci latitudinem metimur cubitis denis ternis pinacothecae vero senis de itis; quemadmodum ante in Bibliothecae ichnogra ua in dica uim Q. Porro tabulae pictae sunr exempla Ierii , quas aut Raphael Vrbinas Romae, aut Corrigiensis Parmae pinxit . usque descripsere celebcrrimi arithices, Annibal Ca raccius in primis . Graphidem unam Camillus Procac- cinus pictor egregius confecit opere ceric expolito; Itestinet Aetanus Parens sobolem sumi morialibus exin
195쪽
iiijs cruciatam, ac suffixam cruci, venerantibus utrinque Ioanne ac Stephano numinis maiestatem. Sane ea es
scriptio longe vincit pictam tabulam, quae proposita est in Aede Ioannis ad aream Nazarianam. Porro graphides oblongae sunt Peregrini, reserentes facta Superum , quibus pictores inumbrauere Templi Maioris specularia. Graphis alia abIulio Romano est prosecta; in ea pugnam descripsit artifex a Constantino Imperatore contra Maxentium ad Miluium pontem cqmmis iam: quo certamine postmodum pictor ille princeps artis Vaticanas aedes exornauit . Graphidem, in qua Neptuirus cirrru ser-
':' perpolivit Unciscausa amicissimi hominis A ntonij. Signii , Traiones,& natantia aquaru portenta comitantur vectum quadriga Regem, ac imminentem equisserocitate exultantibus. Exornant Musei ambitum toreumata gypsata, eaquereserunt puSnas, quas in Traiana columna ars incidit; quaecunque enim nobiliorum artificum caelo vel Romadebet, vel Hetruria ea exprimenda gypso curauit Federicus, ne ad exemplaria longa peregrinatione nostrates proficiscerentur, cum Roma, atque
Hetruria in Insubribus speetari posset Pendet vero h stipite nudatus cute Marsias, quem ira in miraculum versa etiam Apollo coleret ue proximus Marsiae villicus, qui est in vinea Medicarorum, cote falcem acuit, flexo poplite, arrectisque auriculis, gemina succedit cervix, altera animam agentis Senecae qualem habet familia surghe-Z - --sa in hortis, altera Ioannis Pauli Lomath Pictoris 3 huius author fuit Annibal Fontana, de quo narrabimus pose
ς' - - - Pulcherrima imago est exoculati Lomatij, eam enim iacturam oculorum praemonstrauerat mens proti da Hieronymi Cardani: nec euentus praemonentem fefellit. Sequitur humanum cadauer, connexa inter se OL
sum compage; redimita ceruix Lauro est squanqua na
196쪽
&Laurus sentit fulimina Libitinae dextera vibrat hastamr metuendana atque inanem eam molem fert stylobata inscrinus titulo, ac monumento funeris. Augustior m- multis nunquam contigit cadaueri, quam cum defuit. Proxima est Veneris statua, Medicaeae mactnificentiae testis, elegatitissima admodum, dc veneris elena. Hoc ve- .ro simulachrum cum in oculos Borromaei incurrisset, erat pudoris custos incorruptissimus, ad Olgiatum Bibliothecae Praefectuin oculos conuertens rogauit, quis
nam in sedes illas depositi pudoris foeminam inuexista3
Et continuo, ut signum illud secaretur in partes , manda- uit. Abscissis itaque ceruicibus, demptis brach ijs, se loque utero occurrit VenuS : ut Deiphobum esse put , . . non Venerem. Infra effigies trunca hominis insidet stν-Mbatae : hanc in aedium Vaticanarum impluvio collocauit artifex; Bonarotus iussus ab Iulio Secundo Pontifice Maximo, ut simulachrum absolueret, negauitoperam suam, ratin inchoatas partes aequaIi artificio perfici haudquaquam posse . Commodus siue mavis, Hercules hortorum Vaticanorum, comes Veneri, turpe olim Veneris mancipium . Stat ille giganteo habitu , leoninis exuuijs tectus, truculento ore, larua deserens infantem, Hylum fortasse suum. Mediam sedem occupat simulaciarum Scruatoris, idque ectypum est signi, quod Bonarotus in Romano templo Mineruae fecit ex marmore. Amplectitur ilIe utraque manu crucem, eminentibus ' ubiq; artubus, dc commissuris corporis, venisque; qua- .lis ars commendauit in omnibus signis artificem . Prope succedere Apollo Vaticani vireti, nudoco ore, eXer tis brach ijs, pendulo analetu retorto, fer pente ad crura colubro ad artis medi indicium. Gla- drator quoque Burghesiorum nragnificentiam augerue flat ille toto corpore connisus in ictum, coacta in pugnum
197쪽
gnum dextera, altero pede porrecto, altero insinistrum latus recedente ue pugilem iste valentiorem Rinna tion vidit. Insta gladiatorem occurrit spectanti sinis la chrum Pasquilli, recisis naribus, contuso ore referton nino Romanum obloquutorem , hoc uno dissimilis quod ille loquacissimus est, hic elinguis: Porro iaciem totam Muset ornant toreumata, & simulachra elegantiora. Signum Deipara: e marmore Cariarensi summo artificio perfecit Marcus Antonius Prestinarius sculptor Mediolanensis, qui non modo odeum Templi Maximi multiplici toreumate ornauit, verum apud Insubres ρος- clara molitamenta suae artis reliquit, Adonidis praesertim simulachrum Leina ti in magnincentissim is aed ibus Vic comitum, quem etiam lapideum Venus amare posset. Ea Virginis statua constitit Borromaro duobus millibus aureorum numum. Tradunt Prestinarium, postquam in Aede primaria absoluit aram Praxedis minus elegam tur, quam caetera soleret, leuiori reprehensione damna. tum a Federico squi in Pontisicali Palatio hominem alebat, altumque accipiebat large atque illud iudicium, ac verba increpantis Borminari adeo insedisse artificis animo , ut paucos post menses vitam amiserit. Gemina, utrinque signa iacent deiecta in latus, vesperis alterumta, alterum aurorae, quae sunt in Aede Laurentiana Florentia: ue parens utriusque simulachri est Bonarotus; in ves peris signo adhuc rigida ceruix est: expolire noluit artia. fex, ne a reliquo corpore ob membrorum discordiam dissentiret. Est etiam elegans Narcissi statua eo habitu corporis, ut lvmplaassonsulat suae formae iudices ue a vero
nihilum distat, ν ille in florem, hic in Iapidem,
est versus. Superne prominent c pariete toreumata, du-fex quidem fictile , & ectypum eorum , quae Bacius vandinellus sculptor Urmius caelauit , medium vero
198쪽
BIBLIOTH. AMBROS. LIB. V. I 69
exemplar est clegantissimum, mirabili opere factum ex mamrore. Eminent sigilla singularis artifici j, militaribus insignibus ubique extantibus ue tabula vero tota interior caelata est tanta arte, ut Polycleti putes, vel Myronis. teuma illud incidit Augustinus Bustus Mediolanensis; νή Mnam hic Pario marmore tumulum ornauerat Gastonis xij, atque saxo insculpserat bellica spolia, sigilla di si mulachrum Gastonis, quod unum reliquum est Medio. Iani apud Vestales Martiaae. Cecidit Foxius, dum praelio LMi ix. ad Rauennam dimicaret, cum enim secundo marte atque hi uenili ferocia elatus, incurrit in profligatam hostium aciem, deiectus ex equo confoditur, Scipioni Asticano aetate, atque animo similis, fortuna dispar. Incautiusia prouocasse dicitur , victurus hostem, nisi vicisset. Porro cum ea toreumata venalia prostarent nam maiorimm ptu restituebatur Aedes Martiis, in qua Foxius fuerat
tumulatus emit unum aureis numis ducentis Cardi- a M. as. natis Flaminius Platius, atque Caesar Abbas a Patruo suo acceptum donauit Ambrosianae Bibliothecae . Caeterum sustus ille sculptor excellens veteres artifices aequasse est visus: superest in Franciscana Aede tumulus Ioannis Marci, & Zenonis Biragi signis ipsius, actoreumatem bilis ue quamuis complura sigilla perstegerit incuria hominum parui aestimantium artem. Nec deest eIegantia Antinoi simulachro, quod collocatum est in hortis Vaticanis;& quidem venustissimus esse debuit, qui deperiret Penelopem . Diui Sebastiani signum scalpsit Christophorus Solarius, cognomento Gobbus, Mediolanen sis, atque impositum est fastigio, quod lucem in subiectam viam inducit, qua ab Archiepiscopali Palatio itur in
Aedem Maximam; illius ectypum illatum est in Ambro sianum Musteum. Et quidem Solarius aequalis fuit Po-naroti, dc artificio aeqtie nobilis; serunt cum Vaticanae Υ Aedis
199쪽
Aedis toreuma, in quo Virgo demortuum Seruatorem gerit, Mediolanenses Christopla oro suo Gobbo ascriberent, noctu nomen suu incidisseBonarotum in toreumate; tanti vel aestimabat sua, vel Mediolanensem illum sculptorem. Postrema est, eaque proxima Musei seribus statua PMIadis ferentis Aegidem , ac galaam exemplar Romae in Capitolio est locatum. Horum vero simulachroxum spatia ornantur, aIterno ordine, stetilibus signis, quae pulcherrima fecit Prestinarius, referentia virtutum speciem, dc singula sustinenturbati. Varia subinde ceruix pendet, nimirum Laocoontis, Niobes, &Bucephali, tu lacerti immanes, qualeSin Romano MOPsiccariauit artifex, herm , brachia,& pedes ad erudiendos sculptores Signa minora impendent tribus alibi caput humano maius, alibi expressam ad imagine D. Caroli isnu, quod ab Io Andrea Bissio factum Horatius Cruc ius Canonicus Templi Maximi, vir munificus, Δ: liber lium artium studiosus dono dedit. Distinguuntur etiam simulachra praegrandibus thecis , queis conclus, opes
artis statuariae, ec ferreis reticulis munitae nugiunt manus
contemplantium. Alibi signa sic iIta plurima Prestinarij.
ac lupos maiorum statuarum conspicimus, Saturnum vorantem liberos, gaIeatam cum Marte Palladem, nudam Venerem, Bacchum vvm c nprimentem manu,
Herculem, qui Romanas aedes familiae Farnesiae exornat, innixum claua, humani item pes horis affectiones,
quas finxit mregie Prestinarius ex argilla. Ibidem nobialc marmor si etantes tenet; nam surgit sua sis Unte Iapis
an pinnas , ac muros, varioque naturae ingenio aedes omnes archite statur; ad haec conchae vitro inclusis, lucernae sepuIchralas aeneae, & lituus ex orichalco squem in tumulo quodam ad tanum Ambrosii repertum mem ria proditum est j index certe Pontificij muneris . atque
200쪽
Pontificem eum incisis literis docet tumulatum suissu anno millesimo quinto. Asseruatur itidem fictilis lychnus ignis aeterni ; eum effbssa urna marmorea inuenit Flaminius Pas qualinus, cum Triuultimum Sacellum in
Basilica Protomartyris excitaretur, tum argentea numismata Romanorum Consulum nomine, ac ore inscripta.
quς hominem indicant ante annos bis mille tumulo com litum . A Pas qualino lituum, lychnum, eaque numismu.ta dono accepimus. Alibi signa fictilia eiusdem Prestinarij se osserunt oculis, & statua iacentis hominis . cuius artifex Solarius , & Virgo a Lesanio Mediolonensi sculptore facta, dc magnes ferri xenax: tum typiplures Apostolorum, & exempla Seruatoris Crucifixi,
ac gemini toreumatis 3 quae omnia mira ars Ioannis lognae claborauit. Altera theca seruat fideliter prin, Clara opera, exemplaria artificiorum Annibalis Fonta, nae , quem Insubrum Praxitelem iure vocaveris. Et qui- b.
Hem spectamus arche pu toreumata, quae Fontana in aria si te P r rati
nento incidit, ac frontem arae in Fano Celsianae Virginis teXit; nam ille non modo marmori, verum crystallo' in 'atque auro, opiscij sui pulchritudine, pretium attulit. Elegantissimus quoque est geminus aliger, atque eo'rum Poro pi sunt , quos Annibal ad Diuini Panis hi νο- thecam gerendam fecit ex argento, cum in ara Templi Maximi colitur. Alij item nixi altero genu Angeli commendant sculptoris artificium , tum Seruator affixus Cruci, atque exemplaria Angelorum , quibus frons summa Marianae Aedis ad Ludovicam Portam exornatur.
Cernere est humana membra, fictile Christi sinulaesitus inibus obligati, Vitellij Imperatoris vultum , tum, vatis cuiusdam signum , quod finxit Ioannes Baptista . Volpinus & unum toreuma Bram bilita sculptoris, exemplar nimirum operis cxitia ij, quo sornix Mariani sacelli