M. T. Ciceronis Cato Major, seu De senectute, Dialogus; Ad Titum Pomponium Atticum. Somnium Scipionis

11쪽

DIALocius de Senectute versatur indefendenda senectute ab his , qui eam ac mare solent. Quatuor autem de causis Senectus putatur misera ; quarum Prima est, quod avocet a rebus gerendis ; altera , quod corpus faciat infirmius; tertia , quod privet omnibus sere voluptatibus ;quarta, quod haud procul absit a morte. Itaque singulas eas accusationis partes diluit, atque negat partim eas in senectutem ConVenire , partim vero iis rebus miseram senectutem reddi. Disputatio sutem tribuitur Catoni majori , quod is aequissimo animo tulisse senectutem dicebatur. Et quoniam con Stabat, eum Senem litteras graecas didicisse , doctior ei tribuitur oratio , quam ei convenire Videbatur , cujus reliqui libri nullam er ditionem redolerent. ERNES TUS.

12쪽

CATO MAIOR,

DIALOGUS.

I, O itra , si quid ego adiuro, euram e levasSos Quae nunc te coquit, et Tissat in pectore fixa, Ecquid erit pretii '

Licet enim versibus iis em milii assari te, Attico, quibus assatur Fl mininum ν

IIIo vir , haud magna cum re , sed plen' fidei.

Quamquam certo scio, non, ut FP-mininum 1

Sollicitari is, Tile, sic noetesque diesque.

Novi enim moderationem animi tui et aequitatem, teque non Cognomen

13쪽

DE AENECTUTE. sola in Athenis deportasse , Sed humanitatem et prudentiam intelligo: et tamen suspicor, iisdem rebus te, quibus me ipsum interdum graVius CommOVeri: quarum consolatio et major est, et in aliud tempus disseruiada. Nunc autem mihi visum est de senectute aliquid ad te scri

bere.

IIOC enim onere, quod mihi te-CUlu Commune est, aut jam Iirgontis, aut certe adventantis senectutis, et te , et me ipsum levari volo: etsi te quidem id modice ac sapienter , sicut Omnia, et ferre et laturum esse certo scio. Sed mihi, cum de senectute aliquid vellem scribere , tu OC- currebas dignus eo munere , quo

xetur. Mihi quidem ita jucunda liu-

14쪽

DE SENECTUTE.

iuq libri consectio fuit, ut non modo

omnes absterserit senectutis molestias , sed esse cerit mollem etiam et jugundam Sene tutem.

Numquam igitur satis Iaudari digne poterit philosophia, cui qui pareat , Omne tempus aetatis sine molestia possit degere. Sed de ceteris et diximus multa, et saepe dicemus: hunc librum de senectuto ad te misimus. Omnem autem sermonem tribu imus , non Tithono, ut Aristo Chius , ne parum esset auctoritatis in sabula; sed M. Catoni seni , quo majorem auctoritatem haberet oratio: apud quem , Laelium et Scipionem facimus admirantes , quod istam iacile senectutem ferat, iisque eum respondentem: qui si eruditius videbitur disputare, quam ConSue-

15쪽

DE SENECTUTE.vit ipse in suis libris, attribuito Πίucis litteris , quarum ConStat eum perstudiosum fuisse in senectute.

Sed quid opus est plura Τ jam enim

ipsius Catonis sermo explicabit nostram omnem de Senectute sententiam. II. ScIPIO. Saepenumero admirari soleo cum hoc C. Laelio , tum cete Tarum rerum tuam excellentem ,

M. Cato, persectamque sapientiam, tum vel maxime , quod numquam senectutem tibi graVem esse se HSE-rim; quae plerisque senibus sic odiosa est, ut onus se aetna gravius dicant sustinere. CATO. Rem haud sane dis

ficilem , Scipio et Laeli , admirari videmini: quibus enim nihil opis est in ipsis ad bene beateque vivendum, iis omnis gravis est aetas: qui autem

16쪽

DE SENECTUTE.Ilomnia bona a se ipsis polunt, iis nihil potest malum videri, quod naturae nepossitas asserat: quo in genere in primis est senectus; quam ut adipiscantur, omneS OPtant, eumdem accusant adepti e tanta inest stultitiae inconstantia atque PeTUer sitas. Obrepere aiunt eam citiusquam putassent. Primum, quis Coegit eos salsum putare 2 qui enim oblius adolescentiae senectus , qΠam Pueritiae adolescentia obrepit 7 dei n- de , qui minus gravis esset iis senectus , si octingentesimum anuum agmTent , quam octogesimum 3 praeterita enim aetas, quamvis longa, cum enfluxisset , nulla consolatione permulcere posset stultam senectu

tem.

Quocirca si sapientiam meam a

17쪽

DE SENECTU ΤΕ. mirari soletis quae utinam digna

esset opinione Vestra nostroque Cog

nomine i in hoc sumus sapientes ,

quod naturam optimam dueem, tam quam deum, sequimur, eique paTe mus: a qua non Verisimile est, Cum Ceterae partes aetatis bene descripta Sint, extremum actum , tamquam ab inerti poeta , osse negleCtum. Sed tamen necesse fuit esse aliquid EX tremum , et , tamquam in axbOTum baccis terraeque frugibus , maturitate tempestiva quasi vietum et caducum ; quod serendum est mouliter sapienti: quid enim est aliud, gigantum modo bellare cum diis , nisi naturae repugnare 3 LAELIUS. Atqui, Cato , gratissinatim nobis, ut etiam pro Scipione pollicear, seceris, si, quoniam Spe-

18쪽

DE SENECTUTE. IS ramus , Volumus quidem Certe, Se nes fieri , ante multo a te didicerimus, quibus lacillime rationibus ingraVCScentem aetatem ferre possimus. CATO. Faciam vero, Laeli ;praesertim. Si utrique Vestrum gra tum, ut dicis, futurum est. SCIPIO. v oluinus sane , nisi molestum est, Cato, tamquam aliquam Viam Iongam conseceris, quam nobis quoque

ingrediendum sit, istuc , quo Per venisti , Videre , quale sit. III. CATO. Faciam , ut potero, Laeli: saepe enim intersui querelis meorum aequalium s pares autem cum paribus, Veteri proverbio , facillime congregantur ) quae C. Salinator , quae Spurius Albinus, homines Consulares, nostri sere aequales,

deplorare solebant; tum quod VO-

19쪽

14 DE SENECTUTE. Iuptatibus carerent, sine quibus Vitam nullam putarent ; tum quod spernerentur ab iis, a quibus essent coli soliti: qui milii non id videbantur accusare,quod esset ac usaudum.

Nam si id culpa senectutis accideret, eadem mihi usu evenirent, reliquis- qae omnibus majoribus natu ; quorum ego multorum cognovi senectutem sine querela, qui se et libidinum vinculis laxatos esse non moleste ferrent, nec a Suis despicerentur. Sed omnium istiusmodi querelarum in moribus est culpa, non in aetate emoderati enim, et nec dissiciles , neo inhumani senes toIerabilem agunt senectutem : importunitas autem et iuhumanitas omni aetati molesta

LAELIU8. Est, ut dicis, Cato: sed

20쪽

DE SENECTUTE. ' 15 fortasse dixerit quispiam, tibi propter opes , et copias , et dignitatem tuam , tolerabiliorem senectutem videri ; id autem non posse multis contingere. CATO. Est istuc quidem, Laeli , aliquid ; sed nequaquam in isto sunt omnia : ut Themistocles fertur Scriptito cuidam in jurgio re pondisse, cum ille dixisset, non eum sua, sed patriae gloria splendorem assecutum: si Nec hercule , inquit, u si ego Seriphius essem, ignobilis ;u nec tu , Si Atheniensis egses, Cla- c Tus umquam fuisses n. Quod eodem modo de senectute potest dicit neque enim in summa inopia non levis esse senectus potest, sapienti: quidem ; nec insipienti etiam in summa copia non graViS. Aptissima omnino sunt, Scipio et