M. T. Ciceronis Cato Major, seu De senectute, Dialogus; Ad Titum Pomponium Atticum. Somnium Scipionis

31쪽

s6 DE SENECTUTE. annum Vixisset, sene lutis eum suis poeniteret 3 nec enim ex ΤSione , nec Saltu, nec eminus hastis, aut cominus gladiis uteretur; sed ratione et consilio, et sententia: quae nisi essent in senibus , non Summum consilium majores nostaei appellassent genulum.

Apud Lacedaemonios quidem ii,

qui amplissimum magistratum gerunt, ut sunt , sic etiam nominantur seues. Quod si legere , aut audire Voletis externa, maximus respublicas ab adolescentibus Iabefactas, a senibus sustentatas et TeStitutas reperietis.

Cedo , qui Vestram rempub Ileam tantam amisistis tam cito Τ

Sic enim percunctanti, ut est in

32쪽

DE AENECTUTE. u7 Naevii poetae ludo, respondentur et alia, et laec in primis :

Proveniebant oratores novi, stulti, adolescentuli.

Temeritas est videlicet florentis aetatis ; Pruderalia , Senes entis. VII. At memoria minuituT: Credo, nisi eam exerCeas, aut si sis natura tardior. Themistocles omnium ciVium nomina percepeYat : num igitur censetis eum, Cum aetate PTO cessisset , qui Aristides esset, Lysimachum salutare solitum 3 Equidem non modo eos novi , qui sunt ', sed eorum patres etiam , et avos : nee sepulcra legens Vereor, quod aiunt, ne memOTiam perdam : his enim ipsis legendis redeo in memoriam

mortuorum : Hen Vero quemquam

senum audivi Oblitum , quo loco

33쪽

ρ8 DE SENECTUTE. hesaurum Obruisset : Omnia , quae curant , meminerunt ; vadimonia

constituta; qui sibi , quibus ipsi de

beant.

Quid jurisconsulti 3 quid pontisces 2 quid augures 3 quid philosophi

senes 3 quam multa meminerunt 3 manent ingenia senibus, modo permaneat studium et industria; ne ea solum in claris et honoratis Viris, sed in vita etiam privata et quieta. Sophocles ad summaIn Senectutem tragoedias fecit: quod propter studium cum rem familiarem negligere videretur, a filiis in judicium vocatus est; ut, quemadmodum nostro more , male rem gerentibus

Patribus bonis interdici soIet ; sic illum , quasi desipientem , a Te familiari removerent judices. Τuin

34쪽

DA SENECTUTE. Ω9 senex dicitur eam sabulam, quam in manibus habebat, et proxime scripserat , cidipum Coloneum recitasse judicibus , quaesisseque, num illud carmen desipientis Videretur : quo recitato , sententiis judicum est li

beratus.

Νum igitur hunc , num Home-Tum , num Hesiodum , num Sim nidem , num Stesichorum , num , - quos ante dixi , Isocratem, Gorgiam , num Philosophorum prinoi-Pes , Pythagorum , Demo itum ,

num Platonem , num Xenocratem, num postea Zenonem , Cleanthem, aut eum, quem Vos etiam Romae Vidistis, Diogenem stoicum , coegit in suis studiis obmutesceTe SeneClus P an non in omnibus iis studio-Tum agitatio vitae aequalis fuit 3

35쪽

3o D E SENECTUTE. Ago , ut ista divina studia omittamus , POSSum nominaTe ex agro sabino rusticos romanos, Vicinos et familiares meos, quibus absentibus , numquam fere ulla in agro majora opera fiunt, non Serendis, non PCΓ-cipiendis , non condendis Ductibus: quamquam in aliis minus 11oc mi-xum : nemo enim est tam SeneX, qui se annum non putet posse Vivere : sed iidem elaborant in eis, quae sciunt nihil omnino ad se pertinere :

Serit arbores, quae a1teri secuIo Prosint,

ut ait Statius noster in Synephebis. Νec vero dubitet agricola, quamVis Senex, quaerenti, Cui Serat, Te spondere : u Diis immortalibus, qui me c non accipere modo haec a majoria

36쪽

DE SENECTUTE. 31 a bus voluerunt , sed etiam posteit ris prodere n.

VΙΙΙ. Melius Caecilius de sene alteri seculo prospiciente, quam illud:

AEdepoI, senectus, si nihiI quidquam a iud vitii Apportes tecum, eum advenis; unum id sat est, Quod diu vivendo, multa, quae non vult, Videt.

Et mulla fortasse, quae vult: atque in ea quidem , quae non Vult, Saepe etiam adolescentia incurrit. Illud vero idem Caecilius vitiosius :

Tum equidem in senecta hoc deputo miserrimum, Sentire ea aetate esso se odiosum alteri.

Iucundum potius, quam odiosum: ut enim adolescentibus, bona ind Ie 'aeditis, sapientes senes dele tantur , Ieviorque fit eorum senectus, qui a juventute coluntur et diliguntur ; sic adolescentes Senum

37쪽

32 DE SENECΤUTE. Prae zeptis gaudent , quibus ad Vise

tutum studia ducuntur : nec minus intelligo me vobis, quam Vos mihi esse jucundos. Sed Videtis, ut seneC-tus non modo languida atque iners non Sit, Verum etiam sit operosa et

Semper agens aliquid , et moliens ;tale scilicet, quale cujusque studium in superiore vita fuit. Quid , quod etiam addiscunt aliquidΤ ut Solonem versibus gloriantem videmus qui se quotidie aliquid addiscentem senem fieri dicit; ut ego feci, qui graecas litteras senex didici: quas quidem sic avide arripui , quasi diuturnam sitim explere cupiens , ut ea ipsa mihi nota essent, quibus me nun exemplis uti videlis r quod cum secisse Socratem in fidibus audirem ,

Vellem equidem et illud: discebant

38쪽

DE AENECTUTE. 33 enim fidibus antiqui ) sed in litteris

certe elaborari.

IX. Nec nunc quidem Vires de sidero adolescentis is enim erat Iocus alter de vitiis senectutis) non Plus, quam adolescens tauri, aut elephanti desiderabam : quod est, eo decet uti; et quidquid agas, agere Pro Viribus. Quae enim Vox potest ESSE Contemptior , quam Milonis Crotoniatas 2 qui , cum jam seneX esset , athletasque se in Curriculo EXercentes videret , aspexisse 1 certos suos dicitur, illacrymansque

dixisse, At hi quidem jam mortui

a Sunt a. Νon Vero tam isti, quam tuisse , nugator: neque enim ex te umquam es nobilitatus , sed ex lateribus et Iacertis tuis. Νihil Sextus AElius taIe. nihil mestis annis ante

39쪽

34 DE SENECTUTE Tilus Coruncanius, nihil modo P. Crassus; a quibus jura civibus praescribebantur : quorum usque ad extremum spisitum est proVecta prudentia. Orator , metuo , ne languescat senectute: est enim munus ejus non

ingenii solum , sed laterum etiam , et virium. Omnino canorum illud in Voce splendescit etiam noscio quo pacto in senectute ; quod equidem adhuc non amisi ; et Videtis annos: sed tamen est decorus Sermo Senis, quietus et remissus ; facitque persaepe ipsa sibi audientiam diserti senis compta et mitis oratio : quod si ipse exsequi nequeas , Possis tamen

Scipioni praecipere, et Laelio. Quid

enim est jucundius senectute, sti

Pata studiis juventutis

40쪽

DE SENECTUTE. 35 An ne eas quidem Vires senectuti relinquemus, ut adolescentulos doceat , instituat, ad omne ossicii mu-

nus instruat 3 quo quidem opero quid potest esse praeclarius 7 Mihi

vero Cn. et P. Scipiones, et avi tui . duo, L. AEmilius et P. Africanus , comitatu nobilium juvenum fortunali videbantur : nec ulli bonarum artium magistri non beati putandi, quamVis Consenuerint Vires, atque defecerint: etsi ista ipsa desectio virium , adolescentiae vitiis essicitur saepius, quam senectutis: Iibidinosa etenim et intemperans adolescentia effoetum corpus tradit senectuli. Cyrus quidem apud Xenophontem eo Sermone, quem moriens habuit , cum admodum Senex esset, negat se umquam Sensisse, senesit