M. T. Ciceronis Cato Major, seu De senectute, Dialogus; Ad Titum Pomponium Atticum. Somnium Scipionis

111쪽

s CIPIONIS. 3Ο7 quorum, mens mundi et tempo- Tatio , tanta magnitudine , ut cuneta sua luce illustret et compleat: hunc ut comites eonsequuntuT , Riter Veneris, altor Mercurii cursus: in infimoque orbe luna , radiis solis accensa, convortitur : infra autem jam nihil est, nisi mortale et caducum , Praeter animos generi hominum , munere deorum datos. Supra

lunam sunt aeterndi omnia. Nam ea, quae est media et nona tentas, nequemoVetur, et infima est, et in eam feruntur Omnia suo nutu pondera. V. Quae cum intuerer stupens,

ni me recepi , Quid Z hio, inquam,

quis est, qui complet aures meas tantus et tam dulcis sonus 7 Hieest, inquit ille , qui intervallis com junctus imparibus, sed tamen , Pro

112쪽

Io8 SOMNIUM rata parte, ratione distinctis , impulsu et motu ipsorum orbium essicitur; qui acuta cum graVibus temperans, VarioS aequabiliter conoentus efficit : nec enim silentio lanii motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter,

ex ali era aulem acute sonent.

Quam ob causam summus isse coeli stelliferi cursus, cujus ConVET Sio est concitatior, acuto et excitato movetur sono : gravissimo autem hic Iuliaris ut quo insimus : nam terra, nona, immobilis manens, ima sede scin per laceret, complexa medium mundi locum. Illi autem Octo cursus, in quibus cadem vis est duorum , septem essiciunt distinctos intervallis sonos; qui numerus Teaeum Omnium sere nodus b

113쪽

ACIPIONIS. Iosest : quod doct.i homines nervis imitati atque cantibus, aperuere sibi reditum in hunc locum : si cui alii, qui praestantibus ingeniis, in vita humana divina studia coluerunt.

Hoc sonitu oppletae aures homianum obsurduerunt ; nec est ullus hebetior sensus in vobis : sicut ubi Nilus ad illa, quae Catadupa nominantur , praecipitat ex altissimis montibus, ea gens, quae illum Io- cum accolit, propter magnitudinem sonitus, sensu audiendi caret. Hic

vero tantus est totius mundi incita tissima ConVersione sonitus, ut eum aures hominum capere non possint: sicut intueri solem adversum nequitis , ejusque radiis acies Vestra Sensusque Vincitur. Haec ego admirans,

114쪽

I O SOMNIUM referebam tamen oculos ad terramidemtidem.

VI. Tum Africanus , Sentio , inquit , te sedem etiam nuno hominum ac domum contempIari : quae si tibi parva, ut est, ita Videtur, haec coelestia semper spectato ; illa

humana contemnito. Tu enim quam celebritatem sermonis hominum , aut quam expetendam gloriam Comsequi potes 2 vides habitari in

terra raris et angustis in locis; et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur , Vastas solitudines interjectas :hosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios m nare possit : sed partim obliquos,

Partim aversos, partim etiam ad-Versos stare V is : a quibus eX

115쪽

SCIPIONIS. III spectare gloriam certe nullam PO- testis. Cernis autem eamdem terram ,

quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis : e quibus duos maxime inter se diversos, et coeli verticibus ipsis ex utraque Parte subnixos, obriguisse pruina Vides; medium autem illum et maximum, solis ardore torreri: duo sunt habitabiles ; quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa Vobis uTgent vestigia. Nihil ad Vestrum genus. Hic autem alter subjectus aquiloni, quem incolitis, cerne, quam tenui Vos parte contingat : omnis enim terra, quae colitur a Vobis, angusta verticibus, Iateribus latior, parVaquaedam insula est, circumfusa illo

mari, quod Atlanticum, quod may

116쪽

' Ita SOMNIUM num, quem oceanum appellatis interris : qui tamen tanto nomine, quam sit parVus , Vides. Ex his ipsis cultis notisque teTris,

num aut tuum aut cujusquam nostrum nomen, Vel Caucasum hunc,

quem cernis , transcendere potuit, vel illum Gangem transnare 3 quis in reliquis Orientis, aut obeuntis solis ultimis, aut aquilonis austriVepartibus tuum nomen audiet 2 quibus amputatis, cernis prosecto quantis in angustiis vestra gloria se dii

tari Velit. Ipsi autem, qui de vobis loquuntur, quam loquentur diu VII. Quin etiam, si cupiat proles illa futurorum hominum deinceps

Iaudes uniuscujusque nostrum a Patribus acceptas posteris prodere tamen propter eluviones ex tiO

117쪽

SCIPIONIS. II 3IIesque terrarum, quas accidere tempore certo necesse eSt, non modo non aeternam, sed ne diuturnam

quidem gloriam assequi possumus. Quid autem interest, ab iis , qui

POStea naSCentur, sermonem fore

de te , cum ab iis nullus fuerit, qui ante nati sint, qui nec pauciores , et Certe meliores fuerunt Viri 3 cum praesertim apud eos ipsos, a quibus

audiri nomen nostrum Potest, ne mo Nnius anni memoriam Consequi possit : liomines enim populari; erannum tantummodo solis, id est, unius astri reditu moliuntur : Cum autem ad idem, unde semel prosecta Aunt , cuncta astra redierint, eamdemque totius coeli descriptionem longis intervallis retulerint , tum ille vere Vertens annus apPel

118쪽

I14 SOMNIUM Iari potest: in quo vix dicere audeo,

quam multa secula hominum leneantur. Namque, ut olim deficere sol hominibus exstinguique Visus est, cum Romuli animus haec ipsa in templa penetravit; ita quandoque eadem parte Sol, eodemque tempore iterum defecerit, tum signis omnibus ad idem principium, stellisque revocatis, expletum Rnnum habeto : hujus quidem anni nondum Vicesimam partem scito

Quocirca, si reditum in hunc Io- cum desperaveris, in quo omnia sunt magnis et praestantibus Viris; quanti tandem est ista hominum gloria, quae pertinere vix ad unius anni partem exiguam potest 3 Igitur alte spectare si Voles, atque hane

119쪽

SCIPIONIS. II 5 sedem, et aeternam domum Contueri ; neque te sermonibus vulgi dederis , nec in praemiis humauis spem posueris rerum tuarum :. suis leoportet illecebris ipsa virtus trahat ad verum decus. Quid de te alii Io-quaniux , ipsi Videant; sed loquentur tamen : sermo autem Omnis

ille , et angustiis cingitur iis regionum , quas Vides; nec umquam do ullo perennis fuit ; et obruitur hominum interitu; et oblivione posteritalis exstinguitur. VIII. Quae cum dixisset, Ego Vero, inquam, o Africane , si quidem bene merilis de patria quasi limes ad coeli aditum patet, quamquam a pueritia vestigiis ingressus patris et tuis, decori vestro non dein fui ; nunc tamen, tanto Praemio Pr

120쪽

316 SOMNIUM posito , enitur multo vigilantius. Et ilIe, Tu vero enitere , et sic habeto, non esse te mortalem, sed corpus hoc: nec enim tu is es, quem sorma ista declarat; sed mens cujusque , is est quisque ; non ea figura , quae digito demonstrari potest. Deum te igitur scito esse : si quidem deus est, qui Viget, qui sentit, qui meminit, qui providet, qui tam regit, et moderatur , et moVet id corprys, cui Praepositus est, quam hune mundum princeps illo deus : et ut mundum ex quadam parte mortalem ipse deus

aeternus, sic fragile corpus animus sempiteYnuS movet. Nam quod semper movetuT, BPle num est: quod autem motum assertalicui , quodque ipsu in agitatur aliunde; quando finem habet mo-