De natura, et effectibus amoris sensitiui, tractatus philosophicus. Authore Augustino Vlmio sacrae theologiae, ac I.V.D. ..

11쪽

ό ci Terretio Numini inerre su alusus, hac modica quicite oblatione,sed publico tame testimonio, innuere voles, me ia- pridem tuo Numihi esse deuotum, eicii me, meaq; Omnia as iamdiu sacrasse offouisse. Nec mireris,me in signum magnae deuoti'nis, exilem hostiam, & debile munus offerre, nam agimus nunc de lacrincijs modici sumptus ,& si deu . IIo,N Uuctps magis, quam res ipsa oblata, solet ipsam oblationem reddere graborem quis unquam iuile dubitabit, oblatione hanc mea 'tibi non lore accepta, cu sit hinia,&munus Amolis ξ Rumus iisde m,& udis tibi sorte videbitur, S: Tractatus, & modus octer di; si d b c animo, δίvoluntati dantis nocere non debet: Quis enim unqua fructas nisi iustictis , des, Igrestes , dc abortivos expectabit

ab Ulmo. . . defectus est: naturae fortunae, non voluntatis, α affectus: Immo fructus multos, & multa etiam munera

solent Principes co libentius aspicere,qtib & simi rudiora ,& rudiori modo illis offeruntur: sic Artoxerses Persi rum Re inu Hird igdat ammoasluixultu accepit Pres i-- lcum tiantum halistum aquae, sibi iter facieti, rustico quodana utraq; manu,& rustica,&rustice porrectum, sic eade piis . benignitate b alio quodam Paupere oblatum pomum i- η larit accepi Uccantus vel potius sciuausciniae in Ias moribus in Sylvis educatae stauior est, & gratior cantu; vel fetu illius quς arte,& industria rn Palatijs diuitum docemr. a Canere: Sic tandem & in re nostra,quibus olim thus, ist. ramis myrrha non erat, lac solum, vel molam,dolo farre, ac sale

12쪽

inon dico lassum, se lex industria leuatum, ut sortior reser-r gas, aliqua ex parte dulces are posivit.Patruus .n. tuus San--ctissimus Paulus V. vere quide & Eprie Patruus,na Graco rum sermone P atruus dicitur quasi diuinus, de cum inter mortales nullus sit eo diuinior, nullus etiam verius tibi Pa-i irruus dici valet qui no fabulosus Atlas solum Cetu humerisi regit,sed veri Dei verus Vicarius,ac Deus mortalis in terris, . virtute sotu unius clauiculq,si claudit,nemo aperit,si aperit, i nemo claudit, SI Cculum,S: Terra,& Infernu adeo ido arbi: tris regit,ac moderatur ,ut quodcvn' ve ligauerit,uel suluerit super Terxam, sit etiam vel ligatam vel solutum in Cilis: Unde de Aquila sua ubique volat, SI Draco ille suus, sita ex alia Animalia solus,& curi it,& natat,& volat, tibi t . quam alteri Alcidi parteam ipsamisi iure merito diuisit , ac

communicauit iVbI, 8 continua multitudine, & pondere negociorum brauatus,nei penitus Obruaris, soles, prout d cetoliquantisper respirare ac illis, non certe tibi ,cedere,ac. vacatat Tu enim nec etiam in iustissimo otio potes esse o-

. tiostis,ad Mutar alterius illius magni βcipionis,qui dum sibi a regendis Imperils, ik a cura reipublicae seriari ς0ncedebatur,dicere solebat,non minus se esse oti0sem, quam dum esset in otio, quia totum illud otium in litterarum studijsi grauiter consumebat: Tu quoque omni scientiarum gene-: re fi licissime ornatus,per campos philosephiae, & huma- . niorum, litterarum amoenissimos hortos tanto stirdio, ac . assiduitate sipatiaris, ut non minora negotia priuanna ino- . tio, quam publice in publicis occup)tionibus gerere videa--ris,optime kjens ex Plutarcho ' hominem indoctum esse aequivocς hominem, naturali ex seruum, plusquam specie . di

latent. e se vi Mena.

et Ii.

13쪽

disserre ab homine dodio, ac magis, quam una bestia ab Glia; otium sine litteris esse vivi hominis sepulturam , vitam sine doctrina, vivam mortis imaginem, ac scientiam esse maius illud bonum,quod vel possit homini Deus elargiri, vel a Deo ipse homo accipere, appetitumque scientiae esse appetitum diuinitatis,ac Deum ipsum non Argento, & Aux m,neque Tonitruo,aut Fulmine sibi vim, ac potentiam parasse, sed scientia,ac prudentia illas laudes fuisse consequutum,aeternaeq; vitae,quam ipse occupauit Beatitatem , in eo consistere, quod cognitiones vi praeterita non dimittat, ac plura cognoscat; alioquin cognitione, ac intelligentia reruiublatis,immortalitatem non esse vitam, sed tempus, & in summa,ut ait Aristoteles nihil est aliud scientia praestat tius,nisi solus Deus, ac non propter aliud diu vivere volumus,nisi ob iuge cognostendi desiderium ; propterea eo et te magis delectare poterunt,quia sa,vtidem inquit Plutar-m chus: maxime cum Principibus Vir s Viro philosopho est disputandum,nullam nec maiorem, nec iucundiorem phi-H losophiam tibi osserre valui ,quam Philosophiana Amoris, dis si quia A mor, ut inquit Plato,,in agnus est & Philosephus, &. is s. Sothilla, talisq, ac tantus, ut alios quoq; possit efficere phi-

losophos:igitur quando in otio,iae omnino sis otios is,voles ad suaviores Musas conuersus suauis negotiari,tunc pro tua benignitate poteris ad hoste fruetras meos oculo ,& manus applicare, & case,bonaq fortuna forsan eueniet ut inter oculos,& mant1ς tuas pcne coelestes suaviores fiant; Nam sicut Vrsa informcs,artubusq, carentes catulos sela linguatam M' ita format & sngit, ut fabricari potius, quam parere catulos rectius dici posse videatur.m Struthio,qui linus suos, &

14쪽

oua solo vi su, &oculis seuet,&nutrit, ita etia &tu saluber- a1.,. rimo aere tui foecunditii mi Cetti, si laosce fructus legere, & ha longe saltem respicere non dedigneris, ita utiles forte, de s salubres facies,ut forte eueniat, quod & legendo illos melius reformes, & videndo foueas, donec tandem ita utiles fiant, ut & aliquos tu ipse carpere postis, dc aliquos et ianta forte donare. uod si etiam tandem otiari velles in otio,poteris nihilo mitius ad illos respicere, quia illi sunt fructus A moris,& ipse Amor,ex sententia Diogenis, aliud cit,

quam Otiosorum negotium. ilia νώιμι.

Intempestiue, & properanter tibi certe videbuntur editi e sed scias illos esse fructus Amoris, & quod sicut ipse Amor,nec dili celari,nec diu moram pati potest, ita nec etiaeos diutius celari, & morari passiis elli& quamuis ex sententia Horatij utilius sit, si editio usque nonum praematur in diis p.

annum,hoc tamen ponus est vexum de magnis operibus ;in quibus tamen etiam illa tam exacta, & nimia diligentia solet esse damnabilis,& negligentiae comparari, Ut elegan ter fropterea in re mea dixerit in quadam epistola Plinius,3 desine, studia infinita ista cunctatione fraudare, quae dum modum excedit,verendum est,ne inertiae,& desidiae, vel et timiditatis nomen accipiat ; silc damnatus fuit Protogenes Pictor egregius ab Apelle,quod sibi tauquam satisfaceret, nimia diligentia peccaret, itaut nunquam manum tolleret ex Tabula th&Isocrates,qui duodecim annos integros, absq, istiti 'in vlla ad ullos alios actus extraneos diuersione, consumpsit in scribeda oratione panegyrica, ut illi propterea tardius,

quam Eleflanti,parere dicantur,ac saturno rigriores suum V z.

15쪽

' solum timeo regium quidem illum, sed tamen ferum

rigorem Aquilae tuae coronati, quam pro Insigni geris, ne iudicas hosce truditis meos indignos tua magnitudine, tan- qua illos, qui non valeant sustinere lucem,radios, ac splendorem purpuratae tua: Maiestatis,illos ungue rapaci, si no, ut adulterinos,& spurios, saltem ut abortivos deijciat, disterpet, interimat: & Draconis etiam feritatem, qui sicut halitu suo igneo, ac virulento, non solum aues, minutioraque animalia,verum etiam arbusta, frutices, fores, & frondes inficit de necat ita etiam eodem fiam debiles, ac minutosi hosce fructus meos inficiat,ac exuret. Sed memento non Er v. minus regiam Maiestatem decere, prout dicebat Artoxe P, . sestparua & humilia benigne accipere quam magna clam l. - giri, munusq; ipsum non tantum usu rei,quantum animo, Fo datur este metiendum I 5 quod si tibi aequale munus i. non valcam offerre, non meam imbecillitatem , sed tuam: δ, magnitudinem esse culpandam, quae suo nimio excessia s νὴ si P perat etiam omnem mearum virium voluntatem, sibi sola aequalis,libi etiam sola aequalia potest C ferre mulacra Vnde si tibi solum aequalia cupis,& minora recusas, tu etiavi tibi solus dones,a nemineque recipias, necesse erit. sicut,

quod si sol a N octua non plene videatur, soli magis, quam Noctus cause est refereda, qui sua nimia claritate se ipsutia reddit pene inuisibilem nam alias res videt, solem videre nou pocest. Sed Aquila illa tua regia, quς Alarum umbra seuet,dc tegit Draconem, non nutriet seruum,non fovebit deuotum a.' Narrant enim isti rigorosissimi rerum naturalium inus stigatores inter Draconem,& Aquilam tale,ac tantu con

16쪽

Enucleie indescere odium,ut ne tam pin morte eorum sannus, etiam si misteatur, commasceri possit, sed statim uterq; eorum separaturim seorsum fluat: in Insigni tamen tuo omnino quidem augusto Nam dc etiam Augustus s litus ibit, Draconem,& Aquilam superuolantem,admirabili pictura Populo spectandum proponere adeo se mutuo

compatiuntur,ac conuersantur,Vt supra naturam, contra x m. n.

naturam,discordem quodammodo concordiam,ac inimi- 2; cam amicitiam ineantiac paciscantur,Cur Aquila stib vinbra saltem Alarum,non dico fissi Maiestate Coronae, non compatiatur rusticos hosce fructu&meos, me Seruum, me Devorum,si compatitur Draconem, si Serpentem, si In micum 8 Immo ego,& benignitate, & Viribus Amoris c fisus, audacter sperare non dubito,de rigorem Aquilae,& seritatem Draconis hoc meo Amore mitiorem reddi facile posse,quia si Amore omnia domantur, itaut de stiperi, dc I nseri Amori parere cogantur,Draco etiam,de Aquila, ille facibus,& sagittis,de ista laqueis, de visto Amoris ita facile,

tenaciter capientur, ut tractatus hic meus ad te securior accedere non vereatur: nec enim est nouum,etiam Drac nes hoc amore feriri,ac mitescere, cu ut narrat Plutarch. ο

-olicam foeminam,etiam usque ad lasciuia adeo adama- ην - . uerit Draco,ut noctu semper tanquam lasciuus, ac stiritu Amas cum ea cubaret,absque ulla ossensione tractaret, sim Auroram vero semper placide, ac veluti fiantuus abiret: quam cum olim eius Cognati longius remouisierit,reperta

tandem non pro more placidus,sed aliquanto asperior factus,manibus illius corpori proprijs voluminibus alligatis, I.

extrema cauda leniter flagellauit,suavem quanda, ac ama-- toria ira ostendens,quae plus indulgeuae haberet,qua rinae.

17쪽

r Praeberea,s Detu humilia suri; libentei respicit,& pro

ημή amodulo nossearum facultatum, ut inquit Aristoteles, ' no stra sacrificia qltimat,ut ei propterea iure optimo Licurgus modica statuerit sacrificia, quanto magis Princeps,'etiam parua b igne debet accipere, cum sit vera Dei ithago ac simulacrum illius Nam sicut Deus in Coelo,tanquant, sui speci men, de documentum constituit solem ita etiam In Terra elegantissimam sui Imaginem, dc exemplum re spitii presentare Voluit in Principe, his quibus tanqua in duobus o e i ipeculis aeternoem .dc altero mortali posset a Mortalibus

erudis. 'iacuius cogitoso . . Princeps autem vivi emcratur vera Do

-imabo,ac Deo silmilis reddatur, non eget, inquit Plutarctium: opera Phidi Praxitais,axit Polycleti,vel Dyronii ed sola r opera pro piae virtutis,iustitiae,ac humanitatis, se Deo quar. i . simillinu iacit opus,lucti lusimum,atque carissimum. Tus Pitu, bus enim praestam rebPDeus praecellere videtur Imm

Aristi etalitate, potentia,ac virtuae: Immortalitatem, dc potentianu multa quoquz alia consequuntur ex multorum opinione, Elementa,Gςlum,Mundus,Terremotus;Fulgura,. Aquain,

Ventoruque Procellae ed virtutem solam solus Deus sibi pe cultare vendicat:Igitur qui vere Deo assimilari cupit, P viri tutem solam assimilari potest Ni propterea non im nodixerit Seneca. ' Principes sola pietate,d Iustitia fieri Deus: e. Volunt inradere similes Deo,per Sceptrum,per Vi .nes,dc potentiam,hgminantur; qui vero virtutem illius k- aemulantur, honestateque, ac humanitate illum verς

γ/iv - representare conantur, eorum studio delectatus Deus, eos

Q . . auget,illisqi bona sita libenter impertiturI Vnde si versi din. cit Seneci, tremo vir bonus sine Deo, eadeque res facit ho . et selicem,quae dicit Deum cilicet virtus: solum aeta-- i l d te

18쪽

se digeminosa Deus diutius, sed virtute sunt pa

res, immo est etiam ipso Deo silicior,quia si Deus no pe o hoc ei accidit beneficio Naturae,quἷa non potest. At vir

bonus non peccat,quia non vult,meritoq; voluntati, Naturae fortunam transtendent inabet in mole tam fragili h minis imbecillitatem,& securitatem Dei. Igitur cum tu inter maiores orbis Teme Principes tuo quodam iure adscribi merueris,eo etiam Veraciorem per tuas Virtutes nobis Dei Imaginem representas,quo maior es c teris,ac prς caeteris diuinitati proximior; ex quo ego insero,te Deo esse charissimum,tibiq;eum sicut in Terris, ita etiam in Coelo, iam tuis virtutibus aequale praemium prςparasse. - Nam si magnus ille alius Scipio, cui res gestae praeclarucognomentum dederunt , & qui neq. vivere se posse dicebat, Roma euersa aeque se incolumi, Romam cadere poς se: unde & propterea magnus ille Metellus dicebat, se gratias agere Dijs,quod non alibi quam Romae ratitisset. Scupio vidit in Emms,omnibus,qui Patria, qui rempublica et auxissent uvassent,ac seruassent, 'certum esse in Coelo, ac αἰ desinitum locum,ubi huiusmodi Rectores,& Conseruat rres se C lo quidem proiecta,& illuc reversi Beati,aeuo sempiterno fruatur, ὀ qualermo quantam tibi sedem, no iam

in somnis,sed vigilanti sperare licet, & ego iam certi Tmo

aticinio praenuncio,qui obseruaritia Religionis, integritate Iustitiar,liberalitate in pauperes, magnanimitate in poteles, humanitate tua innata,& benignitate in omnes, res omnes,&Christianam Rempublicam adeo foeticissime regis, ac gubernas,ut tanquam Parens potius,quam Princeps sis nissime regere,ac moderari videaris , Tu aliorum somnos, . . tua Nigilantia seu aliorum otium,tuo labore, delitias, tua

19쪽

industria, Tu aliis Hagis itarimam,ita uia scut Tyran

nus s. itos,ita bonus Princepi subditis timeat, cesse estia Tu Tyrannicam illorum sententiam abhorres, oderint, dumetuat sed magis Cleobulo adhaeres, Ciuitatem tunc esse: optimam,cum Princeps,plures sui Amates, quam metuentat': tes habeat, Nam ad res Imperij tuendas , ac conseruandas ,

' nihil est aptius quam diligi, nihil alienius quam timerissuς

quisque metuir,eum odit δε quem odiriperiis e cupit: mutitorum odi, nullas opes posse obsistere, multorum Tyramnorum cordes docuit: nullaq; Imperij vis est lata, quae premente metu possit esse diuturna , ac sicut perpetuitatis malus custos est metus,ita e contrario fida Parens est beneu lentia:&in summa,ut ait Aristoteles,amari est, quam hinnorari p stanti bac Imperant amari potius,quam ama re magis conuenit Tu etiam illam improbas, quod no po 3- test, it posse,qui nimium potest ac quod si ius violand regnandi causa violandum,eo quia Tyrannis Deoru quae

dici tam vita inesse videatur, quibus ad diuinitatem nihil pringia: ter immortalitatem ipsi deesse putants sed magis ex Chilo Pro nis placit um sis potem,esto etia placidus, ut Propinqui

s.ρ. p. te magis Vereantur,qua metuant,Nam multos ille metuat

necesse est,quam metuunt multi. ac magnu imminet perii. u. culli,ne si cui liceat facere,quod veIit,is velit, quod non de- ωac bet,& multoties,quod nec etiam unquam postea voluisset si Vista Vnde & non immerito, meo quidem iudicio,iliterrogatus Ochus ille Persarum Rex iam decrepitus a filio, qua nam p. m industria,& arte, iam per tot annos, ac sceliciter Re .um:a: seruasset, respondit, pietate in Deos,& iustitia in homines, quia in summa maius Imperio est submittere kribtisTrincipatum: & sc tantae factus es com et ac benigni tis, in

20쪽

hoc etia sicut in multis alist Aphricanum excedens, qui si 'primae soro non distedebat, quam aliquem compellantiu 2- in sibi familiarem,& amicum fecisset, Tu non modo alique, sed omnes,nec familiares selum,& A micos,sed seruos, sed rq promptos, sed deuotissimos, obstrictissimosq; vi quadam

hiauissima,ac violenta suauitate facis: homo .n.no est sine humanitate homo:& quid magis humanitati consentaneu, quam diligere hominem,prodesse hominiὶ Nocere homi-nt,repugnat Natura ergo prodesse homini, Naturae, ac humanitati est maxime conforme,quod qui non facit, is etiast hominis appellatione dispoliat,ut ei nihil amplius, quod ad humanitatem possit referri,poenitus supersit. Tu Tua virtute seperasti Drtunam,& benignitate inuidiam,ma vir ntute,& fortuna omnes tibi obediunt, & deuotione sua, &asini omnes tibi maiora cutiunt,desiderant, exorant ; M6cut olim,cum Deus Romae fundamenta iaceret, virtute s& sortunam in auxilium sibi aduocasse dicitur ,ε ita & tu , bcomite quidem sortuna, sed tamen tua virtute Duce, statum tuae icelicitatis ita fundasti, ut Temporis inuidiam si- βρ tuus,& liuorem inuidiae,iam selus,ac tutus superaueris ; ac sicut Romulum virtus sela magnum fecisse dicitur, sertuna vero eousq; selum custodiuisse,Vsq;du magnus fieret , a pitii ita de Natura Te per virtutem solam magnum secit,sert na vero eousq; selum custodimi, usq; dum praemia virinis acciperes:neqpn omnium, Vt inquiuAristiquorum existi Eis cmatur cause,in fortuna : led tamen Lia virtute pol ea factium est,&vt formna teperare,& ea recte uti, stire, ac diamus esse valeres,ut propterea virtuti legitimus,ac natur lis filius, fortunae veto lotu veluti in adoptione datus, ac silam adoptruus iure merito dici possis: ut prossessama BG