Praxis medica, sive commentarium in aphorismos Hermanni Boerhaave De cognoscendis et curandis morbis / pars quarta

321쪽

rem, in eundem statum morbosum reducuntur: aeger porro caveat in posterum illos errores

quos sibi tam male cessisse jam expertus est &similes alios. 3. Ingens praejudiciam est, quod in Apoplexia medicamenta acria requirantur, contrarium

obtinet in hoc , ubi refrigerantia & motus sedantia principem obtinent locum, quam malefaciunt illi, qui Principibus balsamos Apoplectic0s. dant & Castorea, utpote qui ut plurimum Apoplectici fiunt a potationibus. q. Ut sunt balnea perpetua, epispastica ex Galbano, Allio & Caepis. s. Victus sit tenuissimus ex diluentibus &emollientibus, ut justulis carnium, insulsis,

avenaceis, imo Pullorum, Columbarum, Gallinarum, Caponum, Turdorum atque eX Omnibus generibus avicularum, nam in PrincipioApoplexi te diaeta tenuissima est imperanda; quia morbus est acutissimus, potus sit vinum acidulis dilutum vel ex decoctis Sasiactas vel vim sci Quercini, vel Vinum, cui radix Chince est injecta; abstineat teger a Vino forti, imprimis aspiritu Vini, item ab aqua frigida nullis herbis medieata & ab omnibus Opiatis. 6. Stimulantia fugienda sunt &c. Locus in

quo commoratur aeger, sit modice calidus atque frigidus; cubiculum, in quo aeger degere consuevit, hon depressum sit, nec angustum, nec humescens, sed pervium & perflatum, temporibus humidis, nebulosis, frigidisque alterari interdum poterit aer herbis calefacientibus, odoratisque cubiculi pavimento stratis, ut Lavendula, Majorana, Salvia, Roremarina, Ser pillo, Thymo, corporis exercitatio moderata

esse debet, & quotidie quantum ueri potest, G s con

322쪽

322 Apoplixis. continuari. Somnus & vigilia nimis protracti

magnum incommodum afferre sole iit; ut e nim somno mediocri reficiuntur vires, ita largiore torpescit corpuS, praecipue Vero cerebrum, nimia vero vigilia corpus marcessit, spiritus. absumit, somnus sit longus, is tamen metuet dus pro consuetudine, vulgo septem horis determinatur in junioribus, in lenibus vero octo horis; a Venere nimia abstinentia atque ab ani.

mi pathematibus sive quae ad tristitiam nimiam sve gaudium disponunt; de cubitus in lecto fit maxime declivis & supinus, nam si in ullo

morbo positura juvat, est certe in hoc morbo; sic saepius tales aegros curavi, ut eorum fun-ictiones integre restitutae sint. g. Ioa 3. Hic multum promittere non possu-

f. Ioa . Nunquam despero de hac re, haec mea credulitas multis ridiculo videtur, sed quia vidi integras libras sanguinis effusas resorptas, hic quoque desperare non possum, sed non dico me certe sanaturum, V. g. homo est assue tus omni verno tempore habere evacuatione Sper nares, pone nunc eum caruisse, pone in

Λ poplex iam incidere sine ulla causa, nonne credibile, quod ille sanguis ruperit arteriam in cavitatibus cerebri; homo inde moritur , sed an nil spei superest ρ si fiat ingens evacuatio,

cur non rapi possit in venas haerentes in mir bili spongiola puta plexum chor Oidarum, ergo instituatur ingens venae seditio , non enim hoc, occidit hominem, qui fato est destinatus. 3. 1o an Haec est Apoplezia, quam faepe vi avabiisse , rediisse, tandem . necasse, hinc ple rumque illi aegri exstinguuntur; si semel hanc observavimus, Cogitemus aquam in cava ven-

323쪽

tticulorum es2 extrav asatam, hin aquosa vitanda , quia augent; Hydragoga danda , uti resina Jalappae addito Scammonio. Ve si eato ria plerumque lympham evacuant, setacea , fonti Culi verbo dixerim , quidquid lympham minuit, tollit malum. Quia haec Apoplexia est frequentissima, quidam Auctores putarunt omnem Apoplexiam . ab hac causa oriri, in quibuς est Egregius Piso, quia vidit saepissime ortam EColluvie Serosa, dixit semper inde oriri, sed

hoc non verum est. f. IO26. Remedia. huic. malo non inventa sunt, aliter tot curatione S quot causae variae.

Ioa . Post. Apori iamr sequentes morbi faciIe intelliguntur , Catalepsis vox similem in-- saltum notat, ut lictores furem subito, nec

opinander comprehendunt vel latrones' viatorirem. Catalepsis est, si quis subito omni sensu

privatur, & dein pertinacissime retinet eum eorporis latum, quem: habebat eo momento , quo morbuς accedebat , e. D si ambulet, pergit ambulare; si sedeat, manet sedens &c. hinc nota est absoluta qui si sed omnia maAent,i ut in initio invasionis, omnes musculi in eodem

statu manent.

g. Ioa8. Ergo nervosi spiritus sic incidoni in musculos, & in seninrita communi manet eadem determinatio, hin 4ntel ligitur tota ratio talep. si os es ut si vellem quiri arripere & ominate fieret reprehensio me invito. Omnes, Messi si hunc morbum- posuerunt maxime inexplicabilem,, α revera ejus intellectus non facilis est.

324쪽

f. 1o29 Tantum involuntariis musculis omnes functiones cerebri laeduntur, omnesque quae inde pendent actiones, nam Cataleptico omnes sensus & motu S corporis pereunt, scii musculi manent tensi, ut in initio , sola respiratio & pulsus supersunt, sed plerumque leves. I. Ioῖo. Hoc saepe oritur post febrim Inter mittentem Melancholicis & Mathematicis, qui saepe in exstases inciderunt ex summis meditationibus, sic de francisco Viaeta, Cardane , Isaaeo Barrosis scribitur, quod saepe fuerint immobiles nec excitandi, si ambularent, pergebant, si sederent manebant, ut optime ex Homero descripsit Virgilius. Ob qui, steteruntque comae vix faucibur haesit. Subita trepidatio, & diuturna meditatio, se-bres validae in sanguinolentis saepe producunt hunc morbum, sed tum aliquando morbuῖ non

advertitur, saepe jacent jam Cataleptici, quod cognoscitur; si adspiciant oculis immotis & ad

interrogata non respondent.

f. IO3I. AEger apparet sanus; in cadaveribus hoc morbo defunctis invenitur sanguis impactus

in vasa cerebri.

q. Ιo32. Optime curatur, si sanguis e naribus largiter fluat. f. Io33. Homines diu Cataleptici, saepe tan- idem epileptici dementes, convulsi & Atrophici fiunt, vidi semel talem, quem opinabar vix

tale esse malum , ei erat summa Melancho lia, loquebatur , eram cum eo in convivio , bono animo erat, sed cum abiturus in limine

stabat optima positura, valedicturus cum vel tem

325쪽

iem colloqui, Vocarem, pungerem, truderem, stabat, dicebant adstantes ei id saepe fieri posta horae, redibant motus, & malum abibat , ille postea miserrime Atrophicus d labefactatus

est mort Uu S.

3. IO3η. . Curo causam, symptomata aggredior variis nimulis, ut excitem Haemorrhagiam narium, excito acria sternutatoria, ut Sacchaorum candidum cum Euphorbio , Pipere &c. balnea, hirudines, pediluvia, cucurbita & si . milia pro unt , vomitoria, sternutatoria, juvant , quatenus mutationem in cerebro producunt , sic & vesicatoria, fonticuli set acet agunt, humida diluunt, sed ' saepe est tanta causa, ut superari nequeat , saepe causa sublata cura rur vἰ g. expurgata Melancholia sponte cessabit, unde orta Catalepsis.

. IO33'. Καροι est, quo Hippocrates indigitavit caput, hinc Carus notat simpliciter mos bEm capitis. Verum Carus differt ab Apoplexia parum, definitur hoc modo , quo paulo minor sit Apoplexia, sed Lethargo major, atque ipsum initium est Apoplexine: nam somnus est pro fundus, loculi fere semper clausi , quamViseX citentur, vix respondent , nec tamen perit sensus, quin sentiant, si purgentur vel vel licentur, atque respiratio fere adhuc semper est integra. q. IO36: Curatio prima est, nempe adhibenda sunt discutientia, diluentia, situs corporis sit erectus cum victu tenuissimo,

326쪽

citur duplex esse, Coma scilicet ἀγριπιω ;Gra. cis vocatum , sive vigil, ct coma-ὼL. sive somnolentum. Coma vigil definitur, quod

sit morbus in quo aegri clausis oculis decum bunt attamen vix dormire ' possunt A levi at. tactu oculos aperiunt, iterum in insomnia .ca.dunt , quia multas imagines credunt se visere, ita ut vigilare cogantur, delirium accidest cum immani capitis gravedine, Galenus hunc affe-

etiam medium consti tuit inter Lethargum λPhrenitidem , & riptimo . appellat, eZ his

patet, quod comae vigil iis, tantum levis inclinatio in somnum. Coma somn*lentum Vero vocatur ac definitur morbus, in quo se gri somnum profundum habent, sine febre , in quo quamdiu excitantur, oculo S aperiunt, . Vel ad interrogata respondent, mox iterum in eundem somnum delabuntur, quia illorum membra deorsum concidunt, mortuis simi- liores, quam vivis decumbunt. Coma ubgil oritur, si una pars cerebri sit compressa, ct per alteram tanto violentior oritur circu latio.

f. IO38. Lethargus derivatur a λια obsitio θαργω otiosus; hinc Lethargus est proprie m0r' bus Otiosus, in quo aeger omnia obliviscitur ; hinc est somnolentia perpetua cum oblivione si ne febre a causa frigida, hi aegri rogati respondent, dein obliviscuntur , ergo est somnus prola'

dior quam in Comate vigili;i sed minor qu/'m Comate lamno lento sine febre, cum delirio

327쪽

--- - Efectus varius pro -- -rbi divisio a varietate partis 57. -- Locus . ibid.

328쪽

INDEX

ius nomina 323 Catalepsis Causa proxima ibid.

- Hujus proxima 324--Causa antecedentes ibid.αωα- -. Exitus in alios morbos ibid.a- - Anatomia quid δε- monsret ibid. -- Sanatio ope natura ibid.--- ine artis ibid.

Coma vigil quid sa6

- Somnolentum quid

ibid.

cruenta, biliva cui bona 3s4 senteria purulenta. Causa. Efectus 253-Cura ibid. Dysenteria fatida Cineri ea. Ichorosa. Lividamc. Duid indicii ρ aeuid praesagiat 8 26o senteria siccioris causa

latus dolentes unde EsΙ

vatis usus. Humor Atus ' 236 Circa eis em morbos. Horumque essem

Lua sita ibid. mpatitis sive H atis in.

Sedes ---Causa antecedentes

. ibid. Efectus a Is Exitus in sanitatem ope Natura 2I7

tionis 22ι - In alium morbum

puta suppuratione me. - - Sena hujus futura 22s-Facta ibid. -- Effectus. Progηosis ibid.

fectus 232

Icterus multiplex . 208 Prima speriti benigna dicta origo 2os

329쪽

I tirus Luinta valde peri- - - 2uψta 26 eulofa Diagnosis 22s . L. ---- Sexta cito lethalis r ar nos inflamma iuconditio 229 Lia d scripta 6o-- Cura. Si qua 23O - Cura. 68 Septims , perpetua Lethargus quid a16 producta 232 Cognitio. Curatio uno Palliatio 233 de petenda ibid. Octava subita cir in. Lienis assediti Bisoria un. gentis meta 23s de petenda ρ 248-- Prognostica circa J- M. Herum 236 culorum ossi Moiritiei causa. Diagnosiis. Pro-ZLVI O Laryria elevanis' gnosis etf3 dis servientium in m-

Intestinorum in nis cause 249 - -- Diagnosis. Ἀ-fectus. Prognomo 2s I - - Exitus in absces sum digna. Emeritus 258

mationis signa

--- Exitus in suppurationem 286Hujus futura praeseu-tis signa cura ibid.

Cura ibid. c menti assecti hi oria Cancrum. unde hauriendas 2ι8

330쪽

- Cura ibid. ' quitas minus ibid. Aimi excretione III Curasalutaris 157 Dulaprosicua 134 --- Minus Ialutaris Iss -- Urina emissi e 121 Phaongis inflammata si --Ηanca centia 13s gna. uectus. PrognositIn alium . morbum s p. ta Io