장음표시 사용
151쪽
tundemus lienis gratia,verum etiam de ui : cum in hepate praecipue usti sint vel adhuc urantur humores qui hanc uentquartanam. Quamobrem partienda erit βοομία, sic ut uno die aperiatur dextra basilica & emittantur sanguinis circiter j iiij. sequenti vero sinistrae manus, si
placet, saluatella, quemadmodum in legitimae quartanae statu praescrip simus. Haec enim febris vel ab initio illius vigo rem aemulatur, estque sere simili modo tractanda. Ob id compendiosi is multo
eius curationem tradimus, ne bis idem docere aut etiam saepius idem inculcare videamur. Pro medicamento purgante omnium commodissime usurpabitur antidotus catholica, vel siliquae aegyptiae pulpa ex sero lactis caprini exacte perco lato : alias cum decoctione mercurialis herbae .His enim fugari solent atri humores: maxime vero lapidibus cyano & a meno optime praeparatis, ut in pilullis quae ab illis cognomen sortiuntur. Idem praestat diasennae compositio & sennae
vel epithymi infusio in iure galli antiqui vel brassicae,& polypodium, quod cras sos quoscunque humores sugat. Sympi
autem hic conuenientes sint, quicunque
insigniter humectant , incidentibus &minime
152쪽
LIBER S EC UNDvs. in tminime calefacientibus mixti: in primis vero Oxymel, non simplex tantum , sed: etiam compositum & scylliticum, si violaceo sympo temperentur: nec minUS oxysacchar compositum. Diluendi vero
sunt hi strupi decoctione herbarum valude humectantium, de quibus supra dictum est. His praeparabitur humor ad 'expulsione, id est, sic temperabitur ut ne
partes eas per quas fugabitur rasura ro sione ve exulcerare possit: quod alioqui maxime verendum, si nimia vi & non bene maceratus expellatur. . Si quis me consulat, Delicius id praestabit assumpto per aliquot dies carnis iure , in quo mul- ta borrago cum pauca melissa incocta fuerit. Pinguis enim dulcedo materiae huius acrimoniam optime frangit & mitigat. Educetur vero ea tandem vel pOstremo recensitis μελανοφυγοiu, vel syr
po sequenti efficacissimo: 'i V polypodij ver. 3 iij. mercur. be-syrupustae, borraginis & turionum maluae ana EVygδΠε Μ.ij. origani, capillorum Veneris & ceterach an. M. i. prunorum dulcium paria
XV. pulpae pass. 3 j. pulpae tamarind. 5 j. si . anisi & foeniculi an iij. s.cusculae j j. medullae s. cartami orientalis &λliorum sennae recentium an . 3 ij. epi-
153쪽
iμ MED. PRACTI CAEthymi recentis j j.6.triu florum coia.&genistae an.P.i. florum centaurij minorisii j. coquatur in sero laetis caprini secundum artem. In col. mij. dissolue pulpae cassiae recens extractae in praedicta decoctione dissolutae & col. ἶ iij. mannae granatae , iiij. saccha. albis s. q. . f. sympus perfectat coctionis affrmatus in vase vitreato. Capiat aegrotus singulis hebdomadis j ij plus minus ex iure pulli vel decoctione borraginis. Morbo iam finiente ut reliquiae absumantur,partessique interiores confirmentur , optimum erit myrobalanorum ind. decoctionem vel infusionem addere vltimae dosi praeseripti sympi. Caetera huic
sint cum febris quartanae legitimae vigo re communia. Nimirum conuenit idem balneum, ut & fotus & unguentum: imprimis vero epithema cordis. Clysteres bene emollientes & resti rantes neque-ter iniici debent, quales in superioribus descripsi. Atque omni ex parte prouiden dum,ut abunde maceretur bilis atra,eiuiadem acrimonia benigne languescat &sensim expellatur,succedatque illi laudatior humor ex boni succi alimetis ea copia exhibitis quam aeger facile superet. De
154쪽
LIBER SECUNDUS. De quotidiana intermittente exquisita. p. XIII. Votidianam febre nostri, Graeci αμιφημερινίω appellant, non
quancunque typo simili quotidie recurrentem. Alioqui enim duplex tertiana & quartana triplex iisde authoribus a quotidiana minime distingueretur. Sed huius materia cum sit, ut illi st tuunt,pituitosa,copiosa facileque putres ces,necessario quotidianos paroxysmos, non rariore ,habet. Nos verδ hac in re uti se Fernelio magis assentimur quod etiam alio loco annotauimus omnium febriurarissimam aut nullam esse ex largiore p. id ζ' pituita, quod uix eam ustione qualitate Oς- consequatur quae febris essentiam compleat. Verius dixeris, ut idem admonet, cum laborans quotidie Lbre conflictatur, duplicem tertianam esse,hoc est,subesse materiam similem ei quae tertio quoque die solum accessiones facit: sed adeo
multam , ut susticiat quotidianis exace bationibus. Nimis certe vulgares sunt nucupationes fibrium quartanarum, te tianarum & quotidianarum a circuitu motusque ordine, cum eade febris quaretana vel tertiana etiam quotidiana dici
155쪽
i38 MED. PRACTICAE possit, nimirum quae quotidie amigat
pro materiae eam Aventis ubertate. Haec enim potissima est frequentioris vel rarioris ac tardioris circuitus accessionum
causa, dum subest dispositio in visceriabus, a qua breuiore aut longiore tempore plus aut minus humoris paroxysmos effecturi gignitur. Rectius itaq; pro subiecto humore distinguas sebres tum intermittentes tum etiam continuas his respondentes,ut una sit ex bile minoris se mae vocata eademque frequentius quar itana, non tamen nunquam singulis diebus recurrens vel tribus de quatuor,dum
scilicet largior eiusmodi humor facile
procreatur: altera ex bile sinceriore, quidum parcior gignitur , non ante diem tertium repetit: uberior vero non solum quotidianas facit irritationes, Verum etiam duas uno dic. Atque eius typi febre, si vulgares nuncupationes sunt retinendae,vere duplicem tertiana vocites,quod
tertio quoque die habeat duplicem pa-roxysmum, ut quotidianam quae, singulis diebus assii t. Vtraque harum exquisita esse potest, ad spuriam vero proXime ac cedit intermittentium tertia species de qua nunc agimus, quotidiana vulgo di
156쪽
LIBER SECUNDVs. 13scta. Eam fouet vel excitat bilis maioris si urufamae nuncupata, hoc est, pituitosior: quae ut copiosior esse solet & breui tempore multa colligitur, sic frequentiores eosde iraque longiores ficit paroxysinos.
Est vero pituita quae bilem inficit alias
tenuis, ut in tertiana spuria, alias cras
sior,ut in proposita febre r quod ex symptomatis licebit colligere, qualia fere
proponit Galenus. Frigus extremitates sympi
primum aggreditur 1plumque natui .m' sim
de totum pervadit corpus velut dispersa glacies, sine horrore vel rigore acri &mordicante. Sequitur calor humentior cum quadam acrimonia, quam non protinus admota manus, sed mora longi re sentit. Est enim caliditas, yt sic di- .cam, sumosa largo vapori commista, scilicet igne in multa humiditate cruda suffocato potius quam materiam euincente, non aliter ac flamma sub viridium& crassiorum lignorum aceruo. Pulsus imbecillior & mollior deprehenditur: adhaec minor & rarior quam in caeteris intermittentibus.: similis vero est o ditas atque in quartana. Vrinae sunt aubae , alias tenues , alias crassae & turbulentae , sitis nulla aut certe minor
' quam in aliis sebribus. Nam lingua &
157쪽
MO MED. PRACΤICAE totum corpus hic est humidissimum:
unde etiam vomitiones pituitosae , &quiequid per ventrem cxcernitur humi dius & frigidius est, nempe aquosum, pituitosum & crudum. Ipsa vero declinatio non finitur sudoribus ante totius morbi statum aut attenuatam materiae crassitiem: cuius ratione & quod accessiones sint longisiimae, nimirum decem ει octo aut viginti horarum, spatium vero seu quies breuisiima, fit ut raro mania festa deprchendatur απυρευα. Vix citra oris ventriculi ini uria contingit: &,cum diutius perseuerat, plerunque splenis dolor succedit. Exquisita suerit quae has omnes notas VeI praecipuas obtinebit: cui Vero deerunti seuria. Iudicium Vero con-.firmabitur, si tunc temporis febres eius modi grassentur in vulgus. Copetit praecipue infantibus & pueris: ex grandioribus verb, omnibus pituitosis & crassis corpore,ociosis,gulet & ebrietati deditis,
balneo crebro utentibus, & praesertim a cibo: denique iis quorum corpus uniue sum crudis humoribus scatet,vnde palli dus & plumbeus faciei color. Ex causis procatarcticis , hanc excitare solet hy-bernum tempus, aut alia quaepiam aeris
constitutio humida, locusve humidior.
158쪽
LIBER SECUNDVS. I ITertianam longitudine tantum excedit, quantum a quartana superatur, in quam non raro conuerti videtur ubi aliqua
diu perseuerarit. Est enim valde similis ac prope idem utrique subiectus humor, & symbolo minime obscuro inter sese conueniunt quotidiana & quartana febris : itaque non admodum dissimili ratione curantur. Nam eadem sere diaeta
praescribi debet, quae humori crasso fri gidiori aduersetur,&, quantum fieri pota 'test,assumenda omnia incidat, attenuent& abstergant dataxat oportet.Miniis vel
minime est humectandum,quod materia humiditate magis quam siccitate peccet: cumque febris ipsa hume stationem cum resei ratione expostulet,ab his vero humoris subiecti qualitates noxiae intedan tur,dissicilis evadit curatio. Initio paroxysmorum quando valde premit frigus & vigilare nequit aeger,*icandus & quouis modo calefaciendus
excitandusque est: nocet enim quamplu- eo xio rimum eo tempore somno indulgere. Si est nausea, vomitus prouocetur:& si se te sitiat aeger, potus non cocedatur quousque multum accensus fiterit calor: maxime vero circa declinationem vinum
album quam tenuissimum mediocriter
159쪽
1 L MED. P RACTI CAEdilutum exhibebitur ad sudoris prouoca tionem. Phlebotomia in hac febre omnium minime competit, quod improbere rigerct corpus & pituitam crudiorem
efficiat. Neque adhibenda est conditio, ut quidam faciundi dum illam aiunt insti tui posse si adsit plethora, cum plethorico eiusmodi febris nunquam accidat, sed
plane κακοχ'μω. Frequentior vero debet esse purgatio vel non expectata humoris concoctione, quae hic tardius accidere consueuit. Est autem materia parte sui plurima in viis communibus, seu ventre inseriore totius corporis sciatina,vnde ad superiores venas sensim effertur. Fugatur vero facile etia non praeparata, quando in ventriculo & intestinis continetur: atque huius ratione Κequentissimus clysterum usus conuenit, quos insequentem modum praescribes: Clystera. mercur.pariet.& ciciar an .M.ij.brassicae & absinthij an. l. i. caricarum pinguium pari a xij. seminis foeniculi 3 iij.
furfuris macri in panno ligati P .i. florum stoechados, rorismar. & centauri j mino
S ij.salis comunis S iij. vel, si admodum, sopita
160쪽
LIBER SECUNDUS. I43 sopita est vis excretrix, gemmei S j. fiat clystcr. Iniiciatur singulis 3.vel .diebus
extra paroxysimum. Si magis expurgans necessarium videatur, pro diaphoenico usurpabitur talectarium indu maius in pari quantitate:& quia multis non placet tam frequens
clysterum usus, ne iis natura abutatur, eorum loco praescribantur non nunduam βψpppi 'Iuppo litoria vocata Graecis ζάλανοι, nostris glandes, quibusdam collyria. Haec vero fiunt ex melle percocto & modico salo: cficaciora autem redduntur admix- to puluere benedictae vel hierae picrae,vel sale gemmeo. Ad caeteras expurgationes usurpabuntur praeter antedicta diaphcenicon, indum maius, & hieram picram, diacariamum, eleel. de citro solutivum, hiera diacolocynthidos & pitullae ferme omnes, quod agaricum, turbith, hermc-
dactylos & colocynthida ex simplicibus
φλεγμα φυγοις praecipua recipiant. Sic vero distingui debet earum administratio, ut quae minimum purgant sint pro minCrativis aut alterantibus: nimirum de hi ra simplici, & de aromatibus alephanginae Barbaris vocatae. Fortiores ad vehementi orem iam utcunque apparati humoris expurgationem praescribantur.