Laur. Iouberti ... Medicinae practicae priores libri tres

71쪽

11 MgD. . PRACTICAE pressione & coarctatione prohibetur dobita transpiratio: utplurimum ex cutis constipatione aut labore vehementi fit,

quibus fi liginis plus colligitur,qua'e

cerni queat. Aliae etiam causae diariam febrem concitantes hanc producunt, ubi

vehementiores extiterint.

Post homeram absolute dictam securissima breuissimaque esse videtur σύνοχος,dummodo simplex nerit & promptum sit auxilium. Nam saepistimo uno

aut altero die contenta est,non raro ante

quintum diem iudicatur:alioqui facilὸ in

biliosam facessit putrem vocatam,& diuturniorem & multo periculosiorem. Scia licet quando sanguinis vapor ac spiritus magna ex parte accensus iueri bilis paulo post similiter conflagrat & totius se guineae massae quaedam est ebullitio. Morbum curant & grauiorem alioqui futurum praeoccupant prssentissima duo remedia , phlebotomia & ψυχροποσα Phlebotomia intra primum triduum fieri debet, vado vires adhuc bene valent,& sanguis feruore tantum & copia pecucat. Hora diei aut noctis nulla non comvenire potest, quando urget necesiitas: quippe verendum est, ne sanguis aegrotantem stilacet, aut in partem aliquam

72쪽

tet, πλευρῖτιν, πνευμονιαν, ἡπαlιτιν &c. At cum optio datur, matutinum tempus

eligendum est. Si pars nulla plus aliis afficitur, basilica aut media brachij dextri

omnium maxime communis ) aperia tur. Quantitas sanguinis hauriendi lipo- sinstultil thymia , quae vacuationis ratione con- missio adtingat,non syncope absoluta,ut Gal.tem λ V. . poribus, definiri potest: maxime vero si Vμιμν aeger idem remedium alias expertus fuerit & tunc robur valeat. Sic enim febrem mox iugulaueris corpore in contrarium statum αγας commutato ac refriger to: atque eo remedio ut ait Gal. nemo

inueniat, quod vel ipsis aegris, vel naturae animal gubernanti iucundius vel utiliussit. Adde quod postmodum alui deiectio aut bilis vomitus superuenire solet: quas

res statim a toto corpore sudores mado resve excipiunt, ut idem resert. Si tamen vires fuerint imbecilliores, aut aetas non

obseru tio ant venae tactionem

boret.Etenim in excreti sanguinis locum faeces & cruda penetrare possent sanguianem hauddubie conspurcatura. Alui imD. ilia sinat,partienda erit phlebotomia. Hanc vero priusquam aggrediaris, duo simi

perpetuo obseruanda: unum, ne cruditas subsit:alterum,ne aluus constipatione la-

73쪽

ces deturbabimus clystere, qualem p .stremo descripsimus , iniecto per horas saltem duas ante sanguinis missi nem: cruditati vero, leniente medic mento , vomitu aut si morbus det inducias inedia medebimur. Si tamen sustocationis periculum imminere vidcatur, praemitti debet φλεβοRata: deinceps a tem ventriculus & aluus inanientur. Quibus phlebotomiam non permittit vel aetas vel alia quaedam exceptionis ratio, cucurbitulae cum scarificatione admoueantur natibus vel omoplatis aut iisdem locis hirudines applicentur: quod vulgo minus erit suspectum, etsi iusta sanguinis copia exhauriri eo modo posist non miniis quam phlebotomia.ήVerum si sponte erumpat sanguis c naribus, utero vel haemorrhoidibus, naturae motui suffragandum est , nec alia sanguinis missio tentanda,nec quae fit sistenda,nisi immodica esse videatur.

Duabus horis post phlcbotomiam,

non prius,cibetur aegrotus qualibus cibis antea monuimus: nempe frigidis & h midis, a quibus sanguis tenuior& inflammationi magis idoneus commode incrassabitur. Neque opus esse video, quod praecipit Avicennas, lentes ex aceto pro

pinari

74쪽

LiBER SECUN Dus pinari, aut rhois vel oxyacanthae fructus, . cydonia aut alia astringentia misceri opsoniis. Definienda vero est-ciborum qu titas, ut quando in futuro morbi satu ex cretionem aliquam expediamus ne natura quq tunc magis affligitur ab opere per- qua necessario distrahatur, materiae puta morbificae concoditione secretione & ex pulsione quo propius imminet status, eo tenuior victus praescribatur, quod infinitis locis hortatur Hipp. Caeterum hora particularis exhibendi cibi est , quacunque aeger melius habet, uti fere matutina. Quippe circa meridiem omnis aeger sere peius habet, vespere autem pes imer Ux Isb., e,p.

Celsus annotat.

Potus sit aqua frigida sane largissima,

eum a sanguinis missione prorsu. e tin potu, sit dia febris no fuerit: aut frigidae aquae sy- gidae. rupi eiusdem naturae antea recensiti permisceantur, si cui frigida fuerit suspecta, ut certe multis est,aut aliquid eorum qu et Galenus obseruare docet, frigidioris lar- Lib.9.giorem haustum dissuadeat.

Somnus, ut in ephemera,nocere potest, Somnus.

nisi quando iam missus est san uis, & refrigerato corporis habitu aeger cibum as, sumpsit. Tunc siquidem maxime iuuat somnus, vel eo nomine ut spiritus sustia

75쪽

signa.

1. MED. PRACTI CAEciantur in eorum vicem, quos plurimos dissiparii phlebotomia. Cur vero mox a sanguinis missione dormiendum non sit,

rauci assequuntur, omnes tamen praeci piunt. Avicennas rationem affert, ne ex motu humorum ad exteriora propter

phlebotomiam & introrsum propter somnum in membris fiat confractio. An potius dicedum, quia tinguinem a viscoribus reuellere studemus, per vigiliam continuari incoeptam revulsionem, quae duabus saltem horis bene compleatur Quod si exterior esset affectus,cuius gratia quoniam sanguis nimius partem liquam obruit in phlebotomia institu tur:mox ab ea mus permitti potest,ut a parte affecta magis recedat sanguis. Quod ad reliqua pertinet, repeteda sunt Omnia ex curatione intemperies calidae simplicis ac nuda . De mcho putri vorata. Cap. IIII. Y N o C H o plane spirituosae humoralis saepius succedit, ut antea diximus.Haec ab illa hoe uno differt,quod putredinis vel potius cruditatis notas habeat in pessii& urina, ut ait Gal. & calorem mordacem repraesentet : aliis enim indiciis cum antὸ

76쪽

ante dicta febre omnino conuenit , e dem auctore. Attame calor est intensior, ta& urina magis rubra turbidaque, pulsus velocior, & systole quam diastole maioriquia fuligo, ut est vero simile, copi sior est.Eadem ratione expiratio inspiratione est insignior, lingua asperior nigricat,& ex dulci nonnihil amaricat gustus. Huic opportuniores sunt,quibus sanguis multus quidem, sed biliosior est: atque talibus naturis ab initio contingere potest ubi suprii dicti causae assuerint. Alias fere synochon spirituosam sequitur,qua-do post duos tresve aut quatuor dies a census sanguis biliosior euaserit, unde Θcrior quoque percipitur calor, & iam maiorem noxam sustinente natura magisque ac magis conturbata, cruditas apparere incipit.Synochi huius biliose triplex est disserentia,ut alterius:sed in hac multo euidentior.

Biliosam vero spirituosa diuturniorem& periculosorem esse antea monuimus. duco Quinimo & in καυσον ea facili negotio degenerat, ubi aliquandiu perseuerarit: siquidem bilis iam copiosior ex sanguinis ustione non tamen extrema & sinc rior collecta ardentem febrem excitare potest. Omnium deterrima est, quae Pese

77쪽

petuo increscit: ab hac vero, consistens minime omnium periculosa decrescens mox ab initio. Possimum iudicatur aegrum maiore inquiete fatigari, dyspnoea multum infestari, ventrem inflari atque rugire, pustulas nigras aut liuidas appa-Tere, aegrum inuoluntarias lachrymas profundere, aut a somno laborem sentire, praesertim quando iam maximis r mediis est tentata curatio.

cu illo hiaec Vero febris cum superiore omni no conuenit & in victu instituendo &aliis modo explicatis, necnon in sangui nis missione usque ad lipothymiam facienda si vires permittant. Sea hae quoniam hic quam in superiore affectu sere imbecilliores sunt , parciorem quoque sanguinis missionem praescribedam se scrina. At hic negligenda non videtur Puriatio. purgatio, cum adsit κα-χυμα, cui non

prorsus medetur venae scinio : altero tamen horum,quae extrema remedia Vocat

Hipp.& Galenus, fere contenti esse possumus, hoc est,sanguinis missione nunquam in febribus continuis omittenda,si Meth. lib. Galeno credimus: ni ii materia admodum y ςΗ- - copiosa & veluti furens leuiorem saltem

purgationem desiderari insinuet.Ad hoc susiciet clyster ultimo prsscriptus,quemctiam

78쪽

etiam cpMco αἰαν praecedere decet:aut Vnum ex iis καθαρτικοῖο quae aduersus calidam hepatis intemperiem descripsimus:

his enim commode minuetur morbum uens materia, cuius insignior reiectio ad tempus κρι ως expectanda venit,qua-do plane maturata subactaque naturae conatibus cedet. Caetorum, ut id semel admoncam, ex minoratiuis antea descria eoueniat piis ea maxime hic coucniunt quae Rha lv d barbaro carent & alio quouis astringen- te: quia maior expurgatio futura expc-ctatur vel a natura vol ab arte. Corpora

Vero quae purgare oportet fluida esse de bent:quo fit ut ab initio astringetia dam- nemus, eadcm probemus in postrema euacuatione. Sed de hoc plura in tracta tu nostro de sympis. Est autem minoratiui assumedi hora coueniens diluculum, idque post φλε&Gμίαν duplici nomine: tum quia magis urget minuendi sanguinis occasio, tum quia minus prudenter purior iam sectus sanguis emittitur. Praestat sane impuri sanguinis porti onem haurire, quod vero superesst expurgare medicamento. Haec nisi intra primum triduum fiant,commodus purgationi locus non dabitur.Postmodum praescriptis refrigerantibus humectantibusque syru-

79쪽

MED. PRACTI CAEpis vel optatis, vel solidis electariis ut mur,quibus febrilis calor rctundatur. Sic

enim humorum coctio maturatiove a celeratur,quam temperatior calor essice re natus est, ut igneus deprauare. Solent

plerique inconsulti post minoratiuum

medicamentum sympos ad tres vel quatuor dies praescribere, quibus transactis propinant sortius καθ αμαον eradicans aut elective purgans vocatum,saepe eo iapso die quo futura est κρίσις, aut alia st tus parte,quanuis Hipp.vacuatium usum vigente morbo dissuadeat. Atque huius erroris occasione fit, ut hodie crises rarissimae observentur,aut certe admodum periculosae & difficiles. Nos ossicio nostro abunde satisfecisse videbimur, si statim ab initio quodcunque mouendum erit, seu sanguinis missione,seu purgante medicamento vel utroque modo, uti di- num est,mouerimus:deinde in refrigerationem & humectationem, qualem supra descripsimus, omni studio incumbentes

naturae conatum expectauerimus,indiciis

bus & iudicatoriis diebus imparibus ma-- gia quam paribus usque aci decimum ita vh. quartum qui terminus est morborum simpliciter & exacte acutorum rite obseruatis. Tum porro si natura morbo si perior

80쪽

LIBER SECUNDUs. perior vicerit, nihil moliemur, eius sententiae memores: Quae iudicantur & iudi-

cata sunt integre non mouere,neque nouare quicquam aliud, hue medicamentis, resue aliis irritametis,sed sinere.Iam enim conualescens & in statu neutro,ut appellant,constitutus nihil aliud quam pleniore victu refici postulat. Quod si tamen criss imperfecta videatur, & recidivae aliqua suspicio sit, morbi declinatio conuenientissimum expurgationis tempus fuerit: ut scilicet clim natura non mouet, moueamus nos hora motus eius, authore Avicenna,aut etiam non satis mouentem

naturam adiuvemus; quippe, ut optime docuit Hipp. quae relinquuntur in mor- itis Lbis post crisses, recidiuam facere consue- μuerunt. In statu si vires plurimum deie- 'ctae videantur,commodum erit instauran .

te stillatitio uti, quod aduersus hecticam febrem descripsimus. Aliorum vero p D in symptomatum quae in statu frequentiora vehementioraque solent esse, uti doloris capitis, vigiliarum aut somni prosandi et ris, parapi renitidis & caeterorum id gemis sublationem suo loco docebimus:ubi de iis quae febres comitantur subsequunturve , febrium tractatione absoluta, disseremus.