장음표시 사용
421쪽
MARTIANI CAPELLAE principalium extenta, quintus bπατη μέctDv id est principalis mediarum, sextus autem TrapυΠατη μεc V quod est subprincipalis mediarum, septimus μεctav bitirouoc id est mediarum extenta, Octauus μεcri hoc est media, nonus τpioi cuvmμεv v id est tertia coniunctarum, decimus scυνημμέvu v bitirovoc hoc est coniunctarum extenta, undecimus vητη cυvγμευ viv id est ultima coniunctarum duodecimus arcipαμεcη hoc est prope mediam, tertius decimus τpiria biεζευΥμcv v id est tertia diuisarum, quartus decimus biεζευγμέvu v bitiTovoc quod est diuisarum is extenta. quintus decimus vflvi biε ευΥμεvuiv id est ultima diuisarum, sextus decimus τpiτη υπεppoλai v id est tertia excellentium, septimus decimus υΠεpβολαiusu dici- Tovoc hoc est excellentium extenta, octauus decimus Vητηυπεppoλai v id est ultima excellentium. 15 Ili sunt igitur soni, qui modulationem apte et cum 932 ratione conponunt. constat autem omnis modulatio ex grauitate soni uel acumine. grauitas dicitur quae modi quadam remissione mollescit, acumen uero quod in aciemsas tenuatam gracilis et erectae modulationis extenditur. ex msupra dictis itaque sonis, qui et singulis et omnibus tropis rite conueniunt sunt symphoniae tres, quarum Prima est diu τεcctipuiu, quae Latine appellatur ex quattuor, et recipit sonos quattuor spatia tria productiones duas et dimidiam, nam prius tonum productionem uocaui, est autem ra
422쪽
hemithniorum quinque quae ad productiones plenas et integras mediatenus ualentJ biccε usu decem, diesis uero interpretatioJ est sic ut supra dixi quarta pars toni. sed
haec symphonia est in epitriti ratione. epitritus autem 5 dicitur qui et numerum ternarium habet et trium tertiam, quod est unus, ut sunt quattuor ad tres. alia symphonia 931 quinaria est et dicitur diu arcvτε atque constat sonis quinque , qui inter se quattuor spatiis diuiduntur. productiones habet tres mediamque praecidit, hoc est tonos tres ac ad medium, hemitonia septem, diesisque quattuordecim, atque hemiolii possidet rationem, quae forma et eundem numerum circa conlata detinet et eius medium, ut sunt tres ad duo. tertia dici παcviv, quae ex omnibus dicitur, octo SonOS recipit, spatia septem, productiones sex, hemitonia 15 duodecim, diesis uiginti quattuor, atque constat ex ratione
diplasia, hoc est dupli. Tropi uero sunt quindecim sed principales quinque, 935 quibus bini cohaerent, id est Lydius cui adhaerent υπε9
1 emitonium IR li quae ad productiones plenas et integras mediatenus ualent delebat Meibomius il 2 ΛlεCεωNRB li ante decem add. uero B li 3 interpretatio deleui li4 simsonia BR quo in uocabulo quae uarient libri notare desinam
423쪽
MARTIANI CAPELLAE piov et Urro ppυΥiov, et item inter υrro iacTiou et υπο-αioλiOV, item conueniens aptaque responsio inter hirro-φpυΥi0V et υΠολύbiOv, qui tamquam duplices copulantur. mediae uero grauiorum troporum his qui acutiores Sunt arpocλαμβαv6μεvai fiunt. uerum tropi singuli quoque 5 tetrachorda faciunt quina. tetrachordum autem est assectio
quaedam sonorum quattuor per ordinem conpositorum, quorum extremi sibi debeant conuenire. Sed haec po- Sterius. nunc ac incoamentorum ratum ordinem redeamus. praedicta enim ideo prima dicta sunt, ut altius 10
urbe Ermione a Scaliger exorsus harmoniae uim Grotius exurae surso B) ermionaea sermionineu R) uir BR ex suse ar
rum partium subdiuisiones rursus adferendo perueniremus tandem
424쪽
positionem pertinere uidetur et habet partes tres opΥα-vixOV ibbixoV υποκpi 6v, quae inserius rerum ordo disponet. nunc de prima uoce uelut de sonitus totius parente dicemus. 5 0mnis uox in duo genera diuiditur, continuum atque 937 diuisum. continuum est uelut iuge conloquium, diuisum quod in modulatione seruamus. est et medium, quod in 3IS Gutroque permixtum ac neque alterius continuum modum . seruat nec alterius frequenti diuisione praeciditur, quo 10 pronuntiandi modo carmina cuncta recitantur. horum illa, quam in diuisas partes certasque deducimus, Diastematica nominatur et ei parti quae Harmonica uocatur
Quae quidem Harmonica habet partes disputationis s38
15 septem, primam de sonis, secundam de spatiis, tertiam de Systematis, quartam de genere, quintam de tonis, sextam de commutationibus, septimam de modulatione, quam metopoeiam uocamus. ac prius de sonis, ubi artis est elementum. sonus quippe tanti apud nos loci est, quanti fas 20 in geometricis signum, in arithmeticis singulum. phthongos sonos dicimus. uerum phthongus dicitur uocis modulatae particula una intentione producta. est autem intentio, quam dicimus iasin, in qua uox consistit ac perseuerat. sonus phthongus uel speciatim uel generaliter 25 appellatur: sed generale uocabulum et specialia habent quae ibiOτητεc Graia uoce perhibentur. ut si quem admodum nobis scribendum sit cogitemus, ita haec uirtus phthongi docet quid uel acutius exeramus uel lenius re-THTiKON R ii 2 OΔlKON Rb quid in B primitus acriptum fuerit non dispicio) il interius BR eorr. p lj 3 do om. H li8 utrumque it 9 quo Meibomius ut BR li 12 et 14 armonica BR armonia b li 16 diastematis b li quarto Biri quinto B R il sexto B in il 17 VΙΙ in ras. b li 18 melopeiam n il est artis R li 20 arismoticis Bri li plongos BR21 plongus BR li 23 iasin Leid. iasis BR li 24 plongus BR25 uocabulo B R il spoeiale R speciali N aliquae B quae Rhabent et specialia quae p li 26 ibi ιτητεc Grol. ideolstra Ridioteta eorr. in idiotheta B M ideit&ra adii. b li perhibetur
425쪽
MARTIANI CAPELLAE 340 mittamus. uerum ex istis alia faciunt, alia patiuntur. faciunt intentio uel remissio, patiuntur acumen et grauitas.
productio autem est- hoc est crriTaelc- uocis commotio a loco grauiore in acutum locum, αVεcic uero contra, nam
ab acuminis culmine in graue quiddam seriumque descen- 5dit. sit autem soni grauitas cum ex intimo quidem spiritus trahitur, acumen uero ex superficie oris emittitur. sunt igitur innumerabiles soni sed specialiter per singulos tropos duodeuiginti tantum poterunt conuenire, quorum 941 nomina superius memoraui. quorum prior est adquisi- 10 tus, qui ideo tali nomine nuncupatur, quoniam eorum quae tetrachorda nominantur nulli omnino consentit sed extrinsecus uelut adqui- situs accedit propter consortium mediae, cui concinere consueuit. qui adquisitus uno tono
a principali principalium separatur, quae principalis prin- i5cipalium, quia prima in tetrachordo conlocatur, quasi cuiusdam rectoris nomen accepit: subprincipalis deniques 2 dicitur , quae principali subiecta coniungitur . principalium uero cvap aovioc et xpωμα oc, quam nos uix sorsan recte colorabilem memoramus, et ideo hoc nomen 2o accepit, quia inter principales colores album tetrumque quicquid interiacens inuenitur colorabile Graia significa. tione perhibetur . ergo enarmonius chromaticus itemque dialonus, quam extentam dicimus, indicia sunt generum modulandi. multiplex quippe tetrachordorum ratio sic rafirmatur. principalis autem mediarum, quia prima est medii tetrachordi, ideo id nomen accepit: cui subnexa subprincipalis mediarum esse dicitur. denique reliquae tres sui similibus oboedient. dictum uero hoc tetrachor dum mediarum, quia in medio locatum est inter principa- 303 est del. in il 6 quidam B R it 7 traitur BR ll 9 XVIII Bamb. 393 uiginti octo BD il 12 tetraeorda BD il 16 tetra-
cordo BD: omissam h in hoc uoc. notare desinam it 17 rectores
29 suis b li similibus p simili usu R et fortasse B similes sub r
426쪽
lium tetrachordum et tetrachordum coniunctarum. post 943 supra dictas autem quae sequitur media nominatur: quae ideo media dicitur, quia tam grauis modi sinis est . quam in tropis omnibus suturi acuminis caput, atque ipsius quo-5 dam modo uinculo tam grauis modulatio quam acuta conectitur, ut in Lydio modo, ubi rectum iota est. uerum post mediam extendentem hemitonium coniunctarum erit tertia, quae in eodem modo, id est Lydio. L litteram pro nota habebit. post hanc illae quae a nobis superius ex- 10 pressae sunt tres Sequentur cvapμOVioc xp μαTiκOc et did Tovoc, quae et paranete dicitur, quam Latine paene ultimam perhibemus. post quam ultima sociatur, quae ideo dicta est coniunctarum ultima, quia in hoc tetrachordo sinem tenet. omne autem tetrachordum coniun- 15 ctarum ideo dictum, quia mediae ipsi, quae persectam symphoniam prima conpleuit, adiungitur ac producente media sequentem tonum Ille qui sequitur sonus παρομε- 32o scoc nominatur, quod hunc satis proximum sonus adiunctae modulationis offendat. dehinc diuisarum tertia, quae ple- 94420 num systema diapason sinit, unde diuisarum tertia perhibetur. post hanc soni ceteri consecuntur. Sonus uero diuisarum ideo hoc nomen accepit, quia uno et dimidio tono a mediae sine diuellitur. post hoc tetrachordum excellentium conlocatur, quod ideo excellens nomen accepit, 25 quia in singulis tropis in omne acumen erigitur, in singulis modulationibus fastigiatur. horum igitur sonorum, id 945 est phthongon, sunt alii quos consistere et perseuerare necesse est, alii uero Sunt vagi. denique alii papυπυκvoi nominantur, alii μεcOπυκVOi perhibentur. Spissum uero
7 emitonium BR it 8 id est inducta in il 1 Iitteram seripsi litteram BR labda supinum eo ae frotii I 10 κPOHATl-
poena ultimam R poenultimam r penultimam B li 12 ultimum B R il 15 media R 16 synsoniam BR li 20 diuisarum b coniunctarum R et ut uidetur B I 26 fastigatur B R
427쪽
MARTIANI CΑΡELLAE dicitur trium sonorum conpositiva quaedam qualitas. papυπυκVOi autem sunt qui uelut regiones primas spissi retentant, με corrυκVOii uero qui media possident, oξυ- πυκvo i qui ultima tenent, clπυκVOi qui in positionem sonorum trium, qui sunt spissi, nullo genere aut lege iun- 5946 guntur. stantes autem perseuerantesque dicuntur uel detruxvoi uel papυπυκVoi , qui ueluti quandam speciem et formam sibi principalium uindicabunt. ideo autem a quibusdam statarii nominantur, quia diuersas extentiones recipere non possunt. alii autem uagi et errantes haben- 16tur, quia interdum largiora, interdum minora spatia receperunt: sed hi alii παpυπαToεibεic alii λixavoεibεla uocantur. uerum primi ideo sic dicuntur, quod statim priο-ribus subnectantar. λixavoεibela dicuntur a digito, quiminister artis et cantus singulos mouet. est autem pri- 15947 mus a pollice. hi uero alii sibi in uicem congruunt, alii discrepant et resultant. sed illi bμ6φu voi quia sibi inuicem coniunguntur, bihi vivoi autem id est dissentientes sunt qui cum percussi fuerint in uicem discrepant, bμ6φ Vol qui uocis quidem aliam Significationem gerunt, 20
eundem tamen inpetum seruant. sunt autem et aliae Sonorum diuersitates. et prima quidem per intentionem, ut aut acumine aut grauitate dissentiat. Secunda per spa-321sitiorum perceptionem, cum uni aut plurimis coniungitur spatiis. tertia per coniunctionem Systematis, quo aut 25 unum aut plura recipit, et quod secundum morem dicitur
428쪽
id est κατ' ii0oc: alium quippe morem acuta signifileant, alium grauiora. Nunc iam de diastematis disserendum. diastema est s48 uocis Spatium, quo acuta et grauior includitur. sed in dia- si stematis alia breuiora illa, quae sunt in die si enarmonia: maiora uero Sunt, quae per singulos tropos bis ex omnibus faciunt, quo nihil maius in tropis possumus inuenire. atque in spatiis alia sunt conposita, alia disiuncta atque s49
asyntheta. et conposita Sunt quae per ordinem currunt, Io inconposita autem quae ex diuersis sibi in uicem copulantur. item alia logica. alia aloga memorantur. ac rationabilia illa sunt quorum consensu poSSumus praeStare rationem, in rationabilia quibus non subest ratio. item alia conuenientia, alia discrepantia, tuncque alia enarmonia, 15 alia chromatica, alia diatonica, item alia artia, alia periSsa. sed prima aequalia, secunda excurrentia memorabo. uerum aequalia sunt, quae in aequas partes poterunt separari, ut tonus in duo hemitonia: perissa autem, quae in tria hemitonia discernuntur. deinde alia diastemata Spissa, 95020 alia rariora. SpisSa sunt, quae per diesis colliguntur; rariora, quae tonis. et in his alia sibi congruunt, alia discrepant. sed discrepantium nimia multitudo. conuenientia uero per singulos tropos sex sunt, id est diatessaron
quod de quattuor dicimus, diapente quod de quinque, 25 dehinc diapason quod ex omnibus concinet: illud etiam, quod ex omnibus et ex quattuor constat uel ex omnibus et ex quinque uel bis ex omnibus, quod bis diapason dicitur. sed illud quod diatessaron, hoc est ex quattuor dici- 9511 RATAEON R it 3 nunt H li desserendum H li 4 post
acuta add. uox b θ 5 post alia add. sunt b it 6 quod b il8 diiuncta B ll 9 post uarias eorrecturas asinieta b Syntetae R assytolao r il et Om. R il II ita B R il 12 consensu scripsi consensui b consensus BR rationem p per portionem ri proportionem b partionem B 14 conuenientia μο- tius conhibentia B conibentia bB li 15 cromatica BR li diato-
429쪽
ΜΑRTIANI CAPELLAE 322Gtur, recipit sonos quattuor, spatia tria, tonos duo semis, hemitonia quinque, diesis uero decem, et est in epitriti ratione, ut sunt quattuor ad tres. diapente quod ex quinque est, sonos recipit quinque, Spatia quattuor, tonos tres semis, hemitonia septem, diesis XIIII et est in he- 6miolia ratione, quod sunt tres ad duo. diapason autem sonos habet octo, spatia septem, tonos sex; hemitonia geminat, diesis quadruplicat atque in diplasia ratione uer-952 Satire, quae est unum ad duo. quod uero ex omnibus et ex quattuor dicitur, sonorum est undecim, Spatiorum 10
decem, tonos habet octo, hemitonia duplicat, diesisque praedicta ratione multiplicat, et est in diplasi et diametri
regula ut sunt octo ad tres. quod uero ex omnibus et quinque constat, recipit sonos duodecim, spatia undecim, tonos nouem semis, hemitonia geminantur, diesis tetra-1splantur, et est in triplasia ratione ut quattuor ad duo-s53 decim. quod disdiapason dicitur, habet sonos quindecim, Spatia bis septena, tonos decem ac duo, hemitonia duplicata, diesis quadraginta octo atque est in tetraplasi ratione ut sunt duodecim ad tres. est autem tonus in epogdoi goratione. ubique diesin in enarmonio debemus accipere, quae est in quarta particulatione. 951 Nunc quid sit systema perhibendum. Systema est magnitudo uocis ex multis modis constans, quae licet multa diuisionum genera recipit, tamen quia eadem et in asdiastematis memoraui, praeteream. sunt autem absoluta et persecta systemata numero octo. et primum est, quod ab adquisito quem arpocλαμβαvolaεVOV dicimus, ad me-I duos b li 2 omitonia BR quod amplius non notato il
stima li 24 ex multis modis add. in marmne R: sed hodie Solum ex m comparent ii 26 praetersa B R is 28 ITRO CAAΜ-
430쪽
diam, quam mesen diximus, omne conficitur. Secundum
quod a principali principalium in parameson usque tenditur. tertium quod a subsprincipali principalium in diuisarum tertiam iungitur. quartum quod ab extenta principalium 5 usque in diuisarum diatonum profertur. quintum quod a
principali mediarum in neten diuisarum usque progreditur. 3239 sextum quod a sub principali mediarum in tertiam excellentium trahitur. septimum quod a mediarum extenta in excellentium diatonon excurrit. octauum quod a media 10 excellentium in ultimam ducitur. Quibus excursis genera tetrachordorum modulandi- 955que discurram. tetrachordos est IIII chordarum cum certa 'qualitate diuisio. genera modulandi sunt tria ε-p-μ6viov-buχTOVOV. et enarmonion quidem dicitur, 95615 quod pluribus spatiis et angustioribus separatur. diatonon uero, qu0d tonis copiosum: chroma, quod de hemitoniis conponitur. sic ut enim quod inter album nigrumque est, color dicitur, ita hoc chroma, quia inter utrumque est, nominatur. et enarmonion quidem cum ab inmuta- 95et 20 bilibus sonis cingitur, modulationi oboediet in acumen per diesin et diram et diatonon inconpositum: in grauem uero sonum e contrario modulatio tota submittitur. chroma autem hoc modo melos accipit: per hemitonium et hemitonium et tria hemitonia, quae inconposita prouenient; 25 in grauem uero ex diuerso recurret. at uero diatonum ipsis contentum sonis in acumen quidem ita accipiet modulationem, ut per hemitonium et tonum modum integrum compleat. at uero grauiorem per contrarium cordinem