Martini Bonacinae vtriusque signaturae referendarij, Operum de morali theologia, omnibusque conscientiae nodis, compendium. Authore D. Antonio Goffar Leodiensi, ..

811쪽

vota mariti irritare, quae sibi praeiudieant ibid.

Dum.7. Θ seqq. itemfol. Π 7.uum. Io. θ seq. 7. Omnia vota realia,personalia, vel mixta filiorum impuberum possunt irritari a patre, curatore, vel habente ipsorum curans, saltem intra tempus impubertatis. Imo possunt filiorum impuberum vota irritari etiam acquisita pubertate, Inodo impubes iam pubes factus illa non rati fi- cauerit. Quod vero attinet ad vota filiorum puberum, dicendum patrem non posse irritare vota

personali nisi dubitetur an emissa sint ante vel post pubertatem neque etiam realia,quare filiis relata sunt in tempus, quo erunt sui iuris . si .

Non valet irritatio voti realis a filio emis.s, nccta ab eo , qui credebatur voventis pater: at curator regulariter potest irritare vota realiai mixta minorum puberum , quamuis ea sint iuramento confirmata quamdiu minor est ibidian. x3.39. Omnia religiosorum vota, excepto voto arctioris religionis, irritari possunt alta elato, seu ab iis,qui vices superiorum gerunt, modo generalem facultatem, iurisdictionem habeant. Nec refert quod ipsi in religiosorum vota consenserint, quamquam peccabunt, si hoc faciant absque iusta causa. Vota nouitiorum non possunt irritare, sed tantum suspendere ibid.n.26.9 27. itemst. 38O.n. 28. 9seqq.co. Religiosus potest ea vovere sine licentia sui Superioris,quae non repugnant regulae, Vel Superioris praecepto;& idem dicendum de commutatione ibid. num. 3 .

6 I. Petes, utrum obligatio voti tollatur per coinmutationem , quinam possint vota commutare

812쪽

ntum 76 3

mutare Quilibet potest vota sua commutare ineuidenter melius melius autem in praesenti materia est illud , quod omnibus consideratis est Deo gratius; ideo qui vovit aliquid alicui Ecclesiae,potest tradere alteri Ecclesiae aliquid melius, relicto primo voto, nisi forte iam fuerit acceptatum votum a prima Ecclesia Praetcrca votum

reale potest ex iusta causa commutari in personale, si sit magis gratum Deo cimo probabile est voventem posse sua tota propria auctoritate

6α. Qui potest in votis dispensare, potest etiam ea commutare, quia commutatio est quid minus contentum in potestate dispensandi: sussicitqκe 1 commutatio quae fit per priuilegium , fiat in minus, modo adsit iustari rationabilis causa tom. 2.st. 383.uum. IO. Θ II. 3. Facultas dispensandi vel commutandi vo ta alicui concessa, extenditur etiam ad vota post concessionem facultatis facta; non extenditur tamen ad vota reseruata Papae, etiam tempore Iu-hilaei, nisi hoc exprimatur ibid. num. I 2.9 3. 64. Qui voluntarie vel ex obliuione tempore Iubila: non curauit commutari vota quae habebat, probabilius est non posse transacto eo tempore a simplici Consessario eorum dispensationem , vel commutationem obtinere sunt tamen

qui velint Confessarium posse adhibito prudenti

arbitrio tempore Iubila: valide commutare vota illius qui expresse non meminit numeri votor una, sed solum recordatus est talis obiectici aut

si Confessarius tempore habili , seu Iubilaei, vel indulti inchoauit causam posse illam transacto Iubila: tempore absoluere, seu dispensare vel

comma

813쪽

64 Votum.

commutare, modo vovens consecutus sit Iubilarum. Aduerte tamen eum qui tempore Iubilaei omnimodam voti commutationem non obtinuit, peccare non seruando interim votum prius emisesum ibid.num. .is fol. 384. n. Us. 6s. Non reuiuiscunt vota tempore Iubilari co- mutata,quamuis qui eorum commutationem o tinuit, non praestet ea quae sunt ad Iubilaei consecutionem necessaria ibid. n. I 8. 66. Votum in quod praecedens fuit commutatum,potest multoties commutari, factaque commutatione voti liberum est voventi prius votum struare, aenetur tamen qui voti commutationem obtinuit, prius votum seruare, si illud primum de nouo ratificet. Idem militat in commutatione voti in minus, si qui eam obtinuit, illi postea ceia sit , eamque noluit seruare. Item qui commutationem obtinuit prioris voti,inlac nouo vovit priorem materiam,tenetur utrumque votum se uare, nisi aliter ipse intenderit rom. 2 fol. 18Sὰ num. I'. orser.

67. Potestatem dispensandi in votis, seu nomine Dei condonandi obligationem voti quam vo-uens erga Deum contraxerat vovendo , habent Prasati iurisdictionem habentes in foro externo, Episcopi respectu suorum subditorum etiam extra propriam dioecesiis modo vota non ni Papa reseruata, aut non sint vota Catechumenorum hocque fiat ex iusta causa, & votum non sit factum in fauorem tertij, ab eoque acceptatum.

Archiepiscopus quoque potest dispensare in votis suorum Suffraganeorum tom. 2. fol. 386.n. I. 3. 6 4. item Ol. 387. u.7.9 8. 68. In votis religiosorum exemptorum dispe

sare possunt illi omnes, qui sunt capaces potestatis

814쪽

tis dispensandi, de licentia tamen Superioris eorundem religiosorum,& in iis omnibus, in quibus ipse Superior dispensare potest.rbia.num. 9. θ' Io. 69. Vota reseruata Papae , in quibus Epistopus non potest dispensare, sunt quinque; votum castitatis perpetuae,votum religionis approbatae, vΟ- tum peregrinationis ad limina Apostolorum, aut ad S.Iacobum Compostellanum , aut votum

in terram sanctam lom. v.fol. 388.num. I.

o. In generali concessione dispensandi in votis , non comprehenditur facultas dispensandi in huiusmodi votis Papae reseruatis. 11od si Papa concedat facultatem dispensandi in tribus votis minoribus peregrinationis , non censetur facultatem concedere dispensandi in maioribus, castitatis scilicet Sc religionis, quamquam potest aliquando Episcopus in voto castitatis dispensare, quando imminet graue periculum expectando dispensationem Papae vel legati,& quando votum castitatis per metum etiam leuem emisium est; item quando votum est conditionale sub conditione de futuro , modo conditio nondum sit adimpleta ibid.num. I 2.θfol. 389. 13. IS. MIT. I. Habentes facultatem commutandi votum, possunt etiam commutare poenam, quam Ouens incurrit ob fractionem, violationem voti.

2. Votum non est reseruatum eo quod vovens intenderit illud suum votum Pape reseruare,sicut neque votum smissum de materia reseruata remanet reseruatum, si vovens tempore voti habuit intentionem obligandi se sub veniali tantum, quia hoc non censetur votum perfectum tom.2. sol. 39I.num. I9.Θ2o.

73. Papa potest aliquando dispensare in voto

solemna

815쪽

66 Usura.

solemni castitatis, religionis ex iusta ausa; quia potest dispentare in voto simplici castitatis; ergo potest etiam in solemni , cum solemnitas dependeat a constitutione Ecclesiae rom. χfo

4. Qi petiit dispensationem voti simplicis castitatis vel religionis quam Papa commisit Confestario , potestne adhuc ab eo Confessario dispensaria Potest , quamuis ante dispensationis

consecutionem multoties repetierit idem votu. ibid. num .a 3. '

s. Parochi, an alij Sacerdotes non possunt in votis dispensare , nisi speciale priuilegium habeant item neque Abbatissa in votis monialium. ibid. num. 26.9 fol. 393. N. 29. s. Praelatus vel alius habens facultatem generalem dispensandi potest secum dispensare, alteri facultatem dare, qui secum dispenset Superior censetur cum eo dispensare, quem ad aliquem actum admittit, sciens ipsum habere imp dimentum ad talem actum. Od.ν.3rosel.3' .

Usura, urarius.

Vide, Censu Cambium,Societaι, Mutuum. r. suta est lucrum immediate proueniense imutuo. Vsura alia est realis,quae contingit quan ido interuenit pactum saltem implicitum redde di aliquid supra sortem, alia mei talis, Ut quando mutuans intendit lucrum ex mutuo recipere, quamuis nullum pactum exterius apponat. Prae 4 terea alia est expressa formalis,alia vim alii himplicita. Hinc sequitur committi usuram men , talem ab eo qui sperat vel intendit lucrum im i media

816쪽

Vsura. 767

mediate ex mutuo tanquam sibi debitum exobligatione iustitia, hoc est, si speret vel intendat lucrum non ex liberalitate aut amicitia rutua-tarij, sed tanquam pretium ex mutuo. Sequitur ulterius licitum esse sperare amicitiam ex in tuo, cum amicitia sit quid honestum , nec sit ali-Quid pecunia aestimabiles; non est tamen licitum in mutuo deducere cam in pactum , hoc enim esset alteri obligationem imponere rom. 2 fol. 7 8.uum. I. is seq.2. Non peccat peccato surae, qui pecuniam mutuat alteri indigent , sperans illum gratum fore ac liberalem secus dicendum de eo qui dat nurtuo pecuniam Principi, sperans etiam minus principaliter lucrum ex mutuo tanquam pretiu, in re compensationem non gratuitam nec liberal cim, estque grauiter reprehendendus mutuator qui excitat mutuatarium ad aliquid sibi liberaliter tradendum in remunerationem mutui hoc enim redolet labem usurae tom. 2 fol. 7 uum. 8. 3. Vsura adco illicita est , ut qui eam licitam esse pertinaciter asseruerit, censeatur haereticus. Prohibita est iure diuinoac Ecclesiastico, ut constat ex Concilio Viennensi ibid.N. I 2. s. x res, an quaelibet obligatio imposita mutuatario sit usura Respond. omnem pactionem dc conuentionem, per quam imponitur mutuatario Onus Sc obligatio quasi ex iustitia, ad quam mutua rarius alias non tenebatur, labem usurae continere: quam ob causam usura ab eo committitur, qui tradit alteri mutuum cum pacto, ut praestet munus Lollicium,a lingua, v.g alloqui Regem vel ab obsequio,vel a manu. Item usura committitur ab eo, qui mutuat alteri cum pacto ut mutuata

817쪽

tuatarius sibi quamuis digno vel alteri conserat aliquod osticium vel priuilegium, imponit enim

obligationem pretio aestimabilem. Item usura est dare mutuo oleum , vel pecuniam cum pacto ut restituatur res diuersae rationis, aut vendatur vinum, vel triticum tempore messis pretio communi. Item non excusatur ab usura qui alteri mutuum dat ea conditione ut mutuatarius re- mutuare teneatur statim vel in futurum mon est tamen illicitum sibi vicissim mutuum dares aut vicissim se obligare ad mutuandum tunc enim contrahentes sunt pares in obligatione. Erit praeterea usura, si quis mutuet alteri cum pactove veniat ad suum molendinum vel apothecam; aut Medico, hoc pacto, teneatur curare mederi; aut Deminae cum intentione vel pacto ut sui copia faciat in pretium mutui; aut siquis praeciso

tamen lucro cessante' mutuet alteri pecuniam, vel triticum cum pacto, ut illud sibi non restituat nisi tunc temporis quo plus valebit;nam ex contractu mutui obligat mutuatarium ad dandum sibi lucrum supra sortem , incrementum scilicet valoris tritici aut pecuniae. At non committit usuram qui mutuat cum pacto ut mutuatarius ineat contractum pignoris vel hypothecae prosecuritate mutui meque qui mutuat cum pacto ut mutuatarius restituat quod sibi debetur ex iustitia , neque qui mutuat ad redimendam vexationem tam propriam quam alienam, aut ad obtinendam remissionem rancoris modii neque committit usuram is, qui suas merces credito

vendit, ut plures attrahat emptores ad emendum, modo non excedat in iusto pretio rom. 2 fol. 7 O. Num. I. Θ2. item fol. 7s . num. 3. 9 seq.

Committitne usuram, qui mutuu dat alicui,

818쪽

. Vsura. 76s

ut tantundem restituatur quando plus valebit Non committit usuram si aequaliter dubitetur an res tempore solutionis sit plus vel minus valitura , aequale periculum sit ascensus descensus valoris reici sic enim uterque contrahens

aequalem subit sortem lucrandi & periendi, par

. Consultius est in contractu mutui, imo etiam in omnibus aliis contractibus,ut cambio, censu,&c. solutionem facere iuxta valorem , quem pecunia aut res habebat tempore contractus , siue valor decrescat, siue crescat quia hoc pacto seruatur aequalitas inter datum incceptum, modo aliud in pactum non deducatur: unde non committitur usura ab eo qui mutuat alteri decem modios tritici valentes quinquaginta nummis aureis , cum pacto ut sibi restituantur duodecim cum dimidio . tempore restitutionis pretium tritici ita decreuerit, ut duodecim cum dimidio sint aequales illis decem in aestimatione. Item non committitur usura obligando mutuatarium ad restituendam pecuniam eiusdem materiae formis committeretur vero usura obligando ad restituendam pecuniam pretiosiorem mon enim seruaretur aequalitas. Denique non committitur usura ab eo, qui certam pecuniam quam timet in futurum minus valituram ob decretum Principis , mutuat cum pacto , ut sibi restituatur idem valor, pretium quo aestimatur tempore mutui.

cri cessanti. Respond. quod mutuator possit in principio contractus pacisci de aliquo lucro, seu

819쪽

pecunia sibi soluenda ratione damni emergentis pro ise causa mortui, vel ratione pericul damni. Imo mutuatarius existens in mora soluendi, tenetur de damno emergente, etiam quando de illo nulla facta fuit mentio expressa in contramimutui, molo tamen mutuator non consentiat in mora. Et hoc verum est etiamsi mutuator elapso termino non petat solutione .nam terminus petit in interpellat pro creditore virtute pacti ab initio praestiti. Dicitur autem mutuatarius , vel alius debitor esse in mora , quoties non soluit termino constituto cum possit soluere propterea tenetur resarcire creditori detrimentum quod ereditor passus est ob variationem valoris rei aut pecuniae. Praeterea qui mutuat alteri centum cum pacto exigendi decem ultra sortem, sciens se ex

eo mutuo passurum damnum decem , non committit usuram lom. 2 fol. 7H.n. 2.o seqq.

s. Denique qui iniuste coegit mutuantem ad sibi mutuandum, tenetur ad restitutionem lucri cessantis mutuanti, etiamsi nullum praecesserit pactum de huiusmodi lucro restituendo,quia per .

iniuriam extorquendo mutuum censetur causa iniusta damni tom. 2 fol. T .numo.

Io. Mutuator potest ab initio pacisci, ut mutuatarius soluat sibi lumium cessans causa mutui concurrentibus his tribus conditionibus videlicet ut muruatio sit causa, cur cesset lucrum quod habebatur in spe certa vel probabili orlucrum non statim exigatur in ut non tantum exigatur ratione lucri cessantis, quantum re ipsa futurum esset lucrum, sed quantum valet spes lucri,detractis expensis,quas fecisset mutuator me

gotiando , vel alio modo impendendo suam pominiam; quia lucram in spe quod non est certure

820쪽

minus valet quam lucrum in re. bii.ηum. 12. .

II. Licitum est praeterea in mutuo aliquid supra seriem accipere ratione periculi amittendi capitales, vel illud recuperandi cum expensis vel laboribus, diligentiis etiam extraordinariis, modo non plus exigatur ratione istius periculi, quam communiter aestimetur huiusmodi periculum in modo vere sit periculum amissionis capitalis, expensarum , aut modo mutuator non compellat niuiuatariu ad suscipiendum se ipsum yr assecurarere vel fideiussores, sed mutuatario labertatem relinquat exigζndi quem velit .rom. 2.fl. 7 7. num. I. 9 2. IE. Non est usura mutuare centum cum pacto, vi si mutuatarius moriatur intra duos annos, nihil teneatur solveres; si vero super uiuat, rest:tu accentum Sc quinquaginta; quia uterque se periculo exponit lucrandiis perdendi, estque condiactus sortis qui est licitus tom. 2 ol. 7 .num. .

a 3. Non licet aliquid exigere pro carentia pecuniae , obligatione expectandi selutionem

mutui usque ad certum tempus, seu non repeten di mutuum intra tantum temporis , quia sic defendi posset omnis contractus usurarius, appo nendo pactum non repetendi, nisi post tantum temporis. Potest tamen mutuator pactum inire cum mutuatario, ut nisi soluerit rempore praefixo , soluat aliquam poenam , id est aliquid supra

sortem in poenam morae, cauendum est tamen ne

poena apponatur in fraudem usurae, seu ad palliandam usuram , te cena quae apponitur lx immoderata ne culpam excent praetcrea debet mutuatarius vere esse in culpabili mora soluendici secus si ob impotentiam nen