De conseruanda bona valetudine, opusculum scholae Salernitanae, ad regem Angliae, cum Arnoldi Nouicensis ... enarrationibus vtilissimis

51쪽

sunt , dis lutioni aditum patefaciunα , sed qui soliditatem aliquam habent, lenemq; simul aequalitatem, sicut specularia corpora , nec ipse quidem frangunt, neq; longius disperdi permittunt . Quae denique prster haec beneficia , tenera quoque sunt & mollia , sicut aqua resv . virides, liquidis oculorum radi is mollitia blandiuntur. Denique visus radius 'quidam est in quadam oculorum aqua

naturaliter nobis accensus, ac temperatum lumen in aqua, quodammodo resistente requirit. Itaque gaudet aqua, delectaur speculis similibus , viridibus oblectatur. Hactenus ille. Addit Messes Exercitationem quoq; legendi scripta

maiusculis literis exarata visum corroborare,adeoq; non parum ad tuendam oculorum sanitatem conducere. PosΤDRs ORE versu innuitur, oculos matutino quide tempore, montiu mvespertino vero fontium collustratio . ne recreandos dc reficiendos: quorum

ratio ex pridictis facile elici potest. Per

montes porro viridaria , hoc est, loca heibis ac platis virentibus eosita intellita seda sunt. De conferentib. vi sui, plura Infra c. 79. De nocentibus vero cap. 78. De diurno siue meridiano somno. cap. III.

SIt breuis,aut nullus tibi somnus

meridianus.

52쪽

Febris , pigrities , capula dolor,

atque catarrhus,

Haec tibi prouenituit ex somno

meridiano . Q I A T v o R diiseni siue meridiani Gmni incommoda hic reseruntur. ae RiMAM, febris, quε dupliciter per somnum diurnum accendi potest : uno caida. - quidem modo in spiritus,altero 'ero in humoribus: In spiritibus quidem, quia acres,di fumoset exhalationes, qui rigii liu dispergi solent: somno diurno non

modo retinentur, sed etiam augentur: I Iis itaque retentis, ac una cum spiritibus permistis contingit, ut calor inde extra- neus cfllectus se billis fiat. Atq; haec sane febris,cu nihil stabile, nihil firmum habeat , sed uti celeriter generatur, i is tu ituretia ni, ε η ερον Grscis , hoc ι it. diaria vocata est, quod fere diem non cxcedat.In humoribus aut . tu haec jam dicta subris, ratione nimirum flatum qui cxcruditate proueniunt, tum et putrida per somnum diurnum accenditu equod calore spiritibus interdiu ad exteriora protensis virtus concqctrix debilitetur. Perfecta. n. dc ab luta concoctio fit qii calor&spiritus cohibentur, R in profundum corporis succedui. Ob

eum namq; motum calor naturalis in

i cesus auctiorq; redditur, optimE cibos,

si a non

53쪽

non solum in uentriculo, uerum etiam per uniuersis corporis habitum cosicit.

Quod noctu potissimum fieri rationi

consonum videtur ,etenim tunc calor propter circunstatem extrinsecus aeris

frigiditatem,ad interiora refugiens, cibum facillime mutat, concoquit, & in membra distribuit. Interdiu vero cotra ad exteriora aductus& ex passus perfectam elabora tionem non attingit: quare humoru cruditate progigni eX cru ditate deinde oppilatio, ex oppilatione putredo nascitur, ex putredine tandem humorum ad cor essumantiu febris putrida accenditur, quemadmodum Auicen na. r.q.Τract.2.c. I. co Piost loceris E C v N DYMG pigrities, quae &ipsa eodem ex sonte ma nat ac fu n di tu r. Ex crassa nanque dc incocta materia in uentre uaporosi ac crassi exhalantur spiritus, qui ad caput elati, plus squo cerebrum humeliant: eo aute humectato nerui quoque qui a cerebro propagati per corporis partes prorepur, plurima

humiditate opplentur: exuperatia Draeterea humiditatum quae ad musculos, tendines, δc articulos confluere soler, tantum abest, ut somnolaturno dissipetu r, ut multo pertinacius et haerens augeatur. Necesse igitur est, ex eiusmodi subinde somno in omni b. motibus vo

luntarijs pigritiam sequi , ct ueluti ini

. seipso

54쪽

seipso ditatu tu homine apparere . quε ad mod u m d iseria Galentis a phor.ii,3.

Commentis.ostendit. Contra uero uigi' liae diurnae hoc praecipue nomine comε - dantur, quod non modo exuperantem cerebri humiditatem exiccent , adeoq; spiritus extenuet ac teperent , sed certe

corpori simus atq; aio pr5ptitudinem I quada de robur ad solitos motus addat. T E R T i v M , Dolor capitis, qui A. ipse ab ijsdem initiis proficiscitur.Excibo nanque incocto iii uentre vapores crassiaexcitati in caput feruntur, qui ibidem: ob dictas causas retenti, nimia hui miditate, e potius uigiliis exiccTtibus absumere conueniebat, cerctrum op plent , di ob sam rem caput putii a ,eiusq; dolare,grauedinem, di frigidos, morbos pariunt: paulula uero inde moti,si ad cutem peruenerint faciem vivato colore inflaiunt. Materia.mparua existente necesse est,quicquid inti degule esse prauu Quod Galenus aphoin lib. i.

c. m. I .ita scri bes in uere uoluit.Opor

tet similem esse defluxum subiectae . . stanti t 'si humida atque aerea substantia existit. tunc quod ab ea defluth,

vaporosum est atque suave & aetera ' Qv A R T v M , catarrbusciuis gene cata ratim hoc loco tametsi miniis propriE. omne pἐνρια . , hoc est, quilibet excrea

55쪽

1rities descensus significatur. Qui iuxta

. parti i,ad quasdcfluit,diuersitate, iuersa quoq; nomina sorti tus est . quead modum Galenus lib. 3. cap. . de Sympti causis, Paulus lib. 3. cap. 28. & Aetius. lib.8.cap. 33. diserte scribunt. Vbi elaim ad os ac fauces,& mox ad stomachii siue gulam,atq; inde in uentriculum defluxus contingit,simplici uocabulo Graecis κατάyσυς, de contracte καταβους. Latinis destillatio dicitura Dum ad nareae decumbit κορυζα Graecis, Letinis grauedo uocatur. Vbi uero ad palatu asperam arteriam delabitur, ut etiam membranam interiorem , qMae hanc integit, exasperet,rauca uox efficitur, uocaturo

hoc malum Graeca latinis rau- .citas,sive raucedo , id quod ex hisce etia' versiculis, qui infra cap. 8a. habentur, manifesto apparet. Si at ad pectus , dicatur Rhei a

aia auces, aramebuisῖ ad narra, esto co'. Habet autem hoc incommodum eandem Gno cum praecedentibus origine. Vapores. n. &fumi, qui uigilarum toper cutem resolui ac dissipari solent. somno diurno retenti, dum in caput impetum faciunt, cerebrum nimia humiditate replent . Caput igitur reple-

56쪽

- humores in subiecta refundenti μωμα progignit. Pi aeter hi di alia non ulla Gmni diue

merat. Nam ct frigidas atque humidas α irudines, nimirum dederi uxus ad articulos ob retentionem humiditatem, quas vigilis resoluere ac dissipare sistent, nonunquam procreat . Genuinum faciei colorem, vel ut paulo antC ctiam dictu est, corrupit.In sanguii De.D. incrementitias atq; aqueas humiis

ditates,lotio similes,multiplicat:q,cum suo tae per vigilias non dissipentur macum Languine ac cute expulsae,&ipsam deprauant,adeoq; subtumida dc decolor am reddunt. Indurata ad haee splenis

afictione gignit in corporibus proptE se habentibus ad incidendu in tale pasMonem. Crassus nanque ad melancolicus humor , senatio diurno in splene retentus auic malo initia praebet. Quemadmodum.no vigilantia motum ac libe-2m crassi humoris transitum per anguMos meatus , siue canales. Solis calorei vias aperiente, pio mouereo sic contra,

eunde somnua,&pcipue diurnus, tias, prohibete solet. Malach odia .n. interdiu nullo negotio per canales suos tranrit,di illac cu primis , qua excitad ε appetentiae causa , a splene ad oti fictu ventri vii meatus protenditur . Fienim splen

57쪽

recremeta & redundatias suas per eum expellit, atq; ei jcit, adeoq; ad cibos auiditate reuocat. Quod interdiu potius, e nocturno -fieri par est. Quinetia se uti dem a Mor tradit,ciboru appetentia diurnoe somno prurimu debilitatur&restringitar: idq; partim ob prohibitionem resolutionis , qest prima causa fames, parti natuer5 ob repletionem ventrisuli ex fumia, uaporibus, & humiditatibus orificium eius relaxantibus ac saturantibus .His accedit nonnullaquam abscessuum genera tio superfluitates na que ex somno diurno multiplicataepius in membro aliquo coaceruantur, ipsumq; tumidum, reddunt. Plane igitur ex his omnibus constat somnu diuturnum , siue meridianu, & a sanitati tutela, procul abesse deberetDuas porro causas, cur potitii muni lidat, Paulus

assignant. Quarum prima q idem est,

quod cho dc ante horam suam interru.patur. Calor. n. nativus per somnum ad partes interiores recedit, cotra vero ca-Ior solis eundem ad membra exteriora,

tanqua ad simile, educit atq; expandit': unde sanguis ad spiti tuum exagitatiΩ- ne quae somnum interrupat, seri hecesse est. Cosiilit ergo , si qn necessitas I idipus dormire coegit, ut in umbra A tenebroso loco,& ame potius e post cibis

58쪽

Iroeliataecunda vero,quod natura stupidam, quasiq; perterrita reddam cseo' ut retrahatur ab eo in quo erat, nimirua ciborum cococtione epus itaque,qμo obdormistunt, ad absolutam ciborum concomonem non sufficit, quo fit, ut a meridie resurgentes, subinde acidos ructus edat,& flatibus repleantur: holint, ili veroe fluctuatione ueti is infestentur. Caeterum optimus somnus est nocturnus, qm nox naturali humiditate,silentio Danimum in somnii deduces, abso Iutam molitur coit coctione Post som- 'numite nocturnu plurima parte ad ex- 'cretionem recremeritoru instigam ur IIIud in ignorandum non est, quod licet somnus diurnus in uniuersum reprobetur,nocturnus uexb,ut prsstantissimus commendetur, ex diurno in minus offendar,si dormiatur,prima luce ad tertia diei parte. Id quod Hippocrates lib. 'αprognost.aphoris . I a. clarissime ostendit. De somno,inquit,queadmodu secu 'dum natura nobis in consuetudine est, 'interdiu vigilare,noctu dormire conuenit: si in hoc trasgressum uerit, deter est. Minime vero nocebit,si dormiatur, prima luce ad tertiam diei parre. Quas niam Galenus explicans, ita scriptu reliquit: Quod consuetum est , bona est, Inconsuetum vero malum est. At Werό tribus 'Hippocratis no aliud fuit ex naC si tu a,

59쪽

ti ra, liud in consuetudine. Nunc Miuit es econtrario agunt , tum in 'usda alijs, tum etiam in somno , interdiu dormientes, noctu vigilantes. In his igitur,ut somnus minus ligerepos it . quinq; conditiones, Bemutis authore obseruands sunt. ut sit in comerudine. Ex mul to n.tempore consueta,etiamsi deteri ra fuerint,inconsuetis minus molestare. Blent. A phorismo sodib. a.SecundaJ ne statim a sumpto cibo ineatur. nz depresso, sed erecto nonnihil dc bene alto capite fiat. martad ne modum exce dat. ne tumultuosa & subita ab ipso, sed lenis 6c modesta fiat expergefactio, Porro i ab Hi pocrate dieiunia prinis luce ad tertia diei parte conuenire somnum,id spacium est ab orta Solis qua tuor aut quinq; horarum . Nadies significat spacium teporis, quo sol transit nostrum hemisphεrium, ut etiadistinguitur contra nocte.Quemadmodum Christphorus a vera fusi in conse

Tempus itaq; mami conuenien tisii- mum est vespertinum,aut nocturnum: semperq; cauendum, ne statim acoena ineatur,sed unius minimum s aut dua- Ixum horarum interuallo dis ludatur. Im

60쪽

gestus enim cibus quem statim somnus cxcipit, in suprema ventriculi parte su-Pernatans, probὸ concoqui non pol,Gatino libris.cap. s. de locis affectis teste. Ne' enim ventriculus tum pol cibumetrecte complecti, qu*d idem lib.3.c. de facul.naturali.ad bonam concoctioncm cum primis necessariu esse scribit qua- Te multos vapores, qui multitudine sua imput repleant, gigni necesse est,ut rectissim E ide Galenus com .67.apho. lib. dixerit:Α cibo ad semnum conuersis, hoc est,qui supto cibo statim dormi ut impletur caput. Ut igitur timui pericurum excludatur, lenta deambulatione. aut aliqua simili, leuissima th exercitatione corpus dimoueri opus est, priuia quam somno indulgeatur , ut cibus in imum ventriculi, paulatim decendat. Ibi mut supra ex Galeno dictu est,concoctionis opus potissmupeisicil. Quo tempore et conuenit audire instrumenta musica, cantus, facetias, & historias iucundas, ac coferre sermones cum amiculis de rebus laetioribus, donec cibus subsedisse videatu .Cervicari utendum est satis elato & eminehti,ut quoad eius fieri pol erecto de bene alto capite dormi tur, ne cibus ad os ventriculiingurgitans, concoctionem impediat. Hoc et modo cibus, qui ad plenu nondum suta sedit, facilius ad ii iiores ventriculi