장음표시 사용
71쪽
Tleninenses, Ricinenses, Septempedani, Tollentinates, Triacenseri Vrbs salitia,Polentini. haec Plinius; adde Tignum, e X Caesareis. e 4
Stephanus item Praetutianum Agrum, non procul ab Adria sthhλIocat; unde Annibalem narrat Polybius, Liuiusque,ut supra ostendi, Adrianum, Praetutianumque agrum, inde Marsos ,& Marrucinos, Pelignosque vastasse . Praetutianis oppida
Beretram , &Interamnem assignat Ptolomaeus . Inuenio praeterea apud Strabonem, Picentes agros habita me, a Mon.
tibus usque ad Mare, in longitudinem, quam in latitudinem ampliorem; latitudinem autem a montibus ad mare interuallis fuisse disparibus;logitudine vero C. M. P. prout fere ad verbum ex Sigonio. Picentium magna ex parte obliterata antiqua nomina, nouaque imposita, siue a Dynastis Gallicis; qui Picentibus popalis,post Karoli magni in Italiam aduentum, sunt dominati ; siue a Diuis Oppidorum Tutelaribus
derivata, ut annuit Bartholomaeus Bauius, dum promiscuis de Picenis vinis agit;&imo post Gothorci, Hunnorum, aliarum nationum crebras in Italiam irruptiones, barbaro debacchante victore, gladio, omnia fere in Piceno,Castra, Ot .pida,Coloniae, municipiaque depopulata, &incensa , ita ut aetate Jhac nostra, dissiculter,Nouanae, Cluanae, Potentiae, Pausulanae, Pnuentiae, Truenti, Numanae, Pollentiae, Heluiae,
Treiae, Septempede,Thinij, Falacis,aliorumque Picentium locorum situm inuenias, & vestigia . Erat olim Picenum ex undecim Italiae regionibus ordine Quinta, suumque habuit Proconsulem. QTerentio Piceni Procos. meminit Liuius, de quo supra, &P. Seruilio, itidem Piceni Procos. meminit Appianus Ciu.Bel.Lib. 1.At noua Imperii Rom.facta diuisione, prouincijsq;omnibus in plures dioecesies distinctis ab Imper. Caesare, Traiano, Adriano, Augusto , Picenum in duas 'partitum prouincias inuenio. Aliud Annonarium, Vrbica.rium aliud dicebatur. Annonarium, sub Italiae; Urbica carium, sub Vrbis Romae fuit Vicario, & utrumque Conis sulares habuit, ut annuit Marianus, in Codice Praefecta rarum Rom. Annonarium, Vrbicariumque ex eo dictum; quoniam ad praestandum canonem Urbicarium, hoc est ad
annonam in Urbem inserendam tenebatur,sitque Piceni,sub
72쪽
Urbicarii,&Thusciae, inter Vrbicarias, Italiς Prouincias ex pressa mentio in Theodosiano Codice , ad Legem xii. d. Indulg. debit. Tarrureia j j Maximiliani , Piceni suburbica-rjj Consularis meminit antiqua inscriptio in Cippo togatae statuae, quam vidi Romae in Viminali, apud Peret tinos,im
TERRUTENIO MAXIM ILIANO. V. G. ELOQUENTISSIMOQUE CONSULARI
PICENI ANNO AETATIS. NONO: DECIMO . VICARIO. URBIS. ROMff. LEGATO. AMPLIS, SIMI SENATVS SECUNDO. SOCERO EXOPTATISSIMUS. ANICIUS. ACILIVS
GLABRIO. FAVSTVS. V.C. LOCI. HUIUS.. ORNATOR. TOGATAM. STATUAM .. LIBENS OBTULI.
Annonarium vero Picenum iunctum Flaminiae Prouin, oiae , praeter Consularem, etiam Correctorem habuit, ut indicat lapis, Romae item in hortis Fabiani Montij. Hinc pace dixerim eruditi Viri , caecutiuit Patauinius, qui duas; tantum ex Italicis , . quae Correctores habebant, numerat Prouincias, Apuliam scilicet, una cum Calabria; α Lue
niam, cum Brutijs; Inscriptio haec est . EA BIO.. TITIANO. V.C CORRECTORI. FLAMINI E. .ET. PICENI. CONSULARI. . PROVINCIAE. ASIAE. IVDICI. SACRARVΜ. COG NITIONUM. COMITI. PRIMI.. ORDINIS.. CONSULI. ORDINARIO. PRAEF. URBIS.. PEREGRINUS. .: SERBVS..PATRONO: PRESTANTISSIMO .
73쪽
Audio etiam extare Arimini, Fanique fortunae, duplici in marmore , tum Asterij, tum Flauii Attici Aproniani F. familiae,&Piceni Correctorum insculpta nomina. Inscriptiones mitto, cum ad manus non habeam. Tetricus item Piceni, Flaminiaeque Corrector memoratur a Trebellio Pollione, Libio de triginta Tyrannis, De consulari Piceni suburbicari1, agit Lazius, Commentariorum Reip. Rom. Lib.a.Cap. 3. Et haec de vetusto Picenorum statu, di de Mogistratibus,florente Romano imperio, quo inde flaccesce ite, tum prouinciae , tum magistratuum mutata uomina, vutuo loco dicemus fusius .
74쪽
Lucide quid SD, qnoad fieri potuit, primo Libro, si tum, & originem retuli Asculi, nomine Piceni ; ob id PICENUM ipsum
ingressus, veteres regionis limiteS, popu-pulosque coniunctos indicaui: viritim , nec non compendiose , incolarum dignitatem tutatus sum pro virili; nunc autem propositi oper is series postulare videtur, ut postquam de Asculaneis praecipue rebus historiam contexui, ad gesta apud Asculum scribenda serie calamum conj--
Post igitur Picum gentis auctorem, operaepretium est, de .f. Hercule verba faceret ipsi namque, veluti Seruatori, Liberatorique Deo aeneam statuam posuere Asculani; ab eo siquidem ipsorium agrumdatronibus late grassantibus,expur gatum ait auctor libelli de illustrium ITALIAE ciuitatum originibus, qui prodiit Neapoli , rupis Matthaei Cancri, anno Christi DLXyd. inde Venetiis inno MCVIII. apud
75쪽
Onuphrium 3 ac iterum , Interamne, anno ooIDCXIX sub Augustini Turronii nomine . Cum autem plures eiusdε
nominis heroes fuerit, cuina hoc facinus adscribatur, incer- tu:at credere ego,eudem esse Hercule,a quo & Cacus,Euandri seruus nequissimus, quem Osiridis filiu appellat Berosus, nomine Libyum, qui Latium incendiis, & satrocinijs deua. stabat, strangulatus; de quo plura Virg. AEladid Lib. 8 & Ha,
licarna T. Lib. I. Originum. Hercules enim, anno ante bel.
Ium Troianu fere quinquagesimo quinto, Dionysius,& Argonautae in Italiam venere . Ab ijs Pola in Istria conditata perhibetur; quod refert ex Callimacho Strabo, Lib. s. Plin.L. 3. C. I9. Iunonis item Laciniae erexi sse Fanum, ut Solinus ait, Cap. 7, diciturque Hercules Lς strigonas vicisse, atqu deleuisse . Quin refert Plutarchus in parallelis,ab Herculeis trucidatum Faunum, Mercurij filium, qui in Italia patri ho spites immolare solabat; atque ita fieri potuit, ut apud Asiculum latronum agmina dissipauerit . Statua, siue incendiis liquefacta, siue alio potius , in tot urbis populatiCnibus ,
transuecta, nunc minime extat.Vidi tamen penes honestum senem Petrum Arigustinum Petrellium, patritium Asculanum, Herculis simulachrum affabre, ex aere conflatum, in agro Asculano, annis elapsis repertum. Piscia leae nuc marmorea visitur statua, apud Franciscum Sallustium. Fanum in Hetrculis honorem,apud Asculum quoq; fuisse conti ructu, ubi nunc D. Antonini Templum colitur constat: extat enim Herculis signum,clauam manu gestantis, ut coniectare licet,
magno quodam in lapide insculptum- Praeter Herculem insuper, ne hostili deuastarentur ineursu Asculani, Deam Patriam coluere ANCARIAM ; in cuius honorem, vii. ab oppido lapide, oriente versus, Fanum extructum fuisse, ubi nunc insigne cernitur Castrum, ab eadem Ancaria, Ancaranum , a maioribus nostris , traditum . Superioribus annis, ubi Templum fuit , fama est, altius a rustico terram
fodiente , marmoreum Ancariae caput repertum, quod
nunc apud Asculum videre est Meliorijs in Hortulis Auximi insuper aiunt marmoream reperiri basim, hac purissima in scriptione inscrtlytam .
76쪽
ra Asculanae Histori qAN CARIA ANTIQUISSIMAASCVLANORUM DEA.
Exemplum huius descripssit, nobisque vir simcera fide, & eruditionis D ma celebris Franciscinnus Caluus , ciuis, & amicus noster ; licet Gallas, Auximas, inter patriaSrit. De Ancaria autem scribunt, Lipsius, Iohannes Ratu
trum Orbis, Petrus Crinitus, C bH ab Alexandro Neapolitanus, & his antiquior Q. Sept. floreSTertuli.in Apologetico;a quo alios decerpsisse reor, quae de Ancaria protulere . Deae Ancariae illustre extat mona mentum apud Gulieli im Stucchium, Ant Cin. additam. I ad Lib. 11. Hic enim ait, Maxentium Tyrannum, ut Alculanorum stibi militum conciliaret animoS, Oppidum ingreI- sum, patriae Deae posuita aeneam statuam,cum hac simplici inscriptionC.
DEAE. AN CARIAE. IX. PICENO. ASCULANORUM OMNIUM SUAVITATUM DONATRICI MAXENTIUS. CAESARIANUS.
P. P. Dee simulachrum ab Asculanis in dexterum flumen proiectum, affirmat idem Stucchiu Si suadente Diuo Emygdio. Praeterea,ne Deorum aliquem apud Alculum antiquitus cultum silentio inuoluam, hic antequam progrediar Vlterius , Iectorem scire volo,anno ChristiooIC VI. imbribus in agrii Solestanum ex proximis clivis irruentibus, inter exesas vetustate columnas,pluraque statuarum fragmenta, Iouis Am monis caput, Arietis forma repertum, quod inde Antonius Meliorius, vir apprime bonis litteris imbutus,domesticis in hortulis, ad Solestanum pontem, reponendum, Interat priscae superstitionis monumenta, curauitis In aedibuS mlu- per Turrianis seruatur Veneris statua marmorea, furtuito a
Pulcario quodam reperta , eidemque Deae ab Asculanis,
77쪽
aiunt, erectum Templum eo loco, quod a myrto , eidem sacra, myrtetum vulgo , ad haec Vsque tempora Vocitatur . Alusis quoque Fanum dicatum extabat, nomenque Musae , adhuc retinet locus, ad Sanctae Marta Maioris , e regione, venerabilis Clericorum Semini ris , ubi legitur distichon Poetae,pro temporum illorum ingenio, non aspernandi.
OD TENVI. QUONDAM. NOMEN. RENOVATA. TENEBO PORTA . VOCO R. MVSAE.Sic. EG o. DICTA. PRIVS.
De Aesculapii, pcu iterque Apollinis simulachro agit Sanctus Valentinus, Libro Gesto im Sancti Emygdis , patrioque numini dicatum Altare , Votaque soluta in urbis constructione, ait Casella. Extat insuper eleganS marmoreae Tabula,de templo Fortunae Reducis, his insculpta literis
DABIT. ARCl.HS.II. N-Fuit & Templum,Porticusq;necnon custodiarium Deς Vestae Sacrum ; nam legitur ad liqc Vsque tempora , in lapideis apud Celsum Saccoccium ita
VESTAE T. F. CELERIN. MATRUBAS. TEM. PORTIC
78쪽
Templum Vestae dicatum, cum porticu,& custodiario fuisse
se puto, ubi nunc Aedem Sacram veneramur, Diui Gregorii Magni titulo: Porticus namque vestigia adhuc su persunt, necnon ad instar flauissarum , cellulae, & Cisternae Pin quibus fortasse sacer, perpetuusque ignis a Virginibus custoditus. Haec supersunt Deorum monumenta,& si Equilino credimus, quatu*r & triginta profana Deorum Templa fuerunt Alculi, quo tempore Diuus Emygdius Christum pro Concione Crucifixum praedicauit: sic enim ait Equilinus .
, Quaproptὰr ad eum venientes aegri numero CL.qui ab eortim Dθs sanari non poterant, percepto ab eo sacro Baptismate , omnes a di- vrsis languoribus fanati funt. Vnde, ct propter haec Miracula , To puli templa xii. euerterunt, idolaue igni tradiderunt. Verum cura Sanctus ad Deum orationem fudisset, facto terramotu, cstera Fana idolorum numero XXii. subito corruerunt. haec Equilinus .ris 6, Vici etiam, atque pagi fere omnes in agro Asculano,Dί p i dg monibus intra lapides latitantibus sacrati ; a Diis namquo Gentium ad hec Vsq; tempora nominantur. Hinc a Solis statione, Solestantun rudi vocabulo; a Iano,Tellus Iani,Fanum Iani; a Flora, Florianum; a Venere, Vallis Venerea ; & quae huic proxima, ab Eleusina Cerere, Vallis Eleusina; &supra eandem, a Nemorum Dea Feronia,Plana Feroniae appellantur, & huiusmodi alia pleraquepagorum nomina deducta; eaque dementia antiquorum animos inuaserat, ut a Priapo etiam Priapum Villam nuncuparint. Hinc annis elapsiS,eod em loco reperta aenea duo virilia membra, parua ad instar
digiti, quae inter caetera seruantur antiqua monument , ,
penes Antonium Meliorem . Lapis praeterea in dicto Veneris Fano , ad Veneream C onvallem , in quo vulvae duae, instar votivae tabellae insculptae apparent, una scilicet virgo, stuprata altera. Thermas hic apponerem, ni a rei seditate abhorreret Christianus Historicus . At cum non sem et erubuerim in huiusmodi rebus necessario refe- relidis , a dijciam hic salaces Olina Idololatras, non Veneri dumta Xat, P Iia pCque aras, ac ic pla excitasse apud n strates , Verum in Icinctiori 1ecessu, nuta orpidum, supra Cli
79쪽
hum suminis Τruenti, e regione veteris Praetoria, libidinis infandae statuisse loca, SELLAS, ad hane usque aetatem,VO ta, arcanarum scilicet libidinum sedes, & monstrosi, ut arbitror, concubitus domicilia, publieaque exsoletorum prostibula, quae cum Romς , & in quibus libet paulo celebrioribus ciuitatibus frequentaretur, a Constantino sublata sunt, teste D.Ηieronymo in satam proph. Lib.2.cap.a. Gentium autem Deos lae paginas obscoena comemoratione amplius sedem pagis dedime nomina puto, cum Arcadi , atque HO- norit Impp. rescripto, prohibiti Idololatrae urbes colere, ac Proinde habitare coacti in pagis ; unde Gentiles ΡΑGANI appellati; licet Pagani proprie dicti rustici, ad ruris cultura destinati, militibus saepe oppositi ut togati sagatis, cinctisq; atque apud Iurisconsultos, Pagani sunt a fide catholica alte. ni, utpote qui in verba Christi Redemptoris n0stri non iurarunt. Augusto etiam fuisse apud Asculum sacratum locum, coniicio ex lapide in aedibus D. Gasparis Ferri, prope
Templum Sancti Angeli Magni, ubi sic pure legitur. LARIBUS ..
Eadem inscriptio reperitur Romae,in aedibus Capranico, rum, ex altero latere basis vide Manutium. Retulimus Deos ab Asculanis antiquitus cultos ; nune tempus admonere videtur, ut quoniam de religion verba fecimus, de votis, sacrificiisque, necnon de Auguriis aliqua promamus ; indeque ex veteribus inscriptionibus , &monumentis referamus, quae extanti ludorum, spectaculo rum vestigia; antiqui enim spectacula, ludosqtie huiusmodi,
placamina Deorum pGahant. Vos aeris tinnimentisoat Lib.7. contra Gentes Arnobius, tibiarumfonis; vos equorum curriculis, ct theatralibus ludis persuasum habetis Deos delectari , assciar que aliquando conceptas eorum satisfactione molliri. V que a Votis incipiam. Asculum ea de causa Picenum cognomento dici didicimus; quia Piceni Etrusca lingua teste Catone
80쪽
Catoneo genus sacrum dicitur, orti a Sabiris, voto Verenis' cro, ut inquit Plinius. At quam ob causam ver Sacru Mouerint dabini supra ostedimus , cum nostrae urbi sprimordia exposuimus . Censura utique dignus Ludovicus Dominicus, qui pueriliter nimis illud vere pro cerre adue ibi aliter imterpretatur . Nostros insuper animo lubent Patrio Numini Axam in urbe media dedicasse, illamque sacrificijs celebrem nisAra fecisse, dc muneribus ornasse, pendulis odoratam summentis, & Oraculis nobilem, Casellae testimonio alibi diximus Vyt m Votum insuper Taarobolium , frequenter apud Asculum I blitis. prostat: Visuntur namque adhuc non Uno loco paterae,quibus ad res diuinas utebantur antiqui, affabre in lapidibus es formatae, iuxta cum bubulis coronatis capitibus anaglyphisque uelut ad Diui Hilarij,ad Diui Ioannis Christum baptizaim iis, prope Musam, ad Diui Bassilij; ruditis denique ad D. Mariae in plano Sancti Pamphili. Visitur etiam in domo Nobilis viri, Iosephi Sgarigliae, Marci Antonii Filii; apud Plateo Iam, similis sacrificij monumentum prostat ; siqvidem videre est bubulum caput,lapidi insculptum, cum literis ita graph, ce, in AE V OM. Quid vero tibi velint prGrsus ignoro ; ni Aeditui siue Aeditimi nonae velimus interpretari; erat enim Aj,ia Aedituus bacrae Aedis custos. Appianus Primo Bellorum Ci-
muri uilium, sacrificanteS Asculanos a P. Seruilio acriter reprehesos, ob eamque causam ab iisdem erat trucidatum amrmat.: ὰ,ta, Quos Vero ludOScelebrarint Asculani, ex coniecturis, Asco. udi lios, homo nymos, Cubicos fuisse vocatos facile credimus ;annuente Boiasinio cum de huius Vrbis originatione fatur
βρυ' , Quod his solitus tumidos resilire perviret Dum natat in lymphis, saepὰ Truente tuis ..Pelasgam Urbem, pelasgis ludis delectatam crederem, ut inquit L .Rhodiginus post alios. Ascohaimus vero Bacchi
mo namque ludi fieri consueuerant in fluminibus. Asculum autem Strabone teste , a Pelasgis possessum supra indica-ιis uimus. Inde Ascogephyri dicti ponteS, ex Vtribus confecti ,
mἰη/b quorum forma exprimitur a Stetauecchio . Praeter Ascolia ,
g 2 Circenses Ludoa etiam exercuere nostrates a Pico equorum