Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

131쪽

LIBER

in eo promouendo fecit ut aedes Ca oris,o Pollucis, quae erat in media foro, eregione uestibuli suarum aedium esset. Sed quod scribit Blon. de Palatio Μaiori, id quosp de Patauo Vaticano nui dicere posFemus. δε tritiat Palatio habuit augurato conditum, in quo consulebatur Senatus, ariete133 immolabant: r.Paluti, vetus porta ad qua bello Sabinofusos esse Romanos comemorat Liuius, fuit prope Rostra . o siquis ad istilis uerba diligenter attenderit, nassibi, quam eregione aedis disti Laurenti, in Mirania existimabit. quidam hunc Romuli portam appellunt. Palatinus autem collis praeter unam, cis alteram domssuculam, i sedem. S.Andreae praedifiam,nullum nunc habet aediscium t totus erimuinetis plenus, alit pustuus Uer non ovibus magis ,

quam caballis, o capris est relictus, vi uere Balantium pessit nominari . De templo Iani. August, ex Faustinae. Cap.VIII. Varium partem stas urbis aggretientes Ja re 3 bas diuinis, diis immortalibus principiam facturi rite videmur, in primis p ab eo, qlli omnium rerum ianua habetur, hoc est a Lino, cujus Teplum, propter capitolinum, aliud inforo Transitoriosuisse , c probat Ser. Captis Fausis ciuitate Thuscite inuentum est simula rum Iani cumfrontibus quatuor, si erat enim bifrons aput theatrum Marcelli unde quod Numa insiluerat trans tum es ad forum Transiimi,

132쪽

m, o Dalgor portarum unum templum institutum: In qga cistem parte fori, parum liquet; sed credidPri in ea, quae inso. Ro.es uersa, prope Basilicam Pauli, ut seqaatur qgod ait Mar. Et fora tot numeras I ane, quot ora geris. Procopius tradit ortite sua Iani templum fui spe in meis dio foro ex aduerso Capitolij, paulo supra cism locum,

quem ludi Romani ires Parcas appellabant. Erat, inquit, facessum totum ex are constitutam, quadrata quadam dimensione, tantae' amplitudinis, quanta integri Iani statua poterat aenea quinquepedalis capi, capite dumtaxat bifrons. porta utrin y orneae , ῆκα pacis trapore claudebantur, inflante autem bero aperiebantur, uocabaturφ Ianus Geminus . versim alterum erat ab eo , de quo Sem quia, ut diximus, plures fuere Iuni . De quadrifronte autem intellexit Mar. cum dixit . Et lingua pariter locutus omni . nam omnes de duobus non

dicitur. Τemplum A Hii inso. Ro. positum erat, qs Tiberio impurante imperfectum caligula absoluit, pote φ .per ipsum transmisso Capitoliam Palatio coniunxit . unde ex tribus columnis ejus poniis prope palatiα num montem, o totidem ad radices Capitolij dlhuc

erectis, facile possamus coni jcere ubi nam efffit Au si templum,super quod pontem transmiserit Caligati. Volida Τempli Fau linae, quam Hadrianus maritus permisit diuinis bonoribus a senatu coli delatis circens bus, Flaminibus p multa , insigniήφ extare videmus post nunc ecclesiam. S. Laurent, in Miranda . De quo

133쪽

LIBER' spartimus sic meminit. Inter deos relatus est, habet templum, habet Salios, habetsodales Antonianos, qui FGHiiso templum, quod ei sab tauri radicibus fini uerat maritus; in quo postea lius huius Heliogabalus Antoninus sibi, uel Iovi Srrio, gel Soli , incertum ides, templum Iecit. De Castoris, o Pollucis templo. Cap. IX. loris, O Pollucis Templum in D. RO. ab

e omnibus criptoribus collocatur . Lucretio ostrae conssilatum petenti Sylla impedimento erat; isti autem solicitatus a multis in forκm uenerat, quem mi ssas ab eo centurio iugulauitu ipse in Castoris

inde sedens caedem Urgestosuperne hectabat, Pluti

Martius de Hernicis triumphans in urbem reiijt, sibrua yequesris inforo decreta est, qgae ante templum Callioris posta est, Livius. Non ne ab A. posthumio redem Castori, o Polluci in foro dicatum uidest Cice. . In qua autem 'partesori permagna est iubitatio, πinter antiquo urbis scriptores uaria opinio. Volater nus ubi diui Co mi, o Damiani es ecclesia ponit . Pomponius uero L eius, certam non signans locμm, in De fori. quidam in uia Sacra . Fulvius sub palatio iuxta Iuturnae fontem, ubi nos Iouis Statoris templum e cui uidentur ad stipulari Diov. uerba quae sequi tgr. Huius autem inopinatae, admirabiliss styparitionis cum sigila adhuc Romae multa, tum uero est eies Poriscis ,

134쪽

TERTI Vs fr er Castoris, quam supra foro extruxit riuitas, ubi sis uni illorum fmulacra . er rursus . Specie pugi αIum, equosp madidos fudore ad staturiginem, iuxta

aedem Vestae manantem, abluisse ait .Et Ouidius lota tetigit his carminibus. Frutribus ista dies , fratres degente deorim,

Iuxta Iuturnae composuere lacus .

Vnie cum Dion'. dicit idem ipsumstructam uἱi illi. rum uisa fuerunt mulacra, o subiungit, iuxta aede

Vesae, cum Ful .ut diximus, uidetur conuenire a Blό. vero discrepare. Uur.nams, inquit Blon. csim dixiqset.

Tullum hostilium curiam Hosiliam uel castis se ,sic sequitur. Ante banc Rostra, sub dextera huius Comitio lacus Ab ructus, ubi nationum suu erant legati, qui ad Senatum efflent resp. Hinc Grggestasi a parte, ut

multa . Senaculum supra Grιrgo lusim, ubi sedes Concordiae, o basilica Opima. qui ergo descriptum μαpra a nobis forum Romanum cognostit, O Var. veraba considerat .facile intelligit Rostra templum ad rodices Paluti fuisse, ubi nunc est parua.S.Marie de Inferno ecclesia. Si igitur o Coloris templum ad radices Palatis, ubi Fubponimus a non uideo quo modo babebit Rostra eregione, quemadmotum uult Plin. clitus uerba haec sint. Ex bis Romuli sine tunica ,sicut γ C missi in Rostris, ante aedem casorumfuit.Cic.in Uer. Iocutus de Castoris remplo, eiusp columnis subdit.qui aedem Castoris teste urtorum tuorsim esse noluerIs, quam D.Ro. sio die , latices etiam tum, cum de te

135쪽

LIBER

'trectam strent, inierent . Et cumflententia in Rayri,frri Folerent, patet quod Plin. etiam testatur, Castoris aedem ante Rostra,videlicet apud Fausime temαplum, nunc. S.Laurenti, in Miranda , fuisse quo in soco paucis diebus ante urbis direptionem a barbaris fatictam, uidimus marmora mjra arte sculpta, columqtp pulcherrimas efii, ut existimem eas esse columαnas, eάs up ornamenta de quibus memini Cic. multa loqui . quod, misi uelimus ibi Castoris aedem, ut par es, corocare ; necesse es, secundum Fol. alibi, quim in radice Palatis, Rosra statuere ; non enim procedit φ utruns sit ad radices Palatini montis , πRψra ante aedem Caseorsim . Si autem eandem aedem apud Vestae libet ponere ι dicendum duas fuisse aput forum, qaarm alteram. A.Posthumius dictator bello Lutino uouit, eiusq3 flius duumvir crea utus escallit . Alteram .L.Metellus Dalmaticus de ma

nubjs psit . quanquam Uc.dicit Metellum inflauruff, non posulse. Non defuηt autem qui aedem diuo Cosmae o Damiano nunc sacram, Colori, o Polluci attribuant et quorgin templum cum maximum, nobilis,mums, ac multis columnis exornatum fuisse in Ver is rem, ut dixi, ostendat Cicero, borum opinionem rea futamus. Cosmoe enim o Damiani talium columnarii

nussum praefestri uestrum, aut sinum. Huius aedis

gradus reuulses a Clotio memorat idem author pro domosua, o pro Sex.qui alibi etiam.S.C. concionessis eadem irre balatus esse cocet . Fuit autem μι

136쪽

tuis, nobili pictura a Cecilio Metella perbelli e struatis , qui tui refert Plu. Florae Simulacrum pulchri. tudine infig e in eodem posuit. Inerat o Tubula moanimentum riuitatis equitibus campunis datae. De Caesaris, er Ueneris Genitricis Templa , eius, dems Veneris Atrio. Cap. X.

d umbabuisse dicitur, de quo Cor. Toc dic meminit . Ante ae dem diui Iulii iaci it primo ictu:loquitur enim de G ilba ad lacum Curtim inter esto . Plti narrat Augustum in Templo Ca si is patris Castores, ac Uuctoriam posui spe. In eodem foro U neris Genitricis Templumstatuit Apianus . Post uictoriam, inquit, contra Pompeiκm C et far Atrium templo Veneris circumduxit . quod Hadrianus longo tempore

post inst.urauit . Nam, ut strabit Dion. Apollodoro erchitesio destri ionem, o formam templi Veneris misit ,significans fine trias opera, o mini 'Prio etiam agentia aediscis extrui posse . taetrebat itaq; en ardi cium illud reste, o commodest haberet. Ite crisit de templo Ablime istud, er concauxm feri oportere, ut ex loco superiori in Sacram iis p uiam insignior prohe,ctus e set, o magis conjicuum concauum ad excipi das ludorum machinas, quae in eo loco latenter comprgi, ex item ex occulto in theatrum duci possent . quos

si aliud fuit ab eo, quoi distit caesar uotum bello 'M

137쪽

LIBER fulico, fuit omnino prope uiam Sacrsm, scut o Cesaris, uidelicet post Faustinae templum , nunc. S. Lamrenti, in Miranda . Augustus Aedem Martis Ultorisbesso philippensi uota influo excitauitforo, de qga Suet. ita memInit. Publica opera plurima extruxit, e quibsis praecipuasorum cum aede Martis Ultoris. Memmiter Ouidius bis carminibus. Vltor ad i Ustos celo descendit honores, Templas in augusto congyiciendaforo. Plin. autem dicisse uidi se Scyphos e ferro dicatos in eodem templo, antecpi um duas Statuas Alexatri Magni tabernaculum sublinentes . Cor. uero Τata Senato. res decreuisse ut Germanicus, Ets Drusus ossantes urbem introierent, circums Iutera eiusdem templi stri flos esse arcus cum effigie C arum . Arbitramur autem Martis diuae Martinae cespisse templo, aut certe

propossisse.

De Vulcani, Concordiae, Pacis, Romuli, ac Venearis cloacinae Templo. Cep. XI.

Olcari Τemplum supra Comitium Iocauitu u Sex. Pomp. erussunthaec uerba. Statua Luudienis, qui ρκondum fulmine ictus in circo, sepultus est in Ianiculo, cujus ossa postea ex prodigijs, oraculorumili responsis Senatus decreto intra urbem relata, in Volcanali, quod est supra Comitia,obruta si t. Et cu Comitiu, ut uidebimus, si intra Palatins mole, Romgli o Rem ais Pacis ter tu, dicimus Volcani ad

138쪽

TERTIVs radices Palatini eregione firme ciusdem p cii fuisse.

Dionytae Tatio, ea Romulo loquens . Tractantes,

inquit, in Volcani templo negotia, quod superflat f

ro. Hinc consat Volcani aedem in urbe Romulum p

fiss , contra Blonii opinionem, qui siribit Romulsi exsimaui se Volcanum quidem colendum, sid, ne urbs incendist esst exposta, urbe excludentum. cui flos

gari Vitruvij baec uerba uidentνr . Extra murum Ueneris, Volcani, Martis phana ideo cossocari, uti non assuefiat in urbe uenerea libido , Volcanis gis e moeninibus religionibus, o sacrifcise euocata, a timore in centiorum uideantre liberari. quod si constderemus tepora inueniemus Vitruvium quidem cum Pompeio, πDiony.optime conuenire, Blonium uero non recte Dasisse . Nam Romuli artute cum mille, ut ait Plut. dormus tantum essent, admodum in eo ambitu rarae, non erat metu incendi, Volcanus urbe excludendus , scuti, sit hominum, ita arriseiorum urbe aucta, Veru)i Blλin locorum destriptione rationem temporis habuisset, qgia aliter, ut ipse uult, in primis conditae urbis, Cyna sentis resp.temporibus et aliter nata, o aucta rerum

opulentia aediscatum si non tam facile in hunc incidis. fit errorem. Volcani templum dedicauit Tatius,ut Solis, ex Li ae, Saturni, Rheae, Vesae, Dignae, qμirini. Idem Dion1 . tradit, scot o Plat. Romulum

fecundum triumphum ducentem currum greum templo

Volcani obtuli spe, ei m p prope essitiem sui ipsius collocesse .coclitis Statuam in eo postam esse, con

139쪽

. LIBERcione solitas baberi. In hujus autem area Cretositae Templum statuit Sex. mp. o Plin. Si intekgit de

eo, quod Fulvius iste,libertino patre natκs,liossit,si populo reconciliastet ordinem Senatorum, Cr equestrem, striarum , annis. CCCIII. post capitolinum, smma inuidia nobilium, ex multaticia pecunia foeneratoribus codenatis:i radice Palatini motis, fuisse opinamurins autem in Palatio, ut psstat Blo isequeretur enim,fecundum ipsum n eodem monte fuisse Cr Volcunt, quod adduci ad fusticandum nusto modo pussim, cum in Cotiscordiae area a dιctis asstri collocatum fit. Infecato uero tempore Graccho, o Fuluio trucidatis templum hoc

in Mauratum fuit ab Opimio Cos summo populi Diore. Vnde noctu insicriptum fuit. OPUS UECORDIAE TEMpLVM CONCORDIAE FECIT . .

Apianus ait iussu Senatus erectum esse . In huius autε area Liuius rhyrt. C. Bebio Pamphilo , G. L. Aemistio Coss. per biduum sanguine pluisse. Concordiae templum erexit o Liuia Drusissa ob uiri cu ea concordia quod Tiberius dedicauit, Suet. meminit, o Oui. ita.

Trmplis feriisti, quam colis ipse, des

Haec tua constituit genitrix, o rebus , o ara .

quoi i porticu Liuiae his carminibus collocasse Osedit. Te quos magni ca Concordiu dedicat aede Liuia, quam charo praestitit ista uiro. quo in loco deinde Vesta sitimus mira celeritate Temptu η Pacis, a Cistudio prius inchoatum, post bella crusii is aediscauit. cu us limpii pars prope dinae Mariar

140쪽

rtim adhuc extare uidemus. Fecit, inquit, Sueti noua opera templum Pacis foro proximum ,

Iosephus . Post triumphum, o romam imperffrmifsmum flatam Paci templum aedificauit . Fuit uate hoc templum maximum longitudine, er lutitudine, qua .drata forma, maximis, pulcherrimis' exornatam coIumnis, quarum una ibidem actuc es erecta tantae cras studinis, ut tribus ulnis uix amplectatur. In eodem templo, vase, er ornamenta templi Hierosebini tritipho Titi aduecta reposuit Vesroianus ; er unizerse

donaria in eo cosecrauit, auth. diuus Hierony. Vcneu

rems dedicauit . Incendio autem exbuufum esse tem pore Commodi impstibit Herodianas in haec uerba. Nam cum nes imbres, nes nubes, tantum p ex graterremotus antecessi , u nocturni casu fulminis ,seu igni aliquo in ipso terrarum motu ueluti extrito totum improuiso Pacis templum cosmptum incendio est, quod unum scilicet opus cunctorum tota urbe maximsi fuit, Ets pulcherrimum : idem templorum omnis opulentissimum, egregies munitum, multos ornatum assa , . argento et Aippe uniuerys firme illac diuitias, quasi in thesurum, congerebant. In Pacis Ganimetis Statuam Disse sentit Istu.cum inquit . er Ganimete Pacis, o aduectae fcreta palatia matris. Aram alite Pacis primus excitauit A situ us et cxxit deinde Agrippa . Ouid. Ipsum nos carmen deduxit Pacis ad icrum,

Haec erit a messo secunia diei.