Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

141쪽

LIBER

quo rutem in loco parum liquet . Intra Paris, o Faustinae extat antiquiissimum Templum, er eius porticus duae columnae, nunc divo Cosmae, Damianos dicam, qLP. Vita Remi fuisse ignificati Petrus siero Lateran. bibliothecarius o alij, Romuli ,sive quirini o Reami. i 3 a Carvilio Cos victis Samnitibus dedicatum G sits 1 obse hostili exornatum et quorum tanta fuit copia, ut non modo templum hoc, in forum , sed etiam sociis ad templorum publicorumφ locorum ornatum diuiterεtur, author Liuills.Vari uero uult Τatium regem quis

risi dedicauisse templum Ued de eo intellexisse arbis

tror, cui ad radices Palatini montis locii dedimus. Ηοe autem habetprimam partem in ipso ingressu circulare cum testudine, o foramine, stat Pantheon, gneas quos galuas, qssae prius ignjs, cereisq3 ornametis erat constitur. Sed qssae olim ad ornatum erant motae , nunc tantum, ad claudendu actae e sse uidentur. Veis neris Cloacinae Aedem prope sacram uiam Ilatuit Ouidiu, infayl. Cloacinae quiem Simulacrum in cloaca maxima repertum consecrauit Tatius rex . o quia cuius

esset effigies ignorabat, ex loco illi nomen imposuit.

De Τelluris. SaIutis. Vidioriae. Solis , o Lunae TDplo. de Domo Cassii. de Armamentario. Cap. XII. Emplum Testuris, qaod in quarta regione ant liquae urbis constituit. P. Victor, Palatio pro

142쪽

ino in suburra, ubi nunc eccle a. S. Saluatoris in Tel Iule, eregione dissi Petri in uinculis. At Ser. super eo hemisichto. Lautis mugire carinis, contra Fulvij opi. nionem, uidetur prope Esquilias collacasse, dicens Curinas intra templum Τcruris esse . quare uo crediderim ui se prope clivum, qui ducit ad praedicitam diui Petitri aedem, ubi nunc ecclesia diui Pantale se cui vianioni adstipi tantur, quae fcquuntur, Diony . uerba. Post Cassi, mortem Domus ei us euersafuit, o buc si s ubdialis dimittitur . is locus extra aedem Tessuris, quam postea extruxit ciuitas in parte quadam eius fecunda eam viam, qua itur ad Carinas. Patet ergo Fulvium, in reliqllos antiquitatis authores locum ignorasc. Sempronium autem hoc templum uouisse probat. L. Flormsic. Domiti hinc Picentes. Sed caput gentis Apulum Sempronio duce: qui tremente inter praeliam campo Τessurem deam promi se sede placauit. Ual.autem

Max. ait. S. P. CL. BDbanc ipsam aedem de gnauisem area aedium Cassi, regnum asse stantis, in qua patres frequentifenatu de rebus dubijs conssultare flerent. quod Cic.pluribus in locis testatar, sed in pb c . Te

autem . M . Antoni appello unum illum diem, quo in sedem Telluris senatusfuit . Ad .Q . Fratre ut inquit. De Telluris aede, i porticu. in . Catuli me admoes,

si utrunq; diligenter. ad Τelluris quidem etiam tuam Statuum lecaui et o pro domasua. Sp . Cassi, domus ob eante causam eversa est, uis in eodem loco aedes posta Te aris . Alibi uero ad Testaris Armamrtariusvis

143쪽

LIBER

memorat . Putant enim non nuri ad me pertine. re Armamentarium Telluris aperire. In hoc ambitu fuit Salutis Aedes, uota bello Samnitico a. C. Iunio Bies

baculo Cosub eodem' Censere locata, o Didiatore dicata. Liuius author . Habuit haec pars fias urbis, Vistoriae Aedem, qua prope forum. L. Volumnius Aedilis ex multatitia pecunia faciendam curauit. Habueit o Apollinis Aram'. de qua meminit Solinus, o Li .uius. Pomp. Letus uult Concordiae, π Asculapi, Τeplumfui sye ia bortis diuae Mariae Nouae, Messis A m .phitheatrum i Vidis autem o Serapidis autumat Fulvius φ P . Victor scribit tertiae urbis regionem fuisse se L iis, o Serapidis, in qua easunt templa, o apVitruvius ita dicit. Templa diis sic distribuenda Me curio inforo. Isidis, o Serapidis in emporio, quodsVar. innuit emporium ibi Di oesic. hujuste, inqis m, pom iri, summa Sacra sis. Ego uero flis, o Lunae

crediderim, cum ex duabus te studinibus duorum tem. plorum uideamus alteram ortum selis : alterum uero occasumste lare, Varros tradat Tatium regem Solis, Lunae, o Volcani aedes dedicauisse, quae inuicem prope erant.

De Foro Τraiani, i de iis grae in eo fuere, uel f ti

Cup. XIII. Ulauratis maxime locis scris, ac renouuar tiis, quae ad holam memoria, o lautes e flat, breuiter refituamus, ob optjmos illo Traia

144쪽

uo tu sticemur.Traiani igitur Forum fuit inter Neruar Capitolium, o collem quirinalem, cuius architectum Apollodotumfuisse, bis uerbis ostendit Dion. Hadrianus Apollodorum architectum, qui Traiani forum Melotium, o Gymnasum, iro iubente, fabricauerat, primum urbe expulit et postea interfecit: Huius autem fori tectum aeneumfus Gribit Paus cessius. in foro, inquit, Τ raiani simulacrassint sua circumundis insuarata equorum, at p ignorum militariμm , subscriptum est ex manubist quiesmulacra ob aliquod in remp. meritum siumptu publico locari consueuisse. leniit titulus excises in marmore, in eodem foro reperto,qμι esialis.

ANNIO PAULINO IUN. PROCOI. ASIAE ET HELESPONTI COS.ORDINARIO PREFEC. URBI UICE SADRA IUDICANTI OB MERITUM NOBILITATIS ELO. Q UII IUSTIΤIAE A ΤαUE CENSU. RAE in UI PRIUAΤΙΜ ΕΤ PUBLICE CLARUS EST PETITV PO. RO. TE. STIMONIO SENAΤUS IUDICIO D. D. N. N. TRIUMPHATORVM AVGG . CAESARVMQ . STATUAM SECUNDAM AURO PERFUSAM LOCABI SUMPTU PVBLIcO PLACUIT .

145쪽

LIBER

Huius autem Porticus cum ampli simis, excesss p coallimnis, magnis' epis)l3s tantam asserebat intuentibus admirationem , ut non hominum , fled Gigantum manu omnia fucta crederentur, in quassumorum uirorumsatuas pulcherrimas undis ab Alexandro Seuero transata uisse admonet Lampridius. Ad quem nepe locum cum Cosans Consuntini lius peruenissesngularem

fricturam primum citonitus cernens, pers giganteos contextus circunfrens mentem, omnis e talia conscia enii ammota, Traiani equum solum locatu in atri, mea dio imitari se uelle dicebat : cui regalis Ormisda rest dit. Stabulum prius tale condas. Huius autem equi imaginem in ejus numismatibus uidimus, cum hoc indice. S. P.α. R. OPTIMO PRINCIPI. Ex columes' vis uero, quas diximus, duae mirae magnitudinis sub terulure adhuc iacent prope ecclesam. S. Μariae cognomennio Loreti.Forum autem exornauit etiam Arcus triama

phalis eius em principis, de quo Dion sic loquitur. Triumphalis tunc arcus, praeter alia multa, quae in bonoarem eius, o decreta, o facta fuerunt, in irius βανο substructus est. Traianus quide inibi Palatium etiai uarijs marmoribus, intus uero picturis, flatuis φ exornatum habui sse dicitur, Vopiscus uero cribit Aurelianum Imp. iii se tabulas publicas ad priuatorum fueritatem in Trutam foro exuri, In cuius medio flat uti huc Cochlitis, eius columna , in qua circunquaque rer igestarum simulacra ipsus mira arte calata nifuntur; G in primis Dacicum bestum . Intus uero gradus cc tum

146쪽

tam siluaginta quinφ in eiusfagrium praebent a cena sum . habet autem 'nsellas quadraginta quimp et altitulinem uero pedum centum uiginti octo, uel, ut scribit Eutropius, centum quadraginta et in Ammo Traia. ni do aurea pila condita fere t quanquam Dion ait Hadrianum in Columna osse Traiani condidisse, cu is iusJunt haec uerba . Ingentem columnam in foro sa- ruit ,sive ut ea pro sepulcro esset, siue in ostentatione eius operis, quod ille circa forum est . Clivus surge. bat, quem est se quoquo gersus terra ita complanasiit, ut uniis columna consticeretur ,forsems deinde in au

reae modum oequatum mansit . Hanc autem columnam

Traiano bellum gerenti apud Parthos Senatum dedic ujsset, ipsums principe ecm non uidisse serunt. nam e Pero rediens apud Seleuciam iniae urbem Iluxu sanguinis decessit . Hunc uero solum omnium imperatorii in urbe sepultum esse tradit Eutropius. quod autem incolumna ratio ψὶ . quia apud maiores,principes,nobiles φ=ub montibus sepeliebantur.binc Virg. Monte Ab aerio, qui nunc Misenus ab isto

Dicitur .

Et cum in omnibus locis, ubi erant sepulcra excitanda, non essent montes, natum est ut super catagerq, aut pyramites ferent, aut ingentes collocarentur columnae, quae licet proprie snt, quae culmen sustinent, tamen, erat magniscentiam erectae , hoc nomine appellaηtπqualis haec, in cuius ba si talia leguntur.

147쪽

De Foro,Palatio ,er Porticu Neruae. Cap. XIILLErur autem Forum occurrit post aedem nisn S. Hatriani in tribus foris, in medio cuius columna aenea ingentis magnitudinis exist mlectu ex luminis auriculini extructum ustinebat, inae fecus uero lumen erat ambiggum,auth.Paus. Hosso

rum iam antea inchoaverat Domitianus. Suet. Novam,

inquit, excitauit sedem in Capitolio Ioui custodi, i forum,quod nunc Neruae uocatur . Fuise autem uariis columnis, o statuis exornatum testatur Spartianus de Alexandro Seuero loquens, his uerbis . Statuas iocoses, uel pedestres nutas, uel equestres diuis imperatoribus inforo Neruae, quod nunc Trangitorium dicitur, locabat, omnibus cum titulis, o columnis aereis, qMe glusiorum ordinem continerent . Τraclitori, inde traxit nomen, ab eo in Augusi, Caesaris, ex Romanum forum transiretur. Extare enim adhuc uidetur pars Porticus ipsiussori incendio absumpta, cum quibus tim colamnis excess, o pulcherrimis, ubi literae legun into sit os Neruae praeferentes , quae sunt siti 1μ.eh.

148쪽

imminen i foro domum h buisse et cunq; supra demon frutam sit domum hunc in Veliasuro ei Elcne eIus dem eccli fuit necessesorum eo φ Ieruenisse, εμο ει Immineret. Ab origine aut in urbis angustiores f nes hab esse opinamur. Nam cum Liuiua narret Curtium ab arce decucurrilist, egisses Romcnos effusos ioto quantum foro estyatigm, Us au portam Pa ij , Missim v uamplium Augu ui,te se S. it. oo ilium uero erni foro iunctum , ua potius iplio, fori pars, o pra dista porta ad eandem disia Maria ccai m. ni pra scha de

ii ,

satis conj im i ferus e motis termisitam Ii S. aioris tonplom in rassit, ubi exircitum Irmauerat,posui s e,um ipsum non v tra primas radices nos habuisse . M sillos uero pol anes

149쪽

LIBER

eo siemiis, qgae inforo uidendum est. In ratice Capitolij, qua parte mons is ortum brumalems ectat, Carcerem ad cauisse Ancum Murtium sic docet Liuius.

Fecit Carcerem media urbe, imminentem foro ad terrorem crescentisaudatae.Partem deinde addidit Turius,

cui Tulliano nomen impossit: de quo Calp. Flaccus ita scribit . Video Carcerem publicum , saxis ingentibus structum, ungustis foraminibas oblongis lucis umbra recipientibus et in hunc abiecti rei robur iustianum ast iis risint, er , quoties iacentes ferrati posis 1lrtior exciatat, exanimantur, π alienumsuppliciumstectanio, suum discunt . Sonant uerbera intus, recusantibas sturca manus carniscis ingeritur, fetet ianitor inexorabiis Iis pectore, qui sente matresccos tenet oculos, illuuies corpus exasterat, manus cathenae premunt . Describitur perhore etiam a Sal.boc modo. Est locus in carcere, quod Tussianum appellatur, ubi paulum deficente. ris depressus di laeuam circiter. X. pedes, eum muniunt undis parietes, ais insuper camera lapideis fornicibus iuncta, fel inculta tenebris, o odore foedo, erus terribilis eius facies . Vnde autem dicatur, haec declarant Var. uerba. Carcer a coercendo, quod exire pro bibetur, in hoc pars, quaesub terra, Tu ianum, ideos additum a Turio rege, quod S1racos, ubi bac de causea cuillo iuntur, uocantur Iatbomiae. Lathomiae eni graeco, o maxime a S3racusanis, qui Labomiσι appellant, o babent, ad injlar carceris, ex quiobus locis excisisunt Iupites di extraenia urbem.sisH-

150쪽

Sex.Pom.Cic fptima actione in Ver. lathomias, inaquit , Dracusanas oes audistis, plerique nosis, opus e ingens, magni cκm, reglim, ac urannorum, totismes ex Fuxo in miraniam altitudinem depressam, ermultorgm operis penitus excisum, nihil tam clausum ad exitus, nihil tam septum indis, nihil tam tutum ad custodias, necferi, nec cogitari potest.Sen. Sabinum in lainomiasfuisse damnatum tradit; Liuim gero primi. pes Aetolorum tres o quadragintu et inter quos Democritus, o frater eius erat, Romam a M. Attilio de ductos, in lalbomisiss coniectos. Erat autem Tullionum , cui bolle videmus, duplex:seperior, ex in erior camerasperiori extat adhuc foramen stiraculi caaiditum, ut retulit FlaccuLLocus nunc diuo Petro codignomento in Carcere es dicatus . Ante hunc iacet marmoreum ingens fimulacrum Marsorium uocitat , PePistorum deum, sue Panarium Iouem, φ tumores inasar panum circunquaφ promineant, multi esse stissimis mant. Nam ut author es Lactantius eo tempore, quo Romani obfilis in Capitolio erant, Iuppitera quietem admonuit, ut ex omni frumento, quod haberent,

panem facerent, in hostium j castra iastarent : eoφfacto soluta es obsidio, des erantibus Gallis inopia; ubiugi posse Romrnos, quare Ioui Pistori nonsolum Ara,

uerum etiam Statuam in perpetuam rei memoriam po

fer i . At, cum in opulo mulacrum hocst collocatum, Rheni Germaniae fluminis esse tenemui, φ cistest Nar si sit guli Fulvius, non placet inura enim