Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

211쪽

COS. FORTUNATISSIMUS NOBILISSI. MUS EVEMoles enim grae streres ta es inclinata, ut iam iat ora uideatur. De Arcu Τriumpbuli Constantini IN. Cap. XVII. Rcus autem Triumphalas in honorem illo isa rum erigebantur, qui prouinci,s, aut exteώris nationibus debellatis, rebus Po. Ro .f. iterasis, triumphum meriti essent, . quo triumpta Ies denominantur. in quibus 1imulacra oppidorum sumorum, nauium illoram, quos deuicerant, in rei peris petuam memoriam, incidebant, quemadmoduin his , qui adhuc flant, cernere licet . Sed arcus triumphales ante imperatorum tempora excitauit nemo, ut quorundam Hi opinio. neay antiquiorem, quam Titi, arcii in urbe uidemus. Plin. hanc moremfo tempore coepis e narrat prius enim triumphales statuas, uel trophaea ponere solebant. Romae triumphales arcus plures.ex his ubro, qui hodie, Conytantini ad angulum monti/Palatini, iuxta Amphiteatrum, triumphalibus ornaumentis consticuum, cunφ trophoris, o uictor3s ulla

inaceo

212쪽

Q UARTUS 'o IMP. CRES. FL. CONSTANTINO MAXIMO. P. F. AUGUSTO. S. P. Q .R. Q UOD

INSTINCΤU DIUINITATIS MENTIS MAGNITUDINE CUΜ EXERCITU SUO TAM DE TYRANNO, Q UAM DE OMNI FACTIONE UNO TEMPORE I STIS REMPUBLICAM ULΤUS ESΤ ARMIS ARCUM TRIUMPEIIS INSIGNEM DICAVIT. In maiori autem fornice, partes interiori a dextris, ex finistris letitur, binc. LIBERAΤORI. URBIS. ilhnc FUNDΑΤΟ.RI Q VIETIS. Superius extrasic . VOΤIS. X. VOTIS. XX. quae uota in maximis ecerat peracriis constitutus, quemadmodum apparet in quibUdam naum matibas , quisunt apud nos. De Caelio monte, o Calliolo. Car.XVIII. OElium montem querquetulanum prius πος peratum scribit Cor. Tac. 31 talis Sylgae freqssens ,foecunias φ esset, Mox Coelium a Coele Vibenna, qui dux gentis Hetrustaefuit, sedems in eo acceperat a Tarquinio Pristo, seu quis alius regum dedit. nam scriptores in eo distentiunt . Reste ait distratiunt . Sex.enim Pomp. refert Coelen Romulo auxilium praebui sse aduersius Sabinos. Μ . autem Vari

tra Latina rege . hinc post coeli, obitu, φ nimis inm

213쪽

LIBER lita locet tenerent, nes sinesus icione essent, Dium1

tu planum, o ob eis gicum Τbψclim appellatum, o ideo ibi Vertumnum stare, s uisus Hetruriae

princeps. De Coelianjs, qui a sustitione liberi ef

sent , traductos uolunt in eum locum, qgi uocatur Caeliolus ides minor Foelius, de quo Mart. ita meminit . Maior Coelius, o minorfatigat . coeliolus, siue Coelicolu, , is 6t, ut diximus, ubi nunc diui Euagelisbe aedes,olim Dianae, uirgo enim uirgini cessit. In hoc autem nihil aliud memoria dignum fuisse inueni, praeter ipsam sedem Dianae, quemadmodum de rest urus'. testatur Cic.quare ad Coelium reuertamin.que Tiberius, appestatione mutata, uocari Augustum iis sit, auth. Ssset. De Fauni, Veneris, o Cupidinis Templo. Curia. Hostilia. Caistris Peregrinis . Domo Lateranorum. De Coylantini, o Sejoriani Palatio, ac de Eliso

N medio igitur Caelii montis dorso extat Tei plum circulari forma, nunc disso Stephano,' olim uero Fauno dicatum, Faunus enim dias Π trado ridi φανήσ φ goce, nonsignis, sttura o ustenderet. Ex peregrinis autem diis quodam tempore hunc solum Romani coluere . Mangiones Albanae ubi S. Maria in Dominice aedes. Veneris, o Cupidinis

Templum haud procul . porta Naeuia statuit P. Vic.

214쪽

α VARTVs 'et Iue Sex. R 6 εoin loco, ubi nunc ecclesia . S. Crucis in Hierusale ui se, accepimus Curiάms Hostilium duobus in locis, unam, ut diximus, iuxta forum, in qua Hostilius rex prius habitassit, prope Pacis templum, alterum in Coelio monte, ubi nunc diui Ioannis, o Pauli sedes. Livius. Tullus rex in Coeis

Ito monte templum,ordini ab se aucto, curiam fecit, qgae Hostilia us p ad patrsim nostrorum aetatem appellatu Gin qu requentius habitaretiir, eandem stiem regiae coepit. Castra Peregrina Augusus in Coelio conflituisit, in ea parte, quae ad ortum aestatim, Esquilios pertinet, quo in loco nunc gles Sanctorum quatuor coronatorum est sita. Domus Lateranorum ubi basi αlica eiusdem nominis :ie qua Iulius Capitolinus ita meminit. Eiucatus es de . M . Antonio enim loqui istur ) in eo loco, in qgo natus est, in domo aut fit, iuxta aedes Laterani, o Iuvenalis ita. Clauster egregias lateranorum ob det aedes

Fluui Constantini Palatium prope bunt domi in in . ter Conclimontanam , o G btusim portam st-dem habuit . Sesertum uero apud Nauiam inter ipβm portam, er ecclesiam . S . Crucis in hieroati Ie.In Platea laterane sat aerea equestis Statua, qu M. Aureli, Antonini esse multi putant, utiquit tamε L. Veri . non defunt etiam , qui Septimi, Seueri. Η πrodianus enim literis tradidit pos adeptum imperisim

215쪽

De Amphitheatro. Statilii Tegri . Cap. XX. Equitur Statilis Τauri Amphitheatrum. Sed is priusqua re ipso Mamus, pauca quarda pro libania sunt, ut quid sit amphitheatrum, minius rei gratia extrueretur, intelligamus. Τheatrlim igitur agraeca trabitur etymologia, dicitur enim μο

formam . Amphitheatrum autem Oualem, appestatum

ποτου αμ pi Rui λωμα ijs circi m stecto, quasi in unum iuncta duo uisti ia . Caisso. Titum omnium primum amphitheatrum inuenisse putauit, eius sunt haec uerba . Hoc Titi potentia principis diuitiosi profuse fumine excultauit aediscisim feri, o cum Theatrum hems erium graece dicotur, amphitheatriu uas in unum iuusta duo usoria, re te consul ius nominatum, quod1'ecim cius arena com ludat, o sit mrrcntibus aptam duratui statium, os e tantes ola facilius uiderent, dum quaedam prolixa rotunditas uniuersa colliterat. At prius. C . Caesarem σmphitheatri molem in Campo Martio post spe,tesis es Cor. Taciquam ab illo d6linatum Augustui mox Mausoleum aediscaturus defruxit. auib. Su. t. qui etiσm in Caesaris uita comemorat Statilium Taurum prius Tito amphitheatrum posuisse, alterum' deinde a Tiberio inchoatu,su non perfflum. In umphitheatro autem multi fleprarmi3 , qhod publice dabatur, csim besi s pugnabat. svite eti4 damnati, o be o carti hoc mistrrimo cer

216쪽

tamine capitis distrimensubire cogebantur. Claudio enim Imp. pacatis Aegypti,s, qui m militγm non paraua manus rebellasset, partem illorum occiiit, partem Romam myit cum beyli,s punaturos.Vnde, inquit Iulius Capitolinus, tractum sit ut pro cistentes ad bellii

imperatores msinus gladiatorsim, S uenatus darent,

breui dicendum es. Multi apud ueteres dicunt hanc deuotionem fastum contra boses, ut non singuine litatos ecie punarum uerioris uim quaniam Fortunae se trarent. Ituros autem ad bel7um Romanos debuio pugnas uidere, ex uulnera, Crfrrsim , o nudus inter se cohortes, ηe in bella armatos hoses timerent neue propter uulnera, aut se uinem horrerent. Eius autem saeuissimi instituti causa consueuersit ituri ad bella exhiberet secta ulis multu gladiatorum paria , ο ρ quiss ditior erat, eo plura. De partibus autem amphitheatri uide Vitruvium. Statilii Tauri Amphitheetrii magnam partem adhuc exture cernimus apud ecclesii S.Crucis in hierusalem, prope urbis moenia, quod exutruxit Augusto ciues Romanos hortante, ut quifp pro uiribus urbem exornare niteretur, auth. Suet. egi in Caligula narrat ipsem principem munera gladiatoris partem in hoc amphitheatro, rartim in 'tis aliquot

217쪽

Uoniam de iustu aquae Claudiae locus po.q sulat ut loquamur, crebrsis in sequentibus

de u quaedustibus irit mentio, placet quaedade iii praeminere, quo causam aqgas deducendi, qui ubus modis, cuiue u ui, o a quo primκm, Er quot diuerss temporibus in urbem ductae; nt, interigamus . Vise enim er ambitu, o bominum numero aucta, paulatim afluuio hunc, dis illum locum appete 'magWa ciuium pars recessit, quae cum longo interuallo a. q*am petere cogeretur, maximum' sentiretincommoudum, cogitaueruntpristi uere huic inopiae βbuenire. binc deducenti aquas origo. A qaa ena ex omnibus etc. mentis mortalibus maxime es necdstir. quare Pindarus Wit ipsam optimam esse, er , ut ostrum inter metal/a, corteris prasare elementis. A dbaec urbis salubria

tuti maxime contulisse sic reflatur Frontinus. Sitit hac curam imperatoris pii Omi Neruae principis fui Roma . regina orbis, o terrarum domina, cui par est nihil, in nihil fecundum, o magis sentit salubritas eius.

dem aeternae si bis ructo coestorsim sperum munerum, er lacuum numero, nec minus ad priuatos commodum ex increm nto benesciorum eius dissunditur . nam im 'munditiarumsaites, o impuriospiritus grauioris celi, quibus apud ueteres urbis infamis aer fuit, siant remoti, Duobus autem modis deductas esse ι arcuato uia' delicet opere, O subterraneis cuniculis, idi m ita declarat . Hi sunt urcus ulti semi subleuau, in qui iodam locis pedes centum nossem , tot quatam, ii μου

218쪽

tis necessarijs molibus p)ramide, uidelicet ociosas comp rem , aut cortera inertia ,stifama celebrata Graeacorum: Per subterraneos uero meatus probur Strabo hoc modo . Tanta alitem per algaedustus aqua y ubertas injluit, ut per urbem, ais cloacas amnes ιηundare videantur, ex uniuersae propemodum aedes subterra is reos meatus, Siphones, ac bulas undosias habeant . Praeterea etia hodie ui radices quirinalib in uissa Caci Grimuldi, in dorse eiusdem monsis, in uico Patrici er Suburra, in uia Latina, in Agentino, apud Issietarum plateam, multisφ alijs in locis subterruncos aqγaedustus ut demus. Ii autem soli in urbem per arcus infuebant, qui iuxto g ailibrio per congruentia loca pote. rant deduci. Deducebantur enim aquae ex diuersis locis . o quia Anio Nouus omnium erat altrissimus, nec cupitate urgente Oeteris subueniebat . cuins sint , inaquit Fron. ductuum altitudines in omnem partem sirbis, ,ed bis aliae maiore, aliae leuiore pressura cogκntur. A tu simus Anio est Nouus. proxima Claudia. tertium locum tenet I lilia . quarIum Tepula, deris Martia, quae capite etiam Claudia librum geuat. sextlint tenet ua Am Anto vetus . sequitur hanc librum Virgo, deinde B ppi .cmnibus humilior Alfetina , quae Transt)berianae regioni , o maxime βιbtacentibus locisseruit. Mox Gro cui usui es sint, ic ostendit. Austores cuiusp eaqssae, σι tes, proeterea ordinem, o longitudinem rivorum , o ordinem librae clim pro cutus Jim, nen alie

219쪽

LIBERtast copia, qtue publicii, priss ti93 non flum ψbu ,

in auxiliis, uerum etiam uoluptatibus 'fficit, ex per quot colesta ; quibusq3 regionibus deducatur. quantum

extra urbem, qssanissm Intra urbem, o ex eo quantsi lacubus, quantum muneribus , qaantlim operibus publicis, quantum nomine cooris, quantum priuatis usibus

erogetur. quid autem sit Casessum in aquaeductibus, Vulpianus ita declarat. Caslestum est receptaculuqκod aquam publicam fuscipit. egum itas ductus aquarum ad uiarum diuortia, uel regionum urbis ines peraducti erant, ca sella in formarum summitate erant, ex quibus aqua per digitos', sincias , o modulos aedisciis, operibi φ, o muneribus publicis , ac priuatarii usibus diuidebatur a Castessario. Erat enim Caslestuorius casessi aquarum cVlos, ut probatur epithaphi quenti,gidelicet.

sUIS. In flo autem lacus erant, alia aquarum receptacgis,' ex quibus cum Romanae plebis, o fusionum, coriaariorum, aliorumq3 opiscum necustatibas salii feret, tum horti irrigabantur . Idem uero Fron . custodiam aquis adhibitam ess c testatur. Tutelam autem gularum a uarum locariselitam inuenio, postam' re demptoribus necesstatem certum numerum circa ἐμη

220쪽

ctus extra urbem centum ab urbe fruorum opificum babens, o quidem ita , ut nomina quos eorum, quos babiturisunt in mimysιrio per quas p regiones in tabulas rublicas deferrent, eorums operam probandorum c ra uise per Censores aliquando, o Aediles, interdum etiam Consuibus eam proμinciam obuenisse, ut apparet ex eo, quo facti m 6f.C. Luctatio, ex Caeso. ne C s. e Mantopere autem curae fuerit ne quis uiolare ductus aquarum, nec non concessam derivare auderet. cum ex mAlus apparere potis, thm ex hoc, qκod circus Maximus, ne diebus quid. m ludorum circensium,ms Rituum, cui Censorum permissu, irrigabatur Agri siem,quos aqua publica, contra legem, quis irruga set publicabuntur, cuius rei causa AEdiles curules iubebantur per uicossngulos exire, qui in unoquos uico habitarent, praediEae haberent binos praescre, quo, rum arbitratu aqua in publicum s liret . Primus aute M. Agrippa post aedilitatem, quam gessit cons.laris operum βο um, er munerum uelut perpetuus curam torfuit, Τμι iam copia permittente, defici Ut li πρι aram publicis operibus, quid lacubus, θι id priuatis daretur . Omnium autem primum Ap. Claudiit ex agro Lucullano arcuato opere deduxi spe aquam, ab eo e a thore literis traditur . qui nouem solum aquasso remapore in urbem suxisse c commemorat . Nunc alitem in urbe influat Appia, Anio Vetus, Martia, Tepilla, Iulia, Virgo, Albetitia, qtiis eadem uoccisir Rugusea, Claudia, Anio Noaui. . autemserint sae clua