Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

71쪽

um aliunde trabit. Num super eo Uir.emifflichio,Li cofay capenos, ait,Vnde ex porta Capena, slsiae ili ιι Camoenas est, nomen accepit. A sic. etiam scribit extra hanc portam Lucum, o Aedem C amoenarκm escet propterea Camoena da non nullis olim egi appellata,nunc uero Porta. S. Sebastiani. Et certe nurum est dubiu quin fit boec Capena, cum a. P. Victore in prima regione eius3em nominis ponatur. Appiae deinde nomen rcceis sit ab Appio censore, qui uiam munii it. Cic.pro Miis

Ione. Hoc enim oepe ab isis dicitur perinde quoi δεμ

pius ire coecus lilam munierit, non qua populus literetur ,sed ubi impune ut posteri latrocinarentur. Erat haec porta multum celebris. quidam etiam Triumpha is Iem appellant . Non desunt etiam qui Fontinalis nomen

scribant, a fontium abertate, propter illud Mar. Capena granii qua pluuit gutta. in Iuuenalis Maii map Capenam. quod ideo dictum arbitramur propter aquae iactum super eam derivitum uel linter caeteras portus depresso fit loco. Vnde Cic.

ad. Q . Fratrem. Romae, inquit, er maxime Appia, ad Μartis retra proluvies, horti, tabernae plurim mavis etquae, us' ad Pifimam publicam. Restat ultimo loco, citra Τ3berim, Tergemina in meridiem vergens, ut Appia. Tergemina dicta es in uetusti sema illa, per quam tergemini Horatij dicuntur egre Di, quae tunc fuisinter Trberim, ex Aventinum ,sub angislo montis re icta , a dextris, ripasamjnis, juxta vagalia, . pro C in

72쪽

LIBER

pe salitus , cssius athuc apparent ruinosa uenilia iis ter proximas meas. Huius loci meminit Frontinus in haec uerba. Ductas aquae Appiae habet longitudinemo capite uis ad Salinas ; qui locus s ad portum Τero geminam . o mox. Cacus habitauit locum, ubi Sali me nomen, ubi Tergemina porta . Hostensis quod Hostium mittat, aliqaados apperata 'nunc. S. Pauli istut a Capenasadia 'rme octo. Ab Hosbesi dei de muri di Τ1berim 1latia duodecim implent. A fluuio utaro ipso ad Portuensem traj liberinam Portum stadium dimidium uix intercurrit. Portuen is enim iniitum est nomen, quia ducit in portum I dliensem, a Claudio

Imp. excitatlim. nunc Portam Ripae uocitant. ad occasu olis b3emalis stinet. Hic deiceps E laniculu asedes, sept m sadji, siet circa, peractis , ad Portam nunc. S. Pancratij, olim Aurelium, peruenies; quam quida ab Aemilio uiro consulari , iue ab Aurelio Imp.no amensam isse catamant: qaidam uero auis Aurelis, non nulli uium ab ipse portamo asstem nomine apisi priscos uocaretur, sicuti de Portuens, incertum habemus; ne psolum de nomine, uerum etiam de loco dubiutatur. Nam Procopius tradit Aureliam portam fuisses iuxta molem Hadriani, o , a ba silica propinqua , portam. S. Petri nuncupatam. Sepulcrum inquit Η4.driani extram portum Aureliam iastu lapidis impo iaιum . Sed uelim scire utrum betc, extra quam Procopiusfacit molem Hstiriani, citra ne Trberim fuerit, ers i, Si erat , miror a Procor, at nostra tempora ita cμ

73쪽

ornibus euanlii spe, ut nulla prorsus extent uestigia, ni, uelimus in aditu pontis Aelis excitatam, o ab ipse

Aelio Hadriano Aeliam, non Aureliam, denominarutam . crusre uidentum es ne apud Procopium, Aeli, am sit Legendum, sits ex iris,quae extra pomerium ponuntur, additas magis ad pontis, o molis ornatu, qa m p esset necessaria; ibi prope porta uaticana existente, hoc enim modo sequeretur Pancratianam Audiliam ese . certe uia ab ipsi ad martinii, hoc nomine apperatur . Ab Aurelia per Ianiculum fecundum urbis muros destendens inuenies Portam , quam Sutatus Ian rem, φ Ianiculo subiaceat, nunc uocant, olim Septimiunam a Septimio Imp. denominata putant i ex eo

Spartianus de ipse Septimio loques Septi nisi, Septimian6φ thermas in tiastiberina regione ad porta sui nors extitisse, comemoreti alais Septimii pome super ipsam lactu esse, priκsq. Alexater Ponti V Ι.ea instauraret, ibis Ianii Septimiam, Septimianas Ara fuisse.

Blon. stat Fontinale appellata. deabusfontium sacram, Extat, inqllit, adhuc magnae molis muri Scatenim albiscfontili receptaculasub mole , qui Rureus nκncuparur, Vs portae proximo, Lissius. Aediles, inquit, altera portica ad porta Fontinalc, gi Martis Aram , perduxere,

quod autem bic sola posset esse fontinatis , inde cer' eum habemus, quia ηκθέ est porta alia , qua in campos Vaticani iter esse pust, nullo ponte, Subliacio excepto, ei Trberim existente . At Fuluilis in carios Horatiorum Lissim intellexilFUribit, qui

74쪽

LIBER cm procul ab urbe essent, rectius fortπsse de vetit,

nis diceremas ; quoru mentiofrequentior 6t apud scri. ptores. Cic.campum Vaticanum feri quas Martium. Praeterea. Liuius primo, o tertio ab sir .co. de Cape. na, o quinto bcl. mac fossim de Fontinali meminit. quod facit ut exsimem Fontinalem non eandem e spe,

quae est Capena; o cum Fontinalis antiquissima sturbis porta, potuit aliquando accidere, φ a Septimio instaurata, ipsus nomen, inscriptione addita, 1it consecuta . num ut diximus plerit fundant, pleris auagent, i adse tranferunt nomina.)yectat septentrio. nem, distat autem ab Aureliasadia quatuor, o a Τ'beri iugeraseptem. Flauius deinde ipse per saria duodecim , vel circ , loco murorum, uis ad portam Flumentanam, urbem planam, campum, o uallem Muris tium ambit. Si quis autem urbis circuitlim ex po torsi saliorum numero cor erit, inueniet proficto trederi cim mistia pals ut diximus, non excedere. Turres uero ipsorum murorum trecentum ex sexaginta numeruntur:

quarum multae sunt collapsae et multae ita uetui late corarosae, ut in dies ruinam minentur. Sed quia portae Τriumphalis crebra es mentio sipud scriptores, quanquae spe des*t, tamen ex Bion. opinione locum, ubi eafuerit, indicare, non alienum esse arbitror.Pons cuius pilarumfundamenta nunc infra molem Hadriani cernunatur, o porta ad intimiim T 3beris ripam, cujus fundamentorum moles extat, o uia ab co ponte ad Cossis

rii obeliscum protens, artis bolicae. S. Petri subita

75쪽

describens triumphum. Dicit enim ipsos imperatores, qui non in Palatio maiori , sed in Utilis templo nocte quieuerant, ad illauianas ambulationes transiugse, ubi eos Senatus, o bonoruti equites praestolabantur em cumJauor militaris eosdem meritis ortisset laudiabus, uotis rite celebratis ad portam recessi se , qaae ab eo, φ per illam semper triumphorum pompa ducereatur, nomen accepit . Territor, etiam triumphalis in gitu diui Petri, a divo Hieronymo ,siue a Damasco p

pascripta, est mentio. ibi enim legitur Beatu Petrusuiffstpultum in ecclesiasai nominis, quae ad Templum,

tunc Apollinis, nunc. S. Petronitae, iuxta territorium

triumphale fuerit aediscata : ubi obeliscus est Cast pricipis. Suet, commemorat quosdam Senatores censuisse Augustifunus porta triumphali ducendum. Oftauianas autem Ambulationes ad ipsius Augusti Masoleumfusse oriendit Suet. er Stra.

LIBER SECUNDUS. De stariis nominibus Cepitolii. Cup,I. qurm urbis situm, uariam p ipsi Gambitum descripsimus , muris p , sc. p pstriis eum sumus complexi r reliquue1l ut eo ordine, qui proe cesbit, quid, quoηe tempore. quibus, lingulis in

76쪽

IECUNDUS et astuta idest 'istrarum manuum ornatum super illum iacientes, eam luce priuauerunt,qssae illisepulta Tarpeis iuestii, ut dixi,nomen imposivit. Plui. o Var. Diuidi. tur autem in Arcem, ex Capitolium.Cic.in Cat. V bis Arcem, o Capitolium, reliqua.Liuius exules ς' strui duce Appio Herdonio Sabino nocte Capitoliau er Arcem occupauere. Et cum lib. Septimo, loqges de Iunonis monetae aede, tendat domum Manli, fuisse in arce.Virg. uero ad rupem Τarpeiam, hoc carmIne. Iam summo custos tarpeiae Manlius arcis . Contendunt, qui rupem ipsam ad ciuium Capitolinsironunt, Arcem ad Τ3berim pertinuisse, nos uero ad aquilonem quia dum CoriTacansquenti capite diacit, Diuersos Capitolii aditus inuadunt, iuxta Iu cum Asyli, o qua tarpeia rupes centum gradibus

σῶtur, o subiungit, uis acrior per Ahium ingrue bat, aedifficiάφ in altum edita flum Capitoli3 σqa bant, neφ de arce ullam faciat uerbum rit ueri mile

sim alibi, qaim ad As)lum, fletis', hostesque hac

partem Capitolii, tanquam arce infirmiorem, etyressses ust. Accedit huic nostrae opinioni etiam haec conie tura, quod pars Capitoli, Τ1bera incubens erat ipsussu. uicinitate satis munita, uis aedibus scris r ria. Nec obstat Liuis,autVir. Authoritas, quia totus mos abbsoricis, o portis rupes Tarpeis saepe appessatur. o Ser.

Capitolium urbis arcem

77쪽

LIBER Capitolium a quo uotum , 1lrustum, delicatum, in. sauratum, o quoties arserit. Cap. II. Apitolium Τarquinius Priscus bello Sabinoe aedi cuturum sie nouerat Uundamentάφ iecerat,cum decesset Erum Tarquinio defuncto Si perbus, capta Pometia, ex stoliis Hostium consa. agit; quo pulse, Horatius Pulvistus Cos. Consecrati nem objt. autb.Plui. o Cic.Interiecto deinde quadrili gentorum, o quindecim annorum statio, Scipione, ς Ηorbano Cog. per mariana bella igni consumptismetis; quo autem modo incertum, hinc Apianus. Capiatolium, quod gub regibus per quatercentos, in amplisus annos condit fuit, igne correptu uniuersos latuit. Cuius incendi, idem Cic dic meminit. Huius urbis, atα

φ imperii, qui esset decimus annus post uirginum abse

Iutionem, Cupitolii autem incensionem uige simus. Eo autem tempore, quo primum arsit, ex sexo quadrarofuisse, eius uestigia pluribus in locis adhuc ostendunt id quos Liuius Sexto ab ur. m. Refctionis autem curam fiat tor S1sta suscepit. dedicationem uero objt. Q. Catuae Ius, clitus nδmen, inter tanta Cosarum opera , usay ad Vitellisim mansit. autb. Plui. Arsit iterum Vitellia ovo bero: de quo incentio Cor. Tac. sic scriptum reliuqssit . Faces in prominentem porticum iacere, o seqgebantur ignem, ambu ' 6s Capitolissores penetrasent, ii Sabinus undis flatuas decora maiorum in ipso aditu, iri

ce mari, obiecisset. Tum diuersos Capitolii aditus inu

78쪽

ωJψnt, iuxta Lucum Asrii, ex qua Tarpeia rupes centum gradibus aditur. improuis litras vis, propior, uis acrior per Asrium ingruebat, nec sisti poterant scandentes per coniuncta aediscia, quae, sit in multa puce, in altum edita flum Capitoli, aequabant . Hie ambigitur linem testis oppugnaturi iniecerint, an obstessi, quae crebrior fama eis, quo nitenses, ac progres uses depellerent. Sic Crpitolium claus oribus indessensum, o indireptum confagrauit. Tertio autem una cum Ve1 afani interitu igni direptum est, Suet. Resistutionem Capitolii Vesta rnus aggress ruderibus purgandis manus primus admouit, ac suo coro quaedam extulit.Nam inces Capitolio cum curassi, ut lina cum publicis tabulis monumentis, o foederibus in tabulis orneis incisis resilueretur, dece sit . Domitianus deinde mignificentius, elegantius, , quam anteafuisset,restituit, cuius impense duodecim mil. talentorum excessisse autumat Plui. Turres plurimas habui spe ostendit

cican Cat. quaru non nullas de celo tacta uis icit. De Iovis Feretrii, o opt. Μ Aunonis, G Mineruae Templis . Cap. III. Apitolium deorum domicilium ea nempe de e causa appellauit Cic. φ in eo omnium deorsi simulacra , templas multa, o celeberrima finisse , commemorant, quorum templorum primum olum Roma cratum, Iovis Feretri, in besto Cennine

79쪽

. LIBER sum a Romulo uotum , esse, post victoriam laurenice ipsus Capitolini collis extructum ferunt. Diov. Extructo templo in uertice Capitolini collis Ioui, quem

Feretrium uocant. Cognomen alitem Feretri ea re obli αnuit, φ cum Acronem ducem interjecisset, ut Drum fi

sim maxime Iouigratum, ciuibUc uis iocundum sinceret, stolia ipsius ducis, fabricato ad id ferculo,geres in Capitolium, ad qssercum pastoribus sacram in tro pbriformum Uambosis arma deposuerit, defignans simul cum dono, templo Ioviones, cognomens addes, Iovi Feratrio, nedo bosle, ut uotis petierat. Planassesin. Sex. uero Pom,s pace erre putaretur, c ex eius teplo fumeret sicepi', per quoi iuraret, o lapide Silice, quo foedus erirent, seretriu denominatu scribit. Huius aut templi tecta cu uetastate, o incuria prolaberetur ammonitu Pomponi, Attici ut Cor. Nepos in eius uitatesatur orestituenda curauit A ligustus, quod nisi tum

ampliatsi etiam sit, miror quid lysi dicunt,n illius suu

mentis Araceli templis fuisse excitatuviam memo riae traditit Diony. aetate sua uestigia ubi maiora, dense, ubi uero minora,quinii pedum tantii extitisse. er certe, in ea re' tenuitate, parui itide tamen fuisse, credimusrlicet ab Anco Martio ampli cata reserat Liuius. Templum Iouis Opt. Μax. uouit Tarquinius Pristus. Superbus deinde librarum urgenti quadretinta mi in funi mentis impendit, rumsere perficti consecrationem noobist, parum enim ad absolutionem deerat, quo tempored Urannide excidit, quare dedicationis gloria ad Cra

80쪽

tium Publicolae collegam peruenit.Vt etiam probatur indice in marmore incise exit lenti in aede divae Rio

Fuit autem celeb rrimum, o maximκm, de quo apud

eundem Dio .in hunc scriptu ' est modum. Extruseu est autemsper crepidine Irmatum alta, octo iuersi in circuitu, ducentorum 'me pedum unumqgois lautus, habens, eminentiam altitudine ne quindecim quia dem pedibus integris, si parte quidem, quafrons meridiem 1 ectat, comprehensum triplici collimnarum ordinet ab obliquis uero partibus simplici.Ιn eo autem triasunt secessa aequalia, inter se communia babentra Iutera et medium quidem Iouis, o ab sitra αque parte Iunonis, o Mineruae, sub una aquila, sin que uellata tectura. quidam putant hoc alteram

esse . templo Iouis Capitolini, cum idem sit , ut

probat Cic. bis uerbis. quo circa Capitoline, quem propter bene cia Po . Ro. Optimum i propter uim , Maximum nominauit . Licet enim diuersa sint nomina, linum tamen templum: unus erat de a