Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

91쪽

LIBERpitolis r non flum uiris praestantis is, qssi ale reapis. bene meriti usent, erectae: uerum etiam diis immortalibus uariis ex causis confecratae, ex quibus varia etiam sertitae sent cognomina lorus enim simbit, quo tempore P3rrhus in Siciliam traiecit, Iouis sitatuam i Capitolio fulmine deiectum. Plinius uero uistis Samnitibus eisdem dei Statuam a Sp. Coruilio fasia, imbis erestam uias amplitudo cernebatur a Ioue Latiario cu Statua siua ate pedes disti Iouis posta Ite Iouis Tonantis Statuam in eodem Capitolio posuit: Liavius autem Iossis Imperatoris Signu, a. Τ. quintio Prove te deuefium,inter cellum ipsus Iouis, o Mineruae dicatum. Cicleptima aftione in Ver. Iouem, inquit, imperatorem quanio honori in 'o templo fugse arbitramini:binc colligere potestis,s recordari uolueritis quanta religione fuerit eadems ecie, ais forma signum i lud,

quoi ex Macedonia captum in Capitolio posuerat Fl minius. Uistoriae Statuam in templo Iouis Opt. Max.s latuit Plut. Idem uero Cic. tertio ossiuxta id templa, Fidei simulacrum ; cuiusunt haec uerba, qui igitur ius. iurandum uiolat, is dem uiolat,quam in Capitolio uicinam Iosis Opt. Max. ut in catonis oratione est, mai res nostri e se uoluerunt .licet de templo intestex1se κει stur.Nemess Simulacrum in eodem colle fuit . Est enim Nemesis dea quae superbos ulciscitur, cujus latis num nomen non inuenituraRhamnusia etiam appellata a Rhamnante uico attico, in quo colebatur et A ira)leae

estum nomen σccepit ab Adrasto, a ego primam tem

92쪽

ptum es conficuta. tb. Antimachus. Habuit Capitolium Herculis plures Statuas, quarum ima dicata, o positufuit a. P. Sulpitio Averrione, O . P. Sempronio Coss. Aliam, rictis Τarentinis, Fab. Max. Roma de talit, Liuius, o Plut.Boni Euentus, o Bonae Forator.SImulacra Praxitelis operavi Capitolio ccllocat Plin. o Apoctrinem diadematum , eiusdems Colossium triginta cubitorum, centum er quadraginta talentissa, ex Apollonia ponti a Lucullo in urbem transi

tum.In eodem monte Iuni Simulacro dextera trecento,

rum ,sim tra fiexrginta quins numerum tenenti, ad demonstrandam anni dimen me quidam locum secere e scuti Plinius Ca loris, o PMucis in templo Iouis

Tonantis, o Tremessius Iouis Opt Max. Statuae aureae decem pedum a D. Claudio dicatur. Sed cum in hoc

deorum domicilio omnium deorum simulacra fuisse diacat Ser. uperfluum est pauca, ex in itis, geste recensere. Videamus ergo quae nisnc fita synt satis e. Pro

aedibus igitur Construatorum duo pari forma marmoreasluuiorum Simulacra seminuda gisentur, quae, inoquit Ful. quantum ex rerum argumento deprehendi p tes, Nili, ac Tiaris Ilv. minas ni; quorsim alte. rum Sphinga Aegypti peculiare animal, cui cubito inititur, habet. Alterum uero Triridem Armeniae reliculentam Ieram; in quorum fin*iris est cornucopiae reru Iluentium significans. Intra limen a dextris Signum greum auro perfusum nudi Herculis, o ethuc imber

Lin dextera clavam, Distra uero Hestertium quea

93쪽

mala tenens, cosicitur. quod prope scolam Cratem in minis arae Μaximae fros Boario repertum esse fimus.Visenturo marmorea signa parietibus ici a .L. veri Antonini te triumpho parthico i Dre. M. Antonini de triumpho dacico Jablata ex aede. S. Murtinae . In aula uerosuperiori Statua aenea Satyri pulcherrima, iquaedam alia deorum Simulacra snsita.

De Statuis hominu Regum, o Imperatorum, que in . , Capitolio fuere. Cap.VII.

: in . Onflum immortadium deorum simulacrisn uerum etiam, ut diximus, praeclari simois rum hominum, regum, Ets imperatorii Si tuis Capitolium issugiratum e spe quamplurimi memoriae prodidere. In eo enim Scipionis, qui beatum in Asa ressit, Antiochumq3 deuicit, Statuam, non 'lum cu chl

mide, sed etiam cum crepundi, erectam fuiss, pro Rabirio restri Cic. S1stae uero pedestrem in Philip . Si quis est, inquit, finses in morte aenea flatuafutura, πea pedestis magis, quam inaurata equestris: qualis L. S)stae prima jtatus est. qui ad Atticum etiam conis memorat Scipionem proauum Metelli ad Opis loco excelso censeriwm habuisse. Praeterea Senutus Aemilii Lepidi pueri Statuam bustatam, o praetextatam, φ bo.

sem in acie interemisset, ciues struasset, in eo merit ussit. quo munere dignus babitus Ut etiam Metarestas, i ex aede Vesae pastadium ab incendio liber

94쪽

sisFeLCornelia Gracchorum mater non caruit hac glauria,sicut o Τrebius, in aedilitate 'a frumentum Po. Ro. assibus praestitit, Plin. auth. Plist. uero tradit Fabium Moci uam ipsius equestrem ex aere iuxta Herculem statuisse, pristosep Romanos Bruti illius, qui

Tarquinios expulit, Statuam posuisse, mediam interes regum Statuas, cum hoc indice. UTINAM BRU, TE UIUERES. Domitianum autem non ni si aure isgi , . argenteas, ceris p ponderis biponi permississe , scribit Suet. Eutropius. quidam noncontenti ΡαIis statuis, tabulis etiam famam, o gloriam posteris relinquere conatisent: quemadmodum uictoriae fae Uurticae Asiaticus isse, de quo periusfacta est mentio.

Bocchus etiam, ut Po . Ro. deliniret , mul πSyllae gratiam σκcupatus, triumphales Imagines coro cauit; inter quas inerat aurem Iugurtha ab eo S3ssuetraditus.Nicomacus Prosterpinae ruptum pinxit in TObula tu in templo Iouis Opt. Μ . Extat adhuc inges orneam Caput, quod, ut testatur Lampridius, demispium colosso Neronis με impsit Statuae Commotus imp. cujus Colosses ex marmore fractus cernitur in aedibus C eruato' annumerabiles autem uere statuae in Capitolio, quarum maiorem partem ex prouinci sdeujstis Romanos in urbem trustulisse. Cic. de nat. deorum docet bis uerbis.Etenim sua multas ollatsi fimulacra deorum de locissenti illimis ablata videmus a nostris.Instant 'icio autem praedictaru aedium cenes illud Luae Simulacrum i ex cuius uberibus Ieniers ur

95쪽

bis conditores ait Vir. restitutum nunc videmus. II equo in Catilinam Cic. sic meminit. Tufius est etiam ille, qui hanc urbem conlidit Romulus, quem inauratuin Capitolio paruum, o lactentem uberibus inhianis

tems isse memj ijstis. Et primo de diuinatione bis Ena

riij carminibus . . . t

Ilicsyludiris erat romani nominis altrix iMartis, quae paruρs mavortis femine natos HubdHFas grauidis, uitiis rore rigabat. e Rae ilim cum pueris flammato fulminis ictu Concidit, at 3 auulsa pedum uestigia liquit. Visuntur in superinlibus locis domus eorundem duo sirnulacra , senea, iuueniliforma, ulterum stans ferui habitu, alterum nudum pueri seientis, psylori bassi

ab limilis, curuato corpore e planta siunurati petii sti

tiam acu egerenti . - ι :

De Clivo Caritolino, Tirpeia rupe, ex saxo carmε tali. c VIII.

Liuus Cupitolinus,per quem publicus in urtie cem erat ascensus , ubi nam fuerit, permagna est inter antiquitatis diligentiores dubitatio,Blon.enim ad eum arcis p/rtem fuisse, qVae Vesin Aventina nunc ecclesii n. s. Georgii in Velabro eregione resticit , uerbis Liuii bis nititur comptobare. quum commiffsum praebum esset, Coss transsu i Numidarum, qui tim in Allentino ad mille, o treste

96쪽

tos erant media urbe trangire Esquilias tu persint , nuia Ios aptiores inter convalles, testis hortorum, o sepulcra, uacuas lini uias ad pugnandi m futuros rati et quos quum ex arce, Capitolioqy clino publico in equis decurrentes quidam uidisent, captum Agentinum conclamarunt. Et certe Suet. in Caesaris uita hunc Usum innuit locum. Gallici, inquit, triumphi die Velabrum praeteruehens pene curru excussus est axe di sirusto,

ascentiis Capitolium ad limina quadraginta helephantis dextra , o finistra l)cbnos gestantibus, quemaiumodum G Ouidius bis carminibas. Inie, uelut nunc Ut, per quem destenditis, inquit, Arduus in uages, o fora clivus erat. Et quanquam omnia haec uerisimilem Blon. rationem faciunt, non tamen certum locum ostendunt quia, cum clivus emineret,facile potuerunt Numidae ex ultiori loco decurrentes ex uariis Capitolii partibus 1 estari Ser. autem, sit usum euel ,scribit Saturni templum fuisse ante Clivum Capitolii, iuxta Concordiae templum, quois intestigimus de templo Saturni Capitolino,no uideo quomodo siet iuxta Concordiae , quod ualde dyliabat .Erat enim prope Seueri urcum. Verum cum in umbe Concordiae multae fuerint sacrae aedes, nece se est Ser. aliam signfcare t aut certe dicere clivum Capit Iinum fuisse, ab ealem S ueri arcu ad Senatoris stabula .sibi fundamenta antiqua non iugiter resta , sed intro flexa adhuc cernuntur, quae portae locum uacuum relin

figant dic enim procerit, quod dicu Ser. Ibi qui essit

97쪽

LIBER

Saturni templum, intra ipsum, v Concordia Clivus collocaretur. Et mehercle Cic. actione sexta in Uer. prope Fo. Rosu be, bis admonet uerbis. Tamen cum de foro in Capitolium currum sectere incipiunt, istos duci in carcerem iubent. Arcus etiam Seueri ad rudisces Capitolii in capite fori excitatus, sub quem trigmphantes transeuntes Capitolii m ascendebant, facit ut Blondi opinionem affirmare dubitem, nisi uelimus diu iber fis temporiueus utros in loco Disbe, quod caret raestione, Plures tumen aditus habuisse Cor. Τac. uerbasu aperius adducta, satis ostendunt. Sed de clivo Capitoliis no iii φ, ρη m probat, eam sequatur opinionem. Hune autem ilices ratum esse Liuius primo decudis qujntae fc docet. M. Aemilio Cos. Censores clim Cupitolinus h esernendum curauerunt, o Porticum ab aede S turni in Capitolium ad Senaculum, asuper ii Curi αam 'rauerunt. Haec autem porticus uidetur una ex illis dὸ quibus idem Cor. Sic loquitur. Erigunt aciem per aduersum costem si s ad primas Capito inae arcis fores. Erunt antiquitus porticus a latere clivi dexterae subeuntibus. In eodem cliuo Domum Milonem habui Oe scutis refriam commemorat Cic. dubitatur autem utrum beti reditariam, an conductam, qgiasuperius dicit. nullum ungiportum esse, in quo Miloni non esset conducta d, mus.Blon. in Roma triumphanti scribitforalia ad clianum Capitolinum mense Maio celebrari solita 6se: ubi prope profitutae mulieres paucis ante annis tabernas, o cajas habebant, Sed uellem huius rei uulborem ada

didisset.

98쪽

diti sci Rupes Tarpeia, ex qua sontes, er damnati praecipitabantur,foro Romano 'perseti spe Dion1. fgniscare ridetur diis uerbis. Duis eum tuis it in super usantem foro cossem. senim locus is rupes uafa, unde eis mos est deiicere aduersarios. meminit o Plin. tellus, inquit, Capitolio ad tarpeium raptus ut praecipitaretκr. FuLMrὸ putat Τarpeiam rupem fuisse, ubi nune facinorosi puniuntur, quod nobis magis placet, nec verba Dio . huic sententiae repugnat, quia de toto core loquutur. Saxum Carmentae se quo mentio e apstaui ab utico. Tyberim de syrcit, eregione pontis Senatorsi. Porta Stercoraria in clivo Capitolino collocatur a Sex. Pomp.ubi fordes extemplo Vesae sublatae condebanatur, in T3berim mox transfrendae. De Τabulis, o Columnis aeneis, argenteos Ansere. Cap. IX.

Abulas in quibus legesto publica acta contit nebatur in Capitolio fixas , ucstruatas e spe,

plures tectantur. Cic.pro Sex. Inis ectantiabsis i bis toto Cupitolio tabulae hebantur. Et mox. sed unum egregium de rege Deiotaro B. Ro. amici semo decretum in Capitolium'um. o Philip .tertia. Falsis leges.C.Caesaris nomine, o falba decreta in ars includenda, er in Capitolio Renda curauerit. Polibius ternoscribitfoedera, quae inter Romanos, o Carthagineses ictu fu rant, perscripta in Tabulis gneis inte

99쪽

ploIouis Capitolini diligentio me ab rillibus cessiris uata: Ves afanumse inrearum tabularsim tria millia quae cum Capitolio conflagrauerant inuestigatis ex ema. plaribus restituendi curam si cepisse , in quibus tabuIis publica monimenta continerentis quarum una cernitur adhuc in Lateranensi ecclesia. Clodius etiam tabuIus, in quibus res in tribanutu suo Iesae continebanis tur sic affixit;quus Cic. ab exilio reuersus ut deleuit, author Plutatem Cic.in Caticommemorat aera legum in Capitolio tacta de coelo , o liquefactaridem prore modum de diu bis Ennii carminibus. Nam pater altitonans sellantis nixus obmpo Ipse uos quoniam tumulos, ac templa petiuit, Et Capitolinis iniecit sedibus ignes . Tum 1 ecies ex aere uetus, generatάφ natae Concidit , lapsaeq3 uetusto numine leges . Erant o leges da Romulo insitutae, quarum agmentum tale es. Ne quid in auguratofaciunto. Patres sacra,magistratu φ soli pergunto neuntos . Plebei agros colunto. Sucrorum omnium potestas sub regibus esto .

Sacra patres custodiunto. Populus magistratus creanto. Le res disiunto. Bella decernanto. l. Deorum subulas ne credunto. Deps peregrinos, prster Fasing ne colanto . A

100쪽

Nocturnas in templo u gilius ne habento. Parricitas omnes capite puniunto.

Ne quis praesentibusforminis obsigna uerba facito. quisquis demi sem ad talos togam i' urbe habeto. Monstrosos partus quisquis sine fraude Caedimis. Ne qais, ni si per portas, urbem invetitor,iasse egre u

ditor.

Maenia sacrosancta sunto . Mulier uiro letitime coniuncta fortunarum, o Facta rum socia illi es'ut domus' ille dominus Ra hae

domina a

Filia, ut patri, ita defuncto uiro heres eno. Adulterii conuictum uir, o cognati ut uolent) necato

Si uinum biberit domi,ut adulteram punissnto. Parentum liberos omne ius so, releganti, ueniendi, er occidendi. Erant autem qui Romanos curatores eo' loco', in

quibus tabulae publicae seruabatur,ut iniex hic ostendit. C. CALPΕΤΑNUS SATIUS. SEX. ΜΕΤ ORIUS. M. PERPENNA LURCO T. SARTIUS DECIATUS CURATORES TABULARIORVM PUBLICORUMFAC. CVR. Augustus uictor totius A 3pti, quam C sir pro p4rte superagit, multa de nauali certamine fustulit ro risgrea, quibus confatis quatuor fecit Columηas, quae postea a Domitiano in Capitolio sunt postae, quas b Hes, inquit. Ser. sicimus.Nκnc uero in Lateranen