Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

81쪽

LI Asin

peditabatur reliqssis templis, et fetibus, ut inmpro Rabirio testatur ; qui etiam contra Rullam , pro Don Uur. S.C. o orationes saepe in eodem habiatus csse docet. Eo etiam ibant cum populo noui Cc6 Iei sacri catam qui deinde in Curium deducebantur. Ioui autem ideo rem diuinam faciebant, qgoi ei, quedi admodum Iano, omne debetur initium. unde es. Ab Iove principium. Plin. prodidit Lauream in gremio Iouis solitam deponi, quotrins laetitiam uictoria nouam attulisset.iis etiam ostendit Suet. in Domitiunt ita. In buritu, templi fhthio Sumanum in libris de diuinatione posuit Cic. Non ne, in it, cum multa .lia mirubilis, tum illud in primis, cum Summumus infastigio Iouis Opt. Max. qui tum erat ictilis celo istus esset, nec usg eius Simulacri caput inueniretur, urus ices in Τ1berim id depulsum esse dixerunt. Templum Vsum cismortibus, o sacessis coniunctis Vitelliano conflagrauit bella, o Titi tempore. autb. Dion. Cor. Τac. In ea Capitolii paraefuit, Me, vertens ad occasum selis, 11berim destitit 1, ubi paucis ante annis fuerat aedes diui Saluatoris, cognomento in Maximis . Locus ire

nunc est prophanus, sti m gna, o disj, ta funda.

mentorum uestigia extare adhuc cernuntur. Habuit

hoc templum Ceram, quae erat pars templi secretior, in quam non erat fas prophano ingredi, licet UaLMax. dicat Africanum non ante negotia obii spe, quam in CelIa Iouis Cupitolini moratus esset eiforte tunc fuerat Dialis . In hac fuere coronae agreae duae, qssarum gluram ex

82쪽

ram ex.xx.philippeissct m fecundum Castos Pam-rbili legati in Curiani tulerunt, petentibu 33 ijs sit id donum in cella. Ι. .pcime, o sacri care licere amissum. alteram tulerunt legati Carthaginensium misi Romam gratulatum ob victoriam partum aduersius Sanites. Dis .a dextera templi Iouis Mineruae freti Ium ponit sicut o Liuius,his uerbis . Lex uetusta est

pristis literis, uerbi apstripta, ut qui praetor m iηmgist clauum pangat , Mus fuit dextero latcri aeris

Iouisopt. Max.parte, qua Mineruae es templum, Euclausim, Pia rarae per ea tempora literae erant, notam numeri annorum fui se erunt, eos Mineruae templo dicatam legem, quia numerus Mineruae inuentum est. Iunonis ergo a Disrafuisse consequens est. De Mineraua meminit Cic. in oratione ad Equites ante quam iret in exilia multifp alijsi locis. Meminit o Cor. Tac. De Saturni. Iouis Tonantis, C lodis. Fortunae. Veiovismisericordiae. Iunonis Monetae, o Iani templo. ac de Orestis epulcro. Aerario. Domo Manli, , Fanos Carmentae. Cap. IIII. Aturni Templum conlidere Herculis comus tes auth. Solinus. Diony. uero antiquis tempoαribus Aram tantum Saturnum habui spe nam

rat, secuniam uiam, grea ex foro in Capitolium ascenditur, cogocatam ab ipso Hercule. Verum si ab originne urbis Dbest templum,ie eo intelligere quoi Tatiu

83쪽

LIBER

delitaui spe memoriae prodidit Uur. Licet enim Miriue Jint opiniones, tamen consederatis temporibus togitur omnis dubitatio. Duae enim fuere Saturni sacrae uetes diuerso excitatae tempore, uel fecundu aliquos, tres. hoec autem capitolina in meridiem vergens fuit prope sexti Carmentae, cliussin Capitolinum. Ser. se, inquit, or sis ab Aritia Romum trun1lata, condita ante templum Saturni, quod est ante clivum Capitolinum . Ex quibus uerbis patet Blon. baud recte sentire de bis ius templi loco. resiluit enim eregione diui Nicolui in

C arcere, cui Ji usentiri uelimus, oportet fateri etiam clivum Capitolinum ea parte fleti spe, ut fecundum Ser.

ante ipsum sit Saturni templum, quae opinio, praterquaquoi sfalsa, destruit omnia argumenta ipsius Blon. ad demon irationem clivi Cupitolini adducta. Nigi dica, mus Saturnam alterum Aedem in Capitolis babuspe , fecundum Critolaum, qui phanomenon libro tertio scriptum reliquit Saturnum ab siricola quodam Latmigeneris bo stitio fustes tum Enotriam eius filiam uictasse,

quae Ianum , Hymnum , Fesum, ex Felicem peperit, quibus ferendae uitis, o rutionem uini consciendi Suis turnus pater ostendit, ei s muneris alijs authores sisse concupi. quarefinitimi agricolae cum isolitae potionis uigraui somno pre se diu iacuissent, ex peresti infuslutionem dati ueneni inciderunt, unde Ianum lapidi: bus oppre spere. Eius autem puessae patris morte dolore laqueo tuta regerunt. Saturnus uero in celum omnes transtulit. appetanto asstem cet-ύγητ

84쪽

uiniemiam ortu suo praeueniant. Infeclito tempore, cum reste Romam laborarent, Apollo regioniit, non prius cclseturum, quam Saturni placarent iram, caesis per iniuriim manibus satisfacer ni. Lusitatius itas Catu ου Ius Aetem ipsi Saturno in Tarpeio monte posuit, I numq3 statuit quadrifrontem , si et a numero puellarum, quae patris trituparentaverunt, uel a quatuor anni tArcytatibus, ab eius' nomine Ianuarium men fim appellauit. Haec uero, de qua Sertaicimus po sitam e spe eo in loco,sibi paucis ante anniquerat cum turri sacellam cognomento. S. Saluatoris in Aerario, inc'mbens bo 'ita.

II. S. Mariae in Porticu. Turris mutilata adhuc cerni α

tur, quae cum sacello in usus humanos est conuersa. Ibi autem proximis diebus effusum est marmoris hi sum, quod in fronti sticio riusdem templi fuisse arbitramur. In quo flensu imperstito,incise erant hec uerba.

AVG. PON. MAX. TRIBUN CENSOR COS. VIII.

STITUERE. Ideo nostro tempore in aerario uocatur quia ibi Romaoni primum aerarium bubuere. Tradunt aliqui Val. P blicolum primum omnium exustis regibus Aedem S turni Aerarium declarauisse . Sequitur Iouis Τonantis Templum ab Augusto prope eundem clium,sive, ut uult.P.Victor , in eoi m chao postum, liberatus esset periculo cum expeditione cantabrica per noctura

num iter lacticam cius fulgur perstrinxisit, fruams

85쪽

LIBER . ducentem exanimσsset. vergit in meridiem , sive in ortum brumalem; quo in loco nunc noxii puniuntur. Haud procul fuit Fortunae, ut testantur carmina sita in temploi fini Prene te, quae sunt. TV in UAE TARPEIO COLORIS VICINA

TONANTI, UOTORUM UINDEX SEMPER FORTU . NA MEORUM, ACCIPE, Q UAE PIETAS PONIT ΤIBI DONA MERENTI EFFIGIEM NOSTRI cONSERVATURA PARENTIS

in reliqua.. Τemplum Uriovis inter Arcem, Capitoli fuisse legimus, in plataea adium nunc Coseruatorum,cuiussimulacrum Jagittas teneret, quae usent uidelicet paratae ad nocendum t qaapropter eum δε pollinem pleris dixerunt.Uelouem enim appestagere uetores deum, cui iuuandi effflet ademptasaculta es eritnue priuatiua particula.immolatur huic ritu humano ca

86쪽

sECVNDVs 27 plum in Capitoliofuisse, bis uerbis testatur Dionyaucum umbrosum medium, Capitoliis arcis, quod

uocatur intermontium duorum quercetor templum

idest Asrium consiluit quare autem Romulus consiti erit, sic docet Lillius . Locus qui nunc eptui densissentibus inter duos lucos Asylum appellunt, eo exfmtimis populis omnis turba fine iscrimine liber, operos esset, aesta arum rerum perfugioic o Otidius.

Romulus ut faxo lucum circundeditullo: quilibet buc', inqujt, confuge, tutus eris. Ex eo enim nemo extrahebatur. Tiberius cum exstimasset hunc malefaciendi causam esse, irritum scit.

primi autem omnium Herculis nepotes Asylum flatuisse dicuntur, timentes infrias illorum, quos assus, priusφ e terris mstraret, e lixerat. Hjnc Statius. Her culeos fama es fundasse nepotes. Elon uerὸscut ex Cor. Τac.ponit Asyllim in campo, qui est rupe Tarpeia, o foro Boario ad Τ3berim quid autem de ip seram opinionesentiam, ubi de Aequimelio erit mentio, infra vertemus . Τemplum Iunonis Monetae in area domus Manlii ponitur . Liuio e cuius uerba unt baec . Damnatum Manlium Tribuni de saxo Ταrpeio deiecerunt e aiiectae mortuo notae sunt, publica una ,quod cudomus eiusfui fiet, ubi nunt Aedes, iis Officina Μοnetae es, latam ad populum es, ne quis patricius in arce, cui Capitolio habitaret . Alibitamen uit.M. Fabio Dorso, er Ser. Su*jtio camerino Coss. Dictatorem creas m. L.Fκriam, Aruncanos bello inter ipsam diu

87쪽

micationem templum Monetae uos se . secundo ueroquitae decalis refri Aedem Moneta uotam a Licereio, praetore te Corsca. Sei forte intelligit de ea , quam iin Aventino re1tituemus, aut certe dicendii eos libros, qui nuper in lucem editi sint, non esse. Lisiij. Ouid uero uult aedem bunc Capitolinam uotam ese a Comin. erui sunt haec Carmina. Arce quoque insemma Iunoni templa Monetae Ex uoto memorantfacta Camille tuo. l

xima . Senonibus Gallisfactam, audita uox ex arce Iunonisfuit, ex quo illa appe lata es minita. Templuboc fuit, ubi nunc aedes Senatoris. T cmplum Iani cinsolis capitolinae arcis Blonscribit fui spe eo in loco , ubi nuncfacinorosorum custodiae , er carceris locus, uersus ortum b)emalem, eregionesori Romani. Et citunum Ianumfuisse priscum uuint, plurea Vero poseuriores, crediderim Capitolinum a Romulo,uel a Tatio excitutum. postquam bi in foedera conuenerunt Iunosmulacrum duplicis frontis essectam es, quoi ad imaginem duorum populorum. Hinc Virg. I nums biis frontem. Dracon uero Corc)re s scripti m reliquit, Ianum bicipitem fingi propter ingenitam , Ammim peius solertiam : primus enim coronam, rates, usum nauis inuenit, seneum quos numum primus fgnasiit. itur autem Ianus ab eundo, seat, o gertat coelum , coeteris omnia. quare eundem Vertumnum e se

aiunt . TemElum Ioriscusolis Domitiqui adeptus

88쪽

, SECUNDUS e gimperim excitauit in Capitolio, , es tona ipsius dei Facrauit . quidam uolunt uisse, ubi nunc Salin prope

Ianum.

De templis deorum incertam fedem in Capitolio nunc babentibus. C p. V. Emorant Romanos lapidem informem, sit pm rudem coluisse Terminum 'prstantes; cuius templum a Tatio rege dem tumfuisse Var. est testis .Plut.uero . Nunis coditum, tradit. D constat antiqui simum e sye r propterea libκjt pri αmo loco Inter ea, quae nunc certum non habent , collo. care. Ratio autem cur Terminus in Capitolio coetIeretur, huiusmodi truditur. Cum Τarquinius Supembus uellet Iouis templum giscare, coepit aligurijs ca optare, qgi mons huic templo esset aptissimus, o cum in omnibus Τarpeius esset inuentus, in quo erant muruta diuersorum numinum facesta 3 aftum est, ut exinde

ad alia templa numina e carentur sacrifcijs,qsso pos set libere, o sitne periculo templum Iouis aedificare ; ηιφ omnes di, libenter migrassent, Terminus solus, hoc es limitum deus, abscedere noluit ,sed istic remansit e tunc de hoc ipso sacrificatum est , ex deprehens Gl Terminus cum Iosse remanens, oeternum lini imporisim cum religione significaret . propterea in Capito.

bo prima pars tecti putet, qκae lapidem ipsum Terminumste fiat, Nam Termino non is sub dio βacrisco.bWμr, o , ut ais L et fiantius, rublice, quis cisidii

89쪽

LIBER

Dium leo . Augrestinus uero scribit una cum Termino

Martem qssos , o Iuuentatem regi deorgin caedere noluisse, si imperium Romanum nussos haberet terminos, nec enecta Mentiret . Mentis, o Veneris Erycinaesacras Aedes in monte Tarpeiosdem obtinuisse narrat Liuius, bis uerbis. Interea duumviri creatifunt. in . Fabius Μax.er Attilius Cressis aedibus dedicandis . Menti Attilius, Fabius Vmeri Er3cinae, sitras in Capitolio est, canali uno discretae. De templo autem Mentis Quid infit' c meminit .

Mens quos numen habet, Μ enti delubra ultimo Vota metu belli perfide poene tui . Ide Liuius traiit. L quintio, o Cn. Domitio Coss. Aedes duas Ioui dicatas esse, quase altera. L. Furius purpurio Praetor Gallico bello uouerat, citera coset dedicauit Q. Martius Raradu r. Capjtoliu etIunonis Reginae Τὸplii bubuit, a Cn.Flaminio bero aduersus Ligures uotu: de quo meminit is auth. Cic. ad Equites antequairet in exilium. Templum Opis uouit Τatius rex. Vcr. Ops, inquit, terra, φ hic omne opus si uiuentum , ideo dicitur Ops mater. φ terra mater . haec enim te raris Giganteis omneis peperit, π resemit denuo, quae dat, cibaria . Eaniem quam Μaiam , Terram, FagnGer Bonam uolunt esse. De opis autem templo Cic. Ph. prima mentione cfacit. Pecunia sitinam ad aedem Opis maneret, i siecunia . Sed etiam regnas, qui maximo te aere alieno ad sedem Opis libera b. Hanc Sp.

90쪽

celo commemorat Liuius. Τemplum Murtis Vltoris ab Augusto i colle Saturnio excitatu e se, egita tradidere; Fidei uero in eode Cic. de nat. deorim, in haec uerba, Tam ratem res ipse in qua uis ines major illiqua ,seuppellatur, ut ea ipse iris nominetur deus, ut Fides, ut Mens, quas in Capitolio dicatas videmus; proxime a M. Aemilio Scauro; ante autem ab Attilio Calatino

erat Fides consecrata. quid Opis quid Salutis quid CF cordiae Libertatjst Uistoriae quas re' quia uis est tat , ut fine deo regi non posset, ipse res deorum nomen

obtinuit . Fortunae Primigeniae, in obsequentis Templum ibidem condidit Ser. Tullius. Cuta uero urbe a Gallis cum Romani ex mulierum capillis tormenta Itacissent, Aedem Veneri Culur in honorem matronam in eodem colle Capitolino constituerunt. A lteram brubuit Aedem Venus inibi de qua meminit Suetiin Callis

gula.Iouis autem 1 osoris Aedem posuit Tarquinius Superbus, quam Sp. Posthumius Cos nonis Iuniis dedicauiti Iouis Pistoris Aram in eoiem Capitolio quidam statueret qua Ouidius sic meminit .

Nomine,qua preci'celebratior arce tonantis ι

Distant pilioni quid sibi uessit ara Iovis . De Statuis deorum, quae in Capitolio fuere, uel βnt.