장음표시 사용
21쪽
num beneplacito , vel solum ab aliqua proportione metaphorica et at vero secundae intentio nex L&gicae habent proprium esse intelligibile,de in rebus ipsis sucida mentum. Sed revera,ets aliqua seeundo intentionalitet sine fundamento in illis seientiis videantur denominari; non autem omnia; alias non daretur Metaphora,quae ex quibuslibet rebus non possit pulchre percurri ,quod falsum esse experimur. Deinde suffieit pro landamento,quod in rebus talis detur indissereniaria, ut una,aut altera seeunda intentio: sine i sarum repugnantia possit accomodari. m. nique quia fori e , si multum examinemus seia eundas logicae intentiones, nil plus proportionis inveniemus, quam dextrum rationis
Sentio igitur huic argumento respondendum iuxta deeissionem vivam habemus in tradi atu de secundi, intentionibus. Vnde si ibi
alias secundas intentiones praeter logicas resolvamus, in tali ea se addenda est in pridicti, definitionibus aliqua partieula Leti ea. Sed 1 dicendis praecisus, dico pro nunc, quod easu euo praedictarum scientiarum intentiones, simpliciter,& proprie tales sint , erit ex eo quod formaliter,&directive logi ea ibi inveniatur,& si materialiter ita diversi appareant actus, ruod diffiei l iter logica percipiatur. Firmiter igitur standum est in hoc, quod secundas
intentiones rebus applicare , nec non cum fundamento illas efformare solius logicae est exercitium , etsi ex hac resolutione plura i
picae addamus. Ita expresse Doctor sibi ilis inr .ct 2. s. ad quastionem igιtur c uarado, ubi alti Lasseus enim considerat cundas intentiones anticatas Primis. Videatur etiam supra ur. I .Elenchstr. fere per totum.
De terminorum divisione aliqua expenditur notitia , ct incidens resolvitur dubitatio.
P Rima divisio debet apud nos fieri ex termi
nis primo, & secundo intentionalibus , de qua in pruno dist. ν manet notitia. Dividitur dei neeps terminus secundo intentionalis in mentalem, vocalem,& scriptum. Horum explicatio nulla alia debet este, quam in quaestione anteeedenti data hoe se vato discrimine, quod mentalis est illud principium intentionale,quod intra mentem est: vriealis dum profertur, de seriptus dum seribi
Dividitur etiam in significativum , de
non significativum, quorum explicatio ex ipsis terminis patet. Solum noto hinc, quod hoste divi fio non est termini logici, seu entis secun do intentionalis ; uuia nullus est terminus qui logiee non sit significativus v. g. Blithiri non est te minus:aut Alictiri no est significativum , ubi in una propositione aliquid dicitur, seuti in alia aliquid negatur. Sic littera Α, terminus logiee significativus est; v. g. Α, est B. vel A, non est B. Dividitur deinde terminus in Cat gorematicum , & Syncatcgorei naticum. Terminus Categor ematicus potest diei , 2 Iogiee inspicitiir et princιρ π Per ne extis
do tutentionalis consututivi. Itaque sie isti tremini sunt ininendi sicuti substantia, & acci deris Undi sicuti substantia per se,ck iride pendenter existit,& operatur ἔ accidens vero neque operatur, neque existit nisi in principita substantiali inhaerens ; sic pariter terminus Categorematicus ita absolutus est . quod de per se possit in effectum intenti nalem influe
dentaliter existit, de causat, quod requirat ab alio dependere , cum absque subjecto no exiis
Solet etiam dividi terminus in eomplexum, it in incomplexum Incomplerius, po test diei,qui uni e secundae intentionis est ea- Pax, V. . Petrus, animal &c. Complexut v
ro potest diei , qui pluribus intentionibus est
capax, v.g. animal rationale,qui terminus,&est capax intentionis generis, & differentiar. Quὶm plurimas alias termini divisiones omito , quia cum ex omnibus pereeptibilibus possit termino accomodari divisio , debebamu1 sere infinitas hinc adducere. Solum restat resblvere dubitationem ex divisione quarta ortam. Ratio dubitandi Oritur ex eo , quod supra dixerimus, dari torminos Syncatcgorematicos , illos que esse, qui absque subiecti inhaerentia non valent aliquam secundam intentionem subjecti,vel pie- dicati sortiri.
Ex quo oritur, quod si praedictae rationi nitamur, nullus dabitur terminus, qui Categorematicus non sit, saltim rigore Io-
fleo. Quod sie potest suaderi: ideo apud seth
omnes, termini Syncategorematici dantur, quia dantur aliquae rinalitates , quae sine alterius inhaerentia , non valent esse subiectum, aut praedicatum; ergo nulla datur , quae sit
22쪽
terminus Syncategorematicus. Maior est communis. Minor suadetur, qu a si aliquae ellent, inis i me , omnis, nullus, cte. Sed haec subiectum , & praedicatnm valent esse: ergo. Perib. em nor his propositionibus: Us. Petrus est aliquia; nul ut est homo; omnis Usapiens
σς. ae xi Opositiones licet physice, & me- tbaphysice sintselsae , at logico rectae lunt, &aliqui d de ali quo praedicant :ergo &c.
Dcinde vigoratur argumentum, sumendo vim ex eo quod semper, & quado praedictae note ponuntur , est ait sormandum aliouem syllogisnum in Barbara , veI in aliqua figura , quae universalibus, vel singularibus eget proposit innibus. Ex quo se sermol vi mi ad tales formandas propositiones v. g. ad syllogis num in Barbara, utpote omnis nomo est pnimal, omne rationale est homo; ergo omne rationale cst animal, non minus formali
nis indigeat sormalitate, homo ; ergo veI pro positiones syllogismi in Barbara habent omnes terminos Suncategorem ὀticos, vel nuulum habent terminum qui Categorematicus non sit. get, cum solum non sussiciat. Sie paries est se eundum se independens; attamen si consideretur,ur pars eo reti albi v. g. iam tunc no ominus paries requirit consortium albedinis,
quam e contra. Dieitur lauren parses eris absolute independens, quia simpliciter sine ill concreto de per se existere potest Sie pariter simpliciter loquendo semper homo dicendus
est terminus Categor ematicus , non autem
notae illae, quia homo simplieiter potest ello
principium alicuius entis intention lis absque alterius consortio v. g. homo est animal, non autem illae notae sic valent esse. Sin autem in hae propositione omnitest homo, velint essere ly omnis , ita ut nil signifieot praeter materiale voeis: in tali casu, di si irrotionabilis sit propositio, logica tamε erit, & se erit subuectum Categorematicum, quia tunc non, het vim,& expressionem ivo ια Quare sic erit subiectum in illa propositio m,sicqti in 1st dii stira ess,omo.
tiam,&ad exempla probantia, respodeo quod i ii hac propositione,Petrus est aliquia, ly asi-qura servat proportionem accidentis,ut supra notabam, sicuti enim accidens sine subiecto dicit ineli nationem ad illud, ita ut haec a nullo agente possit evelli; sicly aliquιs diciti plicite unionem, & inhaerentiam ad subst/ntiam, seu subiectum individuum, quae a nullo intelligςnte,& tune secundo intentionaliza te potest non concipi ζatigaras enim a serti ri d. t elli Petrus sub individuali ratione .Ste in hae propositione amnis est homo, aut in hae
quibus natura humana negatur Si ly nullas sum tur neuιν aliter; loquitiir de omnibus rebus mundi; ia quo sien ,omnis est homo, facit huc sensit mromne est homo. Quo Peto in aliquo absoluto est. Ad ratἰonem roborantem ex syli essimo in Barbara . Respondeo verum esse quod nonio respective consideratus,potest etiam di-
el terminus Syncat roremat lcus, prout ta
lis diei, significat dependentiam; quia in tali casu iam licin consi seratur homo ut subiectum ob6,lute, sed ut subieerum propositionis modificatae, in qua ut sit subiectum aliquo indi.
t De proprietatibus termini Logici.
NTER alias proprietates termini , quae magis a nobis percipitur est suppositio : de qua inquirendum venit quid,& quot uplex sit, quod seque tibus quaestionibus decide--n in; obo ,' i i,
'Erti)m,vel commune est, quod seppositis ut sic,ml aliud esse videtur,quδm subrr
g tio, seu exercitium unius pro alio, seu Ioeo alterius: sic Pro rex munus regium exerineens pro illo suppquere dicitur. Neque in hoe aliquid controvesiae dignum sentio. Disseultat hase vid tur in explicanda logicae suppositIonis natura, eum dii Milimum hi inter sim positionesinvenire disserentiam. Ratio est, quia modo res logica pro alia, quae intra sit, I 'Mur ἔ modo ponatur pro ita , quae noni logica, in linea supponendi idςm apparct
23쪽
exere lium i quia quod termini suppositionis quo supponit; ergo ex eo est , quod suppositio
sint physici vel sint logici , videtur imperti- formaliter debet sumere speciem a termino,nens ad hoc ut suppositio in omnibus terminis, quem representare intendit. Suadetur in spe non sit sor maliter eadem. eie gerente vices Deitatis, & entis infiniti,quae Dieri igitur,quod suppositio, prout ad representative est infinita.
praesens expucari spectat , nil aliud φst,quam ob. r. licet id , quod subrrogat pro
Exereιtium alι cuius formalitatis pro κυ' AE alio, loco illius ponatur;ponatur tamen illiu, de Perse ad ens secundo intentionale c. πd loco, ut eius necessitatem suppleat; sed perse
ctiva Per et se exercitium alicuius formalita- ctius esse debet necessitatem supplens r ergo tis, convenit eum rei i quis mentis, & rationis subrrogante debet suppositio specificari. Res suppositionibus. Convenit etiam cum aliqui- pondeo, e medendo maiorem, de negandobus ipsius logiear exere itiis, quae de per se non minorem measbus suppositionis. Ratira est, supponunt semper. Necno eonvenit cum exer- quia hoe quod est supplere sormaliter, semp-eeiti is primorum prineipiorum entis secundo manet in linea instrumetiti, ita ut prinei ali- intentionalis, quae pro aliis supponere , difi- tatem,quam ex se haberet, amittat , dum pecteile est; sicuti difiei te est Regi pro alio suppo- alio suppleat. Si enim Rex pro sabrci supplenere, cum si primus in exercendis. Dixi D ret, formaliter nunquam ad propriam perseetanterpro alinuo eanducente ad en secundo tionem fabri perveniret. Qua propter, adverimentionale; φM eopula non est principium tendum est, quod etsi in aliquibus casibus vi sor mala seeundet intentionis,& tamcn in ca- deatur nobilius pro ignobiliori supponere,et-st,quo pro ipsa aliquid supponeret , siricialis si m*terialiter, quod supponit, persectili, sit,
I sticae foret suppositio. Dixi etiam,quod sedi non autem formaliter. Ratio est . quia ex sepopositio logi ea requirit,quod logicum, seu sς- posi ione, quod nobilius debeat supponeres est eundo intentionale sit, illud cuius loco poni' aliud, pro quo supponit,mGtivum compellῆι, tur aliud; non autem expressi, quod logicum Vt ad suum modum constringatur. debeat esse id, quod loco entis secundo intς Ob. 2. potitis aliquid videtur speeifi-tionalis ponitur; quia si possibile sit, quod rς , rari ab illo, quod in exercitio est praesen, qua quae ponitur pro alia,sit logi ,& logic non ab illo, quod in exercitio est absens; sed quod sit illa, pro qua ponitur, tune formaliter Dian supplet, semper adest, sicuti semper abest , pso erit Iostice speetalis suppositio , sed dς geΠςrς quo supplet; ergo ab illo , & non ab istri su suppositionis, ut sie: erit enim rei logicae posi- menda videtur specificatio. Respondeo distin
tio, non autem erit logica suppositio. mu- mendo maiorem, si exereitium sit talis con tem, e contra eveniat,logica erit formaliter ditionis, quod vitale exercitium sit, unum pe-
suppositio. tat absens, nego; si alterius conditionis sit, Haec ita explicui, quia saItim extri concedo. Minor potest etiam distingui: semia sere formae sumunt speetem ab illis, inter quae por abest,pro quo suppictur, representative,&mediant , & ad quae terminantur,& Q qu lia sermalitςr, nego; materialiter , Ac entitative, sint extrema, quae exercentur, talo dc t psse, concedo, & nego consequentiam Itaque dico.& exercitium; ergo si extrema secundo inten- quod aliquando exercitia sumunt distinctam trinalia sint, non est eur logic. non denomi speciem, penes alicuius extremi absentiam. netur suppositio. Si nautem extrema sint rega- Sic appeti tus desderii materiae non denomilia, politi ea erit suppositio. D tura subiecto iΠ quo est. sed a termino qne Dixi etiam,quod sormaliter debet de- nondum habet.Sic etiam existimo deseridere nominari suppositio a termino, ratione Cuius quod relatio transcendentalis sumit distincta
aliud ponitur, iam quia sere semper dςnomi- *ςciς , non a fundamento, inqlio est , sed a natio sumitur i famosiori,& famosius esse so- turmino non existente. Und3 idem direndum Iet id , ratione euius aliud ponitur. Suaderi est dς suppositione, quia suppositio totieε potest in Rege, pro quo ponitur Pro , in considerata,est de genere rela specie, quae ponitur pro obiecto , in vocibus, livorum. quae ponuntur pro conceptibus,& in acciden- c. . ii, quod ponitur pro substantia , quoad cog
. Deindό, quia id quod ponitur Ioeo auterius, tunc melius supponet, quanto strictius faciat, quod aliud saceret, ita ut exercitium debeat aeeomodare pro qualitate illius , pro QUAIS.
24쪽
ZDe Proprietatibus Termini Logici. Z I.
De suppositione , que restabant restaens.
E Gim is in antecedenti de suppositionis
quidditate;nune de illius divitione agon
Qidi ergo solet suppositio in materialem, 8t scirinalem. Formalis, iuxta communiter asserta, potest explicari: Exercitarem formalitatis externa 8ro altera, quid distinis tum, signiscante, v. g. homo est animal , in quo exercitio iste voces homo,& animal suprponunt pro conceptibus formalibus intellectus significantibus naturam hominis , & ani
malis ab ipsis vocibus distinctam. Ex quibus e alligitur , quod suppositio materialis debet
esse Exercitιam pro aliorem indistinctamct- n. sicante ab amo exercente , ctobrroganter
v. g. homo est vox , in quo dicto voces lupponunt prD conceptibus in entis non signifieanti bus naturam distinctam ab ipsis vocibus su
Dices,ergo quando terminus logicus v ealis ponitur pro termino mentali Iogico,tunc
non dabitur formalis suppositio, eum nil distinisti im sit, quod ponitur ab illo, pro quo po-mitur. In primis supponit,quod de per se Ioglia
eam habeant voces. Deinde respondeo , quod adhue admisso, quod in vocibus forma Iogica recipiatur , tamen ut supponunt , solum dieiit de per se sensita item, Je externam articulationem: ut supponentes enirn solum debent exer-eere id ,quo indiget illud ,pro quo supponunt, quod eum non indigeat actu representante I gicam, quia ipsemet interne eam representat, sed solum actu repressentante ipsum, hinc est, quod prout voces supponunt, nan aliter logicam exprimunt, nisi quia ipsae ponuntur Ieco alterius,quod logicam exprimit. Ex quibus i sertur , quod voces ut supponentes subrrogat
pro aliquo distincta siemsicante : ipsae enim lupponunt pro conceptu formali, & iste cita jecturi. formale significat. Hi ne solent aliqui agere de vocum fgnificatione ,& suppositione , ut praedicta
magis corrob rent. Resolvam tamen de his agere, vhi de signis externis cum fere omni usaei in . Omitto etiam notitiam de quinque
stipposticinibus preprietatibus, videlicet, de statu. de ampliatione, restrictione, alienatione, de appellatione, iam quia suppositionis latet. Ac improprie proprie rates sunt ; iam quia proprie, ad Rethorem spectat illarum praebe
Speeialis, nominis expenditur notitia.
explicuit : Vox signisica1ιva ad placitum sine tempore, cuius nulla pars separata seniis sicat finita , ct recta. Iu xta mentem Philosophi,sic poste explicari, sentio.
Dicitur vox, quia cum uomina ab hominum arbitrio pendeant, actus mentis, a ratione nominis excludere, videtur, siquidem hominum beneplacitum circa sensibilem materiam versatur. Dicitur Significativa sine tempore , vidistinguatur a verbo. Dicitur euius nulla pars parata, ut distinguatur ab Oratione , cuius partes idere ignificare valent leparatae, ac Mia iunctae. Quare hoc nonien Domιnus et silv,do, 6c ly minus,significent s arata; non tamen significat idem,aeconiuncta. Coniuncta enim
signifieant dominium ; Sc dispersa signifieant
dare minus. Contrarium enim in orationum partibus evenire sentitur. Dicitur sinita, ut novimina infinita excludantur , v. g. non lapis, non homo quae nullam rem determinatam significant. Dicitur recta, ut excludantur casus obliqui, v. g genitivi,&e.: quia licet apud Grammatic et, nomi na subitantiva sint , tamen Philosophus, in sua nominis explicatione, tum voluit nominativa comprehenderes eoquod solum in ea sis nominativo subtemim, di praedicatum esse possit, i. Quare noto hinc,
quod huiusmodi propositiones s. g.hic liber est Peleti, debet, vi logicu significet , hunc facere sensum ibic liber est aliquid Petri; vel sic melius i hie liber est liber Petri.
Haec igitur definit io eum hae, vel aequi valeti explicati ne a pluribus admittitur seniatio tamen Philta sopbuni solum latδ describereno inen voluiste;vel de nomine logico non cuiaralle, quod difficile apparet. Hoc y test suaderi ex Doctore subtili q. l. ante Praedem. f. ad aliud i ubi ait: Ner logica ei persede vore
25쪽
bus, πee vocis pasiones consideram, ergo improprie si ib voce nominis 4Ogici natura expenditur. Deinde , quia in omnibus ad logicam spectantibus, rationem logice specialem debemusraccomodare; ita ut nomen logicum,sicuti terminus logicus distines : percipiatur. Resolvo ergo, nomen logicum sic posse
explicari r Princi tum de per aceidens complexu,et Uecunda intentionissit signi'axιvum. Dixit Prinesium ut excludatur copula,quae
est verbum lqgicum, & copula nunquam alicuius intentionalis est principium, sed conditio principiorum. .Convenit tamen per esse principium, cum omni sprincipijs esse secu-do intentionale non significati .is. Dixi: De per accidens complexum τι fecunda intentionis sit signiscativum. Quia iuxta intentum Philosophi , maior dissicultas stare videtur in diseri minan)o nomen ab oratione, & per praefatas particulas lassicienter discriminare videtur. Sie suadetur, quia etsi aliquando nomen v. g. Dominus, Respublica,& alia huiusmodi, partibus constent,& complexa sint; attamen , ut secundas intentiones
sis biecti. vel praedieati significent, valde accidit eis; eo quod de per se illas significarent nominatim, etsi simplicissimae formalitates s
Di ces, quod ut aliquod nomen, Ioetice sit tale , de secundam intentionem significet, requirit esse in propositione, vel in aliquo alioente secundo intentionali; ergo requirit esse
de per se complexum. Respondeo supposito
antecedenti,nestando consequentiam ς quia ex
ςO, quod subi Elium debeat coniungi cum alia parte, ut aliquid secundo intentionaliter sit nificet, non sequitur quod fit complexum, sed pars complexi, quod non accidit subiecto; ae cidit vero, subiectum esse aliquod complexum secundum se e sideratum,& ut iuxta id , quod
in se est. seeundo intentionaliter aliquid fg niseet, quod longe diversiim est.
Adverici maximὶ , notanter dixisse de ratione nominis esse significare secundam intentionem, non autem dixi esse secundae in te tionis constitutivum , quia de ratione cuiusvis formalitatis logicae , ut terminus logicus est, prines palius debet dicere constitutionem entisseeundo intent onalis,quam illius figet seationem; prius enim debet eoncipi habens esse, quas niticationem: atvero de ratione formalitatis logicae, prout nomen logice est , principalius, de expressius debet constitui per signiscationem, cum nomen non habeat aliud esse proprium, quam significare, eum sit index naturae propriae representativus. Nil aliud nomina exprimere videntur.
Ex quibus,si mavis aliam sorte propriorem, poteris nomini adaptare explicationem, etsi non conformem, sic uti primam Aristor Iicae explicationi. I)otest igitur sic , omne logicum nomen explicari et Sinum aliquid de pendenter a fecundo intentionali entesigni- sicans. Iuxta quam explicationem omnibus, quae tractantur in logica esse nomina con Metanit. Sie syllogismus, differentia , propositio,
copula, & aliae voces simil s, nomina logi specialia debent diei ; neque ad contrarium
Licet dixerim,quod copulae, esse Iopiis
eό nomen conveniat; at autem semper stili diversa formalitate bac esse verbum Copula enim si ib expressione verbi dicit formaliter este e ditionem respicientem constitutionem enti; secundo intentionalis; at autem sub expressit
ne nominis dicit de sermali praecisam siem fi
eationem, seu fhnationem extis fecundo I tentionatis; quae, ut de te iudicatur, longe diversa sunt. Eodem modo, servata proporticine, de reliquis secundo intentionalitatis p ralogia abis. Nequet eontra ista aliud inconueniensistio, quam quod nomina sunt a puro homunum beneplacito,& non se entia lecundo in emtionalia esse videntur. Quod inconveniens facile potest evinet; quia , ut nomina Iopicario mium servent naturam, susucit , quod sint imposita non a volutitatis liberrimo arbitrio, sed ab intellectus costilia ratione. Sicuti enim in intellemis eviciat Petrum subiectum , invenit fundamentum, sic , ut illo nomine exprimat , potest fundamentum habere. Exis imo ergo,quod artequam Philosophi aggregatiam ex triplici figura fullogismi ina vocaret, quod
nominis expressione cor sideratu senda meto.
Deindό quia dato quod ex praeciso hominum beneplacito logicae sor malitates praedicta nomina sortiantur , sempiare salvatur, quod etsi dependenter a forma moraliter ethi- mologitante; tamen, si moraliter semper peculariter nomina logicae propriόerunt,siquidei uxta modum, iuxta quem possibilis est nominis signifkatio;quod logicae proprium sit,iantummodo significabunt. Unde: si proprius non significant, erit, quia nulli nomini in ulla linea proprius significare competit. Quare hine dico,quod sicuti ab eodem intellectu possim toriri formalitates ad diversas artes pertinentes;sie& ab eadem morali Zante volutate posisunt oriri diversae nominationes, speciales sienationes exprimentes. Suffciant di ista ad quaestionem de nomine.
26쪽
Notantes de verbo logico inquirit titulus;
quia tam Aristoteles a. de interpretati ne verbum explicans . Vox significati ad placitum eam te ore, eπεκι nulla pars
sya rara significat, e . Quam plures alii,nnnvidentur a II qui de verbo logito, saltim stricte,eo quod verbum logicum per aliquem ordinem ad tempus constitutini. Verbo m igitur Ioeticum c salvo meliori iudicio per si visi re cum tempore, nullatenus eonstitui sent io. Sie probari potest; quia verbum logicum est it Iud , quod inter subiectum,& piaedicatum invenitur, nota est: ut in hae propositione Petrus est anιmal, P c. Sed hoc nul Ium tempus de per se signiscat:e go tempore significare, verbi logici non est proprium. Prob. minor et quia in hae propositione Petrus est animal , tu est soluna dicit copulationem , seu logicam idemptitatem praedicati eum subiecto: sed talis tostica copulatio, nullum tempuq de per se significat ;ereo verbum Iogicum nullum tempus de per se significat. Prob. mincir, quia talis logica copulatio solum est idemptitas formalis , quae ut vera sit, representat conceptum obiectivum, Cum Ruo consormatur: sed propositio obiectiva Petri,& animalis,nullum tempus de per se significat: ergo neque formalis. Prob. amplius; quia illa prπositio; Petrus est animal, eiusdem speciei est logiee , ae ista Deus estvmnipotens ; sed haec propositio eadem est mmc, aestit ab aeterno ; ubi sine tempore reali copularet; ergo de ratione vel bi logici non potuit esse eum tempore sienificare. Dicesi laxe est propositio logica, Petrus est bie, sed verbum, est, nune significat eum tempore: ergo de conditione verbi logici est Cum tempore significare. Respondeo ad antecedens, Quod si iv, est, signifieat adest, He lyhic. significat, hinc, tunc non est logica proin
postio, neu te lis lac datur verbum, nec praedi tum Si ly est siqnifieat, est & lv hic, significat, iste: tune logica est propositio ; facie enim hunc sensumi Petrus est iste; in quo lensu n ii significat tempus. Itaque pro aliquibus saltatiis advertendum est. nii ὁ m,e3 vi, lorice acceptum,solam diei es le vinculum inter aliqua,ab omni tempore praecisum; et si in sensu grammati eati, vel
deatur. En Sosiismatum exemplar in hae prori
positione, Petrus fuit sanctus , ubi Iu fuit prout ad logicam spectat, non dieit pjus de
te nil ore, quam ista, Petrus est Sanctus ; in sensu enim logico in una,& altera propositio ne, Ierbum non dicit aliud, quam copulam inter sanctitatem,& Petriinx,ita ut per quamlibet propositionem actu uniatur sanctitas cuPetro;actu siquidem sanctitas de Petro praedi-eatur, etsi ex di formitate ad veritatem obiectivam salsa ester, eo quod per sanctitarein no
habeat hunc: quod nil refert, sicuti non refeν tin ista: Petrus non est sanctus , dum sanctus
Diees 2; In hac propositione Petrus ehodi., ' hodie, quod est praedicatum , lieet logi eum sit, non repugnat ei signiscare t m-pus; ergo neque Iraest, quod verbum locleumst, impediet, qiloruempus significet. Respondeo, quod si ly est, si matur loticct,tune Iy hodie non signifieat tempus , ine it enim hune sensumi P thus pus in die3. Si sumatur gram- mattealiter signiscat tempus, quia saei inesensum: Petrus est in Modie. Sic in hac proia positione; μιναι est amamri grammaticaliter notest dicere tempus, cum possit bune sensum facere r perio Ua amando: at logicu niuiqui de per se dicet tempus, eum debeat facere hue
sensum: Pedro es amante. Ex quo it sero vest-hum logiee dikersimode a verbo grammatieό inspicietisunt. Dei nde quia ut nostrum intentum salve tur ,'sistitit. quod vobum logicem,de per se tempus non siqnificet,etsi ex suppositione e sendi nune i mpus, eum tempore debeat este. hoe enim vales aceidit , ut primae ratione, probant. Et etiam quia res, idemptitas meta physca, ex illa suppositione non possit esti Q ne tempore, tamen de per se tempus non diacit. Praeterquam quod sine in rempore sit de per se tempus significit , nul lum erit nomen, quod tempus non significet, eum Omnia eum tempore sint. Denique hinc dico, quod uti in hae propositionet Tempus est tranoctu a solum materialiter stibiectum , dc Maedicariim tempus dicunt, ste in propositionibus, quas de Petro,& sanctitate supra efformabamus, potest diei, quod verbum lost eum, solum materialiter dic si tempus , Quod praeteritu in villa
Resolvo ieetur ex dictis , quod veri, si,
prout ad Ioeleam spectat, sic venit explicandum r Formalι rara sta de per se sine tempore Agre cavs , c Wisit intentio Lier startes
propositionis. Haec ii finitio satis propugnata videtur ex lupra dictis, dee.
27쪽
ARistol. 4. de Interp. Sic orationem definivit : ox Lem uativa a Pla ιιum, cu-ιui Pars aliqua separatim significat , ut rictio, ct non τι affirmatio, aut negatro.Quae ab ar quibus solet explicari penes differanti Icum nomine. Oratio enim detat esse vox ex talibus partibus eoadunata, quod earum quaelibet secundum se sumpta, idem significet se-
Parata ac eum aliis coniuncta. Suadetur his orationibus,videlicet emmat rationale; Deus fortis, cte. Quarum orationum partes eandem signifieationem retinent separatae. Non sic nomina, quorum partes distinctae, dissimi. Iem sensum inducunt, ut in quaestione de nomine, dicebatur de hac voce, Domιnus. Sed tamen cum praefata explicatio defi- ei videatur in omnibus illis, in quibus nomini,& verbo defectum annotavimus; ideo speciali oribus eo ne tibus orationem, qua logicam explicare intendemus. Dico igitur orationem logi eam , se
posse explicari r Complexum con nautiam fecundo intentionalem eurimens. Dicitur
eo lexum, & non dicitur dictio , vel aliqua alia particula , per quam proxime conveniat
eum termino logieo, aut cum nomine,& verisbo ; quia praeterquam quod dictio simplicitate de per se exprimat, nunquam potest inveniri p.rticula, quae genus esse possit respectu nominis, verbi, & orationis. Ratio est , quia spartieula dieat simplicitatem , iam orationi disconveniet, eum partes debeat de per se habere. Si particula dicat aggregatum, iam tunc
nomini de per aceidens conveniet, cum sim
Ilicissima entitas non .en esse possit, & verboogico neque de per se, neque de per accidenseonveniet,cum ab intrinseco petat esse simplieissimam idemptitatem. Qua propter ponitur complexum, etsi solum cum complexi, aliarum cientiarum servet convenientiam. Ponitur pro differentia , consonantia eunda intentionatis. ia soli orationi logicae, recta & consonans secundarum intentionum armonia convenire videtur. Oratio enim nil aliud exprimere videtur, quam pamitum dispositionem , & conceptuum serma lium sy metriam. Unde orationis logicae des nitio eonvenit indifferenter omnibus entibus seeundo intentionalibus, ex quorum partibus erim postione, logicae consonantiae resultant. si e propositio ei it Oratio .Quia ex copulati
ne,& positione subiecti eum praedirato, illudens lecundo intelionale exprimit rectam paristium dispositionem, & eonsonantiam. Et sede cimnibus ali is entibus intentionalibux est di scurrendum; itavi ex omnibus possit abstrahi ratio eo inmunis consonantiae quae erit diversia secvndum rationes specialas, per quas I quolibet contrahatur. Neq; contra dicta sentio aliquod inconveniens,quod urgeat.
De modo siciendi, s de aliqui bus speciebus illius in
Quid modus siendi ΑἰIRCA haiae quaestionem Pun- ctum maioris dissicultatis,non videtur, stare in sciendo, quid modus celend; siti sed in resolvendor an modus sciendi,ut sieeonsderatus, debeat esse operatis principiorum logicae specialis ' quod
enim logiea modum sciendi specialem habeat, nullo videtur posse dubitari. Quod vero omni, sciendi modus logicae specialis debeat esse quam plures indueit dubitationes. Deinde augetur difficultas , quia modus selendi non videtur imprirtare aliud, quam modum manifestandi , quod ignotum erat: sed dantur plures manifestationes ignoti, quarum modi manifestandi ad logicam non spectant;ergo modus sciendi non videtur abis stratu sumptus topicae proprius. Prob. minor, in quocunque signo, quia sive sit sor- male, sive instrumentale , manifestat lenorum , species enim impressa manifestat obiectum, aquo Immititur; imago fili i manifestat Patrem , quae omnia ignota erant; sed huius. modi manifestandi modi , non sunt logicae speciales: ergo non omnis modus manifestangi ignotum speei aliter ad logicam spectar. Respondet nos die Grosso dicendo, quod alius est modus selendi , & alius et modus cognoseendi, & signifieandi. Vnde ait quod imago Caesaris Caesarem manifestans, & r
28쪽
mus vinum vendibile representans , non
sunt modi sciendi , sed modi significandi,quod
valde: diversum est. Deinde ait, quod instrumenta praecise cognoscendi aliquid , quod latebat, non sunt modi sciendi , sed modi cognoscendi, qui modi distinguntur , scuti cognitio distinguitur a seientia , ex quarum una derivatur modus cognoscendi , sicuti ex earualia sciendi modus derivatur. Sed eontra; quia modus sciendi non debet esse seientificandi instrumentum ς tum quia in tali ea se solum persectissime argumetationi esse modum selendi eonveniret, quod ipse non admittit; tum quia sciendi modus, secundum triueorum usum , non dicit omni possibili claritate manifestare ignotum; alias nulla definitio foret sciendi modus renpectu definiti . cum existimemus omnes res mundi expresiores suarum naturarum habere defietitiones, nobis ignotas; & tamen si modus sciendi diceret , praecise elle instrumentum scientifice manilestandi , quod latebat, nil amplius , neque perfectius habenti modum sciendi, manifestare posset. Et etiam, quia ipse Grosso suam modi sciendi definitionem, ut rectam explicat, ex eo quod modus sciendi , sit praecise actus di seooperiens obiectu m , ab eo tollens omnem nebulam; sed supposita hominum institutione ramus discooperit vinum , tollens ab eo nebulam ignorantiae;& imago Caesaris,si genuinu, & recti sit seulpta , di scooperiet Caesarem similiter: ergo ut stricte modi, & instrumenta sciendi sint , nil eis descere videtur. Suadetur minor,quo ad Caesaris imaginem in
Christo Domino , qui ex eo , quod persecta imago Patris sciret, asservit Philippo, ipsum
esse modum selendi Patrem ς iuxta illud : Qui videt me, τι det, ct Patrem meum ; ergo si imago Caesaris, Caesarem recte imaginaret, non al3paret ex quo modum discooperiendi, latens obiectum non haberet. Nee non; quia modus cognoscendi praecisius a claritate, non minus distat apud
Crossum a modo sciendi, quam modus signifieandi distat; sed modus cognoscendi ignorum, cum claritate cognoscendi coniunetus, est apud ipsem modus sciendi i ergo,& modus significandi coniunctiis cum cI Itare erit etiam modus sciendi. Nune se; sed signa Ela re signiscantia non repugnant: ergo non datur , ex quo signis instrumenta esse sciendi repugnent. Prob. min. in sumo clarissime ignem significante , & in gemitu, coralis occultam , ignotamque tristitiam exis presse di se periente; ergo &c.
Ex dictis, qui vellῖt potest inferre, quod modus sciendi non sistit praeei se incognitione; sin autem scire in actibus cognoseitivis preei se sistit. Vt enim aliquid modum sciendi habeat, non requirit ipsum scire , sed sufficit quod habeat in se modum , ex quo , vel ratione cuius aliquis sciat. Itaque etiamsi modi sciendi sint cognitiones absolute , tamen alijs a cognitionibus modus sciendi conveniet, eum aliis a cognitionibus esse rerum expressiones, &mani'stationes a parte rei conveniat. Ex quibus resolvi potest, quod modus sciendi universaliter sumptus , non ita proprius videtur logice , quod & aliis a logica. non possit convenire. Nee valet,quod solius logicae eli proprium ; eo quod haec sola tradat praecepta ad alias scientias acquirendas. Non enim valet , quia difficile reia sutabitur, quod ars instruendi in vocum com cordantiam , de perfrictam proprietatem,
non sit modus sciendi , 8e quod ad ipsam logicam sciendam , non det dispositionem.
Nec non pueri unam Iueram cum alia cci putantes, quod est vulgo terrear, modum selendi habent di & indignum videtur , quod tune logicae sint capaces. Haec praecipue dixi eontra tenentes modum selendi , non este modum e gnosicendi ignotum, sed modum sciendi esse, quod apsa vox scienda exprimit ,& deinceps asserentes plura , praeter argumentationem , esse modum se tendi, quod falsum est; cum modi sciendi voce abutentes, scili a Numentutioni debeant praestare, eo quod scientificus modus in illa solum reluceat. At autem qui sie viantur voce , de deinceps loli argumentationi modum sciendi pr1beant , --lius logicae modum sciendi proprium facient ; sed non in quarto modo dicendi
per se, enm plura sint preter argumentati nemspeei alia laeticae, Ze illa modum selendi non herent. Ut igitur haec omnia vitentur. Dico quod modux sciendi soliuς logia eae proprius , est inhumentum manifestandi ignotum dependenter ά secunda intentione. Claret ex ipsis vocibus definitionis explicatio. Comprobari potest,quia per illas operationes, logico nec ulta panduntur , per quas modum logice sciendi habet,quae ignora Lat; sed talem
se tendi modum habet per Operationcs Contractas ad stentis, & disserentiam, ad subiectum,& praedicats,dce. ergo,quia eius proprior se iεdi ni odus est instrumentum sciendi θ se eundis
intentio nilius dependens. Quae omnia se luenti quistione roborabuntur. B a QUAER
29쪽
seuolspeciei Modusiciendi habeat lAPud tenentes solam argumentationem
non esse modum sciendi , communiter
alteritur definitionem ,& divisionem esisse modum sciendi. Solum de propositione, aliqui dubitari solent , inter quos ex nostris Pater Pontius hic ,& novissim S Pater An intonius Groilo,qui speciem modi sciendi a propositione avertunt. Quod igitur tam definitio, quam divisci modi sciendi sint, suadet,eci quod prima per genus,& differentiam,vel elissentiam ignotam declaret, vel aliquo modo notam, magis, aut melius explicet. Sic suadet, quod secunda membra , quae latetant, declaret; vel qio ad instar unius erant nota,Vnum quodque ad instar sui, magis notum relinquat.
Ita sentire videtur Doctoi subtilis in . dist. 12.q I. asse rem,quod intellectus d finitione rei quietatur, & iuxta Plutosophi axioma,Intellectus solo scire perfruitur. His ita rei ostis. Dico igitur,etiam propositione esse modi se tendi speciem. Prob. quia per hanc proinpositionem, boma est animat, per subiectum, Copulam,&praedicatum cognosco idemptitatem hominis eum animali, quam ex praecisa
intuitione terminorum tanta claritate non
cognoscebam; ergo non est cur propositio, modi latendi non sit species.Prob.antecedens, praecipuam contrariorum infringendo rationem. Si ob aliquod motivum illa propositio non foret modus sciendi, maxime , quia iam praecesit ad ipsam, notitia hominis , idemptitatis, & animalis , sed praeterquam , quod talis notitia difficile convincitur , nil impedit modus ille praeeedendi, ut modus sciendi
non str ergo. Probatur minor quoad primam partem; quia etiamsi apprehensionem idem titatis veluti visie, habuit letaliquis; non veroidemptitatis hominis cum animali; ergo illa notitia, quae praecessirinalso praeceis iste existimatur,quoad iuditi 1,& singularis idemptitatis decisionem. Prob. eadem minor , quia si de idemptitate individua Petri cum animali habui lem ego notitiam, tunc no praeci te apprehensio, sed & iuditium praee sillet; ergo Rnte propositionem falso existimatur talem notiatiam praecesisse. Quod licet notitia hominis , idemptit iis, & animalis praecesistet, non impediat modum sciendi esse actum formalem iuditij , sic
probare intendam : dum homo definit ,& explicat tuam eilentiam per esse animal rationR-le, etsi antequam exprimat actum formalem essendi animal rationale ,habeat simplicem n litiam terminorum definitionis, hoc non i mpedit, quod actus formalis expresivus animaialitatis, δc rationalitatis, sit modus sciendi; eriam licet antequam seiat an ipse sit anima I, Mia at simplicem terminorum propositi is no titiam, liaee non impediet, quod actus sormalis expressivus idemptitatis cum animali sit modus sciendi. Si dieas, quod vi detur actus sermalis expressivus essentiae hominis , non requiritur plusquam illa prima simplex terminorum notitia. Contra, uia difficili mum est, quod ego apprehendam animal, & ration 'e , & eskntiam esse hominis pereipiam,quin alias apprehensiones terminorum, definito applicem; sed in impos, ibilis eo niunctiva , & convers Iaapplieatio sine maiori expressione, non si pticium apprehensionum : ergo ad actum e presivum definitionis , plusquam illa prima
simple κ notitia requiritur. Contra et; quia mihi , saltim impereeptibile est, quomodo actum formolem , cuiuia cunque rei si, possit efformare recta ratione intellectus, quin prius φ Ii qua terminorum n
litia praecedat: alias si exprimere,& percipere
terminos alicuius entis id rin foret, non est cur hae veluti velocitate commotus intellectus, plus definiat hominem v. g. per animal rugibile, quam per animal rationale; ergo antr a tus formales obiectorum expresvos , aliqua
ipsorum simplex debet praecedere notitia. Si di eas sufficere ad applicationem te
minorum actus definitionis eum obiectri definito, implicita mentis coniunctio. Contra, &melius; ergo cum actus formalis explicitae applicationis expressius daret pereipiendi modii,& hie propositionem sapiat, potius suam expressionem in percipiendri essentiam ex propositione corroboraret. Contra 2.quia etiamsi dieas ad actum espres ivum definit ori te, implicitam applicationem ad obiectum sufficere
tamen multo mi nusquam naturae , nil superfluum dedit rationi, Auctor rationis,sicut naturae: Org cum praeter implicitas applicationes ad obiecta, seu primas intentiones dedi nset, & explicitas , si ad expresiorem notitiam non dedisset, superfluo data resolvam. Dicunt aliqui ,8 novissim et noster Grocis, quod propositio sinium potest esse expressa manifestatio obiecti,si ineludat definitionem,& divisionem. Contra; quia si hoc dicant , ex
eo quod definitio,& divisio requirantur a propositione, ut termini; etiam,imo stricti uet co
vincitur, quod definitio divisio ad claram
30쪽
Obiccti manifestationem , dum propositione indigeant, non erunt obiecti expresse manifestationes, nisi ratione proposit ionis. Contra deinde, quia si propositio est modus sciendi,quia habet pro termino definitionem, v .n. homo est animal rationale, dum Propositio habeat pro tam ino solum animal, v. g. homo est animal, in tali casu, ciet de homine aliquis, animalitatem,quin ratione te minantis d finitionis, hoc sciat. Sic pariter,dusciat, quod homo est albus, aut risibili,. Si dicas quod predicta propositio erit modus sciendi, quia habet in se animal, quod si non definitio , est tamen definitionis pars.
Contra; in primis ex exemplis propositionis habentis pro praedicato terminos contingentes. Contra lecundo,dc melius,quia sicuti propositio terminos logicos,sic, definitio suos terminos, & partes babet; ergo sicuti tu dicis, quod propositio est modus seredi ratione terminorum: se, & ego dicam , quod definitio, est modus sciendi ratione pallium , & losicorum terminorum. Ergo sicuti , quod definitio ex terminis, ex quibus conllituitur, sit modus sciendi, non impedit, ut pla constituta ex ilialis,sit de per se modus latendi; neque propositioni impediet, ut sit sciendi modus quod ex illis terminis constituatur. Neque ut Croilo cum Poncio dicat, quod propositio erit modus scie di ratione preia dieati, si hoe sit defiuitio, est suffieiens motivum , quia intelletius definitione quietetur. Verum enim est, quod in actu,seu termino definitioni; quiescit scientificus motus; sed tamen alii sunt termini, ex quorum notitiae acquisitione, quietem intellictus habere possit.
Potest enim intellectus lue ignorantiae motum perficere,per notitiam sanctitatis,de eius anima praedicare, v. g. mea anima est sancta. Nec non de notitia praecisa animalitatis; ergo non est eur ista, notificationes non sint motus selendi modi. . Respondent alii, omnia dicta negantes: sed ex alio motivo, eum tem ant solum se lotismum ,& demonstrationem esse modum sciendi; et sic, tam de propositioiae,quam de definitione , di ali js , modum lciendi rejiciunt, dicentes omnia ista ad syllogisnuim,&dein onstrationem reduci,& ordinari. Ad hunc
dicendi modum aliquando sui propensos,&in illo a primo religionis cur tu , ὲ meo sen pervenerando Magistro edoetiis; sed tamen videtur Secito ciuitraria dccisio, tum 4n, istico stupra citato, tum in i . Prior e . r. Ubi definitionem, S divisionem a modo sciendi non videtur relegare.
Deinde, quia si definitio independet ter a syllogismo est definitio , insallibiliter
erit,& modus sciendi independenter ab illo. Ratio est,quia definitio, est essentie obiectivae commissio,& expressio; sed definitio indepe- denter asyllogismo est definitio; ergo, di independenter ab illo est essentiae cost nitio , &sormalas expI essio.
Quod autem definitio, independenter a Pyllogismo sit definitio, in quo sistit tota vis
rationis contrariae, suaderi potest i quia definitiones sunt primi actus formales, rerum expresivi, qui alios a tias, & principia,ex quibus inserantur, nequeunt supponere,alias in infinitum procederemus. Undo, etsi Petrus inseratur rationalis, quia homo; non autem ad hominis estentiam comprobandam, datur aliud principium, quam ipsorum principiorum penetratio, quae cum essent sit expresio,nil imis pedit,quod efformati ve sit pri ma , ut valeat e Lle, non bene noti manifestatio.
Ex quibus in superiorem expositionἴ, dicam,quod etsi ad cognitionem desin itivamellantiae videatur praecedere sy llogizatio , tamen in rei veritate solum est illa investiga tio cognitionis ipsorum terminorum dcfiniti pura,& si mplex quaestio . Ratio est,quia ad hoe, ut per illatio nem certam definitionem intella-ctus produceret, praemissas, & principia ter ta requirebat, sed ad declarationem principi rum, & ipsius definitionis molia possunt praeire principia, extra sint plices terminorum apprehensiones; ergo neque ii Ia sy llogi ratio. Deinde in omni casu dicam , quod si talis illatio requiratur;illatio tamen, que definitiva sit, ita ut argumentatio dosnitiva sestet ista argumentationis species r quo pacto formaliter,& sperisee talis illatio esset persectior scierusi modus eκ eontractione ad definitionem, ita ut is persectius aliquid manis re,non sit ex praeelsa ratione illationis, ut sic, sed ex speciali ratione illationis desnitivae:& se semper formalitati desinitionis, aliisti a sorma litas modi sei redi speei aliter eonveniret, etsi formaliter distincta a formalitate illationis,sicuti de animali,& rationali Iosi
Zabimus. DObiicies eontra secundam eo susio nem: ista propositio, v. g. Petrus est lapia, est logica propositio: sed hxe non est i noti manifestativa: er o de rations prcpositionis io sticae, non est scientisca manifestatio. Proba tur minor: qma Petrus nullo modo potest esse l. pis; ergo cum , quod propositio reprc .entat, millo modo sit, non poterit esse alicuius nini manisci lati,a. Respondeia argumentos data