장음표시 사용
31쪽
data maiori,negando minorem, vel sic illam distinguendo; non est ignoti obiecti manifestativa , quod tantum habeat esse obiectivem intellectu , nego. obiecti realis conditionis non est manifestativa , concedo; &lic consequentiam omitto. Itaque lassicit, ut talis propositio, sciendi modum habeat, quod ipsi propositionanti manifestet, Petrum se eelle lapidem , quod ipsi ignotum, aut non cIa
Dices ex Poncio , & Grosso , quod nulla propositio manifestat ignotum , sive fictum , sive reale , nisi ratione desinitionis, aut divisonis: ergo. Iam huic rationi
existimo ratione tradidisse. Sediamen contra hos specialiter dico,quod si ipsi alterunt, quod di .isio est distinctus , de per se, sciendi
modus ἱ definitione, quia etsi materiam defianitionis attingat, eam tamen distincto modo attingit, eur & propositio modus sciendi de per se non erit, etsi per praedicati modum declaret, quod definitio per genus,& dderentiam, dum distinetus declarandi modus de per
si dicas, accidere propositioni , quod in praedicatione sit definitio. Contra,quia hoc non solvit rationem , dum modus praedicandi non aecidat. Contra et, quia etiam accidit divisioni definitio , siquidem non petit divisio ex natura rei, quod eius membra sint genus, S diserentia, ut patet in concrrto albo sic dividens, una pars albi, est paries, alia albedo. Sie etiam in divisione passionum alleuius subiecti. mus unam fidei praemissiam habens,erit modus sciendi logiee, sed modus logice credendi, quod fa Isum est , cum modum credendi logica non habeat. Obiicies ultimo,argumentationem nisellia modum sciendi a propositione distinctum, cu modii sciendi habeat ratione. coclusionis, quae pura propositio est ς ergo. Respondeo ablolute negando antecedens. Ad partem rationis illiu, dico, quod licet propositio, e ne lusici sit; ut tamen est modus sciendi in argumentatione, expressum, & formalem respectu
dicit ad praemissas, quem se , ut propositio praecis , non dicit.
bus modi sciendi in com muni, in xta re tum ordinem,age
lum venit de ipsis in particula ri ; i nter quat,maiori decisionis elaritate, primum locum defi
Infero ex dictis pro tota quaestione,
omnem argumentationem elle modum sciendi:etiam probabilem,& sophysticam. Quoad secundam partem illationis, solum poteli aliqua versari difficultas; siquidem syllogismus sophystieus tot us videtur modus ignorandi, & erranal,quam sciendi. Sed tamen dico, quod per syllogismum probabilem, & sophysticum potest aliquis cognoscere, seu venire in notitiam specialis probabilitatis , & sophyn malis; & cum per illum attingatur sophy
ma ignotum dependenter a secudis intentionibus modorum , sat est praedictus syllogismus, ut modus seicndi dicatur. Neque est modus errandi Iogice, dum secundae intentiones logiem modum sciendi errorem tribuant. Erit enim error ille physicus, vel moralis, nunquam tamen erit error logicus; aliis ista propositio , Petrus πρn est animal, non erit logica propositio, quod falsum est, cum terminos logicos habeat. Sie etiam abutendo vocibus , neque syllogis.
ctrina communiter recepta supponendum est , quamlibet essentiam , duplieem entitatem intrinsecet importare; unam,icilicet, materia leni , dc formalem alteram. Qirare intellectus cuiusvis rei essentiam explicans, duplicem eUnceptum formalem, quo dupli et entitati essentiae eorrespondeat, debet efformare, Qt ipsam intelligibiliter exambiat. Primus conceptus ita debet esse formatus, quod se teneat ex parte entitatis materia iis, ita ut per illum exprimatur convenientia,& C municatio essentiae: eo quod de ratione materialitatis sit,maioνem dare subiecto extensionem. Alter vero conceptus , ita debet esse formatus, quod se teneat ex parte entitatis sor-
malis , per quem differat ab illis, cum quibus
in materia eommunicabat: eo quod videatur proprium formae, materiam specialiter perficere , indifferentiam tollere , & eommiini
32쪽
cationem, seu dilatationem restringere. His ita suppositis , variis d-finitionis definitionibus on.i sis, tun Doctissimorum, nostri temporis, centiornm reseram definitionem. Aiunt enim, definitionem , esse modia ferandi essentia declarativum. Quibus si obii et Mur,quod divisi est modus sciendi declara tivus essentiae. Resipondent, quod diviso declarat hominem, eius cisentiam separa nido ,&essentia hominis non est animal a rationali di-ψisum. Fateor, quod essentia hominis v. t. noest animal a rationali separatum, at non potest negari, quo i per separationem coenos catur, quod coniunctum erat, quod sufficit, ut separatio, essentiam preci se declarare, habeat. Debent igitur in explicatione definitionis raticinem illam,vel alteram ponere, per quam desinitio sium inodum declarandi specialiter
Dico igitur, sic posse desinitionem
explieari: oratio Ietιce cont/nua fer concepistus strimaris, essentiam mamfestans. Dieitur , Dratio INice, ut conveniat eum divisione, quae etiam logice Oratio est. Dicitur continua logice , ut a divisione, differat. Diviso
enim Iogice est discreta. Dicitur : Per eonisceptus stramarios, essentiam manifestans vid Ferat ab improprijs, S descriptivis explicationibus,que per proprietates,vel per accidentia, estentiam declarant.
Objicies i. per illa praedicata , ὸehet quaevis essentia declarari,per quὰ principali
res denominationes competunt e stetiae; sed ho. mini v g principaliores denominationes e petunt per rationalitatem ,& passionem,quam per gradum convenientiae, qui est animal, ergo persormam discursivRm ,&risibilem potius quam per sensitivam debet homo, & quaevis essentia definiri. Maior videtur certa; minor probatur: quia secundum se persectior vita detur quaevis denominatio ἱ risibili , & admirabili proveniens , quam 3 puro animali ; melius enim est ridere, fle admirari , quam sentire.
Respondebit aliquis, quod alistrahendo a persectiori denominatione ex passione,
R ex gradu convenientiae provensens, semper dari potest ratio, propter quam , non tam ex passione, quam ex gradu convenientiae de . beat quaevis essentia constitui. Ratio est, quia adesse tiam constituendam requiriatur praedicata eonstitutiva,& implicat sine gradii convenientiae , & disconvenientiae metaphvsicam constitutionem percipere. Sed contra, quia baee ratio non potest
habere robur, nis ex eo quod praedicata constitutiva sint maioris persectionis:quia si passio foret secundum se persectior , gradu convcnientiali, nil obstaret,quod ens gradum con-ken entiae non haberet ex passione , ad hoe ut per ipsam, & per primam formam constietu-
Resipondeo tamen argumento cnnce denuo maiorem,& negando minorem,& cra
sequentiam. Ad probationem mitiori negari potest ni inor:sed sic illam dii linguo:persectius est ridere. uam sentire,& vi veru,re distii se sationi , & vitae sine quibus potest expleri risus, transeat; respectii sensationis,& vitae sine quibus non potest risus expleri, nego. Itaque dico,quot etiamsi risus,& admiratici sint actus perfectiores, quam actus vitae, & sensationis
jumenti, non tamen sunt aeque perfecti , ae actus viis,& sensati cinis ,hominis. Ratio est, quia in linea metaphysica, illa sunt persectiora, a Plibus reliqua di manare debent, ut sint. Undet cum neque risus,neque uIus alter actu passionis possit expleri absque animalitate, hinc est, quod ex independentia, persectius insertur animal , quam risbile , prout animal in
Deinde: absolute nesto,quod per cliussit risibile, quam animal in homine. Ratio est, quia in metaphysicis it Ia persectius d nominant , quae prius esse intelli untur,& priuet eust intelligitur animal in Lomine, quam risibilitas ; siquidem si homo, non foret risibilis,
ret homo: sin autem non seret animal , neque
foret risibilis, neque homo sed Angelus , vel nihil. obiicies r quod praelata desinitio noconvenit omni desinitioni; ergo non ea omnium desinitio. Prob. antecedens, eo .uod definitio se ipsam non definiat, alias idem serea definitum,& definitio. Re spo mlatur nestando antecedens. A l probationem dicti, quod sui diversis considerationibus, non repugnat ei deeriti denominatio, quae videtur activi, & pas sivi. Quod convincitur in intellectu , qui omnia intelligibilia intelligens, se ipsim intel Ii geret, in quo ea sit foret idem intelligens &intellectum. Sic pariter dum se ipsum definiret, nil repugnaret, quod idem foret definie ,
de definitum. Ratio est, quia snrmae viai versa-Ies, eo quod virtualiores sint , possunt expIere erga idem,quod i articulares erga plura. His
Proponi solent deinde bonae definitiones,& desiniti conditiones , quas consulto omitto , tum quia communissi Inae omnibus, tum qui a s aliquas impugnare , & retardare vellimus, logicorum usus confundetur, ita vi
33쪽
notarem,quod pro aliquibus potius logica s-do; sit magistra; tum quia de principalioribus Passim agemus, nee non in lib. I)oster.
Quid fit Dimisio , ct quales eius
t dialectici muneris est , siedaptari potest Orario tetie di omnisa. Per esse oratio. iem logice , convenit imme---diatissim ε tum definitione, petreliquum differt ab illa. Notanter non dixister eoneeptus dis butiva essentia , in contrapositionem definitionis,quae solius ostentiae ex init manifestativa ; quia dividere secundum Conceptum intrinsecum divisionis , non 8icit esse essentiae distributivum , eo quod quodlibet totum, quomodocunque sit, recte: , & intrin- seel possit esse in omnes suas partes distribu tum, tametsi totum sit subiectum ex accide libus constatum. At autem definitio ex munere proprio, respicit explicationem estcntiae,nout cunque, sed per primarios conceptus, ut di-eebamus in quaestione definitionis constitua
Ex quibus inserenda venit divisonis multiplicitas. Si enim totum sit logi eum, divisio erit oratio logice: totum logicum diu continitans. Si totum sit metaphysicum, divisio erit oratio,logice totum metaphvsictim di se rinuan,: 3t sie, si divisio sit faeienda de se bieeto in aecidentia , & de accidentibus in subiecista, formanda. erit divisio. Circa seeundum in titulo petitum Di visionis conditiones, quia non se facile pereeptibiles, recitare placuit responderi solet quod una ex conditionibus essentialis divisionis est, quod divisio exauriat, & adaequet divisum: sieuti enim est conditio perfectae defianitionis eonvertentia sortissima partium definientium, cum ente definito; se etiam requiritur ad bonam divisionem , quod partes di continuantes, ita adaequent totum dileontinuum, qstod discontinua convertentia valeat D fectu istius conditionis, naee diuisio, v. g. animal aliud homo, aliud equs, communi Ierrdprobatur. Pro secunda eonditione asseritur, quod unum membrum diseidem, non includatur in alio ἔ v. g. animal, aliud homo, aliud Re rus. Quae eonditio merito requiri videtur; quia diis visio debet ex munere esse exclusiva entis divisi; ergo dum una pars entis maneat inelusa
in alia, sicuti neque phvsee daretur divisici per actum physee includentem, neque logico dari dcbet porsecta divisio pre actum logicum,
unum pra ditatum in alio inclusum relinques, dum separatu in dc hebat.
Pro tertia eonditione solet si nariquod latius pateat divisum , quarti quod liber membrum di videns. condi ii recte etiam exposci vi-e ur ; quia quodlibet membrum dividens, eit pars tot tu, divisi: ergo illam debet dicere divisum i ergo cuni illam si ae alia non possit divisum dicere , non poterit divi-Γim non dicere plusquam illam. Pro quarta conditione solet signari,
quod divisum non essiciatur per unum membrum positivum, x per aliud, quod illius praecise sit negatio; v. c. animal aliud homo aliudntan homo.Quae etiam conditio non sine suo damento requiritur. Ratio est, quia cum mἴ-bra dividentia,debeant in ipsa re luete,quod preci se est divisum; hine est, quod si aliquod memhrum dividenς essentiam rei , illam ampliet,non et it recte d. videns; uidem divide-do, aliis ; di .iso, essentiam divisi communicat: ου. g. animal, aliud homo, aliud non it mor quod membrum ultimum, usque ad lapides,qui non homo sunt , estentiam animalit
distribuit. Neque hoc impedit , quod aliquando
unum ex men bris dividentibus sit negativum, quoad nos ; utpote quando tanta simi membra, quod deficiant voces distribilenti eoeritione. Propter he c licere videtur , animal dividere in rationale, & in irrationale. Sed noto hine, duod irrationale est quoad se mem-hrum postivum, non minus ac rationale: uia pro irrationali, non intelligi statis non rarionale praecise,sed intelligimus principium p&Ωstivum solius vitae,& talis sensationis. Sicuti enim irrationale dicit eri positivis praedicatis negationem rationalis: sic etiam ratio tale aequalem negationem dicit ex positivis. Est tamen quoad nos differentia, Pen hoe quo lde rationali habeamus positi Va VDCe, cuiue est
nobis inopia pro irrationali; si ia bruti; riri si
vox,omnia irrationalia possitive re pree fan,
34쪽
In qua duplex dubium expenditur. Uod ex primo dubio petitur est, an actus
divisioni, sitii definitionis actu distinctus Circa quod iuxta dicta in perioribus quaestionibus , nulla nobis adest ratio dubitandi. Contrarium tenent aliqui graves Auctores , inrer quos Hurtadus dp. I . logicae sect. 6. ,. α . Arriagadp. summul. sect. 2.
Sie argui potest in contrarium si aliquid obstaret, ut non forent actus distincti,praecipue: ut emptitas,&indistinctio terminoru; ledistiae nil obstant ad distinctionem actu lim ergo. Maiorem contrariorum existimo. Min. prob.
quia erga idem indivisibile obiectum Pollunt actus sor maliter distincti terminari; ergo ex
indistincthone obiecti non convincitur actuuindistinoeo. Prob. antecedens, quia eam. mindivisibilemTrinitatῆ,quam ego credo, Bea tus Petrus elars videt. Deinde eamdem in specie praesentiam, quam ego aequiro in hoc lo- eo motu recto, test alter aequirere motu contrario; ergo erga idem indivisibile obiectum possunt actus eontrarii terminarit erg
quod definitio, & divisio eamdem essentiam explicent ,hoc nil obstabit, ut eontrariae , &disti ncte sint explieationes. Quod autem eontrari j,& distincti actus sint, se directius suaderi potest. Sie enim se habere debent saltim intra ea, quae praecise divisionis ut G sunt divisio pridieatorum logicorum,& eorum desinitio, ae se habent divisio pred iratorum phusicorum i& eorum .stitutio; sed di ..sio,& constitutio entis se usici distincti actus lunt: ergo divisio,& constitutio entis logi ei distincti actus debent esse. Minor prob. quia physica constitutio, sendesinitio requirit eompositi existentiam I V. g. Quod homo physice si eorpus animae unitum3 sed divisio 'usica loco unionis requirit partium separationem; ergo diviso, & constit tio entis pnysiei, distincti actus debent eme. Sed diees, quod objectum divisionis
est homo v .g. attactus per animal rationale,ripatet in hoe actu ,hominis,una pars est animal,& alia est rationale; sed obiectum desinit oiani A est idem homo per ipsssimas partes attactus, ut patet in hoc actu, homo est ex animali,& rationali constitutus; ergo neque ex parte obiecti, neque ex parte attingentium partium
nulla putest signari inter illos actus distin
Non tenet, qualiter verum sit, ipsis si iamas partes esse,at ab actu intellectus diverso modo applicatus , quarum diversitas, dum ideat tingunt, satis sensibili exemplo suadebo in
aedificante , de eamdem domum destruente. Qui enim domum destruit,seu dividit,ea dimpartes domus attingit, ac tetigit , qui domum composuit; nee non, Ec attingit continuitate unius partis cum alia , de his non obstantibus, di ver lus est actus dividentis,ae aedificantis. Ratio est,quia licet dividens eamdem partem domus,& unionem attingat, ae aedificans, eam tamen tangit per contrariam earumdem mais nitum applicationem tta vi unionem tangat,
destruendo tamen ipsam. Sic pariter in nostro ea sit', servatis servandis , est philosophietanda. Itaque recto cuiuslibet actionis diversias pota test a posteriori ; di Uersitate effectus inferri; ad actioni Adivisivae effectus suor totum, dc partes separatae, sicuti ipsarum eoniunctio refutatat ut effectus actionis constitutivae. 1 Contra omnia tamen tu test sormari non parvi ponderis ratio. Di eos igitur .quod iste actus; hominis una pars est animal,& alia rationale,non separat hominis estentiam; sed illam, voethus distinctis, idem tamen senis eantibus ae iste homo est animal rationale,ex Aplicaturi et in re actu ille , definitivnς est dicendus. Convinei enim videtur; quia si in terrogati, quid est homo ,responderetur,quod
homo ex una parte erat animal, Ac ex alia raticinale, sie respondens non di idebat ei entiam hominis, sed praecise maiori expressio , ne unam partem convenientim , Se aliam du- eonvenientiae signabat. Deinde dum respondebat , quod illud homo erat, nil separabat, sed quiddilative coastituebat r ergo non est motivum actum illum a definitione distin
Hule seenndo instanti argumento sentio in primis , poste responderi , quod se probando , nulla dabitur divisio in logicis , secundum quod penes nomen, & rem vox , & realitas divisionis exprimant. HAesie libere concedere, lisset limum videtur apud omnes,& apud ipsos. Apud ipscis,quia distinetis actibus,3e definitioniblis,es lentiam divisioni ,& definitionis explicant, quod respectu indivisibilis, Ne formati s simae entitatis inutile, aut siue fundamento seret Apud omnes,nuia imperceptibile videtur , qucid agens per actionem intellectivam , non possit facere , quod agens physieum per actionem realem , flehabens ex illo in re standamentum ς ergos agens physicum potest facero divisionem in illis partibus , ex quibus cffecit
35쪽
totum,& agens intentionale peractionem intellectivam poterit iacete divisonem in illis partibus , ex quibus constituit totum intentionale.
Deinde responderi potest dicendo, non posse negari quod per praefatos actus eamdem hominis essentiam atti ngat,&expl cet; sed tamen semp'r salvatur , quod actus ille sit divi sivus secundo inrentionaliter. Ratim, praetersu ,erius adductas, potest esse , quia per illos
ostiis, quaevis pars estentie hominis ita secundum se attingitur, quod ut alia attingatur,reisquiratur ac uini stan ius. Ex quibus cognoscitur, quod si per iudic'r ivum actum efficiaturdi .isio, duplex actus iudicativus expenditur, quorum villis solum unam partem attingit; itari, ad hoc ut alia pars attingatur , non sufficiat ille, ted requiratur alter e ergo evidentereollieitur, quod divisim illas partes attingit; siet fidem per actus tu licti multiplicatos , multiplieat,& tota secundo intentionalia,cum ex qualibet parte constituat propositio nem, ac si altera non foret E autem contra evenire indefinitivo actu secernitur. Quare non valet , quod nexus augetur, dum iu licitum multiplicatur; quia ex multiplicis nexus expresione, signum minoris Hiem titatis insertur. Quae enim magis idem sunt, paucioribus vinculis indigent.
Denique his omnibus adest , quod ut
ex illis vocibus,& ambus formetur divisio logica , multum prodeste videtur,intentum intelligentis, & forte tutendentis r secundo intentionaliχare dividendo. Est enim intentio
in logirante intellectu, sicuti forma physice
specificans,& determinans uritutem,& actio nem physice operant IS.
Dubitabis secundo an divisio possit fieri per iudieium; an per apprehensionem e Resipondendo dubitationi, prima eius pars mihi absque dubio videtur; neque in illius prohaticine debere detineri, existimo. Circa secundam partem sentio, dissicilimum esse, concipere partes inter se, & a toto epararas, & no assirmare, vel negare aliquid, vel de toto ad ipsas, vel de ipsis ad totum ; ita
ut litet in vocibus nullum appareat iudicium, tamen in mente resideat i Preterquam, quod non cum levi landamento, ipsa divisionis co-ditio, hac ratione suadet. Sic servatis serva
dis, essicitur separatio, & divisio, sicuti efficitur ipsarum partium copulatici . sed absque iuditio partes non copulantur; ergo neque ab tique negatione iudicii separantur, &dividun
Deinde sie; si inteIlectim het Rctum, quem ex apprehensione , dividentem existi,
mat, neque ainriCaret, neque nMaret, non
potera inferri totum aliquod divisum: ergo ut divisum sit, requiritur iudicium. Prob. antecedens; quia illud non emeit intellectus per aliquem actum, quod factum tae , potest i tellectus negare, vel affirm/re sine faeti tradictione; sed dum nullus actus iudicativus praec silici , adhue intellectus poterat sine eontradictione tam actus praecedentes , quam
vorum terminos affirmatione , ve, negat,
ne, copulare , vol dividere et em per actuin illum praecedemem, insertur Muod neque coinputavit, neque divisit.
De Propositionis quidditate, ex divisione.
TSI in Periai ermeniarum dises tinctionibus , prine pali res propositionis notitiae exacti α, ri ixamine sint tractandae, ta- , Π en iuxta plurium recenti is rum morem, aliqua , quae pro- nune scienda, necessaria videntur, si breviter posis mus, expendemus. i.
eat. In libro enim I. Perhterm. cap. q.
ait, quod propositio, est oratιo verum, vestfalsum θαι cans Et in I Priorum ev. gait, quod proposito, est oratio aliouid am manr, veι Ne α ι. Ex quibus propositioni explieationibus,plures eligunt primam , & ea pro viribus deffendunt , Quorum unus est no- .issime Mae. Dionysius Blaseo suum Doctorem Baehonium resolutum sequens, c exponet in lib. 6. Dist. z. . q. r. art. I. Alii eligunt seeundam, eamque accurat' defendunt, quorupovissimus est noster Antonius Grossis in Peria hierm, Di sertatione I9.elucidatione r. Plaeet hinc refferte nostri Illust. Mer inerti senia sum iuxta quem existimat Aristot. alloquutum. Ait enim in parte a. suae logicae paruae cap. Αritat. sol un, intenditie Tircinibu ha, explicationes tradere, non autem strictό de
36쪽
De Propositionis quidditate , s divisone. O .L. Ip
Impugnare in primis intendam viri use DeindEram pro his, quam pro positi,
qtie definitionis Patronos,si ipsi strictu desi- in primo argumento respondet Dion usu ni re propositionem vel lint Arguo igitur c - quod dum definit propositionem eum Philo 'tra inamque; iue actus, qui simpli riter, optio, & Bachonio ,ρer esse orationem . . e
ter, & stricte esse definitivus; sed uterque il- huius definitionis in recto elle Iv mala, te actu, philosophi stricte est divisionis : ergo &haec sine ulla disiunctione ponit . verit, 'ltricie definitivus nequit esse. Maiorem pret r- autem , vel fallitas solum ponitur in obliuisci. quam quod supra manet probata γ ςxistimo, quia deficit nomen utramque siem fi -ank oeri 'neque a Bachon ista Dionysio , neque ab Sco- prie . 3 Q pin
tista Grosso, negari Minor probatur , quia sed contra in primis, quia si Golum ,
per illos actus distribuitur propositio in vera, senisicans foret in rect differentia illiii. de ει falsam, in assirmativam, & negatiVam, no fistionis, sequeretur,quod nulla in rectri se minus ae peractum dividentem animal in ra- ret differentia r ergo nil satisfacit Prob antionale,& in irrationale. Sicuti enim dici- tecedens;quia illud praedicatum eli Desiimu n tur de propositione, quod est vera , vel fal- pro differcntia alicuius definitionis,quod se-sa, &c. te dici potest se animali , quod est cundum se non exprimit, rem definitam dis
quod di vivens sentiens rationale, vel irrationale; & ferre; sed lyctis Leans iii recto nil dis L. se ut potest dari animal,quod non sit ration tiae adducit rei definitae, secundim quod nate non sit: sic potest dari propositio, quae nisi vera ; I siquae vera, vel sal sa sit non possit dari: ergo sicuti actus ille distributivus animalis , non potest stricte esse nisi divisio nis, se& actus illi distributivi propositionis, aliud quam divisivi , non poterunt esse.
te, non autem quod rationale, vel irratio- cit in recto;ergo ly .nr , ut in rectcipelsima es tu. iterentia. Prob. min. quia ly Θ-
mctans in recto, neque dieit verum, neq; fa- sum ; ergo ly Ag mgcaur prout in recto , nil differentiae rei desinitae adducit. Patet anteeeden , quia si lymuscans in recto diceret ve-
. . . . . . . - . rum 'ς iis sum, prςterqiram quod destrii; si Arguri et ' illa conditio, quae prostri- Iurionem, iam in recto,vel infi .mileum rectocta passione requiritur , multo melius pro explicatio divisiva soret;quod supra reo roba 'stricta cilentia est requirenda; ergo si passio, bam iereo&e. rvt stricte, & in quarto modo dicendi sit Passe Contra z. quia nunquam ec nominis io, requirit omni soli,& semper convenire, inopia potest vis arsumεri aut ei in re enim multo melius strictum,&essentiale constitu- repugnaret definiri propositionem in ordinetivum , omni soli , & siem per debebit conve- ad veritatem , vel falsitatem , affirmationem ni re. Nune sie : sedi II iactus definitivi Om- & negationem, etsi daretur nomen.vtra ueni propositioni non conveniunt, quia quae est significans; quod sic suadeo. Et si in est dare vera, non est falsa ,&suae assirmat, non nς tur nomen, quo exprimeretur animal rati iagat; ergo non sunt essentiales,&stricti. Respondebit Dionysius ex his,que ex plicative adducis, dicendo, quod essentia pro positionis non est , neque praecise esse veram, neque praeeis' esse falsam , sed esse veram, vel falsam. Unde eum nulla sit propositio,quae vera, vel salla sit; neque illa erit propositio, cui essentialis definitio non competat. Sed contra insto sempertad hoc ut aliqua passio stricte: talis sit, requiritur, quod sit
nate,&irrationale,nunquam recte an mal per illud definiretur, non aliunde, nisi quia aut rationale, aut irrationale divisi ob accidunt ani
mali, eoqiiod absque quolibet divisiuό possit
est animal; sed non minus veritas, & falsitas, affirmatio,& negatio, accidunt prop0sicioni, eum absque qualibet divisivencis is elle propositio; ergo sicuti animal, etsi rationale , vel irrationale non possit non esse,& alias daretur
nomen utrumque exprimens, non recte defi-
praedieatum Inisormiter subiecto convenies, ni retur per illud; pariter , etsi daretui& non pr eisu illa disiunctitine ; ergo multo men utrasque illas scirinalitates e primeri &meli ut hoe requiret essentia , cum Vig r , & alias propositio vera,vel salsa non imitet non idemptitas strictius resideat in ipsia. Antecedes esse,non definiretur recte per illud 'patere videtur ἔ ali s nul la propc seret passio, Ratici confirmans videretur eis. quae strictissime talis non foret; quod suade- quia qui sic dc finiret animal disicii et ii 'tur in risu, homini enim ridere, vel non ri- lud per conceptum exprimentem animal redere , competit in quarto modo .Et noto,hinc differentiam animalis , quae est extra ei te i-Ioqui de non ridere privative, quo pacto aliis tiam formalem praecise an in alis Sie
37쪽
siqniscationem veri , vel salsi; tunc si daretur
nomen expresivum , definiret propositionem per conceptum exprimentem propositionem, di eiu disserentiam , quae est extra praecisam essentiam propositionis. Sicuti enim elio , ratio*alo est disserentia animalis , ite & ello veram, ves affir mali vana,eli disserent i a propolitionis; alias Omnis pit,pc silious et vera,' affirmativa; nee non propositio vera non differret a falsa , sed forent primo diversae. inae
Omnia maioris roboris itini apud Dion immas terentem, non minus repugnare prCpolitici ncm veritate contractam, tra nure in fallam, ae ani mal eontractum rationali, transire in
irrationale Colliguntur ista ex ius , quae resoluit q. 2 arx sNoster Antonius Grosso,ves uti si lixe omnia praevidissct, eleganter explicat rectam este definitionem per affirmationem , vel negationem traditam. Ait enim consi in iliter, ex eci esse,per illum duplicem conceptum , recte propcistionem definitam. quia est nobis ignotus aliquis conceptus communis ad affirmationem, vel negationem. Cui si obiicias, posse as gnari praealeatum iudicativum, vel enuntiativum , quod est commune ada firma istionem , ves negationem. Respondet, contra ess e,quia haec praedicata sunt aeque confusa,ae ipsum di finitum, etsi eorum explicatio investigetur, aliter responderi non potest , quam- quod enuntiare,& iudieare, sit affirmare,vel negare: quare iudieat ab Aristotelica definiti
Sed neque explieatio Nostri Grosso sal vat praedictae definitionis defectum Q a plura dari possunt prae .licata, irae sint affirmationi,& negationi communia , & qtiae ex se ab illi sint praee sa, illo ipso modo, quo animal ex se praescindit a rationali , vel irrationali. Quod enim talia praedicata possint dari , suadetur;quia dicere,& praedieare aliquid de ali.
quo, sunt praedicata ex se utrique illi formalitati communia. Deinde applicatio unius prae- dieati ad aliud, & actus iudicativus , nec non expressius, sorte poterit propositio explicari per esse orationem ter mi nis logicis pure copulatam, seu nexu compositam, &c. Ergo non est cur ex nominum inopia, propositionis essentia strictius non liqueat. Neque illud ,qucd Grosso de confusione tradit, sati sfacit. In primis, quia ex munere solum spectat ad definientem,explicare essen-riam rei per conceptus essentiae ut sic , significativos uniformiter, ita ut ex his, qui quoad nos sunt noti, sit notior, ψes minus ignotus ille, quo ellentia in cominu ibi explicatur , etsi
ex parte tibi ecti ali j notiores dentur , ignoti
D. inde,quia etsi eonceptus illi me s
pra signati, non vidcantur tam clari, ac eo ceptus affirmationis, & negationis, tamen ad ellentiam proposistonis in communi explicadam, semper sunt clariores ipsa eslentia definita, & explicata. Rationem do , & noto illam,quia cum definitum non si propositio aia firmativa, & negativa, sed propositio abstrahens,& affirmative,& negative communi ,ira confusum & absconditum manet definitum, quod quilibet illorum conceptuum , etsi non sit clarior propositione, ut affirmativa,& ne is gativa, est tamen longe clarior propositione, ut in communi. Si en in illi concellius non sunt clari pro affirmativis, & negativis, quia isti ut desiniti, ellent clariores illi, conceptibus desinientibus; si int tamen illi conceptus clari s i mire spectit propositionis vr sic, quia etsi a conceptibus prescindatur e presio asso mandi ,&negan .li, etiam ab illa, prout in communi est definienda, exprifici ista negandi,vel affirma di prae cinditur. Utile respectit illius , respectu cuius, vidcfi riti, sunt desinit iones,clati res conceptus sunt Dices:non polle dari propositionem, iiqnon affirmet, ves neget; ergo nulla potest dari definitio propositionis, quae per conceptus assirmandi ,& negandi non ex ambiatur. Insto argumentum; nullum potest dari animal, quod nonhri taliaet,ves discurrat ; ergo animal per eonceptus exprimentis pri et pia
bruta ligandi , & discurrendi det, . t definiri. Mihi enim infallibile est principiu, quod nullum ex illis praedicatis est de praecisa ellentia rei,sine quorum quolibet perfecte ibam ethntiam potest res habere secundum se ; ergo si contrarii sistunt in hoe, quod conceptus assiris mandi,& negandi sunt essentia propositionis , quia non potest dari propositici, quae vel
non affirmet, vel non neget; aequali iure infer re polliam, tales conceptus non est e de i ii iii eL sentia, eum possit dari propositio,quin vel a Dfirmet, vel neget. Unde assematio v. g. erit differentia propositicinis affirmativae,non autem propositionis, ut se His ita. Resolvo, propositionem melius postesie explicari oratio pur ιudι carma seuoratio in qua una ara pracι se habet dira de alia. Istarum definiticinum explicationes latis in isseruntur ex dictis , & ex obiiciendis , magis
Obiicies: nostram definitionem convenire syllogismo, qu . iudicativus est ; ergo convenit alijs a definito. Respontuo nestando
38쪽
De Propositionis quidditate, o dividone. si I
sntecedens:quia sullogismus de per se non iudicat in redho, sed prout propositionibus iudicati vix constat. Itaque svllopismus non efficit novum iu licium, sed solum iudicia facta per propositiones alici modo accomodat. Deinde hi derelictiq. facilius respondetur dicedo, nu- quam propositionis dιs nitionem syllostis inoeoir petere ,cum propositio sit puro iudicativa, & svllogismus plus habeat, quam pure iudicare, utpote discurrere. Ob. 2. contra seeundam definitionem, quod etiam per compositas apprehens nos aliquid dicitur,ec lamen per ipsas nai iudientur ; ergo per praecise dici, non exprimitiara liquid propositionis proprium. Respondeo, quod ei s per apprehensiones aliquid dicatur ab intellectu, non tamen ali auid de aliquo dicitur, quod longe: diversim est. Unde per huncae lim, animal rationale , nil dicitur de alio, uuia est indifferens, adhue ut animal dicatur de ratio, ali, sicuti quod rationale dieatur de animali , quae indifferentia aufertur, dum per dici unum de alio, sor matur propositio.
b. 3; quod particula illa , sci Iicet,
oratio, non est zenus proximum; ergo non est recta definitio. Prob. antecedens, quia tu Ometio convenit cum orationibus Grammaticalibus, Sc immediatiores sunt propositioni Iogicae orationes, quae proptastio non sunt; ergoly oratio non est gemis proximum. Respon deo verum esse, non ei te genus proximum , lyoratio ; sed tamen non desecimns, non addendo lupra orationem, logicam debere esse;quia in tali casu daretur quid superfluum , cum eo ipso quod oratio pure iudicativa , seu praedicativa st, logica dubeat est e. Et se eminenteriam est formalitas logica in oratione illa. Uude absolute.potest negari antecedens, dicendo, quod ly ο μιio,est genus proximu, siquidem de generibus, quae definitio non sua perflua potest habere , nullum extat oratione
ex eo oratio affirmans , vel negans est mala, quia disti,nctim signiscat: sed conceptus rudi eativus diminstim significat, eum conceptus iudieati vii sit affrmans, vel neganς; ergo co-ceptus iudicativut est malus pro definita propositione .Quidquid supra diffuse dixerim,re pondeo , quod conceprus iudicativus seinperest optimiit conreptus differentialis; quia dum
vnitus exprimitur, per modum unitas uni soriam iter, omnibu propositi nuna speciebus e m inicatur: omnes enim a conceptu iudie tivo convenire, non sine funda mento peret pi-rur I at affirmatio vel negatio est duplex conceptus, qui indisserenti is es lentialibus,praeter-quani quod est vita dus,ab omnibus sub illa ex
presione non participatur , cum licet omnes iudicent, ut autem, neque omnes affirmant,
Nec valet quod dicebat Grosso, & restabat solvi, scilicet, quod in re,ut conceptum nostrum communem praedicaticinis explicemus, est rccurrendum ad affirmationem , denegationem. Non enim hoc valet; quia praeterquam', quod hoc non facile ad initam, nim- quam ex tali recursu debet inserri , quod illi Quibus utimur ad explicandum particulas definitionis, debeamus uti ad ipsam desinitionem formandam. Pluries enim evenit,quod ad explicadam rectitudinem explicationis ellentiae, recurramus, iam ad contrariam , & oppositam ellentiam, iam ad obliqua,& proprietativa, lam denique ad tanta nomina , di significativas voces, quod si haec omnia di berent csse stricte explicationis constitutiva, prolixissin,a sarci 'a m definiendo efficeremus. Noto in sine, quod licet non possit dari positive enuntiatio si te affirmatione , vel negatione, & tamen pestet dati sensatio sine discursu, vel ruetitu v. η , non debeti in Drri, quod enuntiatio nriti si nestative communis
affirmationi,& negationi , se uti est anima
rationali, & irrationali. Ratio est , qUia enuntiatio est ellentialiter exercitium ipsum,&sic habet eonnexionem cum actitati affirmationem negationi at essentia communa uni- malis est virtus sentiemii, ' sc lolum connectitur eum virtutibus rugiendi , vel discurrendi.
Q enam sit forma propositioni i/SU , ali is vocibus praefata disse ulta inventigari solet. Hie enim solet percontari deforma, ouantitate,& qualitate pr.)po sitionis. De quantitate ,& oualitate piopositionis,&agemus infra, & in lib. Perbier m.
in memoriam notitias evocabimus. tum n
to hie stii dirisam sectando proportionem, li-
ei de proposito habere materiam, formam,& quantitatem; & de quantitate principaliter metaphorice habilitatur quantitas. Dicitur enim in propositione esto quant talem 'um iuxta modii sup entitati 2 flixum habet exte- sonem, ita ut proposititi universali quanta dicatur , cum extendatur ad plura, ipsis se co-averis irando,& sc quo singularior , seu mimis universa, n,inori extensione e ilitas secundo
39쪽
intentionalis extenditur. Suadetur deinde conclusio, supponem. Nune igitur, quod principaliter deci- do quod forma dc at cite in quovis compo dere intenditureli, quaenam sit propositionis sito, siquidem adhuc in concreto , quamlum forma. Sumo sundamentum ad dub tationem vis accidentali, forma datur. Suppono etiam, . ex eo, quod propositio sit ens secundo inten- quod omnes sori talitates colli tuentes proposi- ctionale,&sic danda sunt huius entis princi- tionem, non posIunt esse forma propositioni; i pia, quorum .ni competat esse subiectum , di quia in nullo composito elisorma composi materiam ,& quorum alteri competat esse ii totum quod in illo est sed unica tantum sor terminum formalem ,&formam. Nec non malitas ex illis: quod, preterquam quod pa
ita debent elle principi a , quod ex ipsis fiat pro- tet in physicis, ubi solus actus primus est fodi positio,&nullum fiat ex alio in illa Iliaea, in ma; in metaphvsicis ubi sola differentia est qua est principium. Quare licet subiectum fiat sorma: & in intentionalibus, ubi sola intellia
ab intellectu, it tamen ab intellectu,ut a prin- ctio est forma; convincitur etiam ex ipsa ra-
cinio effectivo, in qua linea , subiectum non tione essendi formam, siquidem de t elle for- est entis secundo intentionalis principium.Sic ma respectu aliarum formalitatum , quae non licet intellectus effieiendo hanc propositio- serma, lad materia sint; ergo sola υna formanem v. e. Petrus est animal, educat an unal de litas propositionis debet cile ipsius forma 1 sed Petro, qui est subiectum,nunquam Petrus est haec formalitas iuxta rectam proportionem principium animalis in illa linea , in qua ani- debet este praedicatum; ergo. mal est prinei pium; quia animal est principiti, Probatur minor ex dictis dis . i. quest . ivt praedicatum, in qua linea si prinium,& no ubi propugnatum manet solum praedicatum supponens aliud. esse rigo rose terminum sormalem: sed in Onse Sie pariter si possit concipi Petrus sub- ni ente id est eius forma, quod est eius termi-iectum in aliquo priori ad animal; vel ita nus formalis; ergo propositionis sorma erit quod dum Petrus est subiectum respectu ani- praed icatum. malis. sit idem Petrus indiserens , & aptus ad Deinde prob. quia de ratione formae ut essendum subiectum respectu rationalis , quin sie, es h determinare subiectum ipsa liquam i diversum subie in in sit Petrus ex illa muta- nominationem formaliter praebendo; sed praetio ne, consti tuendo idem Petrus aliud distin- dicatum determinat subiectum, ut patet in haeetum compositum, & ens secundo intentiona- praedicatione , v. g. Petrus est animal , inquale; in tali casu quod expedibile exiitimo di- Petrus, qui eis subiectum indifferens ad hoc vicendum est, quod datur alius terminus lo- de ipso alia sermalitas predicetur , contrahi-gicus praeter si1biectum , dc praedicatum,qui tur ad specialem praedicationem per praedica- terminus a quo formalis erit privatio secun- tum illud, recipiendo ab ipso illam denomido intertionalis: dc se praeter assignata,laabe- nationem; ergo Petrus, ut recipiens dicendus bit propositio aliud principium. Idem serva- est subiectum , dc sic praedicatum , ut deuomitis servandis,dices de ali is entibus secundo inis nans dicendum est forma. rentionalibus, ut de principi js in Syllogismo Probatur etiam a susscienti partium e- ad conclusionem premissis. His ita. numeratione, ex eo quod sorma propositio-Dico igitur quod inente seeundo in- nis non possit este subiectum , ut ipse subiectitentio nati,quod est propositi forma est praeia conceptus satis ex pr imere videtur. Dei iid ε medicatum, materia est subieetiam, Sc copula,seu que copula, quia praeterquam quod in nullo asseveratio , vel enuntiatio est conditio, seu composito nexus partium est plusquam con- applicatio. Ita , inferri videtur ex Doctore ditio ad compositum sormandum , id ipsum subtili in 3. dis h. 3 3.quaest. 4. s. ad primam innuere videtur Philosophus r. Prior . resol-quslytonem. vers. hac ratio declaratumsic; ubi vens propositionem in subiectum, & predica-
ait: Nee Acfubιectum includit praHeatum, tum, tanquam in partes, & terminos forma sura pradicatum est eriscat oum per illam les ex quibus compon tur; ergo videtur senti- determinationem, Oc. Ex quibus inferri po- re copulam non esse terminum formalem,cum
test , quod etsi in alio sensu ibi loqui intendat per id aliquid intrinsece,& formaliter eonsti- Scotus, tamen specifieatio, quaecunque sit, a tuatur per quod in id ipsum ultimo resolubpraedicato est sumenda. Sed ad rem legatur tur. .n z. d. 3 q. s. .ad quaestionem quia obiicies; posita copula datur actu sor- apud Philosophum , ubi ait: quod ρradicatum ma, illa ablata neque datur propositio, neque habet rationem forma, ct subjicibiIe rati ο- datur forma ; ergo copula est omnis rigoronem matersa. sa informatio. Respondeo concedendo ante-eedens,
40쪽
De Propositionis quidditate , s divisone. si II.
redem, Se etiam concedi potest coniuq ntia,
quin aliquid ex concelsis contra nos sequiatur. Non ex antecedenti eo neislo; quia nulla est forma, quq quamlum vis absolute talis sit,non flependeat ab aliquibus conditionibus, ut tuum formalem essuetam praebeat. Non ex cons menta a concesta quia aliud est informatio,&aliud forma, ut patet in. physico composito, in quoe in rivmatio non est foram, scis portus ip- avn ci tergo eo piis quod copula fit 1ii loris Mnatio, inlud talea tione λrn ae. ἐ
nat subiectum ergat non est forma propositi
alis. Prob. antecedens, quia sobiectum non denotri natur praedicatum 2 No.praedicatum non deno in nat lutae m. Rei pondeo di itinguendo antecederisty dicatum non denominat i si recta, eoncedo: in obliquo , nego. Et
sic reliqua purcipi O .. Itaque Prae licatum est e minandi inveniatur in aggregato ex secundis intentionibus adaequato; quia in concreto λώlum conflato ex prima ,& secunda intenti ne, tunc secunda intentio denominabit; v. g. in hoc eo reto differentia , in quo secunda intentio , denominat rationale, v.g. differentiam; dc in aggregato ex secundis intentionibus; v. g. in aesinitione, etsi disserentia sit sor-nia aequivalenter respeetii generis, non tamen exercite dentinia nat genus , sed denom i nat rationale. Ratio est, quia secunda intentio praedicati, eo quod accidens sit, debet esse in aliquo subiecto ; S eo ipso quod in il lo ct deberi plum denominarer unde cum ipsa secunda intentio nian possit elle in prima intentione sub
-2i, quia sic xilet in pluribus subiectis, itineest, quod non potest ipsa per se set,iectum de .
minax eum accidentia, δέ precipue secim do i ntentionalia, man denonii nant illa,inqui cretum sicli do indemio nata , .c Gaium ex bus non sum;quare se inda intentio predi eati deeunda intenti Uri dicati,do ex Prima m- etsi sit ratim denominandi, exercitium tamen. f.-u GH. deuonrinati s derivat per primam. Idem intellige cedefinitione in qua ponimus exemplar.
Deinde , haec omnia firmo, ex eo quod Rrgumentum possit instari corrim qu se umqtie illud efformantes Jc deinceps tenentes,c imiam esse Memam Insto sic; ex eo praedica iaxum non est forma, quia praedicaturni exerciae non denominat subiectum praedicatum ε sed neqtae copula sic denominat, cum neque subiaiectum, neque praedicati im,esse copulas, letio minet tergo huiusmodi recta inde nominatio nullius formae secundo intentionalis est destructiva.
Denique pro huevsque dictis insero,
quod in quovis ente seeundo intentionali , illa sela pars erit terminus sormalis , quae debita, de possibili propositione sibi ectum illius eniatis actuat, perficit, de eramplet. Itaque Oiit
in propositione respectu subiecti , sorma est predicatum, sic in definitione reipectu generis differentia I m svllogismo respectu prae
missarum conclusio, th sie comparative est de aliis secundo intentionalietandum.
Haec dixi, quia etsi secundo intentionalia, sint distincta a primis intentionaliburi
semper tamen, servatis servandis, naturarum proportionem imitantur Itaque, licet animalelle genus, sit sor malitat secundo intentiona Φis, distincta a prima, semper tamen sequitur primae intentionis proposirionem , nec non iuxta illius conditionem ab intellectu acconicidatur. Unde re serὐato ordine , illa secunda intentio generi , non potest poni , nisi in illa natura animalia, vel in alia coxis is ili,
tentione animaIis; quare in hac propositione, Petrus est animae predic tum denominat subiectum. per materiale ipsius praedicati,quod est animal; non antem per formale , quod est sectinita intentio , eo quod solunt materialiter sit denon inabile iubiectum; sicque non dicr-xur, quod subiectum est praedicatum,sed quod homo est animal. Rationcm signabri liatim, dc exactius in lib. Praedicab. in quaest. de Ge
Instabis, praedicatum est forma propo-stionis secundum quod dicit secundo intentionali terr ergo secundum id debet denominam lubiectum. R-spondeo distinguendo c. sequens , debet denominare signate ,eoncedo; evercitet, nego Itaque secunda intentio debet esse ratio denominandi ; non autem se ipsae hercite denominare. Ratici eit, quia id, quod secundae intentiones signant in aggregato, quod secundum omnes partes est ex secundis intentionibus conflatum, non debet in ipsis secundis intentionibus exerceri; sed in naturis denominatis. , quae primae intentiones sunt: quia licet ratio agendi tribuat arsormis,exe irium tamen aetendi , seu denominandi non tribuitur formi sed materio in eoncretis seia eundo intentionalibus adaequatis ex secundis intenti nibus, v. g propositio. Quod adhue in cineret. sprimo intentionalibus sorte ex. peritur: licet enim in concreto albo , sola a I bedo sit fatio di regandi visium et tamen vel litet parte 4 dilare at visIum,vel ad minias,toiarum coneretum disiuregat ,& tamen totum noest ratici diseregandi. Notanter dixi quod talis modus deno