장음표시 사용
11쪽
cAPITA H IN S co MMENTARII. Argi emum libri solio .
An ratio commutus omnium linguarumentiterarum fit 3
fit bacratio comprehendi a QvdRutilis asOrim unguarum. quod Ebraica fit princeps roorigo literarum 33 Mutatio litariarum Asmutationis linguarum cause si Mutatio scripturae si Noraer arcana scriptura a Chalcographia so eris,si inti quo singua comprehendatur absolate 4 Qua methodo tor Methodus quid sDia insermo,oratio ossermonis finis τοτ Regingenerales singuarum omnium erprincipes ars
Authoritas, miratio a Antiquitas ars Consuetudo, initis,uerarinis rasAnalogia,e mologia. vi valia a corruenientia rerum rara Vo ita euphonis, cacop non, ac Diubeton ratoni rus partis orationuer linguarumgenera AtDe lingua Cr ore 3 3
Desipientia e philosophia ruci
Quae conueniant inter omnes populati Cristia status controuersiae religio vis o
12쪽
BIVNI OMNIUM LINGUARUM ET LITE
rartim Commentaritas Theodori Bibliandri. ROPos VI, Lectores humanissimi, hoc eo mentario, quant ingenio 8c diligentia possum assequi, di quatenus hoc tempore uacat, scribere methodum 8 rationem, qua non modo lite ratae illae 8 a praeclaris ingeniis exculte lingus, uerumetiam rudes 8c barbarae linguae omnium nationum comprehendi possint totae 8capto quidem ordine,nec non re mus explicari, percipi facilius, S accommodari melius ad omnem usum scribendi 5c dicendi: qua denic ratione linguae omnes perspici 5c iudicari exae istis queant, ct conferri mutuum uel tois,uel iri qualibet parte. Aggredior autem ostendere methodum certam 5c facilem,& derivatam ex naturae sontibus, qua artes logicae gramatica,dialeetica,rhetorica,quibus tota illaec usus
tum rationis tum ora n s explicantur, in unum ueluti corpus
artis coniuncti e quibusvis linguis tractandis 5 versandis accommodari possint. Ubi facile prouideo,non paucos fore, qui statim offendentur ista nouitate inscriptionis di insolentia quadam tituli. Ac iudica.hunt merem tentare aut certe polliceri negatam n5 dico ingenii mei uiribus, quas ipse quoq3 non ignoro oc lateor ingenue esse perexiguas, sed negatam uni omnino homini, quantumuis excellenti doctrinaec ingenio, ec industria Cecrops enim, qui aetate Mosis intulit Graeciae sacroru ritus ecceremonias nonnullas, maxime bouem mactandi,quum Aegyptiam pariter di Graecam linguam calleret, propterea Gφυας cognominatus est,quasi ex natura gemina compositus Ennium quot poetam, qui tenuit limguam Latinam, Oscam, Ac Graecam uetustas ita est admirata,ut concesserit ei tria corda Mithridatis uero memoria inter prodi,
gia numeratur.Qui quum esset rex duarumdc uiginti gentium, totide linguis iura dixit,ec singulas pro concione sine interprete affatus est. Ac hodie quidem in tanta lute honarum artiu, Bostadio linguaru minime segni, rari sunt, qui nouerint sex aut septem linguas iniae autem illa uis erit ingeni j humani, ut unus animo
13쪽
a comprehendat linguas omnes eum literis uniuersarum gentium 8c populoru,quae LXm VII. uulgo numerari solent Nam quod Iudaei arrogat cognitionem septuaginta linguarum suis delectis ordinariis iudicibus, quos sanhedri uocat, non immeritoso test fabulosum uideri, e paruum instituto nostro patrociniu assiferre. In discipulis uero domini Iesu Christi facultas suit superas captume naturam humana, quod rudes homines,ec unius lino guae Syriacae hactenus gnari,repente nouis linguis predicant res domini dei magnificas. Replet enim sunt omnes spiritu sancto, ec coeperunt loqui uarῆs linguis,prout spiritus sanctus dabat illis eloqui. Fuit ergo non artis aut industriae N exercitationis, aut naturalis facultatis, sed effectus spiritus sancti, ut historia diuina in actis apostolorum testatur, quod discipuli uari j loquuntur linis guis, ut Iudaei, Arabes, Aegypti j, Libyes, Crete ses, Romani,Asiani, Phryges,Pamphylii, Cappadoces,incole: Ponia Mesopotami j, Elamits,Medi, Parthi audiret eos loquentes, quisic in ea lingua, in qua natus fuit Proinde non sine causa uidebitur quibusda uel temeraria Mimpudes pollicitatio uel iactatio potius, uel conatus
irritus, ac tantum non parum sanae mentis agitatio, ut quisquam
edat libros inscriptos de communi ratione omnium linguarum ecliterarum. Praesertiminutim in singulis dialectis totectam discrepantes uoces sint,cvsingularum vocum multiplex transmutatio, ec ex iunctis dictionibus plurimae sermulae dicedi peculiares singulis linguis. Vt taceam interim linguas ct idiomata prope in se. cula mutari, ut populi uetere loquendi cosuetudinem deserant,
o nouam recipiant, idq; multis de causis.
Equidem ut de uberiori aliqua perfusione diuini spiritus truriari non possum nec debeo, ita beneficia Christi seruatoris miniis nae uel modestu uel religiosum est dissimulare Fateor c me non tam labore ecdiligentia 4ngenst quodam acumine singulari,cbex merito & gratia,& dono principis nostri opi max Iesu Christi
consectatu esse facultatem aliquam scribendi 8c loquendi aut certe iudicandide ijs inguis, quae totum orbem terraru longe latet possident. Et ea de re cum diuino Paulo gratias ago patri coelesti, ec domino Iesu Christo, ut de excellenti munere coelestis munitacentiae, studeom illud quantulumcunu est,effundere in usum ecclesiae, quae est domus dei, & columna ex sedimentum ueritatis,
in usus omnium hominum, si fieri possit,in primis uero ad propaganduru
14쪽
gandum notitiam salutarem &gloriam dei patris, det filii det spl. citus sancti,cui soli debetur omnis lausec gloria. Quamobrem in uestigemus, si placet lectores, breui ccsimplici ratiocinatione,an sit omnino ratio apta conueniens omnibus linguis 8 literis: deinde obiter, an possit a nobis deprehendi 8c percipi: postremo udeprehesa ccprobe informata fuerit, quam utilitatem adserat: aequinam illa siti
An sit ratio communis omnium linguarum rellterarum.
RAphael Volaterranus libro, urbanorii comentariorum
deliteris differes, enumerat septem idiomata principalia octotidem genera literarum. Sunt enim haec uerba ipsius igitur catalccti septem totidems literarum genera reperiuntur. AlIyrrysiaue Babyloni j antiquiores Deinde Arabes Iudaei non ualde ab Arabibus characterae literarum linguas distantes Aegypti Lutaroec Aethiopes, quamuis antiquit simi, alteri tamen figuris antis malium aliarum P rerum uerius quam literis, quas hieroglypha uocant, nulli adhuc comperta Aethiopes uero Babyloni j liis teris sunt usi ust in hodiernum diem Post hos Graeci, deinde Latini. Postremo Dalmatae ex eorruptis Grccis Addit praeterea Volaterranus: Vidi etiam Armenica libros lingua coscriptos, qui tamen cum Chaldaeis sere conueniunt in paruo discreti Saraceni item hodie, Tartari ac Tures quamuis diuerso inter se paululum
catalecto, Arabicis tamen omnes utuntur literis.Turcae etia Graecis,quibus dominantur. Haec ille.
Quod si proferatur ars at doctrina tum recte 5 emendate scribendi& loquendi, tum inter uerae salsa discernendi, tum ornate 8Y splendidedisserendi de quouis argumento proposito: que omnibus istis septe principalibus dialectis, aut plerist congruat, nec possit ulla in lingua conuenientior ars at* praeceptio prodaci, equidem censuerim enumeratis partibus praecipuis confici, ut intelligatur, eam esse methodum tradendi 8 discendi linguasecliteras quasvis, ita communem 5 aptam uniuersis, ut in singulis melior institui nequeat. Existimo autem me diuturna cYmtilia in uestigatione assecutum, ut hisce libris eam me modum patefacere
possim hominibus discendi aut iudicandi cupidis. Quod per linis mas nunc singulas indicare compendio,videtur Operaepretium.
15쪽
4 Ebratorum linguam principem 5 parentem esse,prope constrir4ica tentur omnes eruditi, ec suo loco testimonη are rationibus conti nam probabitur. Eam quum Latini di Graeci delicatiores,di uenustae orationis quam sapientiae studiosiores,ut maxime barbaram uitupet ent, est tamen certis legibus a Iudaeis simule nostris hominia hus comprehensa: ut dubium non sit, quin aliqua methodo tradidi cognosci queat. Sumito autem ex tot grammaticis Ebraicis aratem cuiuscim*Iudaei, puta Dauidis aut Mosis Κimhrj, Abrahaami, Iudae, Eliae,aut Christiani alicuius, puta Reuchites,Capitonis,
Munsteri, Sanctis, uel alterius cuiuspiam. Et licebit eodem ordine uel Graecam linguam,uel Latinam, uel Germanicam, tIe aliam quancunque linguam comprehenderea conserre cum Ebraea in literis, in syllabis, in uerborum significatione, origine, infle et ione,compositione, structura. I tac linguat istae uniuersae quae componentur ad hune modum cum Ebrata, sub eandem rati nem& doetitinam communem redactae sunt. Illa uero erit o ptima doctrina ec ars , quae cum ratione di natura maxime qua drabit.
ciniis De Chalaaicae Amyriaca ita scribit Guillelmus Postellus,n5
glia sine honore mihi nominandus,quippe qui nobis Arabicae lingue praeceptiones tradiderit. Hac utuntur hodie in grammaticis cYsacris quam plurimi Christiani in tota Syria, praecipue circa monatem Libanum ad IIII. Μ. hominum: Christiani de Zona,habetes
uetuse nouum testamentum eo sermone scripta. Et paulo post. Gramatica, inquit, nihil dister tabea, quam Munsterus tradidit. Hactenus Postellus Literaru idem numerus B ordo& potestas est cum Ebraicis: sormae nonnihil abludunt, ut Arabicae, propiores tamen Ebraicis' Arabicae. Quod ergo delingua ccliteris
Ebraicis dictum est dici potest etiam de Chaldaicis Una igitur illis methodus congruet.
Arabie Arabicam seu Punicam linguam propaginem in Ebraici ser
avi monis arguut literae, & dictiones, & analogia in flectionis Diuus Hieronymus quoi id testatur, uelut in commetari js Esaiae disse. rens de uoce alma, quae uirginem integerrimam significat Abrais ham Esra multis idem ostendit in comen tarns Cant. 8. Eam iam olim praeceptis comprehenderunt Arabes. Et nuper Guillel P stellus magno bono ecclesiae uti spero, grammaticam edidit,uir dignus longiore uita, ut linguae Arabicae absolutam explicationem
16쪽
aliquacio nobis exhibeat usus uerba hieminime praetermitte sda esse censeo. Nulla inquit lingua hodie,nec usquam olim in tot partibus orbis locum habuit. Et iterum, Arabica lingua, quae Θ, Punica. omnibus religionis Muhamedicae ultoribus grammati.ca est Quae latius patet hodie,quam ulla unquam lingua, ut uix tertia pars habitati orbis eam non agnoscat. Habet enim Africam
totam,praeter Nubianam regionem, quae a Praestano tenetur ita uocat pretiosum uel altum Chan, quem presbyterum Iohannem uulgo nominam. Habet Asiam totam a nostris littoribus per antipodes us p ad partem occiduam nostri hemisphaerῆ. Etiam insalas MoIuccaru,quas ultra Americam reperit Magellanus ad Tauschaltical 5 Curistical ac Temistitan:quamuis praecipua pars idololatrae sunt, praeter Indos quosdam ec arsinganos. In Europa tenet Graeciam,Macedonia,Thraciam, Daciam azyges seu partem Hungariae, Serviam di Bosnam, quae pars est Pannoniae sua perioris Eius beneficio ualebimus sine interprete couersari cum Mauro, Aegyptio,Syro,Persa, rcho,Tartaroando oc ut semel
dicam, serem toto terrarum orbe Hebraicae linguae adeo amnis
est,ut si quis diligenter uersatus sit in Hebraita possit ante hiennium hona partem illius linguae intelligere. Hactenus Postellus. Apparet ergo linguam Arabica per omnes partes conserri posse cum Ebraea evexpendi,quid habeant inter se commune, quid diuersum,sibic peculiare. Quod non nisi comuni doctrina ec me. thodo perfici potest.
De Aethiopibus Volaterranus pronunciat, quod Babylonio Mik-rum literis utantur usin in hodiernu diem Id quod accepit ab imis peritis aut uulgari persuasione,quae tradit Aethiopes linguam Sc literas ct religionem,& originem adeo suam accepisse a Chaldes Abraham. uum tamen constet Aethiopas originem ducere a Chus filio Cham, evnon ab aliquo filiorum Sem. Etsi uero liter rum formaeque ordo scribendi a leua dextrorsum discrepet a liniam Ebraica, tamen iterarum potestas,origines dictionum,&inis flectendi sermulae proxime accedunt. De quolibet uerba Postelli ponere: Ioannes Pothen, qui conductis Nubianis Psalterium &Catica Canticorum nobis tradidit, falso asseruit cum uulgaribus esse Chaldaica Non tamen minus antiqua est quam Chaldaica.
Qua Cham Chaldaismi ec Hebraismi traduces in Aethiopia tras Plantavit,qui durant in hunc undiem apud Christianos Nubia a s
17쪽
nos. Et mox: Color Indusa Aethiopibusic Indis Asatiet eommunis est. Vox omnium linguarum Orientalid uocantium alio. rum H indi, aliorum Hundi, quorundam Hundistan, Indos dies asserit.Quamuis haec, ut alser ut eorum presbyteri, sit etiam ChrLstianis orientalibus communis, Ymaiori parti Indorum etia Bon σε gis, hoc est, diabolum colentium Est adeo Hebraicae,Chaldaicae 8 Arabicae affinis, ut rara sit admodum dictio, quae non reperiatur in aliaru aliqua. Quamuis autem saepissitne punctis differant, tamen uerboru themata seu radices frequentissime sunt aut
Hebraeis ob originem, aut Chaldaeis ob assinitatem, aut Arabibus ob viciniam 8 conuictum amalles. Et iterum: Falsum est quod Pothen ait carere regulis grammaticis. Haec Postellus Cernitur ergo,ut opinor, Aethiopicam uel indianam quom linguam 5 literaturam ratione constare, ct illa quidem, qua Ebr.Chald.5 Arahica, cY aliae linguae comprehendi possunt. Porro quod presbyα teri Indiani asserunt delingua ista Aethiopica siue Abysiana, qduuulgaris sit apud Indos etiam colentes daemones, quos Temes di Zebos ipsi uocant, idem uisus mihi sum animaduertere in hiastorijs de rebus Indicis &nauigationibus Hispanoru Nam quae Petrus martyr scribit deformis iterarum, quibus utuntur in noauis insulis c orbe continenti, quem Americus primus reperit, quaes indicat de aspiratione Scarticulo gua,multa etiam uocabala,quae passim colligere hactenus potui, o orationes, plane conagruunt. Obseruaui autem uoces non solum Punicas admixtas, quas Postellus admonet plurimas esse in ea dialecto, sed etiam Lati nas,ut homo,hape, ibbo, hoc est homo, habe uel cape,ito:& Grecas,ut Chulcas,quod sonat Mavi,hoc est, nauem oneraria. Quenimirum peregre allatae sunt.
Porro quod Volaterranus negat hieroglypha nulli adhue coisperta pugnat meo iudicio cum libris editis, in quibus authores non aspernandi commemorant, quales fuerunt sacrae literae AGgyptiorum, requis earum usus. Porro Diodorus in quarto libro de fabulosis gestis testatur Aegyptios accepisse literarum formas ab Aethiopibus,nimirum eas,quibus uulgo sunt usi. Quoingua quum sit penitus deleta in Aegypto primum per Graecos, deinde per Romanos, postea per Saracenos ex Arabes, ct pauca super. sint uocabula in monimetis literarum, non potest facile iudicari,
aut aliquid pro comperto pronunciari de lingua Aegybliorum.
18쪽
Tamen ex iis quae ad nostram peruenerunt notitiam, ex origine gentis Mi Traim, que communis fuit cum Aethiopibus ec Nimrodicis in Babylone,ex uicima Idumaeorum oc Israelitarum, ex istorum populoru commercio colligi potest no minus affinem fuisse dialecto Ebraicae .cb Aeth aut Chald aut Phoenicum linguam.
Fuerit aute tam remota quam Latina aut Scythica, potuit tamen
per singulas partes cum Ebr. comparari, ex propterea quadrauit
ad eandem normam artis & scientiae.
De Graecise Latinis in tanta copia honorum author u simul Ἱμεξί' malorum scriptoru ignorari non potest, quae nam sint linguae, di , arte comprehendi possint eadem. Si quide extant tot gram matici, tot dialectici, tot rhetores in utracp lingua, quorum legesta praecepta utrist pariter congruunt:& cum lingua Ebraea istae linguae a plurimis conferri solent. Quod fieri non posset, ni stadianam di eandem regulam artis congruerent stat nihil de illis linguis hoc Ioco dicendum uidetur,q; ut paucis admoneam originisti gentium earum e linguae alc literarum, di quam late olim patuerunt, hodieq3 pateant.
Certum quidem facit historia diuina Geneseos . p. filios Iaphectasse Gomer, Magog,Madai, Iavan,Tubal, Mosoch, Thyaras. Nepotes uero ex Gomer, Ascenez,Riphath, Thogorma:
Iauen autem Elisa,Tharsis, Cethim,&Dodanim. A quibus sunt diuisae insulae gentium in regionibus suis, unusquisi secundun linguam suam ec familias in nahonibus suis. os fusius enumerat Epiphanius in expositione fidei catholicae,quam inscripsit orationem anchora firmatam, di Procopius in commentari j librigenelaos. Quid mihi uideatur in re tam uetustae controuersa,
exposui in commentario de optimo genere grammaticoruEbr. ut hic repetere superuacaneum uideatur. Caeterum sermo Graecus non tantum in genera quinu olim distributus fuit, in communem dialectum, in Atticam, Aeolicam, Doricam,Ionicam. Nam Herodotus linguae Ionicae differentes quatuor sermones enume
rat. Habuer ut etiam Rhodii,Cypri j, Cretenses, Chalcidenses alti quid peculiare. Omnes tamen illae dialeeti ad unam normam reamussim exigi possunt oc debent. I demi sentio de omnibus idiomatis gentiu ad quas sermo Graecus propagatus olim suit. Non enim in Hellade sola celebratus suit, sed etiam in Epiro, Peloponneso, Illyrico, Macedonia, Thracia, in Asia minore,in Syria, in
19쪽
s qua summi eloquentissimi usti lingua Graeca Philo,Iosephus,di ian et plurimi. Praecipue quidem in Cilicia in oppido Tharso, pao
Italiae,quae magna Graecia dicitur, vulgaris fuit,sed etiam in Gallia. Nam Massiliae studia Graeca deliterae maxime floruerunt. Et Gallorum sacerdotes nomine Graeco dicti sunt Druidae, quasi dicas Quercuarios, utentes Graeco sermone praecipue in re dicimu uod a bonis authoribus traditum accepimus Helvetios quo olim usos fit iste literis Graecis, uel commentari Caesaris testari tur Esitu uerisimile sermonem eorum, qui Britanniae insulae parotem tenent,quae uallia cYCornubia uocatur,quorsi sermo vatide congruit cum Graeco, uti ab eruditis hominibus ex fide dignis accepi,ex Gallia transfretasse. Quemadmodum nostro aeuo antimaduertimus Anglosaxonsi linguam sermone Gallieo ualde inaterpolatam esse. Porro late pateat hodie sermo Graecus Postellus hisce uerbis indicat: Graecos aceepisse literas Chaldaei cuius. dam opera,si negarent,posset probari uocabulis literarum. Et postea: Sunt hodie in usu sacrorue uulgaris idiomatis Graecis sub imperio Turchorum habitantibus in Peloponneso,Graecia, Maacedonia, Thracia,insulis maris mediterranei, potissimum quae ad mare Aegeum pertinent, & uocantur patrio sermone Rhomaei. Horum coloniae multae sunt traductae in tota Natolia, praecipue
in maritimis locis,ccuersus Armeniam minorem, quam ea ratio
ne Turchi appellat Rhom,id est,Graeciam. Idem Postellus ait linguam Graecam uulgarem mulci affinem esse grammaticae suae. Id quod sciscitado comperi ex illis, qui uersati sunt inter Graecos. Sermonis Graeci discipulus est Latinus, teste Fabio Quintilitano. De quo priusquam dico, Asiae idiomata percuritam. Ait enim Volaterranus se libros uidisse Armenica lingua scriptos,qui cum Chaldaeo serme conuentu in paruo discreti De qua lingua Ha tho Armenius natione 5ci r generis, qui circa M. ccc . a natali Christi annum floruit,ut ex scriptis eius patet,ad hunc modum
Armenica Armenialteras habent Ar menicas, ilias,quae dicuntur Haloen. Et quia patriarchae Armeniorum,quem catholicum appeLlant,conisicti sunt episcopi mille,omnes nominis Christiani, ut appareat euidentius,quam late pateat usus linguae Armenius, apponam
20쪽
ponam liue uerba eiusde Hanoni. In terra inquit Armeniae sunt
quatuor regna,tamen unus lotus rex dominium semper occupauit. Longitudo terrae Armeniae incipit a regno Persaru, fg exten. ditur per occidentem usu ad regnum Turquiae Latitudo terrae Armeniae incipit a Mirali ciuitate, que dicitur porta serii, quae tangit magnum montem Cocas. Ita uocat Haytonus Caucasum Latitudo Armeniae extenditur ust ad regnum Mediae. Hactenus recensui uerba Haytoni Porro linguam ueterem Armeniorum
suille cognatam Chaldaicae&Syriacae, pateticorigine gentis, quae descendit ex Aram filio Sem: ex propriis nominibus homiis nume locorum, cu ex alijs argumentis. De illa,quae temporibus Ha toni Hii in usu Armensoru,hodiel durat, ita scribit Postellus linguae illius,5 ignarus. Inter omnes linguas Armenica proulatione d inicillima est. Habent quaedam cum orientalibus, quaeadam cum Grecisic Gallis etiam communia. Est in usu sacrorum Armenis non tantu in utra Armenia ut uulgo putant, sed ubia cunc Muhamedes auditur, ut in tota Asia minori, Syria, Taria aria, Persia, circa mare Ponticum, quod nigrum uocant hodie, precipue ad Tauricam Chersonesum ubi uersantur in summo Tura
chorum Muhamedanorum omnium priuilegio. Lingua uulgaris omnino Turciea est: ut uideantur hi ab illis, aut quod uerisimilius est, isti ab illis aut illor um finibus oriundi. Turcorum linguam di Tartarorum eandem esse,aestatur Mammis thias a Michou Polonus, o rerum Tartaricarum minime imperi gra ertus. Sic enim scribit in primo libro de Sarmatia Qtiod Turci pro Wis pagoex soboles sit Tartarorum,identitas morum, loquele, 8 pu 'gnandi demonstrat. Nam habitum modum i equitandi occur te insidendi, sagittis quoq; Z arcubus pugnandi eunde habuerunt:
Egnunc ut plures habent cum Tartaris sermonem etiam&linamam Tartaroru communem habent. Non differt loquela Tartarus B Turcus nisi modice, uelut exeplariter diceret, sicut Italus di Hispantis, uel Polonus o Boliemus. Caeterum Bartholemaeus Georgieuitatus, qui captus in bello a Turcis, linguam 5 mores gentis perdidicit,de lingua Scythica, quam Persicam uocant, ita scribit Literis di characteribus Arabicis utuntur tum Persae tum Turcae Persarum lingua omnium linguaru mundi facilima es Et illam qui nouerit,omnes regiones Persarum 8c Turcam peraagrare poterit negotiando cum Persis, Turcis, Graecis, Armeni js,