De ratione communi omnium linguarum et literarum commentarius Theodori Bibliandri cui adnexa est compendiaria explicatio doctrinae recte beateque vivendi, et religionis omnium gentium atque populorum, quam argumentum hoc postulare videbatur

41쪽

' o Iam uero mihi uideor deprehendisse rationem linguarunnacliterarum,cupatefacere poste hoc commetario, tia Latina,vel Graeca, uel Ebraea lingua facilius percipiantur coectius, si ex aliqtiorum libris editis: qua rerum 8 uerborum cognitio apte iungatti qua res gentis cuiust ita proponantur, ut melius perspici possim t. Φ ex historia uerbosilsima: qtia pueri statim a primis

annis recita uia manu ducatur ad cognitionem rerum, de nil talem rationem quae uicem organi praebeat ad explicandam a pia entiam hoc est, rem maxime diuinam ct salutaremec necessia. riam uitae, in omnibus populis c nationibus. Quae rursum indi.

cabo in suis locis plenius Censeo etiam huc adscribendum esse iudicium Lude uici Uiuis de notitia sermonis di linguarum: quo longioris inquisitionis labor adimatur ieetoribus huius comenistar in Sic enim scribit uir longe doctissimi is initio libri terti j de tradendis disciplinis. sermo. Prima in homine peritia est loquendi, quae statim ex ratione

ac mente tanquam ex fonte prorim t. Idcirco bestiae omnes iacui mente ita di sermone carent. Est etiam sermo societatis liv. manae instrumentum. Neqtie enim aliter retegi posset animus tot inuolucrifex tanta densitate corporis occultus. Acqllem ad modiim mentem munere habemus dei, sic etiam loqui nai tiraIeest nobis: hanc uero aut illam linguam artis. It ac domi a parentihus, ec in schola a praeceptore danda est opera, ut patria linguam pueri bene sonent, quantum P aetas illa patithir, sint facundi. In quo magno erunt parentes aditimento, si ipsi hiel in filiorum gratiam curet,ut sensa animi sui castis uerbis 8 integra alc apta oratione expromant. Hinc ut idem nutrices ec nutritin faciant, ct ij, inter quos agunt: ne perplexe, absurde, barbare loquantur: ne uitia oris habeant, quae facile tenerae aetati adhaerescunt Chrysipis pus ea de catila etiam doctastiolebat nutrices eligi Magni interis eme ait Cicero, quos qui sep atidiat quotidie domi, quibuscum o qtiatur a latero, quemadmodulatres, paedagogi, matres loquantur. Non leue in hoc momentum ad eas linguas discendas, quae

parantur arte tum ad facile cogitatus animorum 8 percipieris dos alienos,&exponendos nostros. Sacrarium est eruditionis lingua, Besiue itid recondendum est, siue promendum, uelut pro v ma quaeda conda. Et quando aerarium est eruditionis ac instruisna comm mentu lactelaus hominum, eae ellet generis humani unam essem linguam.

42쪽

linguam, qua omnes nationes communiter uterentur. Si perfici si hoc non posset, saltem qua gentes ac nationes plurimae, certe quanos Christiani initiati eisdem sacris N ad commercia cY ad peri. tiam reru propagandam. Peccati enim poena est, tot esse linguas. Eam uero ipsam linguam oportet esse quum suavem, tum etiam doctam di facundam. Suavitas est in sono siue simplicium uerborum ac separato ru, siue coniunctorum. Doctrina est in apta prooprietate appellandarum rerum. Facundia in uerborum o formularum uarietate ac copia. Quae omnia enicerent, ut libenter ea loquerentur homines, ex aptissime possent explicare, quae sentiret, multum c per eam accrescet et iudicst. Talis uidetur mihi Latina Latini lingua exus certe, quas homines usurpant, quatv nobis sunt co gua. gnitae. Nam illa perseetissimaeisset omnium, cuius uerba rerum naturas explanarent. ualem credibile eli suisse illam, qua A Adini Ludam singulis rebus nomina imposuit. Hae enim uerae sunt rerum I . appellationes, de quibus in sacro carmine legitur, ut numerat multitudinem stellarum, sc omnibus illis nomina uocat,magnus dominus, cx magna uirtus eius, ex sapientiae eius non est finis Ad hanc sententiam pertinet Cratylus Platonis, quem Aristoteles taumen aliorsum detorquet in libro de interpretatione. Et hoc de. mum inuetum Pythagoras praeter caetera eximie admiratur. Sed ad Latinam lingua reuertamur. Ea quoniam dii fusa est iam per finita

complures natione hominum, tum artes pene omnes illius sunt M.

literis mandatae, est etiam copiosa, quia exculta & aucta multis scriptorum ingenῆs, sono insuper suaui,tum grauitatis cuiusdam non serinae N agrems, ut in ali js nonnullis: sed sortis di prudentis uiri in ciuitate bene instituta nati ac educati, nefas emet non coli eam e conseruatis. uat si amitteretur, ZY magna confusio sequeretur disciplinaru omnium, di magnum inter homines dissidiumat auersio propter linguarum ignorantiam ..uoniamquide,ut D. Augustinus inquit, mallet qui se cum cane suo uersari,quam cum homine ignotae linguae. Ad dilatandam etiam pietatem ut Llissimum est homines mutuo intelligere. Vtinam Agarent cvnos Arabica communem aliquam haberemus linguam sperarem sutur uir lingua. Dd, ut multi sese illorum ad nos reciperent. Haec eadem suit causa, cur dominus apostolis suis donum linguarum contulerit. id enim, ut dicit Paullis,per auditum: cui lingua inseruit uocirca Echementer cuperem, ut in pleri: Itiel his ciuitatibus gymnasia

43쪽

D instituerentur linguarum non solum illarum trium, sed Arabies

sed earum etiam,quae essent Agarenis populis uernaculae. uas addiscerent non otiosi homines ad gloria inde captandae plau. sum, sed ardentissimi zelo pietatis , parati uitam pro Christo istipendere. Ut eis inli ructi Christum illis gentibus annunciarent, tangite, quae paucissima ac nihil pene de illo audiuerunt. Expedit prata

ruduis peis terea linguam esse aliqriam doctoru sacram, qua res arcanae conaculiaris. signentur: quas a quibusvis non conuenit coirex'tari ac pollui. Et

haud scio an conduceret secretiorem esse hanc ab illa communιQuanquam in communi illa recessus sunt quidam per metaphoras, allusiones,aenigmata, ec eiusmodi conformationes dicedi, imo peritis aut tardis hominibus inaccessi. Quibus de causis 5 ratio. nibus addiscendus est Latinus sermo, di quidem exaete, ne corarumpatur. Nam corruptus continuo desinet unus esse. Singulae regiones habebunt suum. Quo siet, ut homines nec mutuo intela ligant, nec artes illas, quae Latino sermone continentur. Quod

contigisse ipsi uidimus. Huic linguae dabit opera puer, dum ali js percipiendis rerum disciplinis non est per infirmitatem ingenii satis idoneus nempe ab anno septimo ad quintum decimum. Sed id praeceptor ex cuiusu ingenioec progressibus melius statuet. Graeca lin Si quis Latinae linguae Graecam adiunxerit, ex ambabus mulsigia reliquaru artium semina accipiet. Ut iam a linguis illis ad nutulam artium rudis prorsum di nouus ueniat. Quippe ab hs authoribus sermonem hauriet, in quibus non sola erunt uerba, sed nee esse possiunt. Multa enim inesse ex alijs disciplinis cospersa, est necessum. Et eadem opera Grecam Latinam c linguam cognoscet. Adde, quod Graeca est erudita admoduec locuples.Et quemada modum Latina lingua alias potest copia sua instruere ac iuuare, sic Greca tum Latinam ipsam tum alias quot augete adornace sic persectioni Latinitatis necessaria, non secus cis Latina Italiaeae aut Hispanae. Nec ullus absolute suit Latini sermonis peritus, nisi 8 Graeco imbutus. Ex sermone enim Graeco Latinus, ex Latino Italus, Hispanus, Gallus manarunt, quibus olim nationibus Latina lingua erat uernacula liac usu deprehendimus Latinam linguam tacundiorem ac facundiorem ex Graeca fieri, ex Latuana reliquas Europae: sed potissimum tres illas, quas modo nomia

naui. Quas maxime expediret Latino sermoni assuescere, tum ut eum ipsum, o per eum artes omnes probe intelligerent: tum ut sermonem

44쪽

sermonem suum patrium ex illo uelut aqua copissiorem ex sonte derivatam puriorem alcyopuletiorem redderent. Qtiid quod multa sunt Graecis literis memoris mandata in iustoria, natura rerum,moribus priuatis ac publicis, medicina, pietate, quae de ipsis fontibiis 5 facilius hauriunture purius Si quis propter uetus Ebraica testamentum Hebraeam uelit cum his coniungere, nihil impedio initis. his legibus, si satis putat sore temporis ad omnia, si se incorrupte eam accepturum considit. Nam audio multa esse a Iudaeis in suis codicibus deprauata, partim consulto Christi odio, partim inertia, dum toties mutat sedes, nee uacat iustam operam in literis ponere Certes duos Hebraeos de eodem loco consulas, raro cosentient. Et Latinam linguam exaete uelim pernosci. Hoc enim ad conuultum N ad artes omnes expedit. In Graeca magni sunt Ia rivbyrinthi reuastissimi recesstis non solum in dialectis tiari js, sed in unaquac illarum Attica ccAtticae proxima communis a. xime sunt necessariae, propterea quod cestini facundissimae at excultissimae: ec quicquid Graeci habentdegi ac cognosci dignu, istis dialecitis est consignatum. R eliqtIis utiliatur authores carminum, quos non tanti est intelligi presertiminitum non in diale. etis modo, sed in appellandis rebus, θά colorea tiendi tantiim sit

Inter orationem numeris solii tam e adstrictam discriminis, iit no uideatur esse eadem lingua. Nec immerito Antonitis Cicero. niantIs poetas ait non ausum se attingere, tanquam aliena loci

tos lingua Tametsi ex poetis quoc optimi, eg quos operaepretiust legere, Attici sunt Euripides, Sophocles, Aristophanes, ecqd

Menadri est reliqtium. Si quis tamen ingenio ac memoria sit praeditus,adiutus aetate ac otio instructus diligentia ac studio, huic nihil uelim negatum smo hunc tam seliciter paratum, ad capessendum linguarum 8 artitim omnium Iaborem impedio exhortor. Si ad literas aliquis uel serior uenerit uel occupatior, uel ingenio aut memoria desectus, huic Latinus sermo suffecerit. Nihil est e. nim ostentationi dandu,quae preclaros uirtutis fructus tanquam pestileti afflatu corrumpit, sed usuid necessitati. Nec mihi exemplum quis adduxerit M. Catonis Censorist, quem ad Graecas liteis ras natu iam grandem uenisse tradunt: utiq; non ad elementaec prima exordia sermonis, sed ad lectionem authorum. Et mox Iair tu sermone qui ore totius populi teritur, nihil necessum est per aritissim.

tem aut regulas formari. Ex populo ipso promptius ac melius die

45쪽

34 stetur. Quanquam sunt nonnulla a doctioribus ex analogia ob

seruata, ut in populo Romano etiam tum, quum illi rerum domino sermo hic Latinus uulgaris esset ac patrius. Sed in quocun alio adscititio,qui iam nullius est gentis, omnino formulae sunt o. pus,ne fallaris, neu loquaris uitiose. Nam quum sermo in hoc sit Paratus a natura, ut intelligare,& uicissim intelligas,grammatica hoc praestabit,ut ea deuites uitia, per quae est icitur, ut nec te alie intelligant, nec tu alios. Qui enim probe loquuntur Latine aut oesce, probe inter se intelligunt: contra autem qui perperam. Vt barharis an Hispanus, barbarus est barbarissctanti Germano rachic uicissim illi. Et paulo inserius: Loquentur pueri primum sua lingua,quae illis domi est nata. In qua si quid peccent, emendabit praeceptor,dehinc paulatim Latine Admiscebunt ea,quae de prsceptore hauserint, uel ipsi legerint. Vt inter primordia mixtus sit sermo in schola ex patrio e Latino. Foris patrium loquentur, ne

omnino consuescant linguas commiscere ac perturbare. Curahit

institutor, quantum praestare poterit, ut pura sint uerba di sermonis Latini propria. In hoc, ut in omni alio exercitio admonendi sunt tyrones, ut sidant magis canonibus, et usui uel iudicio suo. uae duo rudibus sunt infirma, tu facile impon ut Sensim accrescet eruditio: tum erunt prorsum Latini. Conahutur sensa animi Latinis uerbis expromere. Nihil est enim, quod aeque ad percipiendam linguam ualet, ut hilus. Quod si quis loqui erubescar, hute linguae est lacundia desperanda. Et paulo ante idem Ludeuicus ait: Preceptor uernaculam puerorum linguam ex aere cognoscet, ut commodius per hanc & facilius eruditas illas tradat. Quod iis si in lingua patria aptis & propri js ad eam rem, de qua loquitur, utatur uerbis,fallet subinde pueros. Ist error adultos iam ex grais des pertinaciter comitabitur. Quid quod pueri nec suam ipsoru linguam satis in thelligunt, nisi explicatissime singula dicantur eneat memoria omnem uetustalis linguae patriae, dg cognitionem non uerboru modo recentium, sed priscorum quoi, ecquae iam exoleverunt, sit* uelut praesectus quida aerari j linguae suae. Nam ni ita fiat, quum unaquaec lingua mutationes crebras recipiar, lihriante centum annos scripti non intelligerentur a posteris. Qua de causa multa in dilodecim tabulis M. Ciceronem ZY magnos iurisconsultos sugiebat multa etiam quotidie in linguis uulgaribus

fiunt ignota. Habebit ampla me copiosam uerboru Latinorum supelle

46쪽

regnum se re uteretur In areanis eum singulis praesedili Haress 3

v. Caeterv notae occultioris scriptionis reserunt formas literarum Aethiopicarum, B quibus mathematici astra notat,& eiusmodi. Aliae autem Isterae appositae, quibus notae explicantur, Gothicae sunt. Didici ex amicis extare grammaticas praeceptiones incho

tas a Carolo magno, in quibusdam Germaniae hibliothecis. Postremo de lingua Romana oc Latina quid multis agatur,anais Ita methodo comprehendi quear, quae a tot grammaticis, dialecticis, e . rhetoribus philologis, ec olim Sc nostro aeuo etiam libris editis ad cognoscendum expolita erit uae dum sedem haberet certam in urbe ct in Latio, haberet etiam imperium,ac maxime uigeret in Prouincris Romanis,habuit tamen aliquot discrimina,& illa non obscura. Fit enim crebra metio linguae Latialis, Volscae, Sabinae. Opice Hetrusce in Tito quos Liuio animaduersa est a Pollione queda Patauinitas,quia fuit Patauiensis, nec puru putu cpRomanum eloquium per omnia retinuit. Iam in Augustino,Cypriano, Tertulliano, alijs Afris utentibus sermone prouinciali est quiddam uernaculum 5 Africanum. In Hilario, Prospero caeterisvGallicis scriptoribus eminet aliquid peculi Me. Item P Anneus Seneca,Lucanus,Sedulius, Columella, adeoc ipse Quintilianus redolent nonnihil Hispaniense.

Porro de literis Hetrusci Volaterranus ita scribit Resessia numetrusca

per sunt Volaterris multa ueterum Hetruscorum monumenta iam cum literis Hetruscis, quae olim Liuio Plinio testibus apud Romanos in pretio fuere, nunc autem penitus incognitae. in statuae quidem inscriptione,quam idem Raphael exhibuit, agnoscere ii cet plerasci Latinas literas AE IOV. BCD F KL Μ, 8c alias uaedam apparent inuersae Graecorum oc Latinorum liteis rae, quaedam compositae in unam syllabam. Sunt sane auiliores, qui asserat literas a Demaratho Corinthio uenisse ad Hetruscos. Post irruptiones Gothorum,di Germanicarum gentium ec Scia Minorum, alc lacerationem di ruinam imperst,sermo prouinciais lis degenerauit logius a sua origine. Vt in prouincia Daciae Uualachorum lingua. Ula sic enim Italum aut Dalbensonat Sciauis. Idem accidit in Hispaniis, in Gallia,denic in ipsa Italia in Latio, in urbe domina gentium 8 sede Romanae eloquentiae. Prae terea singulae prouinciae rursum habent suas dialecitos. Veluti sermone Italico utentes peritus linguae discernit, Longobardui, Thu

47쪽

α. cum Sicilium, hetum. Similiter in lingua Francica, Prouincialem, Allobrogem urgundionem, Parisiensem,Picardum. In Hispanica lingua, Catalanum,Castellanum, Portugallensem Quae quidem discrepantia dialeciti etiam latius diffusaec sparsa est, in. dies c peregi initate 5 alijs modis augescit. Et tamen uiri eruditi alcide patria bene meriti, eas linguas in artis sermam concluse. runt, ut Bembus,Corderius, Drosaeus, Aelius Antonius Nebris.

sensis, cxalq. Quae res arguit cuiuscunc gentis linguam non resugere artificiosam tractationem si modo studium oc animaduersio

adhibeatur.

chimitat . In linguarum enumeratione queri etiam potest, quae nam sit ea linguis lingua Chananaica, praesertim usi Esaias propheta eximius iungat religioni ccculturae Israelitici dei uaticinas Aegypti j cap. 19.iore, ut in illa supersitiosa gente, at ideo colluvie omnis idololatriae, uerus deus di cognoscature colatur. Christiani tractatores iuxta & Ebraei linguam Chanaan intelligunt Ebratam. Onias quoc Iudaeorum pontifex fretus oraculo Esaiae, fore, ut quinque eluitates in Aegypto loquantur lingua Chanaan siil templum domini in med:o terrς petijt a Ptolemaeo Philometore, ut et per: mitteretur Heliopoli templum Hierosolymitani aemulu extruere. Qtiod Iosephus factum esse testatur, lib. is, antiquitatis, sicut Da niel praecinuerati. cap. inquiens: Fili j quo P praeuaricatorum populi tui extollentur,ut impleant uisionem,cx corruent. Loquitur

autem Esaias de clade, quam Senacherib illaturus erat Aegypti is ec Aethiopibus laturis opem Ezechiae,nec non de salute quae seincutura sit afflictionem, ut Assyrη pariter ec Aegyptii post extimcitura Senacherib tyrannum impiissimum, agnoscant deum Israelis. Quando religio Israelis adeo inualescet in Aegypto, ut etiam

lingua lir. utatur quinc urbes, hoc est, aliquot, numero certo possito pro incerto Inter quas nominatim ponitur ciuitas solis, He.

liopolissedes Aegyptiacorum sacerdotu Bosophistarum, Z id, lolatriae. t ac lingua Chanaan dicitur, non qua sunt usi Chananaei posteri maledicti Cham, ex quibus etiam suerunt Aegyptii: sed qua sunt usi habitantes in terra Chanaan, primum quidem patriaichae Abraham, Isaac, Iacob, deinde Israelitae eiectis Chanaana ise Phoenicibus. Alioqui lingua Chanaan, qua sunt usi Ty, rq,Sidonij, o reliqui Phoenices, lingua est Arabica siue Punica propagata se colonias Phoenicum olim in Numidia, Mauritania

carita

48쪽

Caesariensi cYTingitana, in Ipsa etiam Hispania ante aliquot sera la inhabitata a colonqs Phoenicum. Multoc mihi probabilius est

Mauros erroneos cis Cinganos uulgus appellat, aut Sectelia cr, qui auorum aetate primum in nostris regionibus innotuerunt, ex Chenaan Cingan denominatos, quam Uzios aut Aegyptios natione esse Chananaeos autem in Mauritaniam Ex Numidiam profugisse, unde gens aduena primum traiecit in Europam, quando eos Israelitae Iosua duce austis sedibus pepulerunt, testantur uetera monimenti, ueluti statua reperta apud Tingis urbem prima, riam Tingitanae Mauritaniae, Botabulae passim repertae in Numidia. Quaru eiusmodi fuit inscriptio: Nos sumus Chananaei, quos eiecit lo sua latro. Cuius rei meminit etia Suidas in uoce λανοαν.

Porro quum diuinus Paulus dicat: Si linguis hominu loquar spirituum ec angeloru,quum c Esaias capite sexto memoret se audiuisse at sino. ternis clamantes seraphim: Κ ad osch hadosch hadosch Iehoua tetebaoth,melo chal haareia Cebodo:quumc spiritus crebro leganis tu cum hominibus sermocinati, di deus ipse, qui spiritus est,multifariam multissmodis olim locutus sit cum patribus, queri pootest,quod nam iit idioma spirituum. Ex historq patet spiritus ita isse usos agendo cum mortalibus eo sermone, quem ipsi homines

caperent. De sermone autem coelitu liquis requirat, eum remitatam ad Dionysium disserentem de coelesti hierarchia 5v ecclesia. sitica, Z ad terti j libri caput I. de occulta philosophia Agrippae. Vel potius iubebo colere pietatem Christianam, ut consors fiat coelestis sodalith, qui experimento felicissimo illum sermonem cognoscati Enumerauimus hactenus inguas prope omnes, que a diuisi one laeta in Babel ullo tempore suerunt, ex quibus non modo principes illae & ueluti parentes Ebraea,Grecae Latina preceptis certis comprehensae sunt, uerum etiam nouem aliae,que barbarae se lent appellari, indigno, ut equidem iudico, nomine. Ut ne*duis hium nem obscurum relinquatur, omnem sermonem adstringi posse legibus rationise artis. Quun singulae constent certa ratione, tuniuersae etiam linguae una communi ratione continentur.

Nam ratio ipsa sibino discrepat. Vel enim lingus omnia, aut certe plerat, habent communia, Zc una erit de illis doctrina. Uel di. uersae contraria erut Attamen contrariorum est eadem doctrina in uno genere. Vel quaedam habent communia, quaedam dia

49쪽

x uersa. Et id quo una methodus eommunis ostendere potest per

uniuersas linguasaam singulas linguas conferri polle per omnea partes etia minimas cum Latino sermone, ut dispiciatur, quid in utras commune, quid peculiare sit, nemo negabit. Unde sequi. tur, ut quae ad unum aliquod medist consormitatem habent, ipsa quos inter se ratione communi deuinetie sint. Iam deus peccata molientium turrim in Babylone punivit cum iudicio 8 clemenistia,ut non destruxerit opus suum praestantissimum,hominem diis co propter quem condidit mundum, Θ omnia quae ipsius a hitu continentur. Reliquit enim rationem propriam notam humanitatis, qua soboles Adami longe praepollet omnibus animantibus 8 cognationem habet cum mentibus aeternis,eamc unami e communem omnibus hominibus Rcliquit etiam facultatem exprimendi sensa mentisic rationem suam exponendi per uoiscem Tantumc uocis discrepantiam iniecit, ut ab opere di js ad. uersis incoepto desisterent, Θ nota censoria imprimeretur sempis

ternae memoriae η'. qui conspirauerant contra diuina sententiam, quae iusserat homines multiplicari & implere omnes partes mundi habitabilis. Quum isti contra superbe ec temere o plane impie molirentur urbemec rurrim,quibus sibi nomen compararent. Ocnon dispergeretur in diuersas regiones Itaci homines euaserunt Pth πες, ut poetae uocant, quasi Musam linguam e sermonem habentes, quum caererae animantes una communi uoce in toto genere utantur. Vt leo rugia equus hinniat, canis baubet, ciconia gloreret. Et cuculi cuculant, seiunnit rauca cicada: Bambitatore legens munera mellis apes. Ecce uenenosus serpendo sibilat anguis: Garrula limosis rana coaxat aquis. Vnus homo, qui prima origine unicum sermonis modum, ut e tiam unam rationem acceperat, tot sonis discrepantibus utitur.esti unum genus mortalium diuisum in plurimas linguas, populos renationes Carlertim quia ratio una communis omnibus est. unust sinis sermonis, nimirum explicare ac foras proferre me temec rationem una erit titicipiatio communis discendi, docedi. interpretandi, scribendi quamlibet linguam seu Romanam,sea Scythicam, seu Gaditanam, seu Indianam. Quid dicam de ratio ne harmondaca, ec musicorum arte,qui tot uoces longas,breues,

acula s

50쪽

uentione colligit nisi diuinitatem,esses natura multo praestarutiorem, Φ sit quicquam concretum corpori. Sic enim ait: Quid ii latis,quae tandem ei quae inuestigat occulta quae inuentio ait excogitatio dicitur. Ex hac ne tibi terrena mortalii naturaeccaduca concreta ea uidetur Aut qui primus, quod summae sapientiae Pythagorae uisum eur,omnib. rebus imposuit nomina: aut quidissipatos homines congregauit, ec ad societatem uitae conuoca uit: aut qui sonos uocis , qui infiniti uidebantur, paucis literarum notis terminauit Quod munus a deo traditu mortalibus,omnes

Miri sapientes ec iudicio alc uirtute praediti, admiratione ex summa gratitudine animi prosecuti sunt. Quid enim illa strihedimaiestas, ut Caelin Rhodigini uerbis utar, quae tantaru rerum scien

tiam nobis comparat, uetultatem propagat, nil sinit interire: θc quod omnia coterit tempus, nostris cogit manibus succumbere Quid hoc magnificentius quidaeque mirandum id esse homini datum, in quod ne mortis quidem auida rapacitas ius ullum hais heat Quid tot tantarum c legum contexta uolumina, quam deamum ciuilioris uitae praeferunt eminentiam Quid dictorum conuentorum i publicis tabulis comprehela fides aduersus ingenior tun prauitatem Ausim dicere seiunetis manibus fuisse non imermes modo nos futuros sed uel brutis infeliciores. Quem enimia sum rationis habeat lumen illud diuinu omni ope deititutum Hinc recte mihi feciInuidentur, qui rationis ac sapientiae minia stras esse manus pronunciarunt. Haec Caelius in quarto libro anistiquarum lectionum sapientissime pronunciat. Contra uero belluae immanis uox est, quod Licinius imperatore nominis Chrissiliani persecutor, literas dixit uirus ec publicam pestem. Id enim de ipso memoriae prodidit Sextus Aurelius Victor. Proinde acuis te illos iudicium de iteris secisse puto, qui reserunt earum ortum ad coelestem naturam 8c diuinam, ut fecerut Pythagoras, Plato, Cicero. Ebrati quoc figuras literarum suarum in coelo syderum positu di ordine monstratas asserunt, quemadmodum di Graeci dehoton suum. Palimedes etiam,qui reperisse quatuor Graecoruliteras perhibetur, inuentum suum ad deos retulit. Quum enim obissceretur ei. iteras illas Sta et X monstratas agruibus, n5 ab eo

excogitatas esse, respondit, Philostrato testes: ἐγο γράμμαῖα α