Caroli ScribanI e Societate Iesu Antuerpia

91쪽

8 CAPOLI sCRIBANI gentia nemora, humanarum subsidium egestatum Θ Qiijd dicam de medicatorum torrentium venisῖ quid de aquarum calentium balneis 8 quid de auri,argentique,ceris,plumbi, serr omniumq; desos a terrae metallorum opulentia ξ quid de S lis & Lunae circuitu vicibus suis temperato, ut&prioris calore corpora foueantur, terra fecundo

tur, luxuriantia imbribus pastua dea luescant, hiemis asperitas mollescat;huius vero tepore stu-guim maturitas rigexur,incrementiS adolescat,tot que adeo natura rerum, hac quasi duce robori coadulescat suo3 Reliqua vero quid refera; ut S lis si ludore impleatur,ut noctium tenebras temperet, ut humano Blatio specula, quae menstruus attriuerat numerus,redornet 8 Qine omnia, cuiΘcui quae videmus, si no in unius cunt obsequium hominis Θ cui hiemes & aestates, verna & autumna,cum suis vicibus reuoluunturZaut qui alteri

quidquid hic natum ancillatur Z qui arboribus inoculantur frutices, formamur solia, inflantur germina, inornantur flores, Condiuntur succi, &ςui rursus vestiuntur post spolia8 cui

Flores ager; flum ipsenu nil taliarispcui alteri semina corrupta, & dis lilia surgunt foenore interituΘ cui sepultum sine veste granun nudum,selitaritim, fulsit arista munit; pa 'unda

tum spica, . cctum culmo, copia foenera i

92쪽

A N T v Ε R P I A. 81 omnia denique, quocumque te flexeris, non uni videas famulantia homini, ac quasi uni illi sacra inclito obstrie faῖ Te ipsiim intuere. quid extra te Dei munificentiam quaerisΘ vide carnem, perpintuo sanguine sociatam,nc deesset, in defluentem

ex non una Caussa, necessariam recori orationem;

ossibus tamquam columnis saxisque firmatam, neruis tamquam calce coagmentatam , Venis tamquam trabibus tignisque implexam,musculis tamquam anchoris roboratam : colore exinde tamqua pigmento venustatam Capillo tamquamicem decoratam : iam medullarum in abdito congeriem, quae plus habet emolumenti quam ostentationis, plus mictus quam elegantide, an non thesauros abitraberis , & cxclames : Deus haec fecit; Namque erit illi mihi Dem, Agim aram supplice colam non uno voto & dono Θ veniunt enim haec omnia a Deo: & veniunt prouocatoria quadam munificentia; vicum ille pleno munera profundat sinu, verius, totis immittat Oceani ostiis, nos non dicam pars quaedam,sed animationis spirationis iue Diuinae illius ac figulationis opus non ignobile,&quaedam quasi decidua pomtio, pleno quae accepimus egentes sinu, plena largiamur manu; nec tamquam cstillicidio guttam, cu totis canalibus e grauida depluerit nube dona sua Deus in emarcidos sterilesque campos lae . . L 3 nostros,

93쪽

86 CARO LI sc RIBANI nostros, sed tamquam e fonte torrentes, inaremtia egenorum deducamus pascua. Nam quae hqc improbitas,cum ultra priuatum diuitias,ac quidquid demu ars luxuriet famula claborauit, tibi concesseri ut maiora semper cupere ab his discas insatiata auiditate,ac non potiuSela giri, si non pati qua concessit lamitate Deus, atum bram saltem diuinae in te munificentiae exprimere Oncessat aureorum ille tibi millia decem: potestic Israele minora, aut in diuinum erogare cultum Christianus ; aut in egentia pluere labra,

quae saturanda tibi reliquit ille Z At potuit ipse. noluit; ut beneficentiae in te suae non indiligens

imitator,tantorum superne fluminum vel torremtes in vicina vepreta depalares: prouorare ue benignam illius manum, tamquam aemula quadam vicissitudine,in liberaliorem profusionem. Ita si, let remunerari Deus, ¢upla largitione, obruere potius, quam decorare largitorem suum.

Imitare quisquis es. ni responderit votis Deus, dic me mentiri. Verum quid verbis opus: audi ipsum

Deum ultroneum prouocatorem&sponserem:

Centuplum accipiet, ω mitam a ternam Isidebit.

Credisesequere. non credisynegotiatori bonae fidei credis,lc cambiali illius si hedulae: Deo no credis3

te pecuniet modum Deus prouexerit,auro teXerit

purpura vestierit,dceb de laru opum4; perduxerit, ut non tantum habere tibi liceat,sed & calcati

94쪽

A N T v E R P I A. 88 sed remotae sint diuinae sponsiones, ic vitae non

huius.falleris. audi loquentem. accipiet centus tam inanio.

tuminum is tempore hoc, inseculo fusuro C tamaternam. Repeto. Credisῖ sequere. nam quod hoc foenusZSi spondeat homo viginti, si triginta, in singulos, aureos cetum, supra Brtem,arripis vir, que manu ;nec dubitas de euentu, si fide ille sit in tegra . Si spondet Deus non viginti, non triginta, sed in singulos aureos centum, haeres, trepidas, non credis . nam si crederes, negligeres lucrumῖ& decem millibus, centum millia mercari nolles3 nolles tantillo caelum Z Cum ergo habeamus hic

Deum istaserem, qui mentiri,qui fallere nestiat,& habeamus hominem qui inuitantem, pollicentem non sequatur Deum, habemus incredulum, habemus addubitantem de Dei sponsione: sinu retur cnim si crederet, si nullo pulsaretur dubio; nec permitteret haec lucra aut perire sibi, aut alio demigrare.quod dum facit, certum mihi non credere, di labascere pud cum fidem promissi nis diuinae. At vos prudentiores , & de diuina certiores sponsione , imitari largam illius manum conati estis, felici ausis, successu feliciore. Cum enim in omni Republica, ante-prouida Dei notione, ad peccatorum scelerumque dispunetionem,pauperes

diuitibus permisti; & his prospexerit Deus dbuite manu; illis p idere vestriam arbitrati estis.

95쪽

88 CARO LI sCRIBANI fecistis. Octo ergo uniuerib apud Vos pauperum aerario prahunt. priores quatuor ab eleemosyn runt erogatione nomen sertiti, posteriores a Spiritus saneti benefica largitione. annisque singulis duo e ciuium potentillimis , planeque primis, opibus, industria, fide , moribus deliguntur, qui

orieris,quod in re tanta,tam Varia Occurrit,partem ferant abeuntibus hoc quasi magistratu retros ribus duobus, qui quartum iam annum CXpleuerunt. Delectorum munus est,toto quo hanc functonem obeunt quadriennio, seriam pauperum tota urbe dispertitorum curam gerere; nec pati

quemquam ab egestate vinci,aut immori huic in elumbili plurimum malo. Sed & perpetua lege tenentur, nulli petenti eleemosynam negare, nullum indonatum dimittere, ciuis ille sit an alius. Quod quo facilius certiusque peragant, Urbe tota ostiatim templatimque subsidia pauperum aerario poscunt. Rarum hoc in primis viris,& opulentia magnis, manum ad stipem porrigere. quam si liberalem c5sequuti fuerint, pari liberalitate partiuntur : sin minus, non ideo contractior dextera est. de sito numerant. adeoque haec res Crescit, ut non rarb, decem, duodecim, plura etiam aureo

rum millia e domestico singuli aerario profundant, redhabituri, si eleemosynae patiantur, si egentium penuria: sin miniis, qui in proximum

stirrogantur annum, abeuntibus de sito numerant

96쪽

A N T V E R p I A. 89rant, quidquid in egentes, priuato aere contulerunt: itque in annuum orbem haec erogatio &redhibitio; tangitque quotquot ad hoc munus deliguntur. Vt vero primum adlecti sitiat, selenni recepto que maiorum ritu iureiurando se obstringunt, bona se fide pauperum res curaturos, serio inuigilaturos, remque omnem sine fraude &dolo administraturos. Inde qui prior se obstrinxit deligit

alterutram ciuitatis partem, quae in duas prope pares dispertita est; secunda alteri concessa. His deinde incumbit eleemosynarum in suis singulis partibus corrogatio, annique secundi administratoribus ope & consilio adesse, collectamque sincuniam ad pauperum marium deferre. Annum priorem ubi expleuerint,transeunt ad

anni secundi munia: qualia fere sunt, primi quidem,si quae testamento legata, si quae gratuita, ac quasi tu manu, lonatione, si quae vicatim templatimque relata, univcrsim potius quam singulatim, in acceptorum rationes referre ; singulatim vero in easdem, si quae exaniatio censu redacta:

frumenti deinde,lignorum,panni lanei, lineique, omniumque adeo quae egestas poscit curam ge rem . Secundi vero, Exposititiis serio inuigilare. quos salutari anthaqua tinctos,educandos in vici

97쪽

9o CARO O SCRIBANI ius, sed vicinorum locorum: qui ubi octauum, summum decimum attigerint annum , educti e riistica disciplina urbicis assuescimi moribus. ac puellae quidem in designatam in hanc rem domum,pueri in sitam;ita sua sexui domus seruit in quibus Christiane educantur, & mechanicae alicui arti, pro cuiusque ingenio, addicuntur: lis rentque plurim tim in his sedibus, in decimum

septimum,aut aetatiS annum decimum Ochivum.

inde ad varia, destinantur obsequia: illae quidem

omnem puellarem arrem edocta ancillatum, inhonestam quampiam familiam : adolescentes ut aut de sito iam vivant, aut sane famulatum . invitentque sab eorum cura qui huic pauperum annuatim praesunt aerario, donec certo vitae generi, bona patrum quos vocant venia,sese addixerint. quorum si voluntate matrimonio se iunxerint, non patiuntur deessse dotem. Subcxitum vero anni secundi,quotquot Certis aedibus in commune, quotquot etiam per suas

singuli dispersi familias de publico vivunt, si bus donantur. & ingens hic numerus est , ut praeter priores qui plurimi sitiat, excrescat in octii gentas aut plures familias. Expletis annis duobus, nouus se edit labor.& prior quidem in cathedrali Ecclesia, panibus

hebdomadatim crogandis praein cuius etiam Curae pars fiant, euocati ex agris quonam me ni-

98쪽

inuo pueri, Variaque egentium anulierum ac vinaDruio xecepta cuti,in quibus certis legibi β,cςrt inque in septimanas singulas eleemosyna contubem natim vivunt. Secundus idem per omnia obit in S. V V alburgis , puellarunaque qu rum mentioneian seci , sed iam curatu gerit. Posteriore an no, prior eadem peragit in Ecclesiia D Iacobi, se, cundus in ea quae D. mio dicata est ea in designatos variatum Ecclesiarum pauperes

Confertintur, quae varu , prout cuiusque affectust Tyxit, variis L lesiis aut is volucrunt esse pelapetua quibus a sancto Spiritu n0men indideriint. Cum enim omnis munificentia ab illius impulsu Iagscatur, fact urini est, Fit eos quἰ erogandis his prae

rint,quos volebant tam ph donatiui erogat res.

Hactenus labor eluxit, & prudentiae permi*ti liberalitiis. accipite hanc nunc propius,sed pauςis;

nequeen in de sistornata, alienum Cultum D titur. Corraserunt priores quatuor, qua ostiatim,

qua templatim, superioribus his annis singulis, floren0rum se agitat , quin septuaginta, a Geoque octoginta , pluraque etiam fl'renorum millia.Quid integra Republica sperari posset, cuhac prostrata, quadraginta annorum ciuilium bellorum collisionibus attrita, populoque parto maxima viduata, negotiatoribus destituta, com- M a merciis

99쪽

92 CARO LI sCRIBANI 1iacmiis nudata, nobilitate exhausta, ingentia tamen videamus propen jn omnem munificentiam affectus documenta , in omnem merit. posteritatem, Regnaque,qua Sol lucet,itura.' Addam:& finio hanc narrationem: csse in hae urbe tria dctriginta minimum egentium donabcilia,variorum liberalitate ciuium dotata. e quibus viginti quinque,eorum quos recensui, imp rio parent: aliorum vero quorumdarii, reliqua. Quae dicta hactenus, tantum tangunt liberalitatem in notos urbe tota pauperes , qui

de communi pauperum ceratio non erubescunt, menstrua, aut hebdomadaria, 'aut diurna etiam

subsidia poscere quales parte longe maxima sunt, qui E vicinis , aut remotis etiam prouinciis, a paupertate , tamquam ab irato mari, inportum hunc excussi . nam qui hic nati maritibus urbis huius ciuibus, perquam raro ad hanCpublicana inopiae testationem lescendunt. Ita se: HBrabanti omnes a quibus, vitam ante egestas.

quam egestatis nomen & confesssionem extors rit . extrema pati, pane & aqua Vitam tolerare,

noctes diebus in laboribus: iungere , viri iuxta ac mulieres, & tenera propdde sinu prole edom. Vidimus sise inualetudinegraui frael os,animam quasi egestatis indignantem, ante elicere, quam mendicabulam vocem iram rigida illis ad stipem dextera, tam sertis ad perseret da animus tant

100쪽

generosum pectius, & quod ante sanguine se s ciet suo, quam aliena misericordia. Plerique proinde qui hic pauperes, aut e vicinis Prouinciis ad benignius hoc littus adnavigarunt; aut si hic nati, talibus maioribus nati, e quibus, imbibita longo usu isti . huius verecundia animoque , plurimi

vivunt teneriore supra maiores fionte: qui cum rem possideant, & duriore reliquis prcinantur pauperie paupertatis nomen perhorrescant . Magna hic horum copia, quorum stequenter erubescentiam ultronea beneficentia anteuertustis. ita non tantum egestati, sed Zc infirmitati occurritis ; & interdum etiam fallere iuuat, ut& habeat mens,nec a quo acceperit sciat 1 ulchro

Arcesilai exemplo, qui eontis & dissimulantis

N agri puluino sae culum subiecit,ut homo Ver cundus inueniret potius quam acciperet. Hoc est dare. nam illa lenta, & inter diuites manus pendentia beneficia,cum subductis superciliis, & vix exeuntibus verbis ac malignis etiam interdum munus datur,quam gratiam mereanturas' Illa grata su nt,& nonae merentur,quae palata, quae facita occurrentia, & ubi nulla mora nisi ab accipientis verecundia. nam ubi magna intercedit deliber, io,negationi niunificentia proxima est: adeoque, tarde veste, nolentis est 3 cum omnis benignitas, si talis est,properet. Vt enim acerbissima crudelitas est, quae trahit poenam , & misericordiae genus .

M a est,