Caroli ScribanI e Societate Iesu Antuerpia

81쪽

Temperantia, in cito, in potu. Non negauero vicinam Germaniam aliquid liberalioris vini in Belgas depluisse. ita vicinitas noxia est. Fuit, cum uniuersim Belgae nescirent vinum; nec quisquam ad potum iret, nisi impellente siti,quam, plurimum, aqua restingumbant. defluxit inde,tamquam ab Alpibus nix via incaluerunt iiuga, a Germania largior vini usus;

cum ante, uti dixi,& vinum & vitem ignorarent. Verum hoc malum temporis malignitas, si non penitus sepeliuit, temperauit, & ad medioci it tem deduxit. Nec erubesco fateri errorem , quo carere nunc delectat: nemo proficiens erubescit. Ac licet se remiserit, qui inualuerat usu ac tam quam scabies quaedam magnam corporis partem tenuerat; nusquam tamen se repressit magis, quam in urbe hac vestra: testes mihi, singulorum conscientia,& qui in v rbe hac exteri. Bene, primilenter. nam si intueamur, quales omnes simus ante pabulum,& potum, in virgine adhuc saliua; si non multo pollentioris mentis vivacioris c dis, quam cum totum illud domicilium interrit is hominis etas stipatum, vinis inundatum,d inquendis excrementis inalbians, ' neditat

rium efficiturlatrinarum in quo nihil tam in propinquo supersit, quam a i lasciuiam sapere, mentior. Exulare pm c a vestris iam inclis,omnem

82쪽

AN TvERPIA. - 71 hanc voluntariam, hilaro e insaniam, quam inela ictate videmus, quri non laudauerit λ Intue, mur ebrium, cumque, vel in vino sito tamquam capulo sepultum, quid desiderabis praeter pollinctorem Θ vel bacchantem, numquid de furore dubitabis8 Iam si siti proditorem, hoc est arcaninxum suorum, videris, quid dices Z ut enim onerati

mero non continent cibum vino redundante, ita nec secretum: quod suum, quod pie alienum est,

pariter condunt. Scio inter pocula quosdam tacuisse : noui Tillium Cimbrum, L Pisenem, Cossiim: rara haec exempla, dc non nisi culo integro,vnum,aut athid: de iis loquor, quae plurimum ellcniunt. Latebat ante vitia,aut simulatio-nC,aut pudore,aut ratione Victa accedit ebrietas;

nihil prope arcanum est, emergit quod latebat. Neque enim tam facit ebrietas vitia, quam pio-dit. tunc enim libidinosus nec tenebras expecta tunc impudicus morbum publicat;tunc petulans nuiquam manum continet, nusqua linguam maledicus crescit inselenti superbia,sariso crudelitas, malignitas livido: omne demum vitiu detegitur: resiugitque ante omnia libido, quae annis tape integris iacuerat emortua; aut sane, quae langu ra vires resumit, maximEdum propinant vinum vase adulteriis caelata; tamquam per se parum dinceat libidinem temulentia,ut necessum proinde

sis vina ex libidine haurire, si lasciuire lubeat. Κ a Cogis

83쪽

76 - CARO LI sCRIBANI Cogitemus deinde uniuersum hominis habitum mero effervescentis: dubia, & parum explicata verba, & parte media comesa ue oculos incertos, fanameos; pedes errantes, es quibus

halitus foedos, nec cadum tantum, sed purulentiam deructantes,& latrinis spurciorem spiritum; reru exinde obliuioncm & memoriae quamdam mortem. Quid si ipsiim hominem egrediamur,&quae adiacet circumspectius cogitemus; damna& incommoda nata qualia a nullo vitioῖ quantas ebrietas gentes, quam validas, hostibus tradidit3 quanta patefecit propugnacula Θ quantos ad seriarum sanguinemq; impavidos, fregit, & edomuitZ ad quae non pudenda,iam cogitata ante, compulit Viros magnos, quis ignorare potest,nisi qui Noe, Loth,Sampsonem ignorat Θ & quae res alia Antinnium , cetera magnum in Romana Republic perdidit, & in externos mores & vitia traiecitῖ quid magnum MacedonemΘ vixisset Clytus, ni maduisset Rex mero.

De Deo vero , quid dicam quis illo tempore recordari Dei potest, quo ipsum sibi hominem

excidere selenne est Θ Fallor,s non Dominus plenitudinem reputat, cum obliuionem siti Israeli cxprobrat: Incrassatus ei dictus, recalcitrauis: P in Urimi inguatus dilatatus,dereliquit Deum

84쪽

A N TIv E 'R PIA. Dcrassatius oblitus est Dei, quid faciet consepultus

mero, & voluntaria hac morte exutus rationali vit qua una Dcum VeneramurZ Sapienter itaq; vos omnem hanc animorum pestem excluditis.

natur irrumpere Θ obnitimini. & quo honestior quisque, quo apud vos maior, eo ab hac labe

remotior.

Non quod adeo seuerd vos velim rigidos, ut conuiuia uniuersim ignoretis; quibus non taminem,quam exporrecta Contubernalium scrin cination hilarescit animus, & se supra se effert: at Belgicum gelu degelascit, tamquam a Solis diuiniore radio, deposita innata quadam seuerioris maturitatis conditione . Lactios accepimus, Scipiones & Catones,sblitos interdum remittere non parum de patricia scueritate, quam resumerent, quoties aut necessitas aut usus postulasset, quamque iterum remitterent,quoties luberet, in laxamentum internae contentionis. Facitis hoc vos, neque tam sordide Euclionum more, apud quos panis siccus, &sne mensa prandium, post quod non lavantur manus ; neque tam splendide ad Ae se patinam, in quam videas cominos in unum Omnium sapores; neque tam tenuiter e Stoicorum disciplina: neque tam moderatE CFabriciorum foculo: sed media via infima summis miscentes, ac ad bene vivendi temperiem, extrema haec,rigorem &profusionem,deducentcs: ut

85쪽

78 CARO LI sc RIBANI& amicis non sesnper ostia pandantur, non scin per claudantur; tempori & beneuolantiae, mores Vitamque attemperantes. Vcnit etiam hoc a Stobcorum schola, qui in exultationem libertatemq- cxtrahi aliquando volunt animum,tristi paulisper

semota sebrietate; ita tamen, Vt Cum mensa amia Cum CXceperit,Zenonem,Tuberonem, aut Atti

lium aliquem assedisse sentiat: surgaturque e conuiuio ad iacgotia, Zc consilia etiam dc Republica danda. hoc est Stoice conuiuari clim nihil de prudentia, de futurorum prospicientia, de praeterit rum memoria detraxeris: cum c mensa stirgis ad priuata,aut publica administianda: cum denique si quando exorta sit hilaritas aliena causin longius producta, citra tamen ebrietatem illa peragitur. Non hoc est cum Seneca & Metrodoro de temperantia certareξNullus apud vos Hortensius,qui super decem millia cadum heredi Alcibiadi,Diotimo, Xenarcho,Heraclidi, Nouellio, Torquato, aut Parthorum alicui, tanto plus sitienti, quanto plus biberit, relinquat: nullus Nomcntanus inmeiara, recognoscens omnium gentium anim

lis : nullus Apicius qui veneno vitam finiat, cum sestertio centies vivendum sibi recognouerit, postquam sestertium millies in culinam conieci rit: nullus Asbpus, in cuiuspatina fiat,quod fieri debebat in ventre. nusquam illa cibus rediturus, qua intrauerat : nusquam vinum remetiendum,

86쪽

A N T V E R P I A. 79 qua Venerat. nemo aestiuam niuem nouit, set tium stomachi aestitantis:nemo ab ultimis euocata terrarum, aut a postremi maris ignoto littore, in erectionem stomachi labantis: nemo piscium saniem,salsa tabe praecordia urentem, aut similia luxuriae portenta. Infelicis illa incontinentiae tommenta sunt, discere ab his quemadmodum non impleas ventrem,sed farcias; quemadmodum sedatam sitim reuoces, quasi non in aliud, quam ad perdenda siis vina genitus, & tamquam haec effundi non possint, nisi r humanum corpuS. Miseri, qui non intelligunt maiorem se famem

habere quam ventrem. At vobis cibus est, nulla arte corriaptus, nullis condituris ad irritandam famem digestus: ex hoc nulla laterum Concussio, nulla dentium; nullus neruorum tremor, aut in incertum labantes pedes; nulla sutasio luridae bilis; non vultus decolor, non neruorum sine sensu iacentium torpor: nulla oculorum stom, chique supplicia: non genae pendulae, non ut

rum Ulcera; non tremulae manus,effundenteSpkna vasa; non furiales nani Sc inquies nocturna, cuius non semel praemium libido poetentosa; ocina mane Des .

Cassisas. VXorem quisque tuam sibi iungit, in ea po

87쪽

norat,& monstra arbitratur, non delicta. De matronali pudicitia nihil dico, Mic bcas ad in m. destiam natu ra fecit, educatio persccit, ut nulla in iis aetas periclitetur. Intuere vultus: videbis facies frugi,dc diuinae condignas disciplinae; ut ambitreris numquam viro iunctas; plerasque etiam nec viso credas notas, ita perpetua illis adhaeret comeS VCrecundia; ut etiam multoru m filiorum matribus rubor suboriatur, siquis importuniox inconcinnius verbum iniecerit. putes in perpetua apud os statione ruborem stare, verecundiae signum,castimoniae praeambulam certamque testationem. Iam virgines ubi se intelligere cc perint,oc pati nouum alterius aetatis, tam validuingenuo pudore armantur, tanta parcissimorum Verborum circumscriptione, ut nihil desideres ad omnem verecundiae murum. tam stria dein

de oculorum,

Et castigata collicta modestia fontis

est, ut omnes Arabiae virgincs quae dimidiam

contentae lucem frui, ne totam prostituant f ciem, vultum tegunt) vincant si vir accesserit: quom nullo oculo vident; tam firma virumque

custodia sepserunt. Curiosior hic forte quisquam virginum harum castimoniam propius volet dinoscere: dabo quae manibus tangi possint, solidae caemtinentiae praeambula indicia. Primum. Lauda. erutascenti signum hoc pu

doris

88쪽

ANT VER pr A. 8 idoris est &virginei pectoris contestatio: semper enim virginem laudando, magis quam vituperando, confuderis: durior namque delita frons

est,ab ipse delicto impudentiam docta.

II. Intuere. timebunt. timor verecundiae co

mes est,pudicitiae custos, salutis fundamentum; praesumptio impedimentum timoris . Et quid timebunt 3 hinc intuentis oculum, inde Deum: ibi fallaciae obtutum, hic cens ,rium Dei lumen. Sed & curiositori illi inspectori metuunt, edoctae, vimineam serinam gladium fieri viro; quare re huic parcunt,salutis illius prouidae. 'III. Loquere. respondebunt parce. loquacitas pudori inimica est deuehit enim illa curiositarent libidinum vehiculum. Quin & prudentiam hinc disces: laciniosis namque sermo onetrastis& v nus;compendium sermonis, fere grauidum prudentia est. Iv. Familiaritatem venare. fugient. gaudent domesticis selis notae, doctae virginem publicatione sui periclitari, dum percutitur oculis incertis & multis;& si quando innotuerint,gradum retrahunt: selitudo, pudicitiae tutamen est . Si quas tame necessitas cogat in publicum, a matris latere non videbis seiunctas: hoc latus, vallum pudori sub struunt,& circumdant verecundiae

suae murum.

v. Licentior aliquis, euigorantia quaedam, & L inflicta

89쪽

8a CARO LI sCRIA ANIinsueta illi aetati verba proserat, repercutient stauiore aspectu, aut cum athleta Cleomacho subtrahent se ab impuro hoc ore, cum etiam carere velint aurium macula.

vi. Qum si etiam quorumdam usque ad tentandum prorumpit improbitas, fluunt verecudiae t crymae; tamqua si peccassent, ludd alteri placuis sciat. Felices lacrymael dignae pudicitiae fontibus.

Ex harum numero de aeterna virginitate Censentur plurimae; nubere nesciunt, nisi quod virginitatem suam Christo nubat: illi maturitatem suam sponsent, in illiusque voluntatem totae Concedat: huic pigmentantur probitatis & castimoni pu pura ι summamque voluptatem in voluptatum fastidio ponunt, siminam gloria in inattaminata

cam in inexornato ac prope naufrago corpore.

Claudo hanc petiodum, & audaci verbo, sed voro . Exurge Veritas,& quasi de patientia erumpe.. Annis quibus hic sum viginti in urbe hac magia

non indiligens morum obseruator, nullam inaudisse me vi iginem honesto loco natam, oblitam ebsiti, ut in cuiusquam voluntatem ante matrimonium concesserit. Rarum exemplum; &quod in multis urbibus vix de annua obseruati ne assirmaueris, ego de annis viginti . Neque haec ita tamen accipi velim, quasi in urbe hac tanta,

populique prodigiosa frequentia, nulla pudoris oblitae sint ibi, sed quia Ilae tales ex infima sere plebe:

90쪽

ANT VER PIA. 83 plebe: quae non tam pudicitiae, quam egestatis pertaesae, verecundae inopiae opulentam inuer cundiam praetulerunt; aut diro promissorio maritalis thalami verbo, in alterius viri imperium

concesserunt.

Abiralitas.

LIberalitas omnis aliquid habet diuini. Intuere Canum, terram, reliqua utriusque ambitu cincti, tot arbusta non uno foenore paritura, tot flores non uno silcm salutares,tot herbas non via morbo medicabiles; tot fortuita alimenta terr tanto ciborum di stu, non ad satietatem modo, sed ad delicias enascentia; iam animalia, terrea, aquana, acria; quasi omne clementum tributum

pendat homini: sentes deinde & flumina,anhela aestuantiaque pastua rigantia, ignauestentesque

campos, tamquam sterilestentes matrices, norore secundantia; mutuisque commerciis viam sternentia, quasi his ductoribus singulae Prouinciae, singulorum etiam ab ultimo orbe regnorum opes habeant vernaculas: e quibus quaedam statis diebus horisque incrementa aCcipiunt, patiuntur decrementa, quasi convehendis auehendicque rebus nata. Quid reseram maria, hic to tuosis in oblectationem erroribus ludentia.. ibi

relabentia, ac vestigia in se sua Brbentia: sed &toto deuehentia dorse, non iam rotiora, sed lim L a gentia