Caroli ScribanI e Societate Iesu Antuerpia

71쪽

M. CARO LI sCRIBANI docebit, ut non dubitem nostros cum primis O be toto ingeniis componere. Nam ut a Poeticarcxordiar,quis post Horatium, Lyrico clarior ve sit Torrentio; aut dignior monstrari digito pro tereuntium, tamquam alter iam

Ille mearum aliquando Grande dum cotime rerum. ille dum fata sinerent, anima dimidium meae. Osequar limb cur non unus dies utramq- duxit ruinam 3 nam quae haec vita, cum partem huius animae& meliorem Parca rapuerit, anima dimia dians unamZquamquam quid queror raptum,qui Iam Daedaleo ocior Icaro

Visit gementis littora Bo ori, Syrteissi, Getulas canorin Abs, Hyperboreosi campos. Vmm Colchus, qui dissimulat metum

Marsa cohortis, Dacus, ltimi Norunt Geloni: Mιem teritus

Distit Iber, RIta anti totor.

Absint ergo inani funere naeniae, i diu , turpes ε' puerimonia cum ereptus licet terris, concessusque caelo, monumentum post se reliquerit Belgis,orbique qua patet, om ni aere perenniuS,

A galis mora dum altius. Trans

72쪽

A N T V E R p I A. 61 Transeo ad omniscia scientia magnos;nec in Viam sed in omni litterario circo gladiatores nobiles. Erasmum,& Lipsium,& magnum, quem dixi, Torrentium quis ignorat Z audeo: quis, quibus Componat, no in Uno aliquo genere, sed in omniZQuis Gompium Becanum in sterili secundum materin In magnis magna potuisse quis mirabbtur λ in pingui fecundum enatum germen selo, quis laudabit Θ at inter tesqua&confragosa, sit, tracto campo tenuisse cursum,aut retulisse virentium fructum pratorum, & undique irrigui seli, quantu superbo uateria satis est triumpho

Iam quanta in uno homine historiarum, linguarum me, omniumque quae ubique sunt scienti, rum cognitio Θ quanta in re prope nulla varietasZtamquam si quis in musca, formici aut ape, in ampulla olearia,in orbiculo aut annuli pala docto ingentique ludat volumine. Bene Torrentius magna complexus paucis:

Pristasse artes doctus, Fin MPraedives, alma Palladis insinu Nutritus sertissub antris,

Threicio meditata mali,

Et sacra Mositradita, dum ρiu

Seruas ab alto tamquam Helicen mari, Das melaxmentis,'secundo

Pervolitas madasa curse

73쪽

66 CARO LI sCRIBANI Qui si materiam delegisset calamo parem, quam tus exurgeret, quantumque dedisset portentum litterariumZquam tuam eo admirabilior, quo, uti

dixi in tam leui area, tam areta, tam maligna terra, tam insiteta respondere labori, tantam erexerit molem: Vt non immerito quotquot amant litteras , obstupeant unum hominem in tam arenti colle, tam exsuccido ac ardoribus cme lublato , tanta protrusisse, frondes, flores, germina: mirenturque quotquot legunt,Vnum nam numerosa arte multiscium, totiugi scientia magnis cum, tot verboru linguarumque ad originem primumque genus ductorum Daedalum. Scio non defuisse qui e litterario puluere admorderent eminus. at quisquis propius inspexerit,ingentem hic videbit clypeum, Palladia formatum incude,

-- num omnia contra

tela inuidentium, orbisus orbes scientiarum implexos. Vt non vereatur aut Camilli iacula,aut Turni rupem - acu per inane tolutam; sed neque aliorum quemquam qui contra statorii. Experiatur qui volet, si non in me in conatibus agro

saccidant labentque genua, si non illum lingua, Calamus,notaeque alibi destituant vires, speret se aliquid posse. Fuerit e quacumque specula bella

74쪽

ANT VER PIA.tor, emittatque quantivis roboris hastam,

Ida motim, humerisiurgunt qua tegminasium si inciderit, atque x iam clylei molitater oras fuerit, fors ma o stringet de corpora Goroph nostri: at stringet tantum;ut nihil reserat

excia Pallantis conatum. Vbi enim omnia speculatus, interminatus fuerit, nihil emittet aliud, quam optare se aliam pugnatori nostro fuisse materiam, tamquam agrum, in quo se virtus cruditioque tanta ostentaret. Plura si ausus, maioraque nouus Lausus imparibus aggresssius fuerit a mis aliud exspect et telum penetrabilius seo; quod quocumque vallatum aggere, quocumque clypeo tectum, peroe omnia ferri terga, ter aeris, perque circumducta septemplicis tauri terga, medium transiuerberet ictu,

Loricia moras pectus terseret. inde

Et urram hostilem moriensluat ore cruento. Iam Philosophos ac Theologos, magna nomina, dignissima no moritura penna, quid reseram3 Henricum a Gandatio, Bassolium, Alliacum, Petrum de Bruxellis,Richelium, Briardum,d 'perum , Driedonem, Adrianum Sextum, P, hium,Cunerum, Rithouium,Iansenium, Lindanum, Ginisium, aliosque innumeros. Scio in varia gente magnos, Thomam, Bona- uenturam,Ariminensem, Loin bardum , Caieta-I et num,

75쪽

68 CARO LI sCRIBANI num,Siluestrum, Antoninum,Senensem ,Italos: De Rubeone,Victoriam,Sotos,MedinaS,Nauar- ros, Toletum, Fonsecana Molinam , Hispanos: Albertum, Argentinam,COnradum,GermanOS: Durandum, Aureolum, Capreolum, a S.Vidi re, Alvernum, Gersi,nem, Voritionem, Brules rum,Sanes csium, uardetium, Gallos DeHales, Mayronem,occamum, tonem, Goddam, De Media illa, Anglos: Scotti & Maiorem, ScotOS. At CX Vnagete tam varios, quam CX una Belgica, nescio an educas. ita ad omnem scietiam copositia natura Belgae . quos inter, nulla, uniuersirn vestris moderatiora ingeniis, reperies. Fateor,qua

dam plus habere caloris, ac qua si ignis ; sed quae modestia aut stiperarent, aut certarent, nulla in hanc diem vidi. Neque hic de ignaua quadam& phlegmaticis adnata , sed de matura & sanguineis ingenita, modica metaucholia temperata , consiliis & imperiis dandis aut accipiendis apta modestia, mihi verba: quam apud vos video. quo vel solo nomine beatam hanc Rempublicam merito dixero. nam ut alij adducant alia, ingens hinc laudum mitior est: quod qui enauia gauerit, nae ille mihi magnus erit, dignusque

quem omnes

-carmine perpetuo celebrare, ω cuius C lut decerptam stomis ponere olivam una mecum Volentes lubentes adlaborent. En

76쪽

A N T v E R P I A. Eruditio, litterarum amor. SCio paucis opus esse ad mentem bonam litteris. ubi tamen hae fuerint,quis spernatΘvia sunt ad Virtutem. non quod semper ducem suum sequatur miles: quanti in medio puluere, imbin supremo, desertis victricibus aquilis plus pedibus crediderunt quam ferroῖdamnabis ducemidamnabis victrices aquilasῖ damna ignauum militem. Idem cogita de litteris. manu ducunt ad Optima,

ad coronas. sequeris 3 nae tu beatus. Contemni,' contempti sideris poenas verere . Est tamen, fateor, Ut ceterarum rerum, ita& litterarum qua dam inimperantia. nec tam vitae,quam scholae, quam vanitati, quam curiositati discimus. Intemperantiam quis probet in umquam illa bona est, etiam in re optima. atque hoc inaer felicitates huius urbis pono: temperat hunc ardorem,& longius manum remouet ab hac urtica. Neque tamen omnino caret litteris . quas cum quidam, alienae semper famae viperae, aut abesse ab hac longius, aut alte hic sepultas inclamcnt, operae pretium fuit illas tangere satis cnim, ac nimis diu etiam, per effusa aemulationum venena, eruditio amoroe litterarum vester maceratus iacuit;

eruenda nunc illa, & d tenebri se delitescentiae recessu, euocanda in lucem: ita Blares radii, per bibulos atomos,inlatentem torrς visceribus aqua I 3 cruen-

77쪽

7O CARO LI sCRIBANI

eruentes, produnt arcanum silentis elementi. facit idem admirator & laudator calamus; quae latebant ingenia, obliuione tamquam saxei montis oppressu sepulta, dum publicat, rodanimat invitam. Ergo detersi, malevolentiae puluere, ori etiam calamisque rubigo submouenda; ut vide mus an tam litterarum inops, tam eruditionis mens fuerit Respublica ha c, ut aut nullos ediderit mater; aut lactauerit nutrix; aut insertos tamquam arbori bonae, de opimo trunco protruserit, Velut germina, flores,frondes, secundae iam matris felicem sobolem; quae non tantum seris,uici nisque daret nepotibus umbram, sed&opulcntaret fructibus. Possem enumerare non Phoenices, qui anno quingentesimo nascantur, sed uno culo plui LmOS. neque tamen omnCS ab eruditione, tamquam botrum a grauida vite , laudem sibi alia quam posteritatique decerpunt. Et quem oblectet par omnium eruditio Θ non est: admirationi paritas. varium sit quod delectet. sic ubi in cam-dem altitudinem tota silua surrexit, nemo miratur arborcm, Cuius superbum verticem lambunt nubes.& sere mediocria, aut in turbam nascentia, plurima sunt: eximia ipSa raritate commendantur. Idem reperies in ingeniis. pauca caput exerunt. & inter haec pauca, multi in urbe hac, felici aut utero, audi ubere illius. neque enim tantum

78쪽

A N T v E R P I A. tum matricem terram, sed & altricem, alteram parentem dicimus: quare virorumque laus,urbis est huius. Enumerare hic sessem,Sonnios, Tom i rentios, Aegidios, Seruilios, Laevineios, Becanos,

Aialas Scheraios, Flemingos, Vivianos , Masios, Del Riones, Grapheos, Onelios, Bochios . qui, quamdiu fuerit ullus honos litteris , quamdiu

steterit,aut Latiae potentia linguae,aut Graecae grati3, cum primis Orbe viris magnis comparabuntur. Non attingam viventes,& in flore adhuc suo luxuriantes: nolo enim hunc campum inuidia grauidum: & possem tamen; hic nobilem

Latialis dictionis purpuram, tamquam Sarra- ebriam succis, multa promittentem, multa dantem: ibi caesuratim succinctam, nec tam fluxu quam rebus dictionem amplam, plusque docentem quam dicentem, ut in qua, thesaurorum more, plus Optim in recessis, quam in stiperficie ostentationis. Hanc talem, paucis multa cohibentem,& pectus Citius quam paginam implentem, videbis in plurimis: quos la rerum copia diuites,Verborum parcos potiuS, quam opuletos, ubere Respublica haec profundit sinu. Possem deinde in omni recensere litteratura magn . possem Euclides mensura fortunatos,Chrysippos numeris faciles, Archimedes radio felices,Vitruuios ad perpendiculum tactos. possem e Rhetorum spatiis vernantes Hortensii , persuadent Tul-

79쪽

72 cARO LI sc RIBANI Tullios, vincentes Demosthenes. possem e re tarum hortis, tamquam ex Alcinoi pometo, Midae roscio, lilia & violas, & rosas, & omnem flo-rcm frondemque nobiliorem, Parnassico muli rum vertici attexere, non minore iure, quam

Saturnum memorat Pherecydes,louem Diod rus, Iunonem Callimachus , Liberum Harpocration, Vario auctos Coronamine; nec inferiore, quam ausi veteres, Ariadnen gemmis, Herculem oleastro, Apollinem lauro, lsidem coronare spica. Et ut fuerit illoru de mendacio erubescenda Coronae origo ; vestrorum de veritate nullam

habet ruboris caussam . quodque supra haec magis etiam mcrito, quisquis est, miretur, in ingenti negotiorum mole, & quam arbitremur inimicam studiis, dum sblam quis credat vos Scaldam potare mercimoniis amicam, reperiet totis labris Tyberim ructantes, ac Quirinali plenos sonte, magna ubique medulla sensitum, rara verborum spuma; idque seu liberam, seu ligatam alternare placeat dictionem. Nolo pluribus. nec si velim, possem tam grandem gemmam tam paruo auro includere. Venient posteri,qui valida oratione, magna haec lammina sacrabunt aeternitati, nullo liuore, rubore nullo comite. Nunc & hic vetat, & infames ex illo latratus;& verecundia multorum, orisque pudicissima teneritudo; quae constantioru vultu

80쪽

A N T V E R p I A. 73 maledicentiae sella, quam laudum mella persem rei. ergo sileo, &silentio magnitudinem testor. addam , & finio ; unam me hanc arbitrari urbem Europa tota,in qua opes &omniscia eruditio pari prope inambulant gradu. Felix Respublica, qua

sortunae munere, qua ingeniorum fecunda ubemtate. Hac enim, raro mortalibus exemplo inenodabili nexu iungit,quae nemo putasset posse, diu tias, & litterarum studium : docetque, in eodem pectore cruditionem & opes stabulare post Contra quam plerique arbitrantur nec lam paupertatem eruditam, sed& doctum aurum reperiri. Et vero paupertas aut opes , nihil addunt adimuntque sci)ntiae: animus est, in quo uno omne studiorum momentum. Neque opibus tenacius semper diues, neque tenuitati suae minus incubat pauper. Vt enim tam molestum comatis, quam caluis, pilos euelli: ita plerisque pauperibus ac linCupletibus euenit; par utrobique tormentum, si quid demas;Vtrisque enim pecunia sua, ingens antenuis,adhqret.neque argumentum eruditae mentis sunt, ut nec bonae, stramenta & nuditas: plerique haec necessitate patiuntur: non malunt, non

elegerunt; carere vellent si possent: ac plus i peopum animo possident, quam qui diuitiis ci

cumfluunt.