장음표시 사용
281쪽
vadere potest , ac corpora omnia attenuari, & in tenuissimum pulverem redigi dicuntur, cum fuerint optime in minores, atque minores partes
Sed cum os saliva continud perfundatur; dum cibus ore conteritur, Sehac illac motu linguae provolvitur necessarib salivae permiscetur . Quae quia dem tunc temporis majori copia in os influit: etenim contractis, disteniatisque vicissm musculis, ovorum motu masticatio absolvitur, vel lugimus, vel deglutimus aliquid , glandulae salivam secernentes , ut & vasa eamdem eructantia comprimuntur, atque ideb saliva copiolior elicitur. Quod leges quadam fit, 2 necessitate mechanica , hoc est ipsius natura rei, ipsa namquct artium structura talis est, ut dum alterae vicissim contenduntur, &distenia untur 3 proximae praemantur , & id, quod ipsis continetur , saliva nempε in nostro casu facillime exprimaturis Quamobrem helluones, & gulones, qui frustatim cibos devorant, dupliciter peccant, primum cibos satis, 2 quantum ore fieri potest , non dispetunt . Secundum non solum sussicienti salivae quantitati cibos nota permiscent, vertam etiam Cum ad profundiores male contriti cibi particu Ias saliva permeare non possit, illae non mutantur , ut aequum est. Ex his autem ciborum confectio, & elaboratio, sive coctio, ut quidam inquiunt, non rarb frustrari solet. Nam Cibus attritus , & comminutus salivaeque permixtus aliud quiddam est, quam si neque in minores partes suis set divisus, neque salivam accepisseid aliud efficere, atque allain profectli potest cibus sic paratus suscipere mutationem. Sic panis coctus , cui aqua superinfunditur , iam aliud quiddam factus est , & alios gignit effectus. - Is, cui aqua non iniicitur, nullam accipit brevi tempore magnam mutationem . Hic cui aqua superinjecta est sua sponte fermentatur, k post breves horas magis, atque magis attenuatur, & vinositatem quandam concipit: ut possimus a pane sic in aquis fermentato spiritus elicere iis similibus, qui
Hac etiam panis aqua perfusi sermentatione tracto temporis acetum habere possumus. At saliua non est aquis segnior , & ignavior, simplicior certe aqua est 3 atque maiorem habet saliva partium compositionem. Et Galeni etiam temporibus noverant nutrices puerorum lichenas saliva sanare, noverant rustici Liunculis, Nonnullisque aliis morbis masticato pane , hoc est salivae permixto, vel ritico, si corpus aegrotans durius esset, ore contrito, hoc est salivae permixto, opem afferre . Quivis etiam experiri potuit panem salivae, Ω tormarino Permia tum non sine operat Pretio de recenti contuta partibus
Falsum autem est , a saliva quae haec praestet, cibum , cui Ipsa saliva confunditur , nihil alterari, nihil immutarii Salivat inquam vi sermentari atque mutari in ore incipit cibus. In omni autem ferin talione motus quidam adest , quo aliis subactis . aliis dissolutis, aliis extrinsecus accedentibus aliqua pro inb sit novae subiasantiae conceptio, quae non est una omnibus. Enim veri, multiplices sunt rerum sermeqtationes in quium aliud , atque aliud , & unum vel plura diversa Disiligod by Corale
282쪽
versa conspiciuntur: scilicet spiritus, tales, olea , metalla , vel aliud quodcunque nunc simplex , nunc aliis immixtum substantiis. Et h:ec quoque omnia multarum sunt specierum , M aliqua quandoque fit in cibis spiritus . aut salis conceptio, quae utilis sit ad conservandam Vitam , quandoque verbalia fit, quae perniciem afferat
Videlico dissert spiritus 1 spiritu . Ω sal a sale , & sorte neque a vinis
variarum uvarum dici potest similes prorsus spiritus elici ; neque spiritus isti omninti aderant in vinis . Igitur plerumque haud satis in dixisse hoc vel illud a spiritu fit, vel a sale , nam haec sunt nomina genera quaedam re rum significantia , in quibus reperire licet res , quae contrarios producunt
Hinc fit , ut nobis saepe numero aptae desint voces, quibus particula rem aliquam fermentationem recte valeamus den*are , & non rath opus litilla veluti digito ollendere , sicuti facimus cum plures homines in plerisque similes , & in pleritque dissimiles eodem nomine dicuntur, si voces non suppetant, quibus aliqua inter unum ,& alterum dissimilitudo significetur,
digito ostendimus, quem ostendere volumus. Ouod autem aliqua nova substantia in iis , quae sermentantur conci piatur , manifestum fit in luccis de recenti ab uva expressis, ex quibus ante eorundem fermentationem nullos habebis ardentes spiritus. Permentatione
igitur aliquid concipitur in succis illis , ex quo postea distillatione spiritus
habere polli S. Sic neque oleum ab amygdalis recentibus exprimitur, oportetque amygdalas ab amore collectas tempore fermentari. Quod multb celerius fit detra His corticibus, ac cum aer immediate amIgdalas tangit. Et tunc quidem
haud dixerim , oleum factum fuisse separabile ab aliis partibus, sed potius multis edoctus experimentis fermentatione fuisse genitum , sive conceptum in amygdalis , quae diutius sermentatae multum quidem praebent olei , sed
rancidum. Terrae quoque, ex quibus semel , atque iterum vulgare nitrum extra Pum fuit, ulteriori multorum mensium fermentarione in loco, quo pluviae non decidant, novum nitrum concipiunt. Et vitriolum ad rubedinem Calcinatum fermentatione apta multa accipit ab aere , quibus pondere crescit , 9 novum vitriolum concipit, sic aliis fermentationibus aliud , atque
Multa equidem , quorum cognitio utilis est, tum diu, tum magis, minusve dilucide explicari possunt de rerum fermentatione, sed peculiarem illa requirunt tractationem , M pro nunc satis alios monuisse videbor , si dixero , ciborum in ventriculo firmentationem, panis fermentationi inplerisque esse similem. Panis autem fieri potest ex sarina multorum seminum , adiectis aquis hujus, vel alterius generis , Ω fermento aliquo non enim unum tantum ad hoc sussicere potest ) ; eritque varius, prout varia sunt haec , ex quibus ille fieri potest , 3e prout varius est quoque illius fiendi modus. Sed de eo Pane nunc nos pauca addemus , qui fit ex sarina triticea cribrata , aquilque Communibus calidis, in quibus aliquid fermenti vulgaris fuerit dissolutum,
permista, δέ in massam redacta, quae subacta prius optime , & justo tem-
283쪽
ore in loco apto detenta postea clibano inditur , Μ coquitur . y Massa haec in loco apto constituta incipit rarefieri , 2 In molem C escere At omnis raresagio fit admissis particulis aliculus novae substantiae inter particulas corporis rarefacti. Quod non fit sine motu . Massie videli cet huius particulae distrahi, k longiori spatio una ab altera removeri de het , ad hoc , ut spatia quaedam inter ipsas relinquantur , quaeiadmissis alias corporibus repleantur, & sic massa turgeat, crescatque in molem, 2 rarefiat. 'Cariettim motus hic videtur esse ab aethere, iubilantia nempe, quae
pervadat, quo aer, M aqua permeare nequeunt, cuius multum repetitur
L aere mimi me rigido, mati panis circumfuso, M a fermenti particulis,
ovibus masta perspersa fuerat. Siquidem si alterutrum ex his delit, ferme nisi m scilicet non sit permis tam massae, delit circumambiens lubstantia aetheia 2 bundans, aut a 'cirsum fusus nimis rigidus sit, rarefactio non sequitur. Ouod si illa sequatur . cum prosundiores etiam massae partes, ad quas aetpermeare nequi rarefiant, Ithereum profecto , & aeris purior pars erit id, tuod eo pet; adit libere , ad quem locum aer ipse permeare nequit.' Concursu igitur , atque lucta aetherea: substantiae , v partIcularum seramenti lenis apitatio , & intestina minutissimarum partium effervet centia. ouae sensu quoque dignosci potest , excitatur in massa, quae propterea ait m atur, vi cremorem facilius ab illa habere possit, nec non etiam rarent. Praeterea haec eadem massa dum sic fuerit satis fermentata , calidior viis
detur ; nam cum his motibus jam alia lacta sit, alio sane modo, ac prius,
3 ensum assiciat necessiim est - ....
Ac si tunc temporis massa in sit ignito clibano coquatur , rarescit ma gis, atque abit in panem, in quo celluIae innumerabiles manifesto observanis tur, quae aere repletae sunt 3 nam ex aethere, cuI aliquid tenue ab aquis, Scfarina acceptum permisceaturs Confit aer - . . .
Verum si illa non coquatur, posteaquam attenuata , Ω rarefacta fuerit, ouantum illis causis fieri potuit, paulatim etiam mole decrescit na ponis re ab ipso primo fermentationis exordio mihi VIdetur diminui ) , & intiisdem, duo teliquum est abit in fermentum limite prorsus vulgari fermento,
m illi inditum fuerat. Quo si quis pro fermento non utatur, demum M temporis ipsa estinguitur in eo sermentI vis, M id, quod remanet, inuintile est ad novam panis confectionem, similisque massae fermentationem. Sic igne . M aliquo , quod accipitur ab aere, ignis concipitur in ligno, oui priusquam fuerit omnino estinctus aptus est ad novam alterius ignis conisceptionem , sive in alio ligno, sive in alia apta materia . Et rationes habeo plurimas, propter quas hanc non dicam novam ignas congregationem, linhaec, ut χ ciborum in ventriis culo confectionem assirmare nolim fieri calido, vel ab acido , vel ab alion uocumque, quod ad sensum aliquem necessario sit referendum, icet sciam ratae sermentantur, vel calida, vel acida , ut dicitur , vel alia percipi posse; nec non etiam ea , quae talia dicuntur percipi , fermentationes quamis
y'' 'V P. .es ae prio, innui, alimentorum consectionem in
venti iculo, in plerisque limitem esse panis fermentationi, estque leva retin
284쪽
menti loco . Cunque pars illa quaedam fuerit humorum , qui Iam apti erant funsionibus corporis animantis , cibum ita fermentat, ac mutat, ut posIte is postea facilius naturam induere similem humoribus, ex quibus saliva secreta fuerat.
Nec aetherea hic Mest substantia , quae , etsi multiplicis generis sit, stnon minus, ac reliqua corpora, mutationes, x alterationes multas , quibus
ad aliud , atque aliud magis, minusvὶ aptus sit, subire possit ue in corporibus
tamen densioribus poros invenit, quibus ad profundiores quoque eorundem partes admittatur. Praeterea respirationibus aeris non exigua ethereae Lubstantiae quantitas liquoribus universi corporis permiscetur, cujus semper aliquid tum salivae, tum aliis liquoribus in venuiculum confluentibus peris mixtum , ciborum consertionem adjuvat.
Enim verbcibus salivae primum permiscetur, ut dictum est , postm dum nonnihil accipit tonsillis, & ii capite , & ab ipsis oculis , estque hoc
ejus generis , cujus aliquid non rard per nares expurgatur. Et ab auribus quoque aliquid descendit in os . Sunt etiam glandulae pleraeque aesophago adjacentes, aliquid tunc praecipue eructantes, Cum cibus in ventriculum protruditur, k illae comprimuntur. Lingua etiam rara mihi, & spongiosa videtur , porosa quoque videturae phagi, 2 ventriculi substantia, cujus interior tunica , quae manifesto in nonnullis animalibus villosa est, x in elegantes areolas distributa, ut possit per exiguos meatus Aliquid in os, vel in selophagis vel ventriculi cavitatem diduci in liquoris, aut saltem halitus forma , quo ciborum conmmo adjuvetur . Siquidem nihil est in universa natura prorsus otiosum, & iners, ac si quid adest, vel juvat, vel nocet iis , quae fiunt, ubi adest : adeb , ut ea ta tum neutra dici possint, quae haud notabiliter, aut juvist, aut nocent. Ipsa etiam ventriculi constructio cibos perficit. Etenim di stentus a ci- his ventriculus , dum fibris ad modum retis sese.decussantibus constringitur, illos semper undi ue arcto amplectitur, atque fovet. Et interior verba triculi tunica manifesto in ove villosa est, in homine verb minus m
Quod etiam ex parte fit a visceribus , 2 intestinis ventriculo proximis, rquae non solum ventriculum comprimunt, verum etiam fovent, ea maxime ratione, quia vasa habent multiplicia , in quibus motus semper aliquis sit, ac si appotita extrinsecus manu super ventriculum 4 concoctio ciborum saepe numero citius , meliusfue peragitur, multo verisimilius est hoc idem fieri ab hepate, liene caeterisque visceribus , A partibus, quibus ventriculus vicinus est. Neque in hoc opere omittenduvi est diaphragma , hoc enim viscus alternis suis motibus stomachum, & totam inferiorem regionem perpetuo agitat, quo cuneta, quae fiunt in ventriculo, k in inferiori regione ex hoc diaphragmatis motu ex parte dependent. Quibus omnibus comminuitur, subigitur. attenuatur. solvitur , rarescit, ac sere in pultem convertitur cibus, ac substantias concipit functioni hus vitae utiles, 2 ex his , ut etiam motu cordis , M substantiarum , per vasa excurrentium , aliisque sermentationibu et, quae in corpore fiunt, lenis quae
285쪽
de pyloro , sive de tam accurato ianitore assirmantur ζ' Alimentum autem , quod dum ventriculus constringitur , paulatim, atque paulatim ad intestina propellitur , vix dilapsum e pyloro in primum intestinum hile, k succo pancreatico persunditur , Habent succi isti ductus
Proprios, qui , ut pleiumque in unum coeunt ad intestina patulum . Verum aliquando alter cum altero non communicat, k uterque proprio ore, ad duodenum patulo liquores, quos advehunt, deponunt. Omitto autem ea , quae rarius observantur in animantibus, quae vim sermonis mei non minuunt.
- Qui quidem liquores sunt ex genere eorum, qub facile tum inter sese, eum praeterlabenti per intestina alimento permisceri possint, non inquam sunt, ut mercurius, & aqua, quae analogiam non habentiqua confundi simul,& permisceri possint.
Cumque sint diversae naturae, agitatio quaedam fit, dum confunduntur, 'δe lenis partium eorumdem effervescentia , qua impossibila prorsus est , alimentum non alterari, non confici. 2 ulterius perfici. Etenim hoc opus fit continuti ab ipso vitae principio ad mortem usque, ut proinde non in perniciem , sed in animantis utilitatem cedere censen
Ponamus heae comatum hominem minime haedi coma , statim ausim assirmare, quod iuvetur. Coma autem multitudo est capillorum . Capillus igitur si non nocet, prodest . Ouod satis norunt illi, qui ex sola comae nurulum detrimentum afferentis recisione, in morbos non leves inciderunt.
Is inquam , qui ad mensem , vel ad annum , ut non dicam ad centum annos, cum continua interim facta fuerit bilis, 2 succi pancreatici in aliis mentum ipsius Perfusio , provectus est, nou solum minime laesus ab illa, sed etiam juvatus est , Ω a multis morbis est liberatus , quos fuisset passus, si bilis, vel succus pancreaticus, vel uterque liquor defecissent, non minus , ac
aegrotat ablata coma is, cui coma non nocebat. Praeterea Omnes, quos sciam, cognoVerunt, bilem esse magnarum viis
rium , 2 igni illam assimilarunt non Pauci scriptores . Quam recte nunc non quaerori sed ultro concedendum puto , magnam esse bilioli liquoris em-caciam . Quibus addam libenter, bilem non 'uidem libere . non arbitratu alicujus intelligentiae, sed naturae necessitate semper, M ubique id omne esti-cero, quod potest emcete . Id velim explicent, qui eontrarium sentiunt, ut cibus, qui vix elain
psus a ventriculo tam efficaci liquore perspergitur, non alteretur , non im mutetur , ac si multum alteratur, k quam maxime mutatur , & haec altera
tio, & immutatio non noceat, ut bilis vile tantum sit excrementum , A non potius utilis liquor, & ad vitam necessarius. Liquor autem pancreaticus saepe fere limpidus est , v quibusdam palatum , Ω nares acriter percellit, aliis videtur salivosus, aliis subacidus, Mausterus, aliis insipidus, aut saltem nulla aciditate donatus. Qui omnes forint. vera dicunt, vel quia idem liquor non est in omnibus animantibus eius dem naturae, & alius est in cane , allus in bove , alius in homine, vel quia non est omninh simillis in eodem animante, diversis tamen tempo ibus , vel In pluribus aut canibus, aut bobus, aut hominibus , ut mirum non lit, si di verit mode sensus assiciat, & ab hoc animali collectus videatur subacidus, ab Lia - alio
286쪽
alio vero animali videatur salivolus, vel alius. Uel demum hoc idem eo tingit, quia hominibus organa senius non sunt similia, & una , eademque res aliis sensum excitat aciditatis, aliis verb alium sensum produciti Sed utcumque res ista se habeat,& etiam si succus pancreaticus pura esset aqua similis illi, qua utimur in potibus, ex concursu tamen ejus, & bilis in alimentum, quod per duodenum fertur , existimo alimentum alterari, & immutari , utiliter quidem, si haec fuerint secundum hominis naturam, ita minus, morbos fieri. Elapsus scilicet e ventriculo cibus: in duodeno, non solum bile, 2 sue. to pancreatico diluitur, v liquidior fit; verum etiam, modo haec nullo viistio laborent, leni eorundem enervescentia attenuatur, & utilior eius pars fiemagis separabilis ab inutili. Nec non novi aliquid ab his concipitur.
Sed illud quaeri potest, an alii quoque liquores , per alios canales diducti
In cavitatem intellinorum instillentur 1 . . . Mihi sane verisimile videtur, ab aliis glandulis mesenterii , Se venitis inferioris alios ductus ad intestina derivari, liquorem aliquem in eorum cavitatem eructantes. Et mucositas illa qua intrinsecus intestina levia sunt. lubrica, non quidem videtur descendere e Ventriculo , Se intestinorum tuis nicis adhaerere, sed potius videtur ab ipsa intestinorum subitantia per poros,& meatus hucusque incognitos eructari, ὀc internam superficiem intestinorum oblinire. Praeterea qui alvum habent adstrictam, quam supposito solvunt, exporiuntur humiditatem , sive mavis dicere mucositatem ab ultimo intestino exprimi, Sc inultum verisimile videtur , a superioribus intestiuis motu Proprio eorundem , Se motu septi transversi per poros minime notos aliquid limite exprimi in eorumdem cavitatem , cumque cutis vapores, & sudores etiam saepe sundat copiolissime, non video , cur ab intestinis, Se vapores, gequid sudori simile in eorumdem cavitatem non pollit instillari . Λc sacile mihi persuadeo , passim , Se per intervalla e vasis maxime iis, quae propria sunt glandularum in os, in fauces . in aces phagum , M stoma chum, in ventriculum , M in intestina , & quidem Passim per tutam eorum longitudinem aliquit influere, x e converso esse vasa . esse porulos, & meatus in membranis , reliquisque partibus tum OIlas tum insophagi, tum venistriculi, tum intestinosum , quibus ex iis, quae ore assumuntur ,& paulatim Per tam longam viam descendunt ad rectum , aliquid , quod magis usui esse possit admittatur , & in circulum cum aliis humoribus corporis feratur, Amagis, ac magis perficiatur . Reliquum verb ex his, quod usui esse non potuit , tandem ala extremo intestino foras extruditur.
Et in his rerum quaedam circulatio adesse Videtur eorum, quae e vasis in cavitates praedictas defluunt, δe eorum, quae ab iis , quae in multatibus his continentur, in vasa admittuntur. Haec autem , quae a ventriculo , Sc intestinis auferuntur , maiori copia esse debent, quam ea sint, quae advehuntur . Et res simili modo procedit,
in puero adhuc non excluso, qui plus suscipit a placenta, A a membranis matris utero adhaerentibus , quam sit id , quod per arterias umbili tesin placentam advehitur: alias neque crescere, neque nutriri posset puer. Caeterum cum argumentia concludatur meminanas omnes poros hab
287쪽
' re , quibus aliquid in vasa corporis admittatur 3 in intestinis hoe ipsum oculis probari potest . Non quiae intestina , ὀe mesenterium , e quo illa pendent,
'innumerabilem habeant sanguiferarum venarum numerum ν quas chylum deferre ad hepar crediderunt prisci recentiores verb ostenderunt, ea idem sanguinem referre per arterias ad mesenterium, Se intestina delatum: verum uia innumerabiles fere a mesenterio ad intestina maxime tenuia , Venae lateae protenduntur, quae candicante liquore turgidae reperiuntur in cane
exempli gratia post tres, quatuorve horas a largiori pastu dissecta : Et aliua de labi eum succum istum habere nequiverunt, quam ab intestinis . Qέα imb dissecta ieiuna animante absconduntur oculis venae illae lacteae, A viis fum effugiunt: deficiente scilicet in ipsis candida substantia , qua turgent, A visui manifestae fiunt. Λc licet semper habeant limpidum quemdam liquorem , quem suscipiunt a vasis lymphaticis , hic tamen , & in minori copia est, δε eo non satis turgent haec vala , nec non etiam lympha minus conspicua est, quam Ia Reus chylus. Nolim autem ex his, quae de vias Iacteis, sive chyliseris comperta sunt, aliquem sibi persuasum habere, sanguiferas venas me senterii, Se i testinorum nihil prorsus arripero . nihil prorsus admittere ex his, quae per intestina labuntur , id enim est omninb inverisimile . Ac alios invisibiles poros esse nedum in intestinis , sed in memhranis omnibus, quibus aliquid admitti possit, mihi facile, ut supra monui, probatum est ex mortuo ani mantis corio , cui utcumque aquam aspergas , illam imbibit, illa turgidior, dc gravior est , quod ab Hippocrate etiam notatum fuit.
Cum optima ciborum consectio ex iis fiat, quae superius memorata
sunt, continget, eamdem frustrari his iisdem mutatis, aut deficientibus , aut exuberantibus , quo Vel continget omnino non mutari cibos, Sepotus , quod rarius accidit, Sc tunc crediderim animal pene mortuum, vel lente, M tarde nimis in alimentum aptum converti , vel mutari quidem , 3e alterari breviori, vel longiori tempore, sed in substantiam, alendo, 3e restaurando corpori ineptam , aut minus aptam, quaeve molestias , Sc imo
Sic marraritae, quae solvuntur a nonnullis liquoribus, ab aquis ex. gr. puris minime solvuntur . Λc dicimus , aquas ignavas esse, M inertes ad huiusmodi opus 3 quoniam aquarum particulae, licet motum quemdam h heant intellinum , ut quilibet alius liquor 3 attamen Propter incongruenistiam figurarum margaritas penetrare, M vincula, quibus margaritarum partes neminivr, solvere minime possunt. Item ex concursu aquarum simplicium in margaritas, Ie ex substantiis aethereis, quae in aere reperiuntur ob eamdem incongruentiam figurarum nulla excitatur ebullitio, k effetvescentia , qua margaritae comminui
rossint: laeus , si in aceti spiritum margaritae injiciantur , vel si in aquasordeum , vel frumentum, vel gummi arabicum , vel sal, aut aliquod aliud ex his conjiciantur tunc enim tum ebullitio, & eiservescentia, tum
288쪽
set mentatio saepe excitabitur ex his tribus, aqua nempe , frumento, ge paristiculis , quae ab aere hahentur , vel spiritu aceri , maιgaritis, & iisdem particulis ab aere acceptis fervor excitabitur in margaritarum selutione. Neque ipsa profeFlo lima chalybea apta est omne corpus rodere, ted aliud quidem ab alio in pulverem comminuitur. Haec eadem, quae margaritas solvunt, A ea , quibus panis sermenta. tur , aut cibus conficitur, aliquand6 minus sunt e acta , quam opus sit, atque ided fit quidem istutio, aut panis, 2 ciborum fermentatio, sed lente nimis , 3e interirn fieri potest . ut haec corrumpantur , vel crudiores succi in venas admittantur, qui postea morbos Progignant. 'Atque, ut omne, quod fit, veluti domus, aut arbor, multiplex. Ainfinitis modis varium ede potetis se idcircb ad aliud, atque aliud magis, aut minus aptum: ita ea, quae in ventriculo reperiuntur , sive liquores ii ne in ipsum e vasis , & poris confluentes, sive extrinsecus admisia, ut cibus , Se potus infinitas suscipere possunt mutationes ad vitae sun mones magis , aut minus idoneas, δc nonnunquam ad conservandam, de ad reparandam
Quae utcumque fiant, necessum est , ut aliquId adsit, ex quo fieri possint. Nam si nihil prorsus sit in ventriculo, ex eo, quod non est, nihil
Irorsus fiet, δc homo peribit. Ea verb, quae utcun que in ventriculo con ituuntur , tum quantitate, tum qualitate peccare Possunt. Neque omnia aequali facilitate in utile alimentum convertuntur, aut in substantiam abeunt noxiam, bc quaedam sunt, quae alicui homini sint tamquam venena , aliis non item, & alia , quae licet venena non sint, multis tamen hominibus sa Ie saepius noceant, ut cibus non masticatus, aquae palustres . fungi nonnuui, non inquam rem mi, sed ex media natura, anguillae , & mugil in lacuishus altus, δε quibusdam potius , quam aliis temporibus. Sanguis taurinus de recenti eductus, & bibitus . Se alia multa , ex quibus homo, aut perit, aut male nutritur, aut in morbos incidit, etiam ii prius liquores necessarii ad ciborum utilem transmutationem sine culpa fuerint. Sed nihilo minus haec contingere possunt absque errore tum in quanis litate , tum in qualitate ciborum , verum aeris vitio , quod multiplex sa ne , atque multiplex esse potest , vel salivae sive defcctu , sive superabum dantia , sive alio vitio , quod multiplex esse potest, peccantis, ut etiam doseFiu, δε vitio bilis, 3e aliorum liquorum ad hoc opus concurrentium , vel diaphragmatis , & cordis motu alteratis, & ab animi affectibus, ut ab ira, maestitia, aliisque similibus , quibus ea mutantur ,& non solum inquantitate , sed multiplicibus plane modis variant, quae necessaria sunt ad . optimam cibi , et una confectionem ,& elaborationem, tum distributionem,&in aliti substantiam transmutationem. . . Caeterum cum aliae ex his causis extrinsecae dici possint, aliae intrInsecae . de his praecipue agemus in sequentibus , quae non ab extrinsecis causis , ut est aer, aut ab aliquo eryore, & vitio in his , quae assumuntur, fiunt, sed a causis dependent intrinsecis. Sed praemisso titulo, ut causae huiusmodi cognoscantur, ut distinguaniatur, mon omittemuS eXFOnere , quae consequantur . abstinentiam ab omni
cibo , de potu . & quae immodicam tepletionem consequantur, & ut ebriis,
289쪽
& iis , qui malis fungis, anguillis, mugilibusque lacus vescuntur , & iis , qui sanguine potati sunt taurino opem a nerre Valeamus. Et erunt haec pollinta veluti exempla, quibus alii quoque juvari polsint. μ
CAusae, ex quibus aliquid fit, recto usu Logicae minime contentiosae
distinguuntur, 3e cognoscuntur . Logicam hanc tradidi brevillime iudissertatione quadam , δι consistit in scientia, qua cum nascimur primarum notionum , sive communitatum , ut appellat Galenus lib. I. meth. d. sive dignitatum , ut inquit Λristoteles in Metaphisacis . de in recto mentis usu , ea dijudicando, Se deducendo tum ex dignitatibus, tum ex iis, quae quoquo modo sentiuntur, quae necessarib consequantur. Hanc eandem Logicam paucissimis verbis expressit Hippocrates proc mio libri de ineina Medicit Primo, aut ilia, aut dissmilia, principio a maximis , ὸ facillimis , a quibuscunque,quomodocunque cognitis . Secundb , sua re videre, contingere, atque audire licet. Tertib , qua item oculis, ta Gn, auribus, odoratu, gustasu, mente sentiuntur. Quarib, quae item omniabus , quibus eognoscimus intelligi possunt. Quibus verbis iure merito Galeno visus est Hippocrates totius medicinae institutionem tradidi ste. Eorum autem, quae sentiuntur , aliud genus comprehendit ea , quae ab Ipsemet aegrotante tum sanitatis tempore , tum dum male habet, Se aegrotat , aliud, quod ea comprehendit, quae ab adstantibus, & a Medico in hoc praecipuE homine, quem prae manibus habet, Observentur, δε se aliuntur, δι quae ad hunc pertinent hominem non modo morbi tempore verum etiam dum sanus esset, δe integer viveret, comparando enim altera alteris, facilius de morbi natura , Se de remedio , ac curandi ratione dijudicatur. Et haec quidem in alias , atque alias subdividuntur species. Ac licet multo, ut plurimum ratiocinio opus lit ad diti dicandum de rerum natura ex iis, quae sentiuntur , attamen si ab uno , eodemque non mutato aliter assiciatur sensus noster, certi ex eo sumus de aliqua mutatio. ne in organis sensus 3 at si nihil in org nis mutatum sit, v aliter assiciamur ab aliquo , certi sumus de aliqua mutatione in sensibili objecto , a quo aliter movemus:ut si quis nullam expertus in organis suis mutationem k vino , quo dulce sentiebat, sentiat amarum, vel acidum, vel aliud ἔ certo certiosamrmare poterit, vinum esse mutatum, δc non esse amplius ad eos omnes usus, ad quos prius quam mutaretur , aptum erat, δe aliquid ab eo fieri , quod prius fieri non poterat. Et impossibile est aliquid mutatum jam esse, ut aliud videatur, Si aliter sensum aflsciat, Sc prorsus omnes alias vires non mutatas servare, quas prius habebat. Id enim, quod sensus movet, alia multa emcere potest, ac si ad unum ex his facta mutatione, magis , aut munus potens sit, ad reliqua omnia nequaquam easdem , ac prius vires habe.bit: ut solis lumen movet oculos, Se manus hominis 3 movet plantas, Se aquas , δε multa alia 3 quod si languidius moveat oculos ob Interpositas nubes , alio etiam modo movebit tum manus, tum plantas, tum alia quaeis
290쪽
Ex iis autem quae de vino diximus, facile insertur oportere reperita modum , quo vinum restituatur ad Priorem statum, sit ab illo in omnibus similes velimus effectus vel si modus , aut ratio , qua id fiat, non constet, facile deducitur oportere hoc vinum, quod malam suscepit mutationem abis
Si quis igitus male concoquar, & alium percipiat in ore ex saliva sapo-xhm , puta acidum , la Ilum . Vel amarum , aut copiosior, aut parcior , aut Iiquidior, aut crassior , aut spumosa nimis, aut alia sibi videatur saliva , indicio haec esse ponunt ex salivae mutatione, quam restituere , Ω corrigeru oporteat, malam sibi fieri ciborum confectionem , vel hanc ipsam ab illa eadem esse causa , qua saliva mutata est . Item si aliae fuerint, ac in integro statu sensationes, 2 apparentiae qua cunque , ut e Sempli gratia eorum , quae excernuntur, ex his quidnam mutatori sit, ex quo aliud, aut aliud fiat, investigare poterimus.
At si novi nihil in his observetur, verum post certas horas ab assumpto cibo, vel potu Ventriculum quis experiatur solito turgidiorem, spiritus habeat difficultatem, vel aliqua alia molestia assiciatur, quam prius minismi patiebatur, conjicere poterit aliquid sibi fieri a cibo , potuve . vel quia haec haud rite mutenturo Vel quia tumor , vulcus, aut impedimentum aliquod adsit in ventriculo , vel circa ventriculum , quo etiam si cibus recte conficiatur , diverso tamen modo sensum assici necessum sit, & molestum
. Sic alia multa observari possunt, quibus aliud , atque aliud dignoscere, M aliud ab alio distinguere valeamus. Verum ne quis facile ab his decipiatur, nequaquam ex unica tantum observatione conjicere debet quid nam sit illud, quo hedimur, aut quid facto potissimum opus sit, sed ex multis: imb ex omnibus, quae visu, gustatu , auditu , naribus, & ut nihil omittam . quae tactu sentiuntur, Iementa cognoscuntur , ut inquit Hippocrates . Nam saepe ex unica , eadem que causa ellectus nascuntur aequi Voci in significatione, Ω facile is, qui non considerat omnia , in decepi lones, & in errores trahitur . Ut ex vermibus
sive in ventriculo, sive in intestinis, sive in hepate, vel in alia parte aliquid fieri potest, quo nihil minus significetur, quam vermes. Aliquando tamen neque hoc ipsum satis est , omnia notasse , Ω obseri asse , quae ab homine notari, & observari possunt. Multa enim sunt mannarum virium, quae non movent sensus hominis, nisi post iam factum ma- um , & multa sunt, quae sine ulla praeeunte notabili molestia remedium anserunt dolorum omnium; mortem scilicet. Et prosectb nullo sane indicio traecognoscere possumus, an liquor aliquis Vires easdem habeat, quas haia et viperae venenum. Nullo indicio, nulla ratione praecognoscere possu-inus, an ferrum aliquod magnetis vires habeat, 2 aliud serrum ad se alli cete possit, nisi periculo laeto de hoc ipso magnetico serri esseelu . Quinetiam frequentissime, cum non lateant effectus, causa latet, li modus, atque ratio , qua illi fiunt, sunt in obscuris: ut manifestum eli in his etiam, grae in serro , magnetis vi imbuto observantur , cum rationum vix hypo
est aliqua tentare possimus di inationem . . . .
Atque id quidem in medicina saepissime contingere animadversum sui