Paradoxorum medicinæ libri tres, in quibus sane multa à nemine hactenus prodita, Arabum ætatisque nostræ medicorum errata non tantùm indicantur, sed & probatissimorum autorum scriptis, firmissimísque rationibus ac argumentis confutantur, D. Leonardo

291쪽

, ARADOXORUM MEDICINAE Guleni euacuandi intentio: nam dato corpora es imbe. cilliora, t eas uacuationes siemel ferre non quea tamen licebit partiri in his, ut antea docuimus, euacuationem donec puperuacuu uniuersium extraxerimus Porro quo modo no negligenda utilitas alterius brac ii uenase misequetur,cum obsecuram admodu'non nisipost temporis interuallum apparentem dicat Galenus' Nes etiam

ea uenaefectione quae ab eodest lateresecurior est,quo scilicet timor sit ne uitiosius sanguis de affecto laterem alterii traducatur. Et qui pecurior esse positi, cum id qμρ uehementius urget hoc passo negligatur, er plus ad a se fectum locum dolore remanete confluat' Sed haec ad Mainardi argumenta confutanda si Dciat quae certe hodie a seipso confutata esse nihil dubito. Brachelii objecti nes quas Agricola produxit non opus habent ut refellatur,quado in nostra aduersus tanc apologia idipsum

i Partem seu diminuentem materiam, euacu tionem, minorationem hodie barbaro voca ....is. bulo nominant, concoctioni humorum, nisi turgeant non esse praemittendam,contra multorum hodie medicinam exercentium sentςntiam.

CAPUT V. Mnibus in confesso est qui nosi, a tempestate scribentium medicorum libros medendi rationem praescriberes lege runt, in locis quamplurimis, imὸ numquam non ubi euacuationis mentio sit, se minoratione in principio morboru adhibita ab illu

292쪽

LIBER sECUNDUs. Iasνerba fieri, putantibus hanc in quovis morbo evacuatione indigente commode adhiberi posse. Quantum autem decepti sint,quisiquefacile deprehendet,qui ucteru,Η0pocratis praesertim ,sicripta paulo diligentius excusserit. Na is unus errore huncuulgo recepta satis extisdit, dii I .aphor. 22.it cribit:πάπυναφα λακω μ-κLνειρμη obm, μη δεε ώλρχῆσιν,ουν μου ροῆτα. δὲ

πολλα ουκ ὀ γα.quod est: Concocta medicarι π movere, non cruda oportet, neque in principiis, modo non iturgeant, plurima uero non turgent. Si igitur humores crudi,qui in aliqua corporis partes aismi, nullo penitus passo movevdisiun consequitur nec eosdem parca Mi is uacuatione educi licere,neque enim citra motum ante iae runde minoratioseripotest.Manifesti Simultaq, miuo' filiotiem lorationi ante cococtione non esse locii. Testis eius rei exi- cu uo ba

293쪽

κα ν μου id est:si in eodem homine, in laso compore singuis bonus exiguus sit, crudi humores plurimi,

huic necfinguis mittendus,nec alui delemo,aut exercitatio,aut omnino motus,aut balneum aῆbneudv. Quirpe incisi uena bonum saneuinem omittit, malu uero qui in primis maxime uenis circa iecur, π quod mel ent rium uocat colligitur,in totum attrahit corpus. Deiectio autem in talibus tormina π rosiones creat, animiq; δε-

σεις γιον . hoc est: Qui in parte certa corporis Disiunt

294쪽

LIBER sECUNDUS. Iagfuntsucci,hos antea quam concoquatur, nullo alio auxi-xio mouere, neque medicamentis tentari oportet tunc ροnim naturam ipsam habemus euacuationi adminiculantem: uidetursiquidem Nipsa post coctiones humores I

cernere, σβuperuacua expellere, quo in tempore sunt iudicationes. His accedit, quod medicamentum materia diminuens imbecilli admodum sit,atqueadeo crudis humoribus ac copiosis existentibus praeualere non possit, alias enim a debiliori in fortius feret actio, quod naturae: possibile est deque illos latum moliet,nec educit, ita ut necessario magna totius corporis turbatio sequatur. Proinde consultissimum est iuxta Hippocratis ac Galeni consilium non solum non diminuere crudos adhuc humores existentes,sed ne mouere quidem. Quod sitamen turgeant humores, licet illos quidem circa principia e cuare, nondum etiam concoctis: ροαν ο λέγον l

gere autem humores dicuntur, dum motu uehementiore correpti, ab una parte in aliam transfluunt infestantque ac dolore aspiciunt tim ad morbi initia hominem, tumbantque ac quiescere non permittunt. Verblim aut e,tur-ge Hippocrates ab animalibus quae ad coitu properant, transtulit, quum naturali concupissentia moueantur ad seminis genitalis excretionem. Quando igitur in toto corpore similis huic fuerit naturae impetus ad excretionem. superstastutum, uel non in toto corpore, saltem in partibus principalioribus, tale quid consueuit Hippocrates

295쪽

PARADOXORVM MEDICINAE per uerbu turgere lanificare. Tales itaque humores'-tim euacuare,quum mouentur,transfluuntque, non erapectata aliqua concoctione, pedit.Proinde ut in longis morbis, Galeno teste comment.2 . primi apbor.semper oportet ex aure cossionem, ita in acutis, cum turgent,

etiam ab initio possumuSuti medicamentis puetantibus. Hinc Hippocrates ait: ei δῶσι οἱέσι - σιν ολιγωκις, nod --φα μαχι lκσι H μα. id est: In acutis morbis raro, er in principiis, medicinis purgatibus uti oportet. Ob id quil humorum de una patrie in altum trans aeus non η diraro accida plerunquς aurem hi per uniuersum morbi tempus uno tantister loco quoad concom tandem soluantur resideant,praestatillos non tantum non minuere, sed ne mouere quidem d non οἰ- nec coquantur. Sed obluctatur hoc loco Montum, atque x menta euacuationem quae morbi materiam minuit, non tutam restatur tibus Hia, humoribus aute concoctionem ex Hippocra

lis G Galeni stententia adhiberi posse probare nititur. Primum autem ad id euincendum,aphoriou . ecuu-Π; visera daesectioins produci ubi Hippocrates itu inquit: Quum au Dein morbi inchoant, si quid mouendum uidetur,moue. Quaev dit μη 'tentia quia ostendere uelit Montuus non uideo, neque enim quicquam nostrae aduersatur sientcntiae: f

temur enim aperte circa morborum initia mouendu fhesi quid mouendum uidetur. Tum axiem mouere licet ante concoctione quum morbi inchoant,quumque humores turgent Proιnde iis uerbis,Si quid mouendum ui- . . , detur,dilucide Hippocrates insinuat,non in quovis mosebo circa principia esse euacuandumsed tunc quando humores instabiles sunt,sede una parte in aliam transimunt. ξt nisibancparticulam adiecisset, Gr simpliciter pronAnciasset,

296쪽

res, sibi ipsi pugnantia scripsit et, quandoqaidem pauid

ante cruda non esse mouenda dιxerat . Galenum deinde offert, qui in iam citati aphorasini enarratione ita inter caetera Acribis: Circa initia illorum morborum,sn quibus steratur aegrotum conuatiturum, tentandum maiora afferre remedia : de quibus Hippocrates dixit: si quid uidetur mouendum, moue.Sunt autem haec Maxime, venae

sectio, nonnunquam uero σ purgatio, quom nihil oportet morbo iam consistente adhibere: ut enim in libro de crisibus manifestauimus, coctiones tunc maxime sunt. Vt igitur hae citius eueniant,meliin est circa principia Guacuare,quo minorem iamfacta materiam,facilius possit natura concoquere. Quibus utique Galeni uerbis probare conatur,licere ante coctionem materiam morbi minorem facere, quasi ηos simpliciter negaremus nunquam ante coemonem diminuere materiam cuacuatione uti l cere, quu tamen fateamur interdum licere,quando filicet morbus ualde acutus fuerit,ac humores turget. Nam ut A. apbor. IO .ait Hippocrates, cpo Wχκθ En ia τη-

gi τι διουτέοισι, κακορ- quod est: Medicari in ualde acutis,si materia turget, eadem die oportet. Tardare nim in tali5us malu est.Statim itaque in iis facieta eu cuatio,antequa uidelicet robur corporis di seruatur, uel febris caliditus augeatur,aut ad aliquod membrum principale,hi qui per corpus uagantur humores decumbunt. Quid multa' Galenum non de iis morbis in quibus crudi admodum humores,inque loco Disiun locutum esse,im de colligi potest,quod uenaesectionis π purgationis meminit, quorum remediorlim ne*trum, uisupra etiam ex Galeni

297쪽

pΑRADOXORUM MEDICINAE Caleni tu Lbro de tuenda ualetudinessententia diximus morbis praedissis adhiberi potes. Locutus itaque e si

acutis morbis, quibus uessaesectio peculiare est remedisi, ut quarto de ui sus ratione tu morbis acutis I 6. te natur Hippocrates, dicens: Id' δε οἱεα - α cpλεζογ-

mens uideatur morbus, s aegrotus aetates rea rota

que illi aderit. De acutis autem locutum esse morbis inde etiam manifestum' quod ait , Nonnunquam uero CT purgatio: neque enim semper purgatio accommodum in morbis acutis remedium esἶ, ut Hippocrates etiam in a-phor mis indicat, dicens: In acutis assenibus raro, σin principiis medicinis purgantibus uti oportet, σ hoc cum praemeditatione faciendum. Cum igitur fateamμr, diminuente materiam vacuatione in acutis morbis, in quibuS humores turgent, uti posse medicum, nihil planehum dictu Ga enisentetia nobis aduersaripotest. Vacuationem autem diminuentem materiam eam intelligu, quae tantum humorum molem educere potest, ut humo res posthac turgere desinant. Quod si enim talis fuerit quae parum aut nihil plane educat, quum maiorem in humoribus turbationem excitet, consultius erit penitus illam negligere, quam magno aegri detrimento adhibere. Reliqua quae producit nihil opus habent ut confutentur, nihil enim nobis pugnant. Optassem igitur ualidiora a tulisse Montuum argumenta, quibus luam roborare opinionem ac stabilem facereputauit.

298쪽

Non esse aetate etiam consistentes tam sanos quam aegros,ut multi hodie medicorum fac re consueuerunt, immodicis medicamelis purgatoriis excarnificandos, multo minus infantes. CAP. VI.

E mo est qui nesciat,medicora hodie quo, Jrundum tantam esse insicitiam,ut in qu a uis morbo deiectoria medicamenta comi mode σ citra noxa exhiberi posse Gi- 'viret. Quinetiam e sique illorum proceor temeritas,ulsiquis'iam bona adhuc etiam ualetudine utens uel seu ime saltem in uictu deliquerit, mox huic deuora in pharmac um adhibeant. Neque quouis tempore aliud in ore habent illi, carnifices uerius qliam medici,nisi hoc unum,purgatione opus habes, qua iun re hoc remedio quibushibet morbis fluccurri queat, non animaduertentes quanta sit noxa,quae ex crebra medicamenti sumptione subsequisolet. Quare diligenter admodum cunedum ne integra adhuc ualetudin praeditis temere pharmaca exhibeamus. Hippocrate enim 2.aphor. 36.tesse,οἰ υγι- ως 'α σωμα. m. o. Tho

γωδεες. quod est: Qui bene se habent corpore, di φι-

culterferunt medicationes. QRum enim medicamentum

purgans, proprium quidem attrabere humorem appetat, velflauum sicilicet bilem , uel atram, aut pituitum, aut aquosvin superfluitatem, illis uero non praestentibus,' s. guinem

299쪽

pARADOXORUM MEDICINArsanguinem cossiquet, ac carnes, ut ex ipsisproprium a Lirabat humorem necesse est. Sed obiiciet bissciolus quispiam dicens: Fateor quide bene habentes nonfutilem dicamentis esse purgandos, uerum cum indies in corpore multu superssacaneorum fiat generatio, expedit re bra alui siubductione illa euacuare,nesi plus aequo redundauerint morbum procreent. Cui ita restonsum uolo:N3 opus esse ob eam quae quotidie in corpore aceruatursem

permitatem crebra purgatione,sed se icit ut singulis

diebus collectam, exercitiis expurgemus, interia etiam per balneas,aliosique euacuationis modos educamus. Te

300쪽

toc est: In siccitatibus superuacaneae humiditates disic utiuntur . Per imbres autem intra corpus collectae purr

fiunt, nisi quis singulis diebuS congregatas exercitiis expurget. Quae enim fit per balnera euacuatio modica estis solueuferme quae circa cutem sunt evacuat. Quae autem in profundo per carnem, oe' partes solidiores distersae sunt superfuitates, baud si ficienter per balnea exacuantur. Neque tamen ea qliae sit per purgantia medicamentasperuacaneorum uacuatio, idonea est,nam ualde indigentibus, oe' ex longis interuallis utilis est. Eomu ro quae quotidie generatur in corpore superuacaneoruin euacuatio, minor est quam ut exigat purgatis medicameti operationem. Quod si uero quispiam uoluerit bis mense, aut si Asaltem ea uti, ueritus ne si peruncave. rAm ista' multitudo aggregetur, praeter id quod noccbit, corpora etiam in malum confiuetudinem trabit. Quid oro his vcr ne ruti si bis apertius est ' ita enim hodie medica utrum 'eruersam cet. medendi rationem damnant,ut nemo sit qui illos non toto coelo aberrare uideat. Neque enim,ut solent,quibusiuis temere γ' quocunque tempore purgantia medicamenta es exhibenda monentsed indigentibus tantum, π α longis interuallis. Qua ergo ratione ste tuebantur qui k- uiculam ob causem, quam uel uictus recta ratione uinc re qaeas, mox deuorandum medicamentum propinant' Quo denique piso ab errorest uindicabunt,qui noηρ- Errat qu. mel aut bis,quod tamen Galenus reprehendi sed quavis Diio c. . hebdomoda catapotia deglutienda iis qui integra adbVc iafruuntur ualetudine exhibent ' Multo itaque consultius erit ut hoc potius conentur,quo uitiosorum humorum is peruacaneorums multorum generationem recta uictus

rati one aliique modis prohibeant, quam ut semper tot R. immodicis