Ioannis Bodini... Methodus ad facilem historiarum cognitionem

171쪽

uter sanguinis & humoris copiam quibus ita mens obluitur ut vix unquam emergat dea quae sub sensum cadunt, id est ad artes de opifi

cia tractanda , sponte. lavri coeperunt. hinc a Septentrionibus ea quae mechanica dicuntur, belli tormenia , furiosae artes, typographia, . quaeque pertine uadinetallicam disciplina nar. quam ita tractauit Georgius Agricola, homo: Germanus , ut Aristoteles ac Plinius in eo genere nihil intellexisse videantur . nec mixti videri debet si Germanosa Britannos acciret ω-lent Itali Sc Hispani, quod coelesti quodamunere occultas terrae Venas inuenire . M inuentas aperire norunt.ildeni quoque alumniMa tis militarem disciplina antea semper, de numequoque incredibili studio colunt , arma tra- etant, montes aequant, aquas derivant, seq,t- tos venationibus, agri culturae,pecuariet,aut sis artibus, quae opera moliunturὐdare consueue- ' xunt, ut illorum in genium in manu positum esse videatur: quod satis indi catonan egenus l. supellectilis & instrumentorum , quae ab illi Stam artificiose, xam atrabrefiunt, ut ea caetera Iopuli mirenturi: imitari non. possint. atque ia fortasse voluit Plato, cum d,ceret Martem de Vulcanum artes reperisse. quod si Astrologisthabeda fides est qui Martem natiuitatis prin- .cipem habent, aut milites sunt,aut opities fvitura. Ad mediae regionis homines,neque ad oc- neqReo-

172쪽

pisciis ita dediti sunt ut Septetrionales, sed ad res agendas omnium aptissimi. nam si quis omnia historicorum scripta collegerit, iudicabit ab eiusmodi homiuibus primum profecta esse

instituta leges,mores, atque optimam Rei public modexandae rationem; tum etiam merca

turam, gubernatoriam, oratoriam, dialacticam,imperatoriam denique disciplinam. ha- rum autem disciplinarum magistri esse feruntur Iupiter ac Mercurius:& qui Ioue aut Mese. Curium, aut Vuumque originis dominum ha- bet ad haec suapte natura ferri dicitur & quidem constat ex historiarum lectione, in Asia, Graecia, Gyria, Italia,Gallia, Germania superrore, quae Polum inter&Aequatorem; a qua--dragesimo ad quinquagesimum gradum intem iacent, maxima imperia semper floruisse; & ab EIis regionibus summos imperatores, optimos legumlatores,aequissimos iudices,prudentes Iurisconsultos , disertos oratores, sagaces mercatores, clarissimos denique histriones de fabularum actorex ortum habuisse. nulli ab infrica, multo minus a Scythia iurisconsulti. nulli oratores, rari poetae, pauciores historici. paucissimi qui copiosam & Vberem exerceant

mercaturam qualem itali,Graeci, Hispani, Asiatici. haec igitur eum historia conferamus, verectius de re tota iudicara possit quaeritur Galanus nollos unquana a Scythia plillosophos Praetex inaaiarursim, innumerabiles a Graecia

173쪽

Io KN. B DI NIL suxisse scribit quoq; Iulianus Aug. ubi de Gal-

Iis agit, quorum naturam usu diuturno cognitam & plane compertam habebat Ces tas nee philosophiae, nec disciplinis mathe atici ν o pera dare: sed in Dialecticis tere ac Rhetoricis

Pera acquiescere : hinc Iuvenalis :

alia causidicos domi r cunda ν quin illa ipsa religio qua utebantur planii facit Deum Mercuriit, inquit Caesar, Galli mxime colunt et huius plurima sunt simulacra hanc inuentorem artium ferunt: hunc ad qustus pecuniae, mercaturasque habere Vim mximam arbitranturi has igitur historias expe-xientia diuturna comprobauit:neque enim usequam terrarum plures causidici, nusquam cuuilis scientia maiore studio colituro occultari

vero scientiae ac mathematicae disciplina: va de frigent. Contra vero Australes, quod assidue contemplantur propter insitum atrae bilis humorem; seipsos a rebus agendis sponte sim- ducunt, ac desertissimas litudines quaerunt. Conte plationis autem ac med stationis quPretiosa mors ab Hebraeis & Academicis appella tu r)ea Vis est, ut ingenium acuat,& homi nem ab homine seiungat : quod cum adeptus

est,no modo rerum naturalium arcana videt,

sed etia pernicibus alis in caenum purgata ni te fertur, rerumque diuinarum scjentia reple-cux: post a Deo immortali sub Jatus.. o a duas &

174쪽

duas&admirabiles igitaris hominibus reuelar. quare mirum iideri non debet ex historiarum lectione, ab illis regionibus summos philo 'G, mathematicos,prophetas,omn es deniq;reb iones in Orbem terrarum ,velut ab uber' i rimo tante fluxisse. non quod alibi quoque di- mina mens hominem coelesti spiritu afflare nolit: quod dictu nefas est, cum vigeat ubiq; Deus.zon aliter ac Iolis splendor : sed quemadmodu idem splendor in aqua limpidissima sessimagis ostendat. quam in turbida: ita quoq; d

in asin purgata mente clarius elucet, quam . in ea quae deorsum vergens cootagione corporis afficitur, ac perturbationibus secum diis dentibus implicatur. quibus enim sanguinis α humoris copia maior, ille sese dissicilius in hac terrestri labe seiungunt, ut non immer t. . siccas ataimas sapientes appellarit Heraclitus. ridiculum est enim ac minime philosopho di- . onuio, quod H. Cardantishominem sapientio . limum este ait, quod sit humidissimus & calia dissimus: cum bestias ipsas quo sunt frigidiores: ut Ar:stoteles scribit libro secundoDe partibus animantium, eo prudentiores esse videa- mus. argumento sit prudentissimus elephas, cuius sanguinem omnium frigidissi naum esse Plinius auctor est. Quae cum ita sint, facile est ad iudicandum, an vera sint, quae de religione

175쪽

mitras; sunt,inquit,in urbe Fella templa sopi

senta, quorum maximum miliaIii unius amillum, unamque & triginta portas habet: Iam pades vero non gentas diu noctuque ardentes.

Credibille quoque est id quod Alualesius in

Abyssinorum ni storia tradit de inaudita mα--gnitudine templorum: de multitudine infinita monachorum, qui non modo in locis deserti sed etiam in pagis, in circulis,in foro,in caltris versantur: ex quibus etiam exercitus saepe cinscribuntur: cum principes ipsi hoc vitae gontas equuntur. Rex autem qui Negus α Ioahari Bessit,id est gemma pretiosissin a vocatur,qua di pontificem aSeret, non aliter quam ornatu

civestitu ponti iacio praeeuntibus pontificibus,& religionis insignia prae se ferentibus iter εα- cit. ieiunia vero totius populi Plane is credibi- lia narrat, si quis ea cum nostris compararit: si tamen iudicium ad historiam adhibeas, valde. credibilia iudicabis. multi enim vitam lente cruda vel holeribus aqua Pura coctis, & plane insipidis sine pane sustentant. alii circulos rex-xeos quasi cingulum nuda cute gestant. plexi

que ieiuniorum tempore,id est,aum tertia Darte, nocte, insomnes ducunt. quidam collo tenus in aqua dormiunt: non desunt qui stant aholas x x IIII caelum constanter intuentuWomn s statis diebus verberum ac flaFellorum ereb :s ictibus se lacerant: qui Vero in resi-gionem vul minimum peccant, aut qui U-

176쪽

gneam crucem osculari dedignantur cvti sunt nonnulli flammis ulceribus comburuntur postremo. quod ad Rempublicam tuendam debeatam vitam plurimum pxodest,res aduersas aeque ac pro speras ab unius praepotentis Dei

voluntate fluere arbitrantur. At in rebus a-

feodis,& Republica gubernanda quam inepti

ui,ex eo planum fit, quod apud eos, qui deliquerunt,non prius verberari desinunt, quam mulctam verberantis arbitrio solitant. Princeps autem iudicum, qui veluti Cancellarius maxi aquaeque moderatur, saepe iussu regis verberibus caedituri homicida propinquis interfecti cruci adus traditur. Omnia vero iudicia sine ullis actis, aci scriptura conficiuntur. debitores, nisi soluendo fuerint, creditoribus iaseruirutem addicunturi nulla stipendia militiabus danhur, nulli commeatus, sed hordeum quisque, aut quid simile ferre tenetur. nulla sunt urbes, nulla castra, nulla propugnacula

populus in pagis, princeps in ten toriis huc in lac vagatur tametsi pretio sissimani siveIleet Iem, & thesauros habet infinito&. nulIus papyri usus sed rationes publicarpellibus consignatur: quae arguunt eiusmodi homines rebus a-Sendis, parum idoneos esse. Minus etiam Scythae, qui omnia vi & armis seruilem in modii. ac belluarum more exequuntur z ve de veteribus Germanis Tacitus scribit: Nihil magi traius publico aut priuatim gerit sine armis; cui

177쪽

noemus Germanus, S Munii eius his quo in temporibus his verbis subscribun t; Iniurias illatas raro iure, sed ferro & rapinis ulciscun- , tur, nec praedari erubescunt. quid est autem iniquius aut magis barbaru , quam quod Cla- se si fieri soleti si quis furti suspectus sito eca- , tur, deinde quaestio habetur3 hue more Hun n is S Gothis acceptum serunt. Ab illis etiam duelli leget profectie. neq; enim de omnibus iniustitiae generibus vllum turpius aut maius esse potest, quam ut imbecillus ac tenuis accepta iniuria sit infamia dignus, nasi cum aduersa xio , quantumcuque viribus praestet, arn .is decertarit, ac vitam pcriculis obiecerit. nam istaxatione Scy thar fi cu belluis , quae robore pra sat, conferantur, iure infames sint. Sed natura sic comparatum est, v t Scythae, qui minimum. Tationis,plurimum roboris habent , sum mam omnium,uirtutum in bellica laude coλst' tuant: Australes in pietate ac religione medri VC- xo in prudentia. ac tametsi omnes m*disi Oh - . Ribus Rempublicam tuentur, nihilominus tamen alii viribus, alii metu diuino; reliPHI gibus ac iudiciis magis tuntur.Itaque mirum

videri con debet, si Calipharum, seu Pontificum liloaeliticar religionis tanta fuit maiestas, .ut non modo legum ac religionum , veru meziam imperii S armoram , omniumque posses.sionum , labellatis deniq; & seruitutis; postrC- vit.: ac necis ius in omnes haberent. sed ab

178쪽

. aer inpexioTu a Scytharum progenieS, ac Mameluch i genere Circassii, primi d e sciue- edt, eosque de veteri possessione deturbariit. Miuitasse illud est, quod a Poetis iactaturiis- turtum ab Ioue de imperio deturbitum, id est

icti osos ac sapietes homines primis tempO 'libus i. tiae fruende causa reges esse creatOS. sed cuna si a pietate homines in officio contI--rere leposse arbitraretur, neque tame id Pr stare possent, cum scilicet pleriq; nec metu dia . uiro, ne ulla religione ducerentur, pruden-riores accepta potestate Rempublicam rege-

D temPlaetioni operam dare, plebs militiam, agriculi ram&opificia tractare coepit; ex qu

fa ctrum est, ut sapientes precibus & monitiS; prudentes ire perio ac iustii, robusti viribus Mi occurioneRempublicam tuerentur. nam his ius parobus..decretis inquam, edictis & executioneRespublica continetur. monentPOn'ruices ac saprentes o iubent magistratus: exe-

'duntur ministri. sic Anaxagoras Periclem, , to Dionem, SocratesNicoclem, Plutarchus IVR'anum. Po ybius Scipione, atque omnino gi Persas, Brachmana: Indos, Mante Gre Pontifices Romanos salutaxibus sapientiae. P0 eptis. aut quacunque religione informa- δ qui tamen ad res agendas inepti erant, Iliato aapientissimus Accepta ciui te, S CD ijdcommiserat. planum fecit. Itide A i risto- '

179쪽

ristoteles Anaxasoram sapientissimum vini prudentia caruiue scribit: etenim se ipsi ii sanae ac inopia prae negirgentia rei familiaris in terire past is est, id quod Theodoro Gaetae in extrema senectute contigit. Itaque Philo Mo sena magnis laudibus commendat, quod unus omnium mortalium fortissimus imperator prudelissimus legisIator, ac diuinissimus propheta extiterit. Quod igitur de una ciuitate, idem quoque de mundana Republica indicandam relinquitur, ut distributis populoru muneribus, Australium sapientia , Scytharum xo bur, mediorum prudentia quodammodo pro pria sit. id quod etiam in animae partibus vide

re est. etenim mens ipsa monet, ratio iubet. sensus autem veluti satellites ad exequendum adhibentur . & in triplici animae facultate , animali, vitali de naturali; una quidem a cerebro motum & sensum: altera spiritum a corde v talem : tertia ab hepate vegetationem. neque enim melius, opinor,insita pi,pulo cuique na

rura intelligi potest, nec de historia quaque iudicium certius ac verius fierr , quam si micro- Cosmus hic cum magno homine, id est, cum mundo conferaturi quod igitur Plato in sua idem nos in mundana Republica faciemus sed Paulo aliter quam ille soluit enitiis p es cu stodes impertum esse , quos, in cerebro quasi Palladem in arce collocauit. in quo videtur Sa turnia

180쪽

M retrio Dus M Is et o R. Icivox ab omnibus laudata , sed a paucis intellecta; Aut roges phil sorbari, aut philosophos

regnare. at philosophia, id est, rerum pulcerrimarum perpetua contemplatio,Vt omnes Academici volunt, nihil habet cum negotiis militaribus aut civilibus commune. militibus autem arma tribuens, in corde stationem dedit,

quod illic irascendi vis posita sit. postremo agricolas de opifices in hepate,ut res necessarias re alimenta Reipublicae suppeditent. sed sine magna perturbatione fieri non possunt, ut suo loco dicemus. nunc illud tantum quod ad mundanam Rempublicam, & populorum na turam spectat, videam us:ac si sieri potest; hunc

mundum velut hominem congruenti situ constituamus. Nam in eo quoque scriptores a seipsis plurimum discrepant. Homerus, A-xistoteles, Plato, Galenus, Pythagoras, Aue xoes mundi hujus, quem Animal vocant, de trum latusan ortu posuere; sinistrum m occa A; Plinus & Varro contra statuunt; in ortu la Da,in occasu dextra , ex *eterum Latinorum more. Sinistra, inquit Varro, in templis ab o-xiente,dextra ab occasu. templa vocat caeli regiones ab auguribus lituo diuisas. sic Muha- metici precantur. Augures tamen adortum se Monuertebant ut Livius libro primo scribit. Augur dextras ad Meridiem partes , laeuas ad MPm Itrionem .cui sane congruere videtur Da

tars Psalmus L X X XIX. vers. XI 1 I. mae