Ioannis Bodini... Methodus ad facilem historiarum cognitionem

191쪽

illi clara: hit calorem metuit, ille frigus: hic laetus, ille tristiti hic sociabilis , ille solitarius: hic audax,ille timidus:hic vinosus,ille solarius: hie sui & alieni negligens, ille circumspeetiis S ceremoniis deditus inic rustice arrogans, ille animo elatus:hic prodigus, ille parcus: hic minime salax, ille salacissimus. hic sordidus , ille nitidus hic simplex, ille versu tus: hic miles, ille sacerdos chic opi sex,ille philosephus:hic manibus utitur , ille mente : hic terrae venas, ille caelestes inquirit. si igitur Poeni pertinaces, ut Plutarchus 1cribit, quid Scytha: docuimus Vrrosque crudeles ac perfidos esse cum in vitia Iabuntur, sed cotrarias attulimus caulas . quod si vitia sunt extremorum, consequens est, ut si pertinax Australis, Scytha leuis sit, in termedius constans. certe barbari, & qui minus habent rationis, ad be uarum similitudinem propius accedunt, quae ut facile irrit nur, ita facile pla-- cantur, & paulo momento huc illuc sine ratione seruntur. Coo similiter pueri ac seminaramicitias contrahunt ac deponunt, homines consilii participes non item : &in hominum genere, quo quisque plus ingenio Valet,eo mi nus ad amicitias, vel odia, vel opinionum nouitatem trahi solet , eo tamen pertractus aegre diuellitur. ac mihi propius intuenti, Austra-Ies intermedii,& Scythar senum,uirorum α dolescentium mores & humores habere quod in modo videntur. quod versu antiquo per

commode significatur;

192쪽

Vox fenum, iuuenum facta oe con- ulta seirorum. Senes appello, qui nondum decrepiti sunt. scythae quidem humidi calidi, adolescentium in modum: Australes frigidi, sicci, quod senibus

congruit: qui mediam aetatem attigerunt, temperiem optimam consequuntur. iam vero si

Hristoteli credimus ad Theodecten scribenti, adolescentes cupiditatibus & imΘ-He intemperanter laborant, quod hepatis & vulgi proprium esse docuimus, subiicit Aristoteles: ἐυ- μεταβαλM A, em ἀμυροι π61 -ς hmΘυμώος, sσφοδ mθυμῆM , υχμ δι παυονυμ, id est cum sint leues ac mutabiles, eos repente fastidium ac desiderium capit nouarum cupiditatum & paulo post: Repentinae voluntates, nec tamen diuturnae: ambitiosi, audaces, iracundi, faceti, prodigi, non improbi; sed ἐυηρεω, ac simplices, , P ετ ρε ξηραίνω πιλας πινηοίαις, id quod ignorantiae tribuit, non virtuti,

lad etiam, inquit, Valde creduli, & inani spe

pascuntur. senes contra.qui vero mediam Mais rem tenent omnia sunt mediocriter consecuti. sed haec fusius apud Aristotelem. atque haec ibus populorum generibus non moderatio

ne congruunt , veru metiam exemplis. nam

Germani inferiores qui aut Scythae sunt, aut cyctaru proxii ni,eius leuitati, quam in Gallis

accusant,

193쪽

accusant, maxima semper indicia praebuerunt de veteribus sic Tacitus;Gens,inquitanon astuta, nec callida: aperit enim secreta pectoris Ecetia ioci. ergo detecta omnium mens postera die re tractantur, &salua utriusque temporis ratio est. deliberant dum filagere nesciunt, costituunt du errare non possunt. haec ille. sed cuScythicae leuitatis infinita exempla, nullii ta men maius est, aur in quo magis elucere constatia debeat, qu im in religione semel probata. Ostrogothi,& Vuisigothi sedibus ab Attilla

pulsi petieriit a Valente ut agros permitteret, seque leges imperii ac religionemChristianam suscepturos.quod cum impetrassent, Valentem perfidia incredibili oppresserunt,& Vivum cre marunt. Gothi cum in Italiam venissent,repe te Christianam religione, mox Arrialia si ceperunt. Grontandri,qui proxime ad polum accedunt, ingenio mobiles, inquit Munsterus, facile Christianam religionem probarunt, postea ad idololatria relapsi fuerunt. Turcae Scyth sum genu ,cum primum issiam inuaserunt,-rabica religionem statim probarunt. Tartas

nullo coge te, Christianam, mox Arabicam acceperiit. Normanni etiamnum rudes ac bax-xi, tametsi magnam GalIi partem subegissent, nihilominus statim repudiata gentili religione, Christianam probarunt. Istandii vexo incocidolatrae, mox etiam Christiani fiunt arbitrio peregrinorum,Vt Zieglerus ac Munsterin

194쪽

. tradunt. , Boliemi & Saxones Romanos ritus

primi deseruerunt. quam sapienter non disputo,neque est huius loci. tametsi enim viros graues inprimis & eruditos habuerunt, qui capi- Ies Pontificum fraudes detexexunt: ii tamen

proposito con filio, ac re diu multumq; delibe- rata, rem omnium dissicillimam susceperunt. sed de plebeis loquor o agricolis, qui repentQin eorum sententiam re non intellecta conuo- Larunt. n statim Saxonia tota, Balticae urbeS,

Dania, Noruegia, Suecta Gothornm,& qui a Sueci, Gothis originem traxerunt, Helvetii, mox etiam Britannia dc scotia defecerunt .diuxestitit Germania superior,qtiae minus Septentrionalis est, nec dum plane ritus veteres improbauit, Gallia multo dissicilius. & quidem -Sleidanus, qui ex alioru ratione Gallicam accusat leuitatem confitetur se nouem annoS, quibus in Gallia vixit,crudelissimas Gallorum ustiones spectasse, quas annos quadraginta miserrime intulimus ac pertulimus: alteri quid et, quod religione ducti, seu obsequium Deo Pr stare arbitrarentur: alteri quod unius Dei cui, tum omnibus deliciis, opibus, honoribus, vi-

tae denique anteferrenta nullae ustiones in Gese mania factae memorantur, praeterquam Caesaris Leon is natione Bauari. Italia vero a Veteri

vpiniose aegre diuelli potest. ac si Germani ita Sticepta religione constanter acquievissent, musco iacibus resiluos in suam seu venti amu perm

195쪽

pertraxissent. sed paulo momento huc illuc di- lstracti, infinitam opinionum varietatem susceperunt. neque enim Hum tantum, vel Maselini; sed mox etiam Anabaptistarum, Leidani,

Zuinglii, Carlostadii, Oliandri, Nesiphas,

Dauidis Stancari, Adamatarum,Vualdensium, Interim istarum, & aliorum pene innumerabilium sectas stabinde combiberunt. At Austr les, Asiatici & Afri, non nisi miraculis, & quidem caelestibus aut armorum vi, a religione suscepta defecerunt. Atq; haec admirabilis constantia, non in viris modo, sed etiam in seminis ac pueris regem Antiochum prope ad insania perduxit, cum pueros septem Hebraeos omni suppliciorum genere crudelissime torqueret, nec tamen emcere posset ut suillam carne gustarent. quin etiam mater ipsa, filios ad morte pulcerrimam ultro inuitabat.& certe gens illa nullis unquam praemiis aut poenis a sua secta

potuit auocari, & sola toto terrarum orbe dis- fusa , suam regionem ante annos ter mille susceptam, acerrime tuetur. Ipse vero Multa medes, cum suam disciplinam nee miraculis potuisset,nec oratione persiuadere,ad arma co-

uersus,& libertate servis proposita , summa vi perfecit, quod nulla ratione potuisset. Quemadmodum igitur Angli de sua fortuna que 'xuntur, quod cum viribus, ut est apud Cominium, se peri ores sint Gallis , consilio tamenionge inferioxes: Itali vero Gallos ac Germa' , m

196쪽

nos veluti barbaros, VtCardanus scribit, facillime in fraudem impellunt : rursus Itali Graetorum,Graeci Cretensium, hi Aegyptiorum ac Icenorum calliditatem insectantur : ita quoq;

Eebrari & Aegyptii Graecos, Itali Gallos, Galli

scianos leues esse queruntur. Fgo Vero ficetissimo,esse in hominum dictis & tastis, ut in istasoninibus, auream quandam mediocri uum,quae constantia dicitur quaeque intex levitatem& pertinaciam medium tuetur: nec 'entibus unquam laudata est in una senten- ex tua permansio ; sed ut in nauigando tempestati obsequi artis est, etiamsi porrum te rete nequeas, tum vero gubernaculum ad O- em caeli faciem torquere ac saepius velificationem mutare, summae prudentiae tu dicatur.

scin rebus humanis diuinas excipio)quae Va ija: in t ac sui dissimiles, sententiam mutarebor estum putat sapientiae magister; Tantum ipsit,in Republica contende, quantum pro tae tuis ciuibus postis. quivero suas opiniones, eo pertinaciter desendunt, ut reuelli, turpe; ci nefas esse putent: aut qui de vita, quam de P posita susceptaque opinione decedere ma-L t, ii neque sibi Rint, neque suis ciuibus uti- ira, perniciem Reipublicae afferre solent itas e iri omnium opinione sapietissimi, Plato, 'ophon , magistratibηs Reipublicae causa nitiri permittunt. Cum igitur haec vitia sint - ζ iura cuique genti quodammodo insita;

197쪽

prius est historia moribus & natura cuiusque populi iudicanda, quam maledictis utendumst neque enim laudabilis est Australium sobri lita,nec ebrietas Scytharum quam illi .lant'γ xe accusant,admodum vituperanda cum Au

strales propter caloris inopiam, cibo ac potustatim obruantur: Scythae vero si velint, seκο-- hibere non facile possint, cum urgeantur ab inxeriori calore, & ingenii viribus deseratur, sed Australiurri mollis victus magis vituperandus est,quam Scytharum sordes in conuiuiis , quae rarum admodum differebant a pastu bestia xu: Tacitus de veteribas Germanis; Sine apparatu, inquit,ac sine blandimetis expellunt fame.& paulo post; in omni domo nudi ac sordidi,

in hos artus, in haec membra quae miramur, ex. crescunt inter eadem pecora, in eadem .domo

degunt. Scythae Vero ubi fames ingruit, equo-1tim secta vena sub auriculis sanguinem iugul& carnibus equoru epulantur, ut de TamexIaxis exercitu proditum est. At inustrales mundi sunt ac nitidi, nec sordes ferre possunt, idque facile intellifixui ex illis, quibus utuntur Iav cris ac balneis, nona an tu in secris, sed etiam in priuatis rebus. neque solum ex veteribus ae Xenophonte, veru metiam ex Alpharesio planum sit,quorum alter apud Persas quoquomodo spuere turpe: alter apud AbyssinOS, ves mu orem vel sputum excrdare in templis, pro insani flagitio haberi scribit: Athenaeus vexo

198쪽

salicorum & Aegyptiorum delicias incredibiles tradit: in quo genere cum Marcus An to - nius nobilis decocto a Cleopatra facile vincereturi Romanos Velut ineptos ac barbaros, seque ipsum irrisit. omitto Persariana praenita lege tributa, iis qui nouas voluptates imientia lant, ut scribit Theophrastus. eade est in gesta& actione morum elegantia : suaves etiam co- centus & Lydios modos fidibus consectantur. Scythae suauitatem orationis ac veneres dicendi respuunt: ut ex eorum sermocie & literis sine vocalib. asperrime collisis intelligitur, nee diam modum ferre possunt: sed vocis aspexitatem affectant, ut scribit Tacitus, barrituq3 accendiit animos fracto murmure obiectis ad . Os scutis, quo vox plenior & grauior intumescat. tubas & tympana libenter audiunt, fides negligunt. Amant etiam Scythae mirum in Diodum societates, & coetus laominu inter ipsos: hinc Nomades a veteribus disti,&iis quoquo temporibus Hordae, Ut Tartari vocant, cuin unita multitudine vagantur in agris. Australas solitudinem quaerunt, de in siluis delitescere, quam in luce populi versari malunt. Mediar regionis homines describere nihil opus est, si

quisextrema perceperit; ex iis enim media facile in telligun tur, verbi gratia . Scythar Phrygio modo saepius utuntur, Australes Lydio, Metti Dorio quidem ferociores fiunt;& Martem.

199쪽

etiam molliores reddit. Dorius naturae congruens, motus animorum ad virtutem & honestatem dirigit. hic igitur a Platone laudatur,ab Aristotele in libris de Republica vehementer probatur, &suscepta religione Christianorum a Latinis tanto studio susceptus, ut cautum sit, nequis alio modo quam Dorio in sacris Vteretur. at Lacedaemonii tibia, Cretenses cithara utebantur in bellis: non ad colit be-dam iram, ut Thucydides & Plutarchus scripserunt: est enim iudicio Platonis & Aristotct- Iis, utiliter hominibus ad ultioneris tributar sed cum nulli sint Cretensibus& Lacedaemoniis Australiores in Europa, suae naturet inseruiebat Atque hoc uniuersum dena oribus populorum ex ipsa natura Septentrionis, Austri, mediaequQ. regionis dicta sint. De ortu vero Soccasu in Iocis planis & aequalibus de his enim agimus)iudicare dissicile est: cum reuera nihil oriatur, nihil occidat: sed in locis inaequalibus magnum utriusq: discrimen esse, non modo medici sed etiam rustici &architecti maximis argu mentis deprehenderunt. Vt ager Taurinus orietatis est, quod Alpes ad occasum positos habet, Palaestinus occidentalis, quod Hermon Ze Libanum spectat ab ortu tametsi sol in AEquatore citius oritur Palaestinis quam Taurinis, hora fere ac dimidia: at cum lux oriens malescam & crassam aeris obscuritatem modorato calore perpurgat,essicit regionem multo teperatio-

200쪽

peratiorem. cum autem maximis ardoribus

flagrat sol, id est post meridiem, orientali regioni occidit . & oritur occidentali et hinc magnum discrimen inter Allobroges & Taurinos qui sunt in eadem latitudine ac longitudine caeli. hoc quidem rationi congruit ed in locis aequalibus certa ratio nulla videtur cur Galatia minoris Asiae, ab Italiae Campania differat, cum in eadem latitudine sint. est tamen He -

braeorum, Graecorum , & Latinorum summo cosensu, quem experientia diuturna comprobariit, temperatior ac melior situs orien iis,

quam obitus. hinc Ezechiel de electis Acies ad orientem conuersas adora se scribit, & Iesio asiustitiam ab oriente profici sci. item alius 3 Respice ad orientem, & intuere laetitiam a Deo tibi venientem. his ego testibus libenter utor, eoque libentius quod intelligo rerum naturalium ac diuinarum verissimos interpretes fuisse in ter Latinos Plinius libro I. scribit, obseruatione diuturna compertum esse, pestem abortu ad occasum ferri: quod in Gallia Narbonensi animaduerti: visi contra fiat, id quod aecidit anno Christi M. D. L V II. pestem ubique grassaturam ominentur. Ammianus inter Graecos testatum reliquit, Seleucia direpta,& aperto templi adyto quodam Chaldaeorum arcanis coclusio, labem exiluisse in curabiliu mor nim,qui Marci ac Veri temporibus, ab ipsis

Persa: Husidibus, adusque Rhenum de Gallias