장음표시 사용
201쪽
cuncta contagione ac multitudine morientIo foedarunt; non multo post ab Aethiopia versus septentriones pestis uniuersum pene terra-xum orbem populata dicitur: huius quidem perspicua ratio est, cum Austex humidas Sephentrionis rogiones amauit. calore putredin αaugente. est igitur causa proxima in ventorum varietate polita. nam venti ab Austro spirantes
calidi humidi; a Septentrione frigidi sicci . sed
quia venti a cardinibus & decumanis spirantes leniter flare consueuerunt: non efficiun v iulam aeris varietatem, quam qui alaterib. ovi untur : quia cum sol a cardinibus Iongitame sit, exhalationes vehementes commouem nequit: in decumanis velo calor solis violentior ventum excidat,sed eius vim cohib*t. quataxatio facit, ut vere ac autumno, ventorum vis
multo maior sit,quam hyeme ac aestate: omni autem vehementissimi sunt Africus & Corus;
deinde his oppositi Vulturnus & Aquilo Corus quidem frigidus &humidissimus; Vultu nus calidus siccissimus 3 Africus humidus calidus; Aquilo siccus frigidus. a cardinib,frigidi L simi&calidisiimi percipi ux. duo stant in decumanis temperacissimi;ab occasu recto Fauonius, sed leuissime ac raro spirat, nec sere nisi sile oceidete: subsolanus ab ortu valde salutaxis,&aliquanto vehementior Fauonio, prae-tim cum sol ab A equatore discessit.Causa vero remotior dc occulta cffr oriens locus occiden
202쪽
te melior sit, cum nihil proprie oriatur & occidat,plane molatet. sed quae consequuntur e semones perspicuae sunt & admirabiles.termidas autem orientis regionis mihi videtur esse, ut antea dixi an insulis Molucarum, obitus vero in insulis Hesperidum. est enim pars orbis V niuersi dii nidia. nam Meridiani harum insula-
rim CLXXX.gradibus a se inuicem absunt .re stat altera pars orbis in qua sita est America,infinito maris spacio ab utroque termino diuisa,
Vt orient: S dc occidentis rationem habere videatur. Omitto quam multa magi de natura daemonum Vtriusque regionis 4isputant. ea tantum nunc attingo,quae sub sensum cadunt.
pana grauissimi Graecorum ac doctissimi viri, Aristoteles inquam, Hippocrates , Galenus, Ctesias, ubique confirmant proposi iis exemplis omnia pulcriora ac meliora in Asia quam in Luropa nasci. ac tametsi propter ignoraS regionum latitudines saepe labuntur, nihilomi-
VS tamen iis nostra aetate plane cognitis com
tertum est, in eodem caeli tractu populosti doccasum positi sunt , corporis viribus pge praestare,ori en tales i n gen io. n a m Cel taeidnumerabiles saepe copias in Italiam, Graecia, Asiam duxerunt: Itali vero non prius in GaIli m penetrare ausi sunt quam imperium adsimmum perduxissent,&quidem Colare duce,
203쪽
eas gentes domuisset, quartim impetus Roma, ni sustinere vjx possent; lacessere non auderet. I At Itali Graecos ita subegerunt,ut nullas acce- Jperi ostensiones. Graeci vero qui suis armis intimos Asilae recessiis aperuertit, vix unquam in Italiam, praeterquam PFrrho rege Venex ut, qui tamen Victus ruga turpi salutem sibi quaesiit: non aliter quam Xerxes qui tantas copias in Graeciam duxerat, ut flumina pene exsicca lentur,nihilominus tamen a paucissimis c xα- eis fractus est, & maximo cum suo dedecoxoere pulsus. itaque Cato Muraenae.Caesar Pompeii
manibus obiiciebat ea bella quae in Asia gemerant, contra mulierculas gesta fuisse.hinc illud Iuliani Augusti: Celtae & Germani audaces: Giaeci ac Romani tum bellicosi, tum urbani r Eoyptii magis industrii & sagaces, quamuis imbelles ac molles: Syri cum alacritate & facialitate animi ad disciplinas apti. idem iri paulo post; Quid commemorem quam cupidi libertatis & seruitutis impatientes sint Gernuini, quam tractabiles ει quieti Syri, Persae, Parthi, ac deniq; populi omnes adortum & Austrum positi 3 haec ille in libris aduersus Christianos rvbi vim ortus &occasus aperte. demonstrat. Tacitus vero scribit, Batavos qui ad occasuria extrema Germaniae tenent, omnium serocissimos Rc virtute praecipuos fuisse , quod Pluta .chus in Mario cosirmat. magnitudine quidem
Aλααὶant,ut Omnes qui loca pallustria S frigida
204쪽
incolant ita quoque bellicosissimi totius Gal- Iiae putantur, qui magis occidui sunt: quod Caesar ipse primum animaduertit; optimi generis
homines inquit,ex Aquitanis & Ruthenis, o- mnium autem Europae populoru mari me oc- cidui Britanni &Hispanistrenuissimi sunt. Habet igitur occasus cum Septentrione, ortus csi Austro magnam affinitatem; quod non solum videre est in animantium naturis, verum etiam in stirpibus, lapidibus ac metallis. fama est aurum opetimum ac gemmas pretiosissimas ad. Otium & meridiem nasci, caetera vero metalla optima versus Occasum & Septentrionem. quoa quidem Cardanus, cum eX aliorum fama
scripsisset,reprehensus est a Scaligero, sed nurula ratione. id enim artis metallicae magister Agricola grauissimo testimonio prius compro barat,quam Cardanus scripsisset. Auru, inquit, totius Europae laudatissimum affert Hispan iaBaetica, quae totius Europae maxime Australis est Aricae vero AEthiopia . idem paulo post; Oriens, inquit,di Africa tota caret minio di argento vivo errum quoque rarissimum in Ahicas frequens in Cantabria quae totius Hispaniae maxime Septentrionalis est,& Europae maxime occidua in Gallia, in Germania freques. idem; Ferrum omnium praestantissimum apud Suecos & Ostrogothos, quod Ose mutum appellant. quinetia in Ligiis ad sagam oppidum
spratia larium crui scribit ad altitudine du0
205쪽
rum pedum, & decennio renatum fodi,nec al-rius propter aquas penetrari. Sulphuris vero nusquam terrarum copia maior quam in insula Thule, quae Isiandia dieitur, unde an vidiuersam Europam aduehitur. Idem tradit riuia qua in Germania inueniri,praeter inGoli granacho & Carpatho monte et qui cum metallis lomnibus abundat, tum vero Germaniae texminus est ad ortum, de ad meridiem vergit at CaeSidero capsa Turcae quotannis ducenta aureorum millia eruere dicuntur: serrum tame di ficilius inuenitur. itaque Turcae in urbium direptionibus ferrum multo magis expetunt, quam ars aut stannum & quemadmodum se Tum ad Septentrionem pene in ipsa supersic ictterrae: ita aura ad Meridiem in agris& arena. pura repetitur. tradunt enim in regno Da muri iuxta montes Bet, ultra Capricornum, a rum post imbriam copiam detegi:& ut caetera metalla ignea vi coquuntur ad Septentrionem
in montibus Pyrenaris, Iurasso, Ceni eno;Alpi ibus, Carpatho, Rhodope, Pangaeo, Laurio, lTmolo,Caucaso: ita quoq; ad Meridiem, an rum non igneo calore, sed siderum cari stium vi & ardore solis, velut in superficie te
Tae & arena, conflatur. non aliter Australes Seorientales homines coelesti calore ac siderum vi sustinenturo Occidui vero & Septentriona-Ies ignea flamma intus concepta. Quare cum a
singulis ad uniuersa relybor, tum intellig9
206쪽
Septentrionibus interiora calida humida,exte-xeriora frigida sicca: Austri vero, interiora frigida sicca,ex teriora calida humidae ortu vero obitum temperatiora. patet hoc quidem in urioribus naturis & elemetis quo magis sunt
a concretione libera. nam cum aer sursum audeorsum aestate incaluit, tantum frigus in messa a regione cogitur, Ut grandines quae hyeme non possunt o tempore maximo pondere c crescant. sic terra solis ardoribus usta frigus courcet: quae tamen cum omnia gelu obrigue-xe,imus calorem comprimit: idque videre estio puteis qui calorem conceptum hyeme exhalant,aestate frigidissimi sentiun tur. cum igitur in Septentrionibus perpetuum quodammodo frigus: ita perpetuus calor occupat interiora
non modo terrae ipsius, verum etiam animantium M plantarum; ut quod ait Empedocles, calidum in frigido, frigidum in calido natura
collocasse videatur. Iam vero cum stirpium &animantiu alimenta, sint a calore & humore; ita siluaru &animantiu magna copia est in se-atentrionibus: hinc Plinius Germaniam situ rum altissimarum miraculo plenam esse tradit, quin etiam Vitruvius altissimas arbores in Apennino qua Septentrione spectat, nasci scribit,dc ea quae sub Polo esse diciturGroniandia, nomen habet a viriditate ac multitudine silua-nim in Africa nullae siluae, praeterquam in mo
207쪽
stea dicemus: & paulatim arbores procerae aeque ac hoines Meridie versus eunti minores vi Identur. sunt enim in Gallia Narbonensi quer- lcus bipedales,quae fructu ferula nec altius Ex
crescunt. consi militer metallorum omniam,
pr terquam auri Vis in Septentrione maxima: nulla fere in Austro,nisi in montib. altissimis exuptiones vero ignium& incendia maxima verius Septentrionem feruntur . nam Chimasera,Gazeuale,Vesuuius, Elna,Picus, Carpathus,
ipsaque terrarum ultima Thule est enim in septuagesimo gradu sita, ac pene tota maximis , lincendiis ardet) tum pleraque loca, quae OIaus in Gothiae descriptione notauit perpetuis ignibus flagrant, & Pyrenaei ab incendiis nomen haberunt. vltra trigesimum ab AEquatore M
dum nullae memorantur . nec aquarum cali
darum balnea ; cuiusmodi sunt in Italia, Gallia, Germania & extrema Gothia. Illud est, pinor quod Picus Mirandula obscure admodum signi sicat, his verbis: Q H cognouerit proprietatem Aquilonis, intelligetcur Deus mun- . dum iudicabit per ignem. Atque haec vetus est non modo Pici, sed etiam Heracliti, ut ait Pi tarchus, & Hebraeorum opinio ; qui mundurn aliquando deflagraturum, ignesque non e c*lo delapsuros, ut putat Magianus , sed ex inti
mis terrae visceribus erupturos confirmat.hoc autem incendium ad Septentrionem, non ad
Aunum nexi peccssu cit, cum hic aquae, illic
208쪽
terrae globus promineat, qui conceptos ignes alit. Tametsi enim terrarum & aquarum orba intuenti, tantum terrae tegi quantum detegi,& qualis esse terrarum ac maris totius magnitudo videtur; nihilominus ea pars quae libera est ab aquis , tota vergit ad Septentriones, si terminos Austri & Septentrionum, AEquatore, quod in uniuersum fieri solet, definiamus. restat particula quaedam Africae & Americae regionis: nam terra quae dicitur Australis, ad o natum infinita mangitudine pingitur, noΠ ad x veritatem:Itaque aut Esdrae Verba interpretari necesse est ali tex atque veteres; aut absurdum erit quod scribit, Deum terrae septe partes detexi ue ; aquas in septimo collocasse. absurdius etiam quod veteres Peripatetici put
Tunt, terram decies aqua minorem : oporrereteriim terram ut nihil aliud quam eius supertacies mundi ceutrum attingat omnino aquis immergi , si vel septies aquarum globo terra
maior esset,ut ex circuli ad diametrum ratiove docemur: quanto magis ii terrae centrumis centro mundi constituatur3 id autem necesse est, cum ad Aetum Magellanum, non procul ab aduerso Polo, terrae globus aliquantum emineat. mirum est tamen, sed nauigati Θ-nibus de experietia diuturna compertum, ma vis 5 aquarum molem a Septentrione versus
Austrum magno impetu ferri. quod Cardanus cum in Britanniam ct Hiberniam traiiciens A
209쪽
naucleris intelIexisset , testatum reliquit. se cum neq; causas eius rei, neque effectiones inaquireret,iuste reprehensus est a Iulio scaligero, quasi sigmentum illud per sese inuexisset. quod lcum pertineat ad uniuersam mundi elemen-ltaris, hominumque naturam penitus inteIlia
gendam tum etiam ad id quod posuimus
confirmandum, scilicet terras ad Septentrio nem, aquas ad Meridiem . hic exteriora calida
itumida; illic frigida sicea; hic interiora frigida sicca, illic calida humida o obseruationes veterum cum nostris conferamus. Atque illud primum, quod Chaldaei igneam triplicitatem Europae, a queam Africae tribusit: deinde quod Auster a Graecis evi τῆ, quasi ab humo-xe Notus dicatur. est enim ventus ille calidus di humidus: Boreas frigidus & siccus. tum etiam quod aquarum decursus a mari Sueuico per Cimbriacam Chersonesum ad fretum Ι-xium , hinc ad Celticum & Hiberi cum littus
omnium consensione fertur, mare vero C spium per interiores & occultos aditus ut Maeotis in Pontum euoluitur 3 atque hinc pex Hellespontum in Mediterraneum excipitur, post ad fretum Herculeum magna vis aqua' Tum erumpit, ut in Meridiem aduersum sexa- Lur. haec naucleri & negotiatores testata res querunt, tum etiam eo nos Geographia dc Hydrographia perduxit : nec temere Plinius maiores ab Austro cieri fluctus prodidit, quam ab Aquilonet
210쪽
uilone : tametsi rationem attulit inanem, cuia pexspicuum sit contra fluxum maris Au- mo niti. argumento est etiam quod Diodorus olim,& non ita pridem Aluare sius, deinde nustri homines qui in Africam nauigarunt, uno consensu testantur, imbres vltra AEquatorem assiduos regiones infestare, unde incrementa Nili. atque id Ilinius libro M. testatuma eliquit, leuetuos etiam ardenti aestate rores Rfricam arrigare. cuius rei causam nullam
adfert. postremum est quod sol ad Austrum, v-bi Iocus Hypogari, terrae propior est quam ad
Septentrionem, tota eccentrici latitudine 3 ac propterea molem aquarum eo pertraxisse videri possit. Haec nostrae opinionis argumenta sint,non solum probabilia verumetiam, ut opinor, ad assentiendum necessaria. Sed obiici potest ex Aristotele, sebres ad Septentrionem acutiores, ct caloris vim aestate qua ad Austruviaiorem. de febri ratio est in promtu,quae,coacitis meatibus, facit ut etiam hyeme ubique acuti morbi grauiores sint quam aestate, sed absurdum videri possit, in Europa homines ma- sis amate calere, quam in Africa. Illud tamen
quasi cognitum ponit Aristoteles, & quidem Aluaresius scribit Abyssinum Huhiopem , quo
die Lusitaniam aput erat cum legato Praesteiani calore extinctum fuisse. iani vero Hispanisueruntur in Galliat se maiores aestate, quamia Hi pania sentire calores. quinetia accepi a Purquero