장음표시 사용
181쪽
- tem, duri, id est faciem appellant; ex quo sequitur Austrum lateri dextro trihui facie ad
Orientem conuersa,quo more utimur in.votis concipiendis. sed cum nullam sui dicti ratio nem afferant, Philonem sequemur, cui etiam consentiunt Empedocles, Lucanus, Cleomedes, Solinus. nam Moses sacrarii sinistrum ad Meridiem, dextrum ad septentrionem Cora uertit. idque optima rationo, quia motus rapidus est ab orta versus occasum: hominis vero gressus ,non in tergaisit,auciatera,seiu ad an w-
Vmbras mirati non ampliuου ire sinistrinae. Graecis quidem dextra sinistris meliora: sed apud Latinos sinistra in auguriis Walde prospera existimantur, ut Plutarchus Sc Plinius tradunt: non quia sol oritur sinistra, ut Plinius voluit, sed quia para sinistra vergit ad Austrum, quae mundi plaga reliquis pr stat,siue stirpium, sive metallorum,sive gemmarum, siue hominum,
sitae animorum, siue canestium corporum. diu gnitatecac propterea versus Austrum Aboliae prosectiones dlxigi putandHebrario ab Aquilone vero, inquit Ezechiel, venit omne malum. quin etiam Arabes & Mauri, ut est apud Dicum Mirandulam, malos daemones ad-ustrum aut
182쪽
millos, aut raros esse aiunt ; siue propter lucis copiam,qua fugari putantur; siue propter ae .
xis tenuitatem, quo sustineri nequeunt ad Sertentrionem vero nusquam copia malor dar- ilionum & maleficarum, si Saxoni Gram mali co&0lao fidem habemus. Praeterea posuimus Septeata onales robusti ores, Australes debili
re . at sinistra quoq; pars hominis debilior est.
dotra validior. ut Macrobius lib. vir. c. q. SaturnaIscribit. & in utero dextro mares, in sinistro feminas moveri Plinius cum Varrone,
a latete & Hippocrate scribit. Et Artemido .am dextrum oculum filiuni : sinistrum femina significare scribit in somniorum interpretati re. d dentes dextros amicos, sinistros amicas interpretatur & in uniuersum libro vigesimo- septimo dextras partes viris, aut iunioribus. sianistras seminis aut senioribus tribuendas esse.' Aristoteles libro quarto cap. 3. ik lib. ψ-
tram partem esse masculam, sinistra feminam; pes quoque dexter, & brachium dextrum manis est id quod sutores etiamnum in telligunt ct Vegetius sinistro. deinde planum fecimus Scythas rubicudos esse, ac multo sanguine abundare: Australes vero exsangues, ek atra bi te plenos:at in dextro latere situm est hepax: inlisistro lien:hic atrae bilis;illud sanguinisco 'ceptaculum. demonstrauimus quoque Scyth sis: rerantes & iracundos esse, & impetu: ad
183쪽
vindiet iniserri: Australes con silio suscepto. ilquoque dextro illud sinistro lateri congruit:
nam atra bilis quietos, sed iracundos, jecur intemperantes emcit. consequens est igitur ut in hac Republica mundana Scythas, quasi milites & opifices in dextro latere, Australes in sinistro: tu mediae regionis homines in corde, veluti magistratus in media ciuitate, constituamus est enim cor medium inter cerebrum jecur, atq; inter iecur & lienem. fecit aute natu ira, i8quit Aristoteles, quosdam servos Sc eorti sobusta corpora ad necessarios usiis 3 alios detinles, sed valde utiles ad vitae societatem. nec me mouet quod Hebraeri perinde, ut reliqui populi dextra sinistris praestare putant et ut videre est Psalm Icu. Matth. 22οῦ Marc. o. Matth. 2s. υς.& Actor. 7. ad Coloss 3. ad Heebros 1. & Io. ad Ephesi. Hostie. Ioan Andr. Panorm .in c solitae. de maioritate & obedient Aristote les lib.33. C. II. 13. I9.2J. &libro 32. cap. 7. &Jacobus desetram capiti Ephraim superposuit benedicendi causa. in eadem sententia fuit Bald. adl decex-nimus. de sacrosanct eccles c.& Curtius senior consit. 7 . honoratiorem locum essed dextris. Plaut.in Psevd., Omnes ordines sub signis ducam.Jegiones meas aut sinistra, auspicio liquido atq; ex sententia. Cicero de Legab I. is aue sinistra dictius populi magister est. ratione reddit Cicero. Quanquam haud igo oro, qμφbP-na sint, sinistra no dicere, et mii dextra lar
184쪽
sed certe nostri sinistrum nominauerunt, eX- terni dextrum. clarius etiam M. Varro libro epist. quaest. A deorum sede cum in meridiem spectes, ad sinistram sunt partes mundi exorientes ad dextram Occiden tes, factum arbitror. inquit, ut sinistra auspicia meliora, quam dextra existimentur. Nihilominus tamen ex Latinis p erique sinistra mali ominis esse opinan-
ct Cicero. Nemo me sinistris sermonibus car-wt, neminem apse reprehendo nisi unum me.
Sed ea ratio est, quod dextra sint lixaque varie acceperunt. Nam ubique Hebraei omnium populorum morem secuti dextra an Meridie, sinistra in Aquilone posuerui: quia populi omnes Solem adorabant facie ad orientem conuersa: Quod vetuit Moses sed utcunque sit, Meridiem Loc ves illo modo Aquiloni praestare constat, in hominis dextram Aquilonis esse. hoc igitur a Platone dissentio , quod ille milites in corde, magistratusin cerebro, plebem in iecore: ego pontifices ac sapientes in cerebro malim, magistratus in corde, opifices ac milite S, qui ex plebe leguntur, in iecore. Reque enim vis animosa cordis robur ossicit, quod sanguinis ac jecoris proprium est , sed ad actionei impellit. certe Machiauellus optimum impe- L 1 Latoiem
185쪽
torem ab Italia, non militem deligi oluit, quod maiore prudentia, quainrobore valenta corporis autem munus inquit Ammianus, a milite ab imperatore animi poscitur. nec vexo imperatoris est, ut Plutarchus in Pelopida:cominus cum hoste pugnaremec magistrin. tus lictore agere, sed imperare ac iubere. cum
autem Plato Philosophis ac sapientibus impe-
xium tribueret, quos ad contemplationem Ddoneos,ad actiones ineptos esse Ox historia do cuimus; cosequens erat in corde milites collo care, qui tamen Optimi ex agricolis, ut Plinius scribit de veteri Romanorum disciplina, vel ex opificibus ut nostra aetate leguntur. quod adlaboves obduruerunt: nam Aristoteles operarios & opifices inter plebeios recenset. Et quiadem videmus Scythas, aut Germanos milites antea semper atq; his temporibus in na meo cede quaeri. Vt planum sit, milites optimos ea agricolis S plebeiis ,riuoru vis in manu possita est, semper legi consueuisse. Atque haec si ac coelestia reserantur, aeque si congruent. Dan si demus lieni Saturnum. cordi Iouem, Cystiselli Martem,Lunae iecur:recurrent illa qua ab Astrol0gis cuique par corporis tribuuntur.est enim Mars cum Luna , , quasi folliculusellis cum iecore : quod uniuersum corpus lx ac Vegetat ; ut Luna mundum eIementatem. quae lumine aucta stirpes, aquai, animaricia vehementer auget.qui vero Lgnam habeo mox
186쪽
in ortu,robore & optima valetudine praestare dicuntur, quae Omma Scythis optime conuenI-
in . accedit illud quod scribit Caesar de Germanis: Vita omnis, inquit, in venationibus a que in studiis rei militaris consistit. quid autem Dianae ac Marti magis proprium esse potest i lud etiam animaduersione dignum, quod Plis ius scribit: fulgura tonitruaque in media regione fiexi, nulla in Aethiopia & Scythia. Idque
ab incolis compertum habemus. Iouis autem propria sunt fulmina & tonitrua, non modo voetarum, sed etiam phv sicorum opinione. Quod si quis Solem, quem omnium communem posuimus, cordi tribuat. tum quod in medio planetarum, vel ut Copernicus, in centro mundi positus sit et tum quod vitam omnium se maxime diuturnam significet,& calorem temperatum habeat , non ut Mars urentem, nihil xepugno: ac fieri potest, ut sit omnium comunis & partis cuiusdam proprius:quae tamen Osrania non extremis, sed temperatae regionis hominibus congruut. Haec rursus populor u r tio triplex ad muti dum triplice referri potest, scilicet intellectilem, ubi metes. coelestem, Vbi
sidera: elementarem, ubi Ioum ortus ac intexitus. huc etiam pertinet triplex animorum ordo praeter eum qui est extra ordinem , qui nulla mundi contagione violatur primus quidem puras hominum mentes in Deum cou
tere: alter Re jublicas moderari: postremus
187쪽
circa materiam & formam occupari videtur Quae cum ita sint, triplex hoc hominum genus, Scythar, inquam, Australes & mediae x lgionis homines, ad triplicem animae vim, scientiae, prudentiae & artis , quae in contem Platione actione & effectione posita sunt ad Hu - πιον, Θυρι ω & ὶ-υμηπιόν ex ipsius cex bri, cordis &iecoris, caelestiumque siderum vicomode, ut opinor, & ad historiarii omnium certissima iudicia reserri possiant. Et quem a modum sex annorum millibus mundi eIemo citaris conuersionem ex Heliae cuiusdam Rabbi coniectura fore aiunt: ita quoque duobus annorum millibus homines religione ac sapientia praestiterunt siderumque cauestium motus, ac naturae vim uniuersam magno studio con quisierunt, duobus item annorum millibus in constituendis ciuitatibus, in legibus sanciendis. in coloniis deducendis occupati fuerunt: quibus temporib. a Saoarno ad Iouem; ab A stralibus ad mediae regionis homines imperia sunt delata. consequentibus annorum millibus,id est a Christi morte, variae artes antea incognitae,&opificia in lucem venerunt: tum etiam bellorum motus ingentes, idque toto terrarum orbe, cum scilicet superstitio Iouis atq; imperia, ut ita dicam, abrogata ad Scythas Martis alumnos translata fuerunt; atque hinc repente legiones Gothorum, Burgundionum. Herulorum, Francorum, LORgobardoaum,
188쪽
An orum,Britannorum, Hunnorum, Uandalorem,Gepidarum, Normannorum, Turcarii, Tartarorum, Moscouitarum, Europam & Atim impleuerunt. Sive igitur vlla Vis est caelesiam corporum in haec inferiora,vt etiamnum theologi confitentur; siue nulla, ut plerique putant: nihilominus id, quod est, ut aiat,& οπ ινε, sed se percipimus, tametsi causae sun t obscuriores. Ex quo multa non modo historicorum, sed etiam philosophorum & astrologorum scripta intelligutur:historiae vero falsae sint nec ne,facillime iudicantur : ut illud Ptolemaei; Asiani AustraIes, an imis consili sq; excelsi,sortes,bellicosi: septentrionales sapientes, magi, rerum
diu inarum periti & iusti. haec plane falsa aut penitus sunt in uersa. falsum quoque id quod
Plinius scribit, corporum proceritatem aeque in Austro ac septentrione ; quod heic humoris alimentum ; illic ignium vis maior est: noa modo in historia, sed etiam in ipsa ratione peccata infinita sunt eiusmodi apud Aristotelem, Hippocratem, Galenum, Diodorum, Herodotem, Volaterranum, Sabellicum,quae singula si persequar, infinitus sim. satis est digitii ad sontes intendisse, ut quid de uniuersa populorum omnium historia iudicandum sit,verius ac melius inteIligatur. Sed cum alii ab aliis, S secum psi saepe dissentiant,in eo tamen omnes pr ter
Hieronymum conueniunt,Gallos esse leveS.
189쪽
confirmatum, ab Italis & Germanis saepe repetitum ; maxime tamen a Steidano in concione Caroli Imp. alii tamen alias quoque gentes leves appellant Syri, inquit Liuius, Asiatici, a ci, leuissima omnium genera. de Scythis, qui cum nihil habuere commercii, nihil prodid xunt. Si igitur leuitatem appellant animi q uaridam alacritatem ac celeritatem , quae mediae regionis homines omnium aptissimos ad age dum reddit, sane Galli . Itali, Pannonii, Asia ci-ci,Chaldaei, Parthi, qui a scriptoribus hoc vitio notantur, leVes sunt.& quidem Iulius ScaIigis Veronensis de Gallis in hunc modum scribit; Gallos videlirus ad omnia momenta euentuti: disciplinarum promtos &versatiles; qui animorum vigor igneus maturaq; celeritas, nulli alii nationi data est. quocunq; incubuere selieissime se dant, Ocyssina 8 proficiunt, gnauiter
exercetat mercaturam, literaS, arma, eruditi nem,candorem, eloquentiam,omnium tamen
gentium ac nationum fide sunt maxima, in t gra & constanti. haec ille. At Scytae crassis E inoribus quasi pondere obruuntur, ne animi vis emergat. Australes ab atra bile in pulcerr
ma rerum magnarum contemplatione retin tar: quo fit ut celeres motus animorum quiescant. idque videmus non modo in Mauxis MPoems, sed etia m in Hispanis, quo propius ad
Austrum accedunt. tanta est in illorum oratio-:gu, incessu, & ab omnibus actionibus ta
190쪽
ditas. ut inertia languere videantur. Galli vero tam celeriter omnia, ut prius rem gesserint,
quam Hispani consilium inire possint. gressu
ero tam Celeri feruntur, ut eos currere, no incedere putent Hispani. nec triinor in discendo ficilitas ac celeritas, quam in algs actionibus, quaeque Australes cogitatione diuturna an uenerui,celerrime coniiciunt& Ita ratantur; ut noimmerito Caesar eorum docilitate admiretur, quae magna sunt flauae bilis argumenta. nam calenus cum humorum virtutes a corpore ad animum transfert, flavae bili prudentiam tribuat, atrae constantiam, sanguini laetitiam, pituitae mansuetudinem. ex quibus inter se confisis, infinita varietas conflatur. iidem humo res si abundare, aut aduri, aut labefactari coeperint, in contraria vitia inclinant. quo fit ut Bava bilis abundans in temeritatem prorum-rat, adusta in phrenesin. praeceps igitur & nimiazeleritas in agendo consiliis inimica, fecit. ut GaIli leues appellarentur. Sed cum leuitas nihil aliud sit, quam in dictis & factis inconstantia quaedam, profect o temeritas debuit, noleuitas appellari. aut si leues quoque iudicamur,Scγ in nos in eo genere facile super abiit. est autem contrariorum contraria disciplina. igitur ii Australis ater est, Septentionalis candidus; si magnus hic, ille parvus: hic robustus, ille debilis : hic calidus humidus , ille frigidus