Ioannis Bodini... Methodus ad facilem historiarum cognitionem

331쪽

quo pluribus communicantur, amicitia ver quasi lumen eo magis lucet, quo plures ea fru-utur: propterea fratres sororibus, parentes liaberis, matrimonio iugi natura Vetuit, vel potius lex omnium gentium communis; quae Vel apud barbarissimos Americos inuiolabiliter seruari dicitur: ut domestica societas in ciuilem: & amicitia, quaen dem teziis cou cluae - batur, in finitimos omnes longe late propagawretur, quemadmodum scribit Augustinus: verius sane qua Innocentius Pont. Max. qui cmsangian eorum nuptias quarto gradu definiit,

propterea quod in corpore quatuor sint hu- imores, in capite penulti KConsanguit L quod mirum videri non debet, cum ne ipse quidem Plato, vim huius assinitatis propagandae in te, lexisse videatur, qui lib. s. de Republica solam

parentum ac liberorum coniunctione vetat, caetera permittit. Sed haec Vitae dulcedo, quam homines ex mutua societate capiebant, dissi- . diis violari coepit, cum scilicet tenues a potentibus opprimerenturo quod uniuersae naturae Varro tribuit;

Magnus com est Se aues enecae accipλ quam vim ut effugerent debiles ac tenues; alii

quidem ad robustissimos & potentissimos; alii ad iustissimos quosque confug ebant, ut se ab allata innitia fiudicarent. huic duo genera Re - 1umpubl.

332쪽

rumpubi. orta sunt: alterum vi constitutum: as.terum a qu itate ex altera parte regnum, aristo cratia, democratia: ex altera tyrannis,or mchia,octilocratia, quam Cicero cum verbo La-.tino careret, tyrannidem quoque appellauit.

sed eum imperia scelere parta sine iustitia retineri non e*ssent, apii turanni iustit ana. non propter te ipiam, sed propter selesos colere coacti sunt. hinc opinZo tultitiae inclaruit cum ad iustissimum quenque ac prudentissimum ciuem reliqui confugerent, eumq; laterum suo-xum obiectis, quo minus ei noceri posset, tu Tentur.is igitur aequitate ciues regebat. Ex quis perspicuum sit, etiamsi ab historia destitueremur,plenam omnium libertatem, id est potestatem vivendi vovelis, sine legibus aut impe-

xio,a singulis ad unum esse delatam: ac Reipublicae primum genus penes unum fuisse, qui quod iustitia,fruendae causa creatus esset ut Mpud Athenienses principio factum scribit Demosthenes: apud Medos Herodotus) Iudex ap- Pellabatur. argumento est, quod apud Home-xum & Hesiodum, iudices, id est μοι,

saepius dicuntur βαπλῶσ, αλικτes, me- Iius etiam seu pastores Populorum; quae verba nec imperium, nec dominationem significant,sed curam solicitudinem guberna

tionena,M in iudicando aequitatem. c propte

xea Ammianus Marcellinus libr. 29. imperiun hil aliud esse tradit, quam curam alienae si

333쪽

Iutis.quod Plato Iibro ue de Republica scripssti

qui maxima imperia gubernarunt, non ali-

Consules quoque eiectis regibus iudices dicti . sunt, ut videre est apud Liuium 4 varronem, qui accensum consulis utriusque delectum ha- lbituri, sic loquentem indueit; omnes oviriates in licium liue visite ad iudices. nec mirum 'debet videri, si Augustus tam assidue ius dixit, i vietia arger in lectica tussice ageret: ac reliqui quoque Caesares de rebus leuissimis cognoum, xent:cum etianum reges nostri cum initiantur, hoc yrimum iurant se tuliὰ iudicaturos : visitae creationis haec praeci pua causa videatur. Fuit igitur primus Rerumpublicarum status in monarchia, quae vel iusta fuit sine legibus ivllis, sola regis aequitate constituta : vel mi s a, cum potentigimus quisque latronum ma- inu mpatus, tenues seruitute premeret, ut Mo- ises de gigantibus ac Nimrotho scribit, quem primum omnium in seruitutem homines adegisse ferunt: deinde imoerium scelere quaesiuiti ivt diuturnum esset, oportuit aequatate m ozexari,&in eo quidem omnes omnium Vnoxiarum

334쪽

rum scriptores con sentiunt, nec V 'iam ΟΠl-matum, multo minus populares status initio

constituti reperiuntur. Reges autem a stirpe quaerebantur, quod qui viribus plurimum poterant, liberis imperium relinquebant: quin talia clari fuerat, non modo vivi, sed etiam mortui colebantur, eorumque liberi reges a populo fiebant, quod parentinus similes futuri putaretur. ut Pol bius scribit. sed cum imperia libidine ac utilitate, non iustitia meriti coepissent: secuta est conuersio regnorum in tyrannides; hinc potentium querelae, post etiam

tenuiorum,cum ab iis a quin D. seruari debuerat foedissime diriperentur ac torquerentur. Itaq; saepe factum est; ut potentiores coniuratione facta, tyrannum occiderent; vel ob crudelitatem. vel libidinem, Vel utrunque. ob crudelitatem Phalaris,Alexander, Pheraeus, Caligula, Nero, Domitianus, Vitellius,Comodius; hcelinus patavinorum, Io. Maria Mediolanensi una tyrannus: sed plurib. exitiosa libido fuit quam crudelitas: Quoniam haec ciues in officis continet, as metu lapparit; istud contemtum. quod imperio videatur indignus tu,qui tuae Iibidini imperare nequit. nam Alexandex Medices Florentinorum tyrannus, occisus cum alienae uxori stuprum inferre conaretur . & Pisistratus ab Harmodio, cuius sororem constuprina, ob eam quoque causam Aloysius Placentinoru tIranus, aleaces Maria,Rodericus

335쪽

sissea Guax, Tarquinius, Sardanapalus, He-

.iogabalus,A ppius Claudius, dc innumerabiles alii, tyrannidem amiserunt. Ac saepissime odio tyrannorum. praemitam imperii datum est principi coniuratorum. sic Arsaces sublato Sardanapalo, regnum Assv rioxu maae plus esti

Brutus uterque consulatum & exercitus: Ludo . uicus Gonet aga imperium Mantuanorum, ca

se Bonacolfio tyranno. illud autem usu venire solet, ut sceleratissimum tyrannum sequatur 'iustissimus princeps. quorum enim exitus perhorrescunt, eorum vitam imitari turpe ac periculosum ducunt. itaque Neronem Galba princeps optimum secutus est : Nerua Domitianu Alexander, Heliogabalum: Pertinax,Commodum: Gordianus, Maximinum: sed paulatim lapsa cosuetudo de via deflectit, quousque princeps alius ad vitiorum extrema recurrat. atq; haec mutua conuersio est omnium quae unqua exstiterunt monarchiarum. falsum est enim

quod Plato primum, deinde Polygiume Cice

ro,de populari & optimatum necessaria conuersione scripserunt: cum nullos unquam populares aut optimatum status habuisse serantur Scythae, nec Australes, nec Asiatici ultraE phratem,nec Americi quoque in media regione duia taxat occasum versus tias & Aristocratias sero Iocula habutile. nec diu tamen floruisse:& ad extremum in mona chias legi timas uniuersae naturae coi gruentes acci- ι

336쪽

recidisse, exceptis oppido paucis. principio,

.retenses: deinde Carthaginenses: post Athe- nieti ses ac Lacedaemonii in uniuersa Graeci populares & optimatu status inuexerunt. hos secu ti sunt Siculi; tandem Itali, Galli & Hispa- .n id postremo Germani & Helvetii atq; haec V- ita ratio visa mihi est, quod eu mediae regionis homines ad res agendas nati sinci. ut superiori capite diximus, omnes imperio se dignos arbitrantur: maxime tame occidentales: qui quod animi magnitudine orientalibus praestant, nofacile tyrannide ferre possunt quare aut reges

ipsos legibus parere cogunt quo nihil diuinius optari potestI aut tyrannos de imperio de-. turbant: & populi siue optimatu imperia stabiliunt: quod ex historiarum lectione planius est

quam ut egeat exemplis. Conuersiones autem imperiorum, externa

sint aut domesticar: sic enim distingui necesse ρυ-Mest. externa sit ab hostibus, aut ab amicis. laaec ρος quide cum Respublica sponte, nec ulla Vi co Q cta, se alterius imperio permittit: ut Mediola- Nessi nenses liberi ab imperio Germanorum, duce Eriphrandum Angleriae gentis nihil tale cogitante acciuerunt, eiusque potestati se permiserunt. similiter Mammeluci, caesis, pluribus SullanisMCampsonem Cara maniae principems,

externum. ac rem talem Aegypto praefecerunt .

ita quoque Thebani ac Phocen ses urbem a 2 conditam, colon a deducta Ilatoni permise- - . - . Iunt,.

337쪽

runt, ut eam arbitratu suo legibus informaret. sed haec rarius accidunt; quia peregrinoru ini-γ peria difficillime feruntur: id tamen armorum vi saepe contingit, ut victi victoris imperia mquantur. sic Atheniensium popularis in Arist cratiam vi mutatus est a Lacedaemoniis duce Lysandro. idem iudicium est omnium. domestica vero conuersio duplex est. altera quidem sine uualtera violenta. prior a recta desectit ad prauam sine ulla vi, propterea quod ea est hominum natura, ut deorsum ad vitia labi consuescant. quid enim illustrius quinquennio Neronis3 quid salomonis adolescentia diui-C nius 3 quid Caligulae initiis praeclarius contra

vero quid fine turpius cum enim ad vitiorum extremum peruenerunt. inde sursum reuocari

sine maxima vi non possunt: quo fit ut regnum

in tyrannidem, Aristocratia in Oligarchiam, Democratia in Ochloceatiam, sine Vlla vi re semper mutatae sint. at conuersio tyrannidis in popularem statum semper violenta fuit. scilicet caeso tyranno: eo tamen sine liberis mortuo, quod saepe contigit, optimates imperium suscipere solent, veriti ne rursus in tyrannidem recasuri sint. primum igitur Rempublicam summa aequitate ac iustitia moderatur, ut initia rerum gerendarum praeclara esse iconsileuerunt. sed tuter optimates, qui amicis,

Vel gratia, vel opibus, vel rerum gestarum l-uge Praestat, magistratib. etiani & imperiis supe

338쪽

rrores esse conantur. atq3hinc Oliges c bia, qua Cicexo factionu vertit, cum pauci multorum opes o honores malis artibus inuadui. ex quo pote esurum inter ipsos coturationes.. ac caedes

Patrantur;quou sque plebs, imperium perta salce eratorium, facile dissidentes invadit, syolia occiditisic tandem statu factiosorum mutato, sequitur popularis . nam populus iecuperata libertate, facile pexsuaderi leyatitur .hominum popularium oratione, ut adepta libertate frua tu r. ac fere fit uet plebs a caede tyrannorum, ad aliud extremum, id est ad populare powstatem, velut impetu seratur, hoc etiam natura quodammodo insitum est, ut inuitus nemo pareat, at ne iusta quidem praecipieti, sed aut sponte duci aut imperare vicissim ac parere velit. igitur noua Re publicae xnaa costivu-ta, populus imperia cupit a se peti, ut singuli, tum Privati, tum magistratus, uniuersae multitudini obsequantur Illud autem fere semper coniugit, si post adeptam de hostibus victoriam, labiones & optimatum status abirent in populares,aut hi vicissim in octilocratias: conintra vero acceptis offensionibus, a populo ad se

timates imperia relabeIetur: ut confecto beruo Tarentino, magistratus omnes plebi .co municari coeperunt. at Punico bello cum Αnnibala taliam axmis qua teret,Ti ibuni languere: eo victo & Antiocho magno, Tribuni sui

restieba insumere, Uros eoiceie. consimiliter

339쪽

Athenienses non ante imperium populare stκ-bilierunt, quam victis Per fis ad Salaminem: areo ipso tepore quo a Syracusiis victi simi, imperium ad quadraginta optimates rediit. contra vero Syracusii ex eadem victoria, popuIa- ire statum arripuerutri ut Diodorus scribit. x ltio est in promtu. plebs enim velut indomita bellua, rebus prosperis insolentius exultat: aduersis repente deiicitur: dc ex euetis cosilia metitur. at optimates qui periculo sui pxopi res, Velut in tempestate gubernacula se scipi ut, Cum igitur populus temere, ac nulla prudentia feratur ag res agendas, facile est oratoribus imperitae plebis animos quo velint impellere, ac deducere unde velint: trem ut quisq; excelsi

est ingenio & gloriae cupido neque enuni

languentibus animis, sed in erectis mentibus,, iac maximis ingemis dominandi cupiditates oriuntur ita plebem conuiuiis, largi tionibus,&spectaculorum voluptate pascit. ut honores M iimperia nullo suo. merito consequantur. at siquis intercedere velit; muneribus corrumpitur, aut falsis criminibus accusatus, de vita, vel de sen ten tia decedere cogitur sic Ephesii, Her

modoxu met Athenien ses,Aristidem ac Thucyd dem: Romani Camillum, Rutiliti, intellum

Ciceronem eiecerui. his exactis,populus quas victor de virtute triumphare, accusatori b. h Rores & magistratus prorogare; qui cum imperii dulcedine diu gustarunt, tot ac talis opi-

340쪽

diis &praesidiis potentiam stabiliunt, ut ab imperio nunquam diuelli possint. id autem fere semper coligit in popularib. an periis, ut plebs eos haberet tyrannos, quibus se , Remqae pu blicam commiserar. atque hunc in modum Corinthii, Cypselum tyrannum pertulerunt: Syracusii Dionysium: Athenienses, Pisistratu, Leontini,Panaetium: Argivi, Phidonem: Agri- sentini, Phalaridem Romani, Caesarem: Lu censes,Castruitum : Pisant, Fagi olam: Mediolanenses Napum Toresanum .sen Eses, Pandulsim : Florentini ducem Athenarum. Vt autem

ereptum populo imperium facilius retinerent. detesta biles tyrannidis artes excogitarunt,quet tametsi a multis intelliguntur,a plurib. tamet

intellisi utile est, ut quoquo modo caueri posse iot. primum satellites & quidem barbaros ac

peregrinos, ad corporis custodiam adhibent: propugnacula muniunt; arces occupant, serocissimos quosq. interficiunt potentiores quasi eminentia papauera truncant: peregrinis ho-iores ac praemia largiuntur: sodalitates& col-egia tollunt : civium amicitias omnino dirinunt: discordias inter nobiles ac plebeios oc'ulte serunt: deinde ex eorum iniuriis ac mu vis caedibus fiscum implent: --κγ-s & eX loratores Vbique collocant . - honestis artibus

edisciplinis bellum in dicunt: plebem labore