Ioannis Bodini... Methodus ad facilem historiarum cognitionem

421쪽

minis, potentibus & egenis , probis & impro bis robustis ac imbecillis; quasi temporata Te- pugnantium inter se animorum societate , stabilis & inconcussa retinetur di quemadmodum in sidibus & cantu ipὶ concentum aequalem, quem uni nu vocant: aures eruditae ferre noa possum in contra vero dissimilimis inter se vin.ibus, tum grauibus, tum acutis, moderatione quadam inter se confusis harmonia concors ericitur ita quoque aequalitatem, Vel potiui paritatem illam popularem in Republ. nemo sanus ferre possit: sed ex siumniis A in simis interiectis intei Vii osque modus ordio ita modorata ratone ciuitas, mirabiliter sibi congruit dissi milium consensu. Sed inde pestis rerum o ninium publicarum , quod qui pares sunt 'uλ-dam ex parte, Omnino se impares esse aibit tur : qui autem quodammodo impares,omm no se pares esse putant. si igitur tanta est homi num inter ipsos, tanta ingeniorum imparitas, quis ex aequo partietur imperium, opes,honores,magistratus perinde est ac si victus de vesti

tus pueris, adultis, senibus, aegris,athletis tribuatur, & ista ratione aequalitatem serua putent. & quoniam Plato in Republica bono rum arquationem vetuit conscripsit enim qua ruor ciuium classes vario censu ) de qui postea secuti sunt Academici,quique Respublicas po

putares instituerunt , aequationem bonorum 1emper luitulerunt, ne labefactarentiundame

422쪽

ia Rerumpublicarum , quae maxime ob eam causam constitutae sunt , ut sua tuerentur z cuae non etiam imperii tollunt aequationem 3 est enim popularis status nihil aliud , quam imperii summi aequatio. non tam ablurdum erat o nanes omnium opes, quam imξerium aequare.

propterea quod opib. quisque frui potest: imperandi vero prudentia paucissimis est a nat ra tributa. quid enim plebe stultius 3 quid in

temperantius λ & cum in bonos exarserit, quia furiosius recte Liuius; Multitudinis eam estis ι naturam ut humiliter seruiat , aut perbe do- Iminetur. neque enim opus est exemplis , quae lutinam tam multa non extarent. nam qui pΘpulare imperium Romanorum laudant, illo rum historias non legisse videntur. quid enim miserius quam plebem a patritiis toties disten ere 3 quid indignius quam ciues cum ciuibus toties in urbe media, in foro, in campo, in co- nitiis, in Senatu, in templo Iouis Capitolini a- idibus,sascibus, gladiis inter se dimicare ξ Ἀ- ationes , inquit Tullius, in foro saepe vidi Hrius et non siepe, sed tamen nimis saepe, gladios. exibit enim Appianus, Appuleium saturn in unx Tribunuimpl. stipatum opiscibus de armatan anu leges tui isse, consulem creatum in comi- iis interfecisse ciues 1 ciuibus e campo foedis- ima lapidatione pulsos. quanquam usitatum

rat, ut competitores armati sub toga iusto pe- et cum exercitu ad comitia venirent. Omitto Ce 2

423쪽

rupta fraude comitia, largitiones,-obtruncationes,& populi frequens ab agris & necessariis negotiis in urbem euocationes. omitto innumerabiles logum rigationes, abrogationes,de ToLationes, iubrogationes, obroSationes: tot ac ta multa plebiscita, senatusconsilita sibi co . traria,& paulo momento ad plebis kolunta tem mutabilia. nec Romae tantum, sed etiari

Athenis contigerunt. apud quos Reipublicrconsilia, quibus nihil sanctius esse debet, iplebe petebantur: id est, ab insano ac furioso

prude tia: ut praeclare dixerit Anacharsis, s rientes Athenis in concionibus sententi ferre, stultos vero iudicare. itaque cum mi lippus in ' Articam irrupisset, popuIus accepto nuntio in theatrum sub auroram conuenit, ut est apud Demosthenem, a nullo magistratu vin

atus: ac tantuS omnium stupor consecutus est,

Vt nemo ad populi verba facere auderet. Idem Demosthenes in oratione de Republica tradit oratores Reipublicae principes fit i sse a hi; sub ditos Imperatores, & trecentorum circiter c, ilium sit stragio leges ac decreta tacta, reliqua ciues hia attributos fuisse. consimiliter apes Florentinos, cum scope ab liost bus obsidior: cingerentur, a plebe consula petebatur. itaqlle qui id aliqiuandiu stet it veraqS Respublic quo quam in miserrani fici tu tribuendum est AH-it ii, Pericli, Conon i, C stilo ac Laurentio Me-

dic ib usi qui tamen a scis eiecti, aut mala: mul-

424쪽

stati sunt. ac nescio cur Machiauellus homo Plorentinus populare imperium talopere lau-let, cum ex eius historia perspicuum sit, rerum mnium publicarum nullam Florentina, qua-liu fuit popularis, calamitosiorem extitisse. Cum igitur Respublica popularis, magnorum virorum conseia su repudiata sit, restat ut RQ a ideamus, an beatior sit optimatum quisii re- ροιε

ia potestas. sunt qui Platonem optimatibus m perium tribuisse putent; sed Valde falluntur. mel ομiam quae in imperio summa esse docuimus, ia quam,se ad populum, id est ad ciuium omniu mul- - , itudinem detulit: legum inquam ferendarum. Malumnagistratuum creandorum, ac Senatus quolue legendi potestatem: postremo ius vitae

ic necis: qui ii etiam omnia publica iudicia topulo dedit, propterea quod Vniuersus popu-us offensionem accipit: qua ratione oporte et eurri qui iniuriam accepit, & in sua quenque causa iudicem esse. priuatorum quoque udiciorum ciues omnes voluit participes fieri, utri subiecit rationem; ne si a iudiciis exciti-lantur, se non putent esse ciues. Platonis inter retes hoc temperamentum popularis status disse putarunt: sed Eoc antea confutatum a nobis est: qui tamen ab eius schola prosecti sunt, optimatum imperium magis probant, quod ia er populare & regium medium sit: sed In eo la- . . .,untur, quod virtute in medio rei vel numeri.

aon in medio rationia collocare vide lux . quod ,

425쪽

quidem si verum sit, nec bonus quisquam princeps erit, nec ulla factiosorum oligarchia:pro- Pterea quod unum inter multa, paucorum Veluti medium virtutis posuerunt. si quid tamen in numeris laudabile est, profecto unitas est omni u maxime laudanda, ut ipse Plato ialibro de Ente: & uno diuinissime scripsit. at ouanto melius Aristoteles, qui tres legitimos Rerum publicarum status opposuit tribus D tiosis 3 reges tyrannis, optimates factiosis, populum turbulentae plebi 3 ad extremum regiam potestatem reliquis praestabi liorem esse affir- mat, neq; tamen Platonis dictum illud a mururis usurpatum, a Contareno iactatum resessit, Rilicet dissicillimum esse, ut unus aliquis integer ac summae Virtutis homo reperiatur. ne eerte refutatione digna est obiectio, quae a ipsa refutatur: cum dissicilius sit viros bonos multos inuenire, quam unum. &cum in HuiItitudine optimatum pauciores boni sint multorum suffragio cedunt, quia in optimatum ac populi Republica sententiae numerantur, nos ponderantur. quod si metuendus est tyrannias quanto magis tyrannorum metuenda natali

tu do sed his omissis , quae probabilia videri possimi: cur no in Republica stabilienda, Ut iarebus omnibus naturam imitemura Nam si natura ni propius inspiciamus, m

narchiam ubiq; intueri licebit. videmus eo ut a minimia auspicer, in apibus regem, ira

426쪽

mentis ducem,in gregibus hircum aut ariete sectarium ut inter grues ipsas una reliquae sequuntur & in singulis rerum naturis unum a- ueliquid excellere: sic adamante inter gemmaS, aurum inter metalla ablem inter sidera, deniq; Deum unum mundi principem & auctorenuquinctiam inter malos genios, Vnum aliquem eminere aiunt. sed ne longius progrediamur,

quid est aliud familia, quam vera Reipublicae

imago 3 haec tamen unius imperio continetur. qui non fictam, ut Venetorum dux, sed veram Regis imaginem refert.couextat igitur Plato Texum naturam, & plures in eadem familia dominos, plura in eodem corpore capita, plures

in naue subernatores,plures deniq; in apibus, in gregibus,in armentis si modo rustiei patiatur duces constituat:postremo plures deos imperii societate colungat: tum ego illi assenti optimatum imperium regno praestab lius esse.

sin tota rerum natura reclamat,ratio dissentit, experientia diuturna reluctatur,n on video cur Platonem aut quemquam alium sequi; naturam violare debeamus. nam quod Homerus dixit : ου, ἁγιδὸν , Hs νωσεω, βααλιυς, idem Euripides: ἐνοι αά. ομπις Mari μααθυ υ τατε πολ- . Vnde sis bylla carminib. ausurata dicitur, Reipublicae Romanae salute in regno positam ese; scilicet ciues aliter seruari non posse, quam si regem haberent. Id exemplo memorab Ii planu

427쪽

fecit Soli manus anno. M. D LII. Cum enim Mustapha filius maior. fractis .Persarii Opibus, ad patre accepta fide sine comitaturediisset,l

to exercitus clamore. tantaq; gratulatione ex- . ceptus est ut mortalium antea nemo 'ater i-

istam gloriam ferre non potuit: sed siti uim sib- inde stragulari mandauit in cubiculo rinterim xe:& eodem momento coran exercitu proiici: tum praecone altissima voce promulgare iussit; unum in coelo Deum, in terris 'num Iol,

. manum. Imperatorem esse oportere. totus e i ercitus terrore attonitus obmutuit. Iunior na-

. tu biduo post veneno sublatus est, quod de sta'. tris interitu ingemuisset tertius metu patris ad regem Persarum confugerat. sta tim per legatos: Teuocatus est, ac securi percussus. hic Selimus restabat, cui pater minas iuuentauit nisi solus restaret. atque id usitatum est ingete Othoni norum: quia spes imperii ad omnes, exitus ad unum recaserus est. neque enim solum sari- . . berrimum, ut Tacitus scribit, sed etiam neces- .farium, in magnarum rerum administratione imperium penes unum e se. & quidem tres Ti. buni potestate Consulari documento fuere, NLiuius tradit, buam plurium imperium bello inutile esset. consimiliter L. Paulus ac Terena ius Varro aduersus Annibale: Christiani principes aduexsus Turcarum rege. Graecorum da ces aduersus Philippum nec ita pride Germa-uorum principes aductis Caroli v. magno

428쪽

ssuo damno experti sunt, nihil , pluribus recteam peraza pigraue belli osse. Itaque Graeci & Romani cumum aut seditio ciuilis Rempublicam perturbaret, ad unius Dictatoris aut Archi, aut Harmostae imperium velut ad sacrum ancho-xam confugiebant: ut sepe Florentini. Genuε sis, ac Veneti extremis Reipublicae teporibus summum imperium belli ac pacis uni Imper tori permiserunt quan Quam quid argumenter eum innumerabilibus iaculis compertum sit, populares & optimatum status hominum generi perniciosos esse λ magnum est imperium

Turcarum, Persarum, Indorum, Tartarorum:

maius etiam Abyssinorum S Hispanotum,qui nouum terrarum orbem su is legibus subiece-xunr.late quoque patent regna Poenorum,Garulorum, Molcoui tarum, Polonorum, Gothoru, Britannorum,qui optimatum imperium ignorant;populare detestantur. quinetiam Americi populi regiam potestatem ao extrema memoria sena per retinuerui: id quod faciut non docti, sed imbuti; non ab Aiistotele instituti, sed ab ipsa duce natura informati. cum autem audiunt in Italiae aut Germaniae quibuidam an-Sulis optimatum imperia latere, mirantur nitieri posse. Ita nostrorum hominum plerique Ren publicam Venetorum tamdiu , id est an vos circiter DCCC. stetisse mirantur, quia id si repugnante natura : quanquam Gianotus

Donatus qui omnium accuratissime de pubi,

sic s

429쪽

Venetorii scripsit, summa potest te in Ducibus fuisse tradit, & plane regium statum usque ad tempora Sebastiani Ciani ducis, id est usque ad

annum M. CLXXV. quo tempore magnsi cinei lium in Republica stabilitum est, ut ipse scribit. quo fit ut trecetos & sexaginta circiter annos duntaxat floruerit eo in statu. Tegrrum v ro Gallorum non angustis paludibus conten- .

tum, sed longe late patens, cum incredibili r rum gestaram gloria M. CC. annis floruisse no mirantur; quia nihil naturae congruens mirum debet videri. Atque illud est, ni fallor, Coa. tarenus, Manutius, Machiauellus, ac plerique alii, Rem pubi icam Venetorum praestantisina omnium esse aiunt: & quidem Michael, Sarianus Venetus, sum m ae vir eruditionis ac viri tis, cum Lutetiae legatum ageret. pro sua erga me beneuoletia, saepe me de nostra, ego illum de sua Republic. humanissime percolatus, dis

serere maluit, ut prudenter omnia, quam iudi Care. nec ego de re tam ardua iudicium mihi

fumo: sed quoniam unius imperium suscepiqm', nobis i psis repuguare videreur, si optim tum illud imperium probaremus. Aut igitur praestatia Venetorum est in bellica virtute, aut 4n legit aequitate, aut in imperii magnitudine ει opibus, aut in artium varietate. bellica la de omnibus fere populis inferiores sent,imp xii magnitudine paucis admodum superioreMote gubernandi & quaestuosa mercazura, ce

430쪽

lunt Hispanis: artiu varietate Germanis: Qua quique religionem priuatim colant non m gnopere curat, & Pontificibus quaestiones impietatis ademerunt. restat legunt praestantia, quae qualis siri, ex moribus ciuium Intelligitur. Plato Spartiatas sortes ac temperantes Vocat.

in i ustos tamen: Romani sortes ac iusti habiti sunt: Hebraei religio si: Massilieses iusti ac temperantes: Athenienses artibus: alii virtutibus aliis floruerunt. Veneti si qua virtute, profecto consiliis & prudentia praestant: aliarum virtv tum laudem nec illis eripere, nec cocedere V Iim maiorem quam aliis. Sed qui Venetorum opes extollunt, vehementer falluntur. nam aerarii publici magna est inopia. argumento sit triplicis montis ratio, quae usuris etiam quincunc ib. publica vectigalia exhaurit, Vt Gian tus Donatus cofitetur. Sane leges antiquas suae civitatis magno studio colunt: in quo non mi nima laus inest. antiquitatis enim lata species est ac maiestas, ut non immerito dubitarit Aristoteles, utrum legi antiquae noua melior debeat anteferri, nec quaestionem sibi definienda putarit. hoc etiam magna laude dignum est, quod socios & inquilinos, summa iuris aequabilitate fouent: peregrinos quoq; summa prosequuntur humanitate: ac si qui praestant mamgnis opibus, illorum assinitatem quaerunt, Vt nobilitate nulla dos maior videatur. nam V

tu consiliis ge Republica capiendis, arq; D