Everardi Ottonis, JCti & Antecessoris, De aedilibus coloniarum et municipiorum liber singularis : in quo pleraque, ad veterum politiam municipalem pertinentia, explicantur

241쪽

tore: Nunc contra, inquit, plerique ad honores adipiscendos, S ad rempublicam

regendam nudi venture, atque inermes, nulla cognitione rerum, nulla scientia omnati. alteram Lactantii de m0rt. persec. cap. 22. yudices militares, humanitatis si

terarum rudes, sine assessoribus in provimcias immissi. Nec Judices modo , id est Praefides & Proconsules, sed & eorum AD

sessores saepe tot legum & constitutionum, aliarum super alias coacervatarum, imperiti eriiss: illo praesertim aevo, quo ImperatoreS, ut Tertullianus ait, totam ibiam veterem & squalentem legum silvam, novis principalium edictorum & rescriptorum securibus truncabant. Hdde, quod&alii, quam Jurisconsulti, inter asseisores& recuperatores: nam C. Calpurnius As clepiades Prusensis Medicus, teste vetere

inscriptione , ADSEDIT. MAGISTRA TIBUS, POP. R. imperante Adriano vel

Antonino, apud Reines. cl. XI. n. 6. ULpianus igitur, vir omnis juris peritissimus, eorum inscitiae ut succurreret, hisce libris, velut muto magistro, necessaria commonere , quaeque eis Observanda, ad perennem sicientiam 9 memoriam referre Voluit, ut ipsi moris erat, laudante Diocletiano &

242쪽

rix CAP. VII. DE IUDAEIS ETracalla, dum haec scribebat, gesserit Ulpianus, non fatis liquet. Obscurus enim est Spartianus in Pescennio Nigro cap. 7. nec habet Lampridius , ubi pedem figat, invita Alexandri. cap. 26. Alius sane sitit Opilius Ulpianus , tunc Legatus in I. I. C. de sient. passi Noster Praetori Urbano nunc assidebat, qui vivo Papiniano, etiam in Praesecti praetorio consilium fuerat adscitus,l. 9. 3. D. quod met. cars l. lo. D. de

reb. creae FortassiS etiam in assessura, alibove aulico munere ad Heliogabalum usque

perstitit, qui eum removit, Lampridio auctore. Quicquid ejus est, Ulpianus vel privato in limine perpetuus populi Praetor erat, & ab Lutropio juris conditor appellatur lib. 8. sin. Egregia autem docendi methodus & ordo ad laudem Ulpiani propriam pertinet inprimis; nihil ejus inte pretatione est elegantius, aut prudentiuS. Qiuemadmodum alia, sic diffusam illam de ossicio Procos. materiam in libros decem, hos in plures titulos distinxit. In Collatione LL. Mosaic. & Rom. tit. I. Ulpianus

lib. 7. de .cio Procof sub titulo de flamriis: rursus tit. 3. Ulpianus tib 7. de incinoo. sub titulo de dominorum saevitia: tit.

7. Ulp. lib. 8. de m. proc. sub titulo de

furibus , & passim alibi. Duorum Vero ibtulorum vestigia lib. III. quo lex nostra

243쪽

CHRIsTIANIS AEDILITAT ΕΜ &c xx desumta est, tantum supersunt: quorum alter de tutelis, alter de Decurionibus coloniarum & municipiorum conceptus fuisIevidetur, L Ia. D. de tui. N cur. dat. I. I.

de albo scrib. Ad utrumque Pertinebat Severi & Antonini constitutio de Judaeis : quos neque , tuteliS, neque a. Vi culis curialibus immunes esse voluerunt.

Digito illam monstrat Modestinus in L 1 s. S. 6. de Excusat. ubi hos Ulpiani, praeceptoris sui libros, alibi laudatos in l. 6. s. s. eoi prae oculiS habuit. Ipsa ejus verba, ne quis desideret, eX versione Anti Augustini, adscribo : rum vero Pudaei qui

j que non Ddaeorum tutore, erunt, quemad-l modum cetera munera subeunt. Namque

eos constitutione solutos esse volunt folis illis rebus , pὸr quas supersitio eorum pollui vial detur. Haec libri nostri IIL praecipua m

l teria fuit, ad statum Judaeorum in provinciisl cognoscendum, composita: at libro VII. ejus.l dem operis rescripta Principum adversiisl Christianos collegit; uti Lactantii eam in rem locus est vulgatus l. s. Div. inst. cap. II. hic tamen minime omittendus. Quinetiam,t inquit , sceleratissimi bomicidae contra pios imi pia jura condiderunt. Nam ae constitutioneι sacrilegae s Brisconsultorum disputationest leguntur injustae. Domitius, de vicio Pro

cures is libro septimo, rescripta Principum

244쪽

nefaria collegit, ut doceret, quibus poenis visci oporteret eos, qlli se cultores Dei prosterentur. Jam diu Petrus Pithaeus, in

notis ad tit. XV. Collat. LL. Mos . &Menagius cap. Iz. Amoenit. Observarunt, Ulpianum libro septimo de omne genus criminibus tractasse, atque inter cetera de

his, quae ad religionem spectant: id quod fragmenta plurima ex dicto libro desumta confirmant, & adversus Guil. Grotium Celeb. Schulti ius solide evicit, in dissert. pro rescript. n. s. & in Drior. -- vj. pag. s s7. Ego illud inprimis urgebo, quod Ulpianus eodem lib. VII. in I. 13. D. de incis Praesti bono & gravi

Praesidi congruere ait, curare, ut Pacata

atque quieta provincia sit, quam regit; idque non dissicile obtineri, sollicito

agat, ut malis hominibus provincia careat, eosque conquirat. Malorum vero pessimos tum temporis habebant Christianos. His causas terrae motuum, inundationum,& calamitatum, quibuS tum Vexabatur

orbis, gentiles imputabant, qu0S Athenagorae S Tertulliani apologiae refellunt. Vel unicus etiam Justinus Martyr docere potest, eos impiorum & numero ha-pitos, qui male de religionibus sentirent,& nulla templa in honorem Deorum eXtr

ea haberent. Publicos imperii hostes;

245쪽

CHRISTIANIS AEDILITATEM &ci risCaesarum, legum, morum, naturae totius

inimicos; immo genus bominum superstitionis novae ac maleficae, cum Suetonio, eos esse arbitrabantur. Deinde Ulpianus Asiae Proconsuli Ephesum inter urbes matrices primum adeundam, et aedes sacras insipi ciendas , ex rescripto Antonini praecipiel. l. l. 7. f. I. v. de Of. Proo. Sic Vero latere eum non poterat maxima Christianorum Ecclesia, ob quam delubra deorum vacabant, et instauratum illud Dianaeianum deserebatur. Omnino igitur rescripta de Christianis attingenda erant, eX

quibus de suo Pxoconsul ossicio admon

retur,

F. III. IIoe amplius legum interpres, non arbiter; minister imperii, non censor erat Domitius; nec illusoria magis Principum rescripta , quam Praetorum decreta esse debere sciebat. Istis vero cavebatur: Qui novas , se usu vel ratione incognitast religiones inducunt, ex quibus animi hominum moveantur , honestiores deportaretur, humiliores capite puniuntur , auctore Paulo

V. Sent. tit. 2I. S. 2. Specialibus item eductis palam propositis adeo parum Christiat num esse licebat , ut id crimen extraordial narium esset, reserente Melitone Sardenti, i apud Luseb. lib. IV. Hist. c. 26. Crucra ,

t bestiae, gladii, vincula, metalla, igne et P alia

246쪽

H6 CAP. VII. DE IUDAE IS ET

alia mille suppliciorium genera, teste Origine contra Celsum, lib. I. erant praescripta, quibus Christiani assici deberent. Hiolatarum religionum aliubi atque aliubi diversia est poena; sed ubique aliqua, sub Nerone , primo damna ionis nostrae dedicatore , scribit Seneca lib. ΙΙΙ. de benes. cap. 6. Tertullianus , in suo pro Christianis apologetico, de Praetidum et Jurisconsultor tunis, vitia conqueritur Vehementer, legibus tamen eos obsequi agnoscit, cap. 37. Laci antius eosdem sic alloquitur , dicto lib.,V. cap. I 2. yus, inquit, Cocant carniscinas

rabide saevientium: is cum sint in nytitiae crudelitatisque doctores , justos se esse turnense Prudentes videri volunt. Pariter ergo ac Cthristiani Africae Proconsulem laudibus efferebant, quod Saturni sacerdoteS, Propter infantes immolatos, in crucem egisset: sic Ulpianus in hisce libris recte atque ordine de sectis peregrinae religionis coli, bendis se agere putavit; etiam de Christi nis. Plan' adversus Chaldaeos, Mathem licos et vaticinatores titulo singulari hoc libro 7. tractatum esse, tituluS Xv. Coli tionis ostendit; cum his vero Christianorum presbyteri jam ante in Adriani epistola conjungebantur, quam ex libris Phlegontis , liberti ejus, descriptam edidit Fl

247쪽

vius Vopiscus , in Vita Saturnini cap. 8.Glossie Philoxeni, ex eodem Ulpiani opere,

Bellonarios interpretantur. Sodales item Arvales ex eo eruit Cujacius lib. X. Obs cap. 36. Prosecto Domitius, si in deastros Romanos pius fuit, in Verum Deum ejuSque cultores impius esse debuit, et Proconsulem muneris sui admonere, Ut contra Publicam quietem imperiumque populi Romani aliquid forte molientes Christianos conquireret, atque acerbam in eos quaestionem haberet. Similiter Juvenalis Rectorem provinciae ii struit lat. VIII. Vs. 9 I. Respis quid moneant leges, quid curia mandet. Ne videar hoc Proconsulis ossicium, tot Sergii, Gallionis, Festi, Graniani, Fundani, Scapulae aliorumque, live Praefidum sive Proconsulum exemplis, nimis eheu Vulgatum,

tanquam rem HOVam, docere Velle, Unico testimonio defungar. Cyprianus apud Pontium enarrans visionem, qua illi mam

tyrium praedictum: Videbar mibi, inquit, tribunali sedentis tum Procons is admoveri, is ut me adspexit, annotare statim in tabula coepit sententiam. Ex quibus liquere arbitror, jure an injuria Ulpianus passtina, tanquam religioni nostrae inimicus, &proselsus nominis Christiani hostis perstringatur. Hugo Grotius in flor. sparsis alP et L I.

248쪽

Ms CAP. VII. DE IUDAEIS ET I. I. g. 3. D. de Extraord. cogn. eXOres-stas Christianos in censum impostorum ab eo reserri putans, valde iniquus inquit,

Christianis fuit Vlpianus, bom T rius ; ut i est de poenis Christianorum scripserit

libros complures. Baronius quoque in martyrologio ad diem I. Jan. eum, dirissimum Persecutorem, per libros improbatae Iectionis, protinus corrumpendos , Biblia,

novum Testamentum, & ceteros ejus notae, quos Veneramur, intellexisse augur

tur, in L . S. I. D famiL ercisc. quam Conjecturam non procul vero esse, Justini Martyris ad eam legem prolato testimonio, Mornacius existimabat. Idem B ronii in Annal. ad A. 21 . Balduini, Rutilii, Bertrandi, Jac. Gothofredi, Wis senbachii de Ulpiano judicium fuit: & quis

omneS enumeret, qui antistitem nostrum inter religionis Christianae osores retulerunt ' Denerus lib. II. cIP. II. addit L 2. D. de extraorae crim. Perque m

rus illicitos, sub praetextu religionis , conventicula Claristianorum intelligit. Idem in L I. in . D. de cadaU- punit. Per eOS, qui exurendi damnantur, Christianos denotari putat, in quos ignis supplicio crebro saevitum. Alii adjiciunt, quod aedium sacrarum curam Proconsuli commendat, in L 7. s. I. D. de os . Proci ac Praelidem ju-

249쪽

CHRISTIANIS AEDILITATEM

bet curare, ut pacata provincia sie, & a malis hominibus purgata l. 13. v. de Q.

Praef. Atrox autem hoc censurae telum

cobus Lectius, in orat. de vita & sstriptis Ulpiani, ab eo jam amoliri conatus est;& mittur ingenium Ulpiani scripta spirant,

quam ut hominas odio habuisse videatur , propter religionem, quae imperari non potest. Fuit ille, judicio Principum, Vir Pr dentissimus, i. D. C. de quaest. &, quod . caput est, vir bonus, Lamprid. in Heliog.

c. 16. Is sane Alexandro suo decantatum illud, Contemtam religionem fatis Deum ultorem habere, dictauit, in L 2. C. de reb. crei & quovis pignore certarem, ipsura doctrinae suae alibi traditae, constitutiones priores posterioribus tolli, satis memorem, Neronis aut Domitiani carnificinas, a clementioribus sublatas, Proconsuli suo non commendasse. Sic enim, quod abominor, inter Virgilii Tyrios bilis es reserendus essec, qui parum sincera fide loquebantur. Demus autem, quod ex nullo in Pande.ctas relato fragmento conjicere licet, ipsum impiorum & stiperstitiosorum numero h buisse Christianos: an quaeso magi S Pecc Vit, quRm aut Tacitus, Suetonius, Dio Cassius, Ammianus, Galenus, Eunapius,

Zosimus, Simplicius aliique, qui in illa gentilitatis nocte, scriptis suis odium Chri-

250쪽

stiani nominis testatum ac consignatum reliquerunt Z Plinium Caecilium , Bithyniae provinciae Propraetorem, scimus non modo abhorruisse a sacris nostris, sed et judicia exercuisse adversus Christianos; nec tamen irascimur homini profano, viro 'laudatissimo: quod malum ergo Ulpianum premat magis Z Lo florente statim ab imperio CDracallae et porro sub Alexandro Severo, iisque ad Decium, execrabile illud animal, per annOS circiter quadraginta, halcyonia fuerunt, teste Lusebio et Sulpitio Severo. Haec vero cui adscribendat nisi Ulpiano, Alexandri Severi tutori, Parenti, amiCO, et Praetorio Praesecto Z Summus Imperator fuit Alexander, quod Vlpiani consiliis prae Gpue rei . rexit, scribit Lamprid. cap. s I. Quod si vero haec necdum maculae eluendae sussiciunt, doleamus potius ejus Vicem, &misericordiam Dei Opt. Max. singularem agnoscamus, qui Verbum suum nobiscum communicare Voluit. C0gitemus & illud, quid non dira superstitio faciat, & perverisse de Diis per tot saecula cultis opinio iquantum judicii libertatem minuat in suam cultisque sectam studium: quantum denique pendeat a luce, qua Deus, cujus libuit, mentem persundit. Religio sua cuique videtur Optima, ut quae plerumque non ra

tisae, Bd affectu dijudicatur. Egregio