장음표시 사용
451쪽
quit. Scio hunc significatum non esse pedipetuum apud DriSconsultos, multo minus apud Poetas licenti Osos, & vocibus promia scue utentes, Prout aliquid exaggerare vel diminuere cupiunt. Stat etiam pro illa e plicatione vetus Junii Scholiastes, ad hunc locum scribens: Praefectus N Consul cum periculo esse maris, au jecurus minorem dignitatem administrare , ut sis AEdilis, aut curator cujuscunque parvae civitatis' M gis vero inclino, ut Potestatis vocabulo Praesectum ex Urbe missum intelligamus, qui juridicundo praeerat: huic enim in desertis urbibus jungebatur AEdilis, qui reliqua curaret. Hinc Juvenalis in exemplum desertissimi loci vacuas Ulubras adducit; quia oppidum erat a jΙI. viris deducitum , postea a Druso Caesare exstinctam: ager erus in nomivibus est assignatus, ait Frontinus de colon. Pag. IO8. Sed et ante Drusum , Tiberii filium, Latii istud oppidum, ob corruptum Valde aerem, habitatoribus vacuum fuisse videtur; quia Horatius lib. I
epist. II. Vs. 3O. cecinit, animum aequum
etiamUlubris haberi posIe, & superior Cicero lib. VII. epist. 12. false Trebatio scribit:
Quid flet popabo Ulubrano, si tu statueris
πολιτευεδ non oportere' ullomodo jam stabuUlubravorum praeclara illa enimvero respu
452쪽
CAP. XII. DE DIGNITATEstea epist. 18.4 rusticolas illius loci, in paludibus habitantes, per jocum & contemtum ranunculoS Vocat, qua de re vide lo- sepsit Roces Vulpii vetus. Latium lib. VI. cap. 8. ubi hoc Oppidum sine vestigiis interii ne scribit. Nec tamen ipsi assentior, quod lib. IV. cap. 8. ex hoc Juvenalis loco libquere existimat, AEdiles ibi jus dixisse, tanquam summas oppidi illius potestates: nam magis est, ut ex marmore Fabretta pag. 73. n. 3O8. & Reines. Cl. VI. n. 72. proe-iumamus Praesectum juri dicundo hic constitutum esse: C. OΡPIUS. SP. F. COLRVFVS PAGI. MAGISTER. IDEM. PRAEFECTUS. VLUBRIS.IVRI. DICUNDO.Quod si ergo solus AEdilis Ulubris cetera recte administravit, quidni etiam in aliis oppidis t quorum multa, aetate Dionysii &Livii, Vacua aut lapsa fuerunt, partam ob bella civilia, partim quod urbs, lienis instar, omnes vicinos ad se traxit & abduxit, sive ob spem lucri, sive ob voluptates &frumentationes Lucanus lib. I. Phars.
nunc semiratis pendent quod moenia i in ritis Urbi ui Italiae, laesique ingentia muri
453쪽
Saxa jacentinuuoque domus custode tenetur, Rarus S autiquis haritator in urbibus
- - - crimen civile videmus , Tot vacuas urbes. Generis quo turba redarita est Humani J toto populi qui nascimur orbe,
Scis , Lebedus quid sit, Gabiis desertior
Denique quid suspicionibus inhaeream Zrem manibUS teneo. Cn. Munatius Bassus Nomentanus AEdilis cum duumvirali potestate nominatur, in marmore Pulcherrumo, Prope novum Nomentum Prostante, apud Onuphrium Panvinium, in descript. Urb. Romae Pag. 2is. & Fabrett. Cap. I. pag. 29. Verba ejus postrema, quae huc
faciunt, apposui: CVRATOR UIAE. NOMENTANAE. PATR. EIUSDEM MUNICIΡΙ. FLAMUN. PERPETUUS DUUMVIRALI. POTESTATE AEDILISViuod si vero Nometiti fuit ea reip. χrma, L e non
454쪽
jS CAP. XIII. DE IURISDICTIONE ET non dubito , quin eadem in oppidis huic vicinis sit servata. Conjungit has urbes Virgilius lib. VI Vs. 773. Hi tibi Nomentum ω Gabioy urbemque
- - - vivat Gabiis , ut vivit in agro ,
Vivat Fidenis, S agello cedo paterno. His ergo in oppidulis, si dignitatem &potestatem spectes, fuerunt Duumviri, si nomen AEdiles: pariter ac in Urbe Tribuni consulari potestate, Livius lib. :6.
cap. 3D. Dictator censoria potestate, Idem lib. 23. cap. 23. Praetura consulari potestate, Suetonius Domit. cap. I. ImperatoreStribunicia potestate, Tacitus lib. I. Amnes. cap. 7. aliique obvii.
DE IURISDICTIO ΝΕ ET POTEST et B AEDILIUM.
I. Bridici in Italia , in provinciis Prondes, Romae Principes jus dicebant de mussis municipum gracioribus; de imioribus autem II. Ciri N AEdiles. Gent iis , Missus Sigonius refelluntur. II. Edilium jurisdictioni non fuit admixtum imperium plenum, neque tribunal, proprie
455쪽
ptiones veteres explicantur. Cujacius se Chimentellius refutati. Praetoria urbium III Leges diversae monicipiorum, NPro- Uulum editita. AEdiles per Italiam fe provincias judicabant fecundum edicta Edilium Curulium. Petronio N Theo- , philo lux. Dibeae AEdilis judicium exa minatur. IV. Crimina per Italiam Sm natus Praefectus Vrbi, in provinciis
Praesides Cindicabanti leviora coercebant
Tuumviri N AEdiles, sed mero imperio
desituti. yob. XVIII. V. GVSumentis juridicis firmatur. V. AEdiles mul-l tam dicebant , pignus capiebant , posital in Cia conscindebaἡt, merces inutiles e positas jactabant , mensuras iniquas frangebant. Budaeus, Cujacius, Gevtilis Sarius Zamoscius notati. l. Nn si quis us
custodiebant, transmittebant, Vel modice castigabant. AEdiles sagellis caedebant eos, sine infamia, qui utensilia negotian-
VII. Pisores, seplasarii, vinarii, piscarii Sc. corrcitioni, indilium subjecti
456쪽
CAP. XLII. DE IURISDICTIONE ET
VIII. Inter infota Militiae potestatis lixae , lictores s limocistiti, prae se
tilli Duumviris praelati , sorsan N serius
fasces. Prunae batillus, apud Horatium aliter, quam a Tvmebo mulpio aliisquel explicatur. X. Baculus albus , qui Cov-sulibus Duumviris Coloniae Agrippinae praesertar, sine iusseratus.sserta, quantum fatis est, AEdilium Ex dignitate, sequitur, eorum judicandi
judicatique exequendi potestatem vide mus: quae quaestio dissicilior primo obtutu videtur; sed operam dabimus ideo majorem , ut ne, qui Valde HOS Urgeant scrupuli, supersint. Ac primum quidem, Ut Omnia ordine explicentur, ab Italia incipiam ; ubi alia coloniarum & municipiorum sub libera Republica, alia vero sub Caesaribus fuit conditio. Olim suos quaeque civitas magistratus habebat judices, ambigua Causarum fata dirimentes, nec unquam, nisi in praefecturae formulam esset redacta, praesectis juri dicundo Roma missis parebat. Augustus Vero, quemadmodum omnia sibi soli sumsit, atque Senatus Populique Romani auctorit
457쪽
POTESTATE AEDILIUM.tem divisis provinciis fregit, sic veterum quoque coloniarum jurisdictionem varie decurtavit. Hadrianus dein quatuor Consul res per omnem Italiam judices constituit, auctore Spartiano in ejus Vita cap. 22. &Marcus datis juridicis Italiae consuluit, ad id exemplum, quo Hadrianus . Consulares CGros reddere jura praeceperat, ait Capitoli-HUS in ejus Vita cap. II. Non multo post Seuerus cognitionem de Omnibus, quae intra centesimum ab urbe lapidem in decem suburbicariis regionibus committebantur, ad Praefectum Urbi detulit; qui eX-tra urbem quidem, non magis quam Praesitor, jus dicebat, sed de omni caussa, quae CXtra muros acciderat, in urbe judicabat,
vel judicari jubebat provocatus L I 28 3. N. de inci praes urbi. Ceterae septem Italiae regiones sub Correctoribus, & denique omnes sub Praesecto Praetorio suerular, ut Notitia Mariani Scoti testatur. Haec de Italia sussiciant: plura Berterius dabit Pithan. diatr. I. cap. 3. In ProvinciiS Vero Proconsules &Praesides plenissimam jurisdictionem habebant, omniumque, qui Romae jus dicebant, vice & ossicio sungebantur , nec quic uam Voluntariae aut contentiosae jurisdictionis erat in provi9cia, quod non per ipsos expediretur, l. 7. g. z. l. 9. D. de os . Proc. l. IO. D. de Q. Praef.
458쪽
8 CAP. XIII. DE IURISDICTIONE ET
Solemnes ea fini in metropolibus dioeces on& provinciarum, quaS Septuaginta Fappellant, habebant conventus, ad quos provinciales de controversiis suis disseceptaturi conVeniebant L Iz. 9 13. CTh. de legat. idque est forum agere Ciceroni lib. III. fami l. epist. l. comentum agere Caesari lib. I. de bello Gall. cap. 1in. a,ri, Luc, in Actis cap. XlX. vf. 38. vide Joh. Deder. Gronovii lib. III. Observ.Cap. 22. Cum vero ab omni Praeli de &Magistratu ad Principem provocari posset, provinciales litis caussa Romam, tanquam ad domicilium & larem si immi imperii se conserebant, L 27. f. Ι D. de infruct se instrum. l. l. C. de temp. N rep app. l. 3
C. quando pro c. Ipsas etiam civitates Romae inter se per legatos suos contendere solitas, Tacitus auctor est, de Caul. corr.el Oq. CZP. 3. Cum tot amicorum casse tot coloniarum se municipiorum clientelae tu forum Cocent. Lumque in finem municia pia sorte suas in foro liabuerunt Stationes , quarum Victor, inter octavae regionis aedibscia meminit, & Plinius toti arboris, a Romulo in Volcanali satae, radices in forum inque Caesaris per stationes municipiorum penetrasse scribit, lib. XVI. cap. Ult. vid. Famiani Nardini Rom. vet. lib. V.
cap. 8. Omnis igitur juris reddendi, &reddi.
459쪽
redditum exequendi potestas in Italia apud 'Juridicos, in provinciis apud Praesides & denique apud Principes Romae resedisse,
nec quicquam magistratibus municipalibus relictum esse videtur. Ita sane conjectant
Scipio Gentilis lib. II. de jurisd. cap. 6. &Thomas Reinesvis epist. 3I. ad Rupert. pag. I 6 I. & 17s. satis profecto confidenter i modo satis reci e. Enimvero ad Praesidis officium duo pertinebant, bellum ge-xere & justitiam administrare; aestivos ergo menses rei militari, hibernos jurisdi ctioni dabat. Qitis autem putet tanta eum , cum suo Legato, diligentia esse potuistis, ut hieme omnibus jus poscentibus satisfacerenti quia provinciae late patentes in plures Conventus distribuebantur, uti Hispaniae, in septem Conventus divisae, eXemplo constat, ex Plinio lib. III. cap. 3. qui& Tarracone quatuor & quadraginta, Ca thagini vero duos & sexaginta Populos ait disceptaise. Immo per aestatem caussae imcidebant, quae moram non patiebantur, quarumque dilatio reip. periculosa erat; Ut
oinnino dicendum sit, singulos civitatium magistratus de controversiis levioribus jusdiaei se, gravioribus quibusque ad conventum dilatis. Caesar lib. VIII. de bello Gall. cap. 4 6. Paucos ipse dies in provincia
morsimi , quum celeriter omnes colivelituS
460쪽
percucurrisset, publicas controversias cognovisset, bene meritis praemia tribuisset, ad legiones in Belgium se recepit. Hirtius de bello AleX cap. 78. Ita per Gallogrinciam Rubyniamque in Asiam iter facit: omniumque earum procinciarum de contro-Cersiis cognoscit statuit: jura in tetraim chas reges , cisitates disribuit. Neque
omnium hac in re coloniarum & municipiorum eadem conditio, nam, Ut vere scripsit Aggenus Urbicus , antiqua municipia suum privilegium habuerunt, alia ut solutiore jure uterentur, alia iniquiore essent. Integrae genti Hebraeae permissum fuit patriis moribus & facris uti, auctore Josepho lib. XIV. Antiq cap. 17. Apud Graecos ait Pausanias lib. VII. judicia capitis a
Romanis exercita, leViores caussas Achaeorum cognitioni relictas. De Siculis Cicero I. Verr. cap. 23. Siculi hoc jure sunt, ut quod cmis cum cise agat, domi certet suis legibus, quod Siculus cum Siculo non ejusdem cisitatis, ut de eo Praetor judices ex P Rupilii decreto sortiatur. De Nemausensibus colonis Strabo lib. IV. Pag-186. scribit, eos cum Praefectis Roma misestis nihil babere negotii. De Lugdunensi Primate Galliae, qui ex Romanorum Provinciae descriptione originem ducebat, ita Guil. Brito Philip p. 12. cecinit: