장음표시 사용
471쪽
ex aliis Corradinus Vet. Latii lib. I. cap. 1 o. ostenderunt. At siib Imperatoribus,& maxime postquam Omnes in orbe Ro.mano viventes civeS effecti erant, gener lia rescripta & imperialia statuta, aliquid jubentia, Vel Vetantia, Oportebat vim suam obtinere , & in omni loco valere; licet lex municipalis esset contraria l. 3. s. D. des . viol. l. I. I. 6. v. de leg. I. l. l. s. 6.D. de lagation. t. a. C. quae sit long. coss. De coloniis Italiae elegans habeo, & non satis pervulgatum Petronii testimonium, ex quo colligitur Romanorum legibus, &AEdilium Curulium edictis eas obtemperasse. Cum enim actuarius, villae Cuma- nae rationibus praepositus, incendium in hortis Pompejanis ortum este, recitasset,
Trimalchio, homo ditissimus , hos sibi CmtOS ignorans, cap. s3. uuid' inquit: Quando mihi horti Pompe fani emti junt' anno priore, tuquit actuarius, ideo iurationem nondum Venerunt. Excanduit Trimalchio: s quicunque, inquit, milii fundi emti fuerint, nisistra sextum messem sciero, in ratisnes meas ingeret Ceto. Cur ii tra sextum mensem' Ut si sorte pestilentes essent, mature satis, intra hos temPUS, AEdilitio edicto praefixum, eos redhibere posset: in fundo enim vendito redhibitionem Procedere, neqlloquam incertum est, Tenti
472쪽
si CAP. XIII. DE IURISDICTIONE
si pestilens sandus disractus sit, nam red
hibendus erit, inquit Ulpianus in I. M. D. de trafidit edicto. atque ideo statim Encolpius subjicit: yam etiam edicta AEdilium
recitabantur. AEdilium pura, non quos privatim Trimalchio constituerat, quod Goesius voluit; neque AE dilium coloniae Capuae, ut Cl. Burmannus in notis contendit, sed edicta Curulium Romanorum, ea Pintra sex menses utiles, quibus experiundi potestas redhibitoriam institui jusse-Tunt. l. s S. D. eod Campanis nulla edicendi fuid potestaS , quum enim Duumviri olim
id sibi sumserant, Cicero indignabatur II. rar. cap. 3φ. Et in Albana N Seplasia, quae concursatio percontantium, quid Pr tor Duumvir) edixisset' ubi coenaret i quid enuntiasset ' Liquet ergo AEdiles, in coloniis per Italiam, caussas, ad jurisdictionem suam pertinentes, ex edictis AEdilium Romanorum dijudicasse: idemque sorte de
municipalibus dicendum est: nec enim alia erat cynosura, quam aut tutius, aut justius sequerentur. Extra Italiam pleraque similiter ad formam legum Romanarum componi debebant, exceptis liberis civitatibus; quae licet imperium & majestatem populi Romani comiter agnoscerent, suis tamen legibus & magistratibus vivebant. Polyb. LXc. leg. s. pag. 111 O. Cicero III
473쪽
ET POTESTATE AEDILIUM: s3Verr. cap. 6. Liv. lib. 33. cap. 32. aliique apud Spanhem. ολ Rom. LX. II. cap. 9. Quaedam quoque municipia mixto olim j re utebantur, quando ita acceperant colOniam , ut ipsa suis legibus Viverent, coloni vero ritus & inuitula Urbis sequere tur; cujus rei exempla sunt apud Ciceron. pro Sulla cap. 2I. & Liv. lib. 36. cap. P. Sed haec rariora erant, ideoque Critogn tus, in obsidione Alesiae cives suos, apud Caesarem lib. VII. de Beli. Gall. cap. 7 . ita alloquitur: Respiritesnitimam Galliam, quae in provinciae formam redacta, jureae legibus commutatis, secaribus seubjecta perpetua premitor semitate. Similiter Strabo lib. X. pag. 686 Pauca Cretentium instituta
συμCῶπι , cum pleraque Romanis consti
tutionibus, ut in reliquis proUinciis, g hernentur. His adde Juliani, Claudiani, Prudentii & Symmachi loca, quibus EZ. Spanhemius ad i. I p. LXero. II. cap. 7. RO- manas leges, post constitutionem Antonini Caracallae, ubique in Imperio Romano viguisse probavit; inprimis generales illas, quae in omnium provinciarum notitiam eductis proponi solebant, L 3. C. de leg. l. 7. C. de strator. Sub libera Republica Praetores & Proconsules edicta in provinciis
474쪽
;4 CAP. XLII. DE JURISDICTIONE
Praetoriis & consularibusa proponebant, sed ad jura Quiritium S edicta Praetoris
Urbani magnam Partem accomodata, ut ex Cicerone lib, VI. ad Attic. epist. I. notum est. Hinz edictum, quod Ulpianus Praetori, in L Ι. & l. 9. S. I. D. quod.met. catas. id Cajus Proconsuli adscripsit, in I. I9. D. eod. & omnia Proco ut agit, ait Crius, in L I. v. quodcum eoi quum Ulpianus in L 2. IN. dicat: Ait Praetor.vid. Ant. Augustin. lib. I. Emend. cap. s. Diversa autem sitisse in multis edicta provincialia ab urbanis, praeter Ciceronem,
Caji distincta ad Edictum Provinciale, &
d Edictum urbi cum commentaria arguUnt; neque statim in provinciis obtinuisse, quae Romae singulari ratione constituta, ex Senatusconsultis & Principum decretis, quibus leges ad provincias extenta sunt, liquido discimus; cujusmodi plurima Cujacius, P ratiti. C. de serv. rei p. & Noodt. lib. II. Obs cap. s. ex L l I. g. 6. D. de leg. I. l. 3. C. de sero. res & l. l. C. quibon. cessi collegerunt. Illud autem memorabile est,
quod Theophilus, in I. 7. Instit. de J. N. M G. scribit, Edicta AEdilium Curulium
in provinciis etiam obtinuisse. Horum,
inquit, Aestita , in Provinciis obtinebant. Tantae nimirum Praesidibus illa videbantur osse aeuuitatis, ut eadem AEduibus quoquo
475쪽
ET POTESTATE AEDILIUM l municipsibus mature Proponenda judic rent, ceu normam justissimam, ad quam emtoribus esset succurrendum, quicunque a venditoribus decepti fuissent. Ubique enim curant et Edilta , ne emtores si vendi toribus cir MVeniantur. inquit Ulpianus in L 37. D. de AEduit, edicit. Hoc amplius valde probabilis est conjectura Cl. Dod elli Praeleel. IX. ad Spartiin. g. 7. Hadrianum condiditse edictum perpetuum AEdilium Curulium, in usum orbis Romani; quia aliud Edictum provincialφ nuspiam occurrit, &commentatores ita in illud scribunt, quassi ubique obtinuerit. v. l. I. f. t.'D. de dii. M. Videamus tamen, num boni viri&recti judicis partibus functus sit Pyllaeas, in Thes saliae civitate AEdilis, cum emtorem, qui magno nimis pisciculos praestinarat, &caena & nummis privavit. Rem enarrabo
ipsis Apuleji verbis, lib. I. Metam in fine: Profusa tu medium sportula , inubet incialem buum insuper pisces in sicelidere ac pediabus suis totos obterere. contentuS μυ-rum beCeritvrive Mevs Iotbeas, ac mihi, ut obirem , suadens 1, susscit inibi, o Luci, inquit, seniculi tanta haec contumelia. His actis, consternatus, ac prorsus obstupidus, ad balveas resero , prudentis condiscipuli valido consilio, nummis sinul privatas ae caena. Seniculum quidem hospi-rs a. tes
476쪽
s6 CAP. XIII. DE IURISDICTIONE
tes fraudantem jure coErcuit AEdilis, injurius autem est in Apulsum emtorem, quod piscibus obtritis piscario pretii reddutionem non inlunXit: re enim venditori vel, quod eodem recidit, magistratui redhibita , in pristinam caussam reS redit, resoluta venditione, I. 6O. D. de AEdil. ediacto I IO. F. I. D. quib. moi pio. Nunc de potestateAEdilium agendum est. Vana etenim omnis foret jurisdictio, nisi nervos habeat alicujus imperii, quibus didio audientes faciat contumaces, & decreta exsequatur. Unde nullum esse magistratum, ait Sallustius, qui omni prorsus imperio careat, quo jussa sua rata esticiat,& Javolenus, in l. a. 'L . de juris . Cui
jurisdictio data est, ea quoque concessa esse Cidentur, sine quibus jurisdictio explicari
non potuit. Non loquimur hic de criminibus gravioribus, in municipiis & coloniis Italiae commissis, quorum cognitio, stante republica, ad Senatum Romanum pertinebat, auctore Polybio lib. VI. cap.
1i. Similiter se delicta in Italia admissis,
uae animadversione publica opus babent, puta proditio, conuuTatio, Cenescium, relit caedes dolo moto perpetrata, ad cognitionem Senatus Dectavi. Hoc amplius, si quis priVatus, aut si qua urbs in Italia aliquid c troversae dirimendum habuerit, aut ob-
477쪽
ET POTESTATE AEDILIUM. G s1jurgatione diguum facinusi miseerit, aut ope, uot prinsidio indiguerit, omnia haec Senatui sunt curae. Id quod fine dubio
non tam de Senatu, quam de Senatoribus intelligendum est, apud quos paene sol0S, primis temporibus, usque ad annum urbis DCXX. quo lex Sempronia lata est, j
dicia fuerunt; ut vero ipse Senatus de camiis capitalibus cognosceret, aut de dat natis supplicia iumeret, non fuit usitatum. Exemplum municipis qui coram quaesitore & judicibus , ex eodem ordine sumtis, anno V. DCXCII. Romae accus
tus est, habemus in Aetis urbis diurnis, apud Dod ellum, in append. praelect ad Spartiani Hadrianum pag. 69O. Sruanus cum accensis causam dixit apud Q. Corn scium, pro Sex Ruscio, ex municipio L
rivati, accusato de in pri ta. At postquam Augustus Maecenatem cunctis apud Romam atque Italiam praefecit, Tacit. lib. VI. Ann. cap. II. & postea Praesecto urbi imperium, intra centesimum ab urbe lapidem definitum, et quod ultra eum lapidem egressum, Praesecto praetorio datum
horum fuit in Italos facinorosos animas Vertere I. I. D. de lex. L 6. y- I.
D. de interae N releg. Collat. LL. Mos. xit. Il. In provinciis vero Proconsules et
478쪽
ues CAP. XIII. DE IURISDICTIONE
Praesides delicta, qua Publica, qua privata vindicab nt, uti vel solis his Scribae verbis, apud Lucam, in Apostolorum actis cap. XIX. g. 38 admonemur: Quod si D metrius M qui cum eo sunt arti ices, caussam adversus aliquem habent ; a utur λra, 9 Proconsulis sunt, accinent inoicem. Sallustius in Catilin. Ea potestas per Senatum morei Romano maxima permittitur ;exercitum parare, bellum gerere, coere
re omnibus modis socios atque cives: domi militiaeque fluminum imperium atque Ius hvmmum babere. Hinc Proconsulibus & Praesidibus jus gladii tribuitur, qui symbolum erat meri imperii, l. 6. pr. D. de of Pro t. 6. g. 8. D. de os . Praef. et Paenarum
genera enumerantur, quibuS adiicerc quemque possent, in l. 6 g. a. D. de parn. Duumviris autem & AEdilibus municipiorum non fuit specialiter concessum merum imperium, neque animadvertendi, Vel atrociter verberandi potestas iis mandari poterat , d. l. 6. m. l. I. D. de os . ejus cui man . Graviorum criminum reos tantum Prehendere , & in carcere ad adventum Praesidis vincire, Vel cum notoriis, sive indiciis, ad eum mittere poterant, L sa. g. 12. D. rasuri. l. 6, 3- I. l. IO. D. de custod N exbib. reor. l. 7. de desiens. Collatio LL. Mos tit. 7. g. 2. Exempla sunt apud Vellejum
479쪽
Paterculum lib. II. cap. 19. Eusebium lib. V. Hist. eccl. cap. I. Simul ex his quoque liquido intelligitvr , quam ob rem dixerint Judaeorum procereS, reapse m gistratus municipales, se Christum captum tradituros imperio Praesidis, Luc. XX. H. zo. & Johannis cap. XVIII. vf. 3I. Non
deet nobis ultimo supplicio quenquam ad
cere: quemadmodum enim Judaei in provinciam redacti erant dudum, ita Pontius Pilatus, Syriae procurator, & in Judaea itinui vices Praesidis tenens, potestatem cruci figendi, vel dimittendi habebat. Joli.
XIX. vf. IO. vid. Taicit. lib. XV. Ann. cap. 6. Tertuli. A pol. cap. 2I. & Ampl. Viri Bynkersh. lib. 2. Obf. cap. 2I. & Zach. Huber. lib. I. dishrt. I. Maneat ergo, nihil
meri imperii Duumviris municipiorum fuistse concessum; sed leviora, ut pignori S c pionem & modicam coercitionem, qua sine jurisdictio explicari nequit, ex lege municipali, vel colonica, aut eX permisin Praesidis habebant, L 3. I. D. de reb.eor. Aperte Siculus Flaccus de condit. Mgror. Regiones autem dicimus, intra quarum sines singularum coloniarum aut muni ripiorum magistratibus jus dicendi coercendique es libera potestas. Hyginus de lumit. Meminerimus, in legibus saepe in v
480쪽
cia, intra mes, puta illa , N intramen illud intra viam illam dedero, simgnavero , in eis agris jurisdictio coercitioque esto coloniae illius , cujus civibus agri ais signabuntur. Et ne longe abeamus, ipsis AEdilibus particula quaedam coercitionis, concessa fuit, qua refractarios ad obedie tiam ducerent, ne lusoria atque inanis esset jurisdictio. Apulejus enim, dicto lib. I. Pytheam 2E dilem, ait, Voce asperrima, pro AEdilitatis imperio, piscatorem increpuisse. Atque huc faciunt inscriptiones fatmultae, AEdilitiam potestatem memorantes apud Gruter. Pag. is. 2. PRAERAED. POT. & Reines . Cl. VI. n. 2I. CASSIO. ΙΙΙΙ. VIR. AEDILIC. POT. Helias quoque CapreoluS de rebus Brixianorum lib. I. fili. & initio lib. 2. tom. IX. Thes. Ital. p. 7. duos habet lapides , in quorum altero M. Publicius, in altero M. Laetilius PRAEF. ALD. POT. BRIX. fuisse dicuntur: Cajum item Cusium Calvitium IIIIVIR. AED. POT. habes apud Plillibertum Pingonium, in Antiq. August.
Tauri n. tom. IX. Thes Ital. Part. 6. pag. 71. & denique apud Fabretium cap. V. n. 297. Pulcherrimum marmor exstat: T. PETIDIO. T. FFAB. CESSlNOVIII. VIR. AEDILICIAE POTESTATIS S. V.