Antonii Massae Gallesii ... Contra vsum duelli. ..

91쪽

CONTRA USUM D VEL Ll. 69ceata non enim diluit, aut minuit peccatum consuetuὸρ

peccandi, sed adauget, tantoq; grauius reddit, quanto ad ' plures exemplo suo peruenit . Interim uero non ignoro, ne tu in cior θ introductim huiusmodi immanitatem multos etiam uiros si lustreis, em probos ut probos appcllare,pularitersciemus, 3 uim nimis itys urgentur insiuriae ulciscendae ἐν ignominiae oblitteranda gratia, ut etiam Ludi , , honoris sola cupiditate pericula in pace quaerentes in duellum descendisse, Sed illud etiam probe scio neminem uiuere, qui crimine careat. Cum igitur illeni litaris honos, qui praetexitur , illa exiblimatio su e tantae immanitati praetendituri si uera loqui uolumuso plus habeat ambitionis, , o lentationis, tu ingrauitatis, ponierisci uini nemo tam sit in uirtute con lans, ut non

interdum ab ea de lectat, uteri necesse H ii, quo a sidue

docet experientia, magnos animos cum a recta uia disces FRserint, in h. eo duo uitia nocbitores esse , ut a frtitudine in auiaciam probDi laudem afectent immoderate, biniurias tu quam oportet intoleranter erant. Itaque cum latu trium uirorum uirtutes, non uitia sint innitanda, non potest praua duelli consuetudo tanquam legitima litorii exemplis comprobari. Quas oculis cernere uiteor adhuc in aliquorum anismis residerescrupulum, cur non saltem in i s modis, siue casibus locus esse duello possit, ac debeat, ubi uidelicet uesri probandi , , diiudicandi facultas alia non detur , quo:

niam, cum res, aut crimen non probatur, magistratus ea

92쪽

de re nihil ecernere poten , , idcirco reum, vi citatu ferat, absoluit cum etiam dicat lex non descere ius, scd probationem . Sed isti dicant, obsecro, quonam inscriculo es ei si honor, ubi fictum ita est occultum tit probari resisu i sal 'ζqμζβ si ipsi etiam, qui duellum probis, de. pace teneo 'iunt, pro certo non censent, aestituunt squis accer ginihi j η u serens,, ostendcns indicium, ad duellum prouocare alterum uelit, eum non esse audiendum quanquam ut rei ratione carentis fert con tantia laxaber parte dicunt, ubi res tedibus, albaq; legitimavra probari potes , inmo etiam ubi Jolummodo probari coeptae I ac tentata, non posse amplius ea de re due uni conflari uel commilli: qui repugnantia sue contrarietas signum patescit uatiitatis, i inscitiae inorum, qui nos iunt in tu Multa quaesto rlim , qu ζ sititur cria quanquam perse non

'μ' - δεμ plenam probat em , iudici a

men aperire uiam tu illis in cognitionem ueritatis, siue ad plenam probationem perueniet liaque hoc etiam argumento coarguuntur er duelli, , euis sati onorum ineptiar, qui itas erroribus imp ant, ut se extricare, atq; expedire nesciant nam si ductium non conceditur, ubi sar tum ab modo probari non potes , omnino opus essol quindicio, quod is, quisacti nullum a fert indicium , t eductu praeci a tangi calumniator cycitura omne autem factum, cuius ostenditur indicium , qu 6lionibus exordi ne, ali sq; iuris ad umentis in iudicio probari potessio sui

93쪽

CONTRA USUM DUELLI TI

quo propterea pudeat etiam ocultas iniurias inustas, em impunitas dimittere, exiistimantes ea tolerantia, ue negligentia honorem Juvini minui , perinde ac si res esset omnibus nota, hi quoque multa habent remedia . Nam suere sunt gloriae amatores, non autem uulgaris auro uas ni captatores, habent exemplum eae commentaris C. tu

i 3 Caesaris iudicio meo apti simu quoi quoniam omnibus ducibus, tur militibus propol tum esse deberet, ac memoria retineri, operae pretium esse ex trina ui, hic eius uerba derscribere. Nam cum absente Caesare castra, qu:bus Q C Comentib. s.cero legatus in Habernis praeerat a Neru3 oppugnarentur, erant inquit Caesar in ea legione duo orti fuit Centuriones, cilii iam primis ordinibus appropinquarent, a Tulso, , L. Varenus is perpetuas controuersias interse habebant, uter alter aut ejerretur , omnibus i ianitis de loco Jummis simultatibu conteniebant. Exhis Pulso, cum acerrime a munitiones pugnaretur, quid dubitas, inauit, Vareire, aut liuem locum probandi uirtutis tuae expectas hic dies de 'tris controuersi s iudicabit Aare cum dixi et, procedit extra munitiones , et quae pars hostium coniserissima uisa est, in eam erumpitu ne Varenus quidem tum uallo se se continet sed omnium ueritus ex limatione injub

sec ii itur, medio ri statio reis to . Pul ro pilum in hostes mit

tit, atque unum ex multituitu procurrentem tra cit quo percu sse, et exanimato, hunc' uti protegunt hol es, tr in illuuniuersi tela coli ciunt, neci, dant regredi cdrfacultato,

94쪽

a ANTONII MAssAE transigitur scutum Pulfoui, O verutum in labeo gesIgitur auertit hic casus vaginam .er gladium educere conantis dextram moratur manum, impeditumpi boles circumsistunt: succurrit inimicus illi Varenus, laboraniisubuenit: ad huncs coui lima Pulf ne omnis multitudo conuertit,illum veruto transfxum arbitrantur Vares nus gladio cominus renigerit, allue uno interjecto relis quo paulum propellit, dum cupidius instat, in locum inserriorem deiectus concidit: huic rursus circuliuent risurisdium Pu ο, atque ambo incolumes compluribus interses cstis summa cum laude e intra munitiones recipiunt ,scfrtuna in contentione, , certamine utruntque uersavit, ut alter alteri inimicus auxilio saluti Ii 1set, neque 3 σd:cari pos et uter utri uirtute anteferendus uideretur. Hactenus Caesar . Nec minus negocio nostro quadrare

uidentur Liui uerba, apud quem Ethnicus miles ab legiti, in hoste prouocatus, tametsi frenuus ac frii' simus erat, cum neseisbi e se duceret cum illo, quod quondam eius bos ei uisset, pugnam inire, magis ueritus est Iouis hos italia iram, quam detrectato pugna uulgarem notam: se nostri isti duelluri Chri idian baptismate abluti, Christo Seruatoresacris I legibus soccipensis , etiam ultro leui sinas

quas I sectantur occasiunculis , ut cum commilitombus, aut civibus, ac brutiq; etiam cum consanguineis pugnam

ineant. T. Quintio Cris ino ut est apud Liulum Baidius Campanus h les erat, perfamiliari hos itio iunctus creuerat consuetudo , quo aeger Roma aput Crit ' nurn

95쪽

CONTRA vs V in VELLI. 3Bai rus, antedemtionem Campana liberaliter, comiter pcuratus ferat. Tum Badius progre1bus ante sationes

ρια pro portasabant, euocari Cristinum iuglii: quod ubi

est ri lino nuntiatum, ratus colloquium amicum ac sis miliare I uaeri , manente memoria, etiam in diffidio publiscorumfoederum, priuati iuris, paulum a caeteris proce θαPostquam in cons ectum uenere, prouoco te, inquit, ad puς gnam Cri 'ine Badius, a nycendamus equos, gummotis iaths, uter bello melior sit decernamus. Ad ea Cri binus, nec sibi, nec illi ait hostes deesbe, in spibus uirtutem ostendunt, se ab eo , etiam si in acie occurriat, declinaturum, ite hq ituli caede dextrum uiolet conuersus p abibat. Enimuero frocius tum Campanus increpare mollitiem,

ignauiam I; erse digna probra in insontem iacere, bo nistulem hostem appellans , simulantems parcere cuisciat parem se non esse : Si parum publiicisfaederibus ruptis ius pia simul iis priuata iura e sse putet Badium Cani pasnum .Curisio Cris inoRo.palam omnitiis duobus exercitibus audientibus, renuntiare hospitum nihil sibi cum eo consociatum, nihil faederatum o spiti cum hoste, cuius patriam, ac penates publico priuatos li oppugnatum est fet,s uir esset, congrederetur . Diu cunctantem Criss inum perpustre turma erri ne limpuri insultare Campas

num pateretur, itaq; tantum moratus, dum Imperatores consuleret, permitterentne sibi extra ordinem in prouos cantem hostem pugnare , permis u eorum arma cepj , equum si conscendit, em Badium nomine compellans, ad

96쪽

pugnam euo aut inulla mora a Campanos ta est, inserjb equis concurrere.Cri pinus Jupla sutum mistrum humerum Badio basta trans fixit, supere delapsim cum Minere ex equo desiit, ut pedes iacentem conjiceret Ba diu priusquam oppriineretur, parma atque equo relicto, ad suos a git. Cri linus equum armaq; capta, cruentamcu 'idem insignis dol3s istentans, cum magna laude ergratulatione militum ad Coss. est deductus , laudatus Isibi magni fice, em donis donatus. Ex his Iuli Caesaris, O Liu locis habent milites , qui ueram frtitudinis laus dema pectui uelint, non autem uana ofitentatione populas ris aurae muscas cursi dicam aucupari, rectam honoris suendi rationem: habent, ips Duces legem fecundum quam permittere possunt, ut milites)fam uirtutem probet: Habent etiam ad eandem rem exemplum, siue consilium

Theodorici Gothorum , Italiae Regis clarissimi, atque sortissim aut barbaris, O Romanis qui in Pannonia essc ρι ρ'It sent, ita scripsit. Ita praeterea uos credimus admonens dos, ut non in uos sed in hoItem 1 uire cupiatis res parua non uos ducat ad extrema discrimina, acquiescite ius titiae, qua mundus utatur: cur ad monomachiam recursritis, qui uenalem iuicem non habetis deponitefrrum, qui ρn habetis inimicum, pessini contra parentes erigis iis brachium , pro quibus conflatgloriose moriendum et

quid opus est homini lingua, si causam agat manu armata aut unde pax esse creditur isti ciuilitate pugnetur limitamina certe Gothos nostros , qui ris praelia , intui

97쪽

CONTRA VsVM VELLI. s 3 norunt exercere molestiam maec ille. Fac sent igit duelli amatores isti milites gloriosi, nulli alio aptiori nomisne appellant, piam Thrasonis piis bonorum, frii nisimilitum o sicio ungi uellent, cum hole legitimo in bello delingitando amplis bonumsibi honorem magna cum laudesinescelere comparare o lent sed hostium uultus frini:

dantes erociae tamen opinionem apud uulgus retinere cupientes,cum commilitonibus, et ciuibus, quos oporteret

ab ho tibus sitiere, duelli causa plerunque friuolas, O ridiculas ambitiose mendicando pugnare uolunt, seu uel e sugunc quod quidem Out hoc quoque aliquando discam nihil aliud est, quam magna timiditatis indicium piippe cumfrtis uiris proprium in repentinis, e praessentibus uersari periculis, quae autem loco, tempore ρ' Α=hl.st l. 1ge distant se putantur dylare , non sint frmidolosa. e 4. Ideoq; isti, ut a periculo rum longisime recedant,

in tuto collocent, i per ora uulgi interimserociae nomisne volitent, aliquam iniuria causam commenti si sunt in cactris sub sole, illitie in urbem sub ηbranis recipiunt, umeos consulunt, diuulgant i en F serocem uirum, qui ad duellum inimicum prou care uelitri conscribunt libellos , quibus querctis omnibus adhibitis cautionibus exponentes inimicum prouocant, uulgo chartutis appetulant quasi in celeberrimis locis proponunt in fro, in pti seis , in compitis, in triui per incos , per angis portus, ad omnes uiarum sexus, omnibus denique angusta , se columnis re fixae quoiquo te uertas con sticluntur

L ii

98쪽

In bis luxu dies constituitur, em longum semporis intersuallum, huiusmodi codicillis ultro citroq; dandis; er accis piendis, mpluribus res ossis expectandis, captatis inte*rim per litigiosas uerborum dis utationes omnibus lites bris, rimis, tir occasionibus elabendi, ita ut ex se pii caratulas proponunt, uix decimus quisque ad locum duello consstitutum deueniat, , qui demum deueniunt,plerunq; instroducta armorum di flutatione, quaesaepius dolosa,et puσdenia comportantur , uel albileuibus . friuolis de causis nihil aliud quaerunt, quam diem altercando consumere, em sic hostem ac 'ectatores ludi cari. Et sunt etiam bos mines adeostulti, ut putent,propterea quoi die altercatiosnibus consumpto certatum non sit, apud prudentes,

probos saluam sibi esse honoris, et uirtutis existimationem, cum ex ea puerili actione nihil aliut, quam de inepti s ti: militate, et urnitate praetulcium feri post. Gisi 'quis bonus plane is frijs miles Pul oni, Vareno, , Cris inos itis, qui nullo scelire contaminatus, uirtutis, e religionis tudiosus, magna, et r.eclara disciplinae iralitaris,

aliarum huirtutus documenta praebuerit, iniuriam a conis militone acceptam non persequatur, ei pro in ita uirtute ac pietate toleret, neque tamen inserim ab instituta ratiosne probatae uitae desectat erit ne ubi tuis, iis plane subtus , qui tam benin fortis .in hoses militis tantarum uirtutum oblitus, banc nitatem si erga commitionem usus est, in diuersm partem interpretando, imbellem, aut minusfrtem eum dicere audeat non pro ztes. Quod

99쪽

secus eueniet ys; lurrum anteacta vita litrocmbs, an toriis, ciuium uexut ibus,, timcid systerit contaminastauiam quemadrilotam mendaci uerum aliquando icentio 3s non creditur, stibus reliqua ipsius uanitas est nota, sic illius animum nemo probat ne ii recte quide ito, si prauam illius mentems erit ueteris in rebus expertus; ideo , merito supra dictum est eos, qui in duellum docem dunt, iniicare se nec sortes e spe milites, nec uiros bonos, sed timidos ac multis etitum sceleribus contaminatos At Om piunt ini,quid acie honesius eque , atque

adeo honoratus caua ervis, qui eo non ei animo, ut inimisco secundum religionis praecepta, aut magnanimitatis, orstitudinisq; exactam rationem iniurias condonet, si magis 'sratus, aut Princeps ciuitatis, quem ille supplex adyt, rimplorauit , nolit aut nequeat de murae se debitum sumere poenam Iam, si hic magistratum , principem adeundo scit quod potuit, nemo in eum ignaua tolerantiae culpam, piae Principis est, qui frtunae,re cere poterit, neque eius

honor oesus propterea remanebit, qui ex ipsa tacita bseruili tolerantja ante dictum est Dii solet, nec nisquitas principis ei praebere potest iustam peccanti tradduellum prouocandi occasionem, cum esset necessaria ad id causa si honoris . Ad magistratus autem, , Princit isocium tecta uindicare ciuium riturias, praesertim eorusdem implorantium, spod nisi mat princeps, si in cubra: siue is, qui iniuriam intulit, in eius sit itione,ac potes o tale, est extrernus nam quod ad ciues, esubditos

100쪽

τ ANTONII MAss Aa pertinet, nota sent remedia viliciorum secvnum Amrsis actiones institutorum, quo uero ad externos pertinet, nota est uia, ut a nuce a magistratu, ix Principe, cujubiis tu i est, uindicatio petatura pio sis tergiversetur, caussa erit legitima oppignorationum , O praedas agens, se cui nunc lo luimur represultarum, uel etiam bellium dicenti suam ob rem apud anti quos institutum uit ius

illis a quibus repetitae, nec reddita essent, bellum rite indicebatur . Ac ne quis existimet ob publicas tantum , non ob priuatorum ciuium iniurias bella e se gerenda, is audiat pro lis Ma Ciceronem ita dicentem . Maiores nostri saepe mercatos

ribus , ac nauiculatoribus iniuriosius tractati se a gesbes runt ira ubi cum dixisset multos ciues Ro .fasse a Verre in Latumias coniectos, aesupplicio sitis, necat ossi,1.ν , in m. f tμ'g' - μj re , qua ciuitas exterarum gentium,s qua nati ecisset alippii in ciuem Ro eius noui, nonne publice uindicaremus, non bello persequeremur: polemus hanc iniuriam , ignominiam ii Populi Romani mutam inita punitamq; iiiij ere quot bella maiores nostroi, quantas cepi spe arbitramini, quo. ciues Rom. iniuria offd Si, quo nauiculi r3 retenti, quod mercatore loliati diceren

ibi latius explicauim a tabide causi si scis en uis ti sumus. Ergos Princeps, cui ubi usisi injuriam porsus, conuenienter reiiuisitus non cure, sici fui partes . :terponere, tacite quodam noci significam putore ut