장음표시 사용
121쪽
Bis ter expertum fuma, delere fulebar,
Et male tornatos incus reddere versis.
Si defendere delictum , quam vertere malles , Nullum ultra verbum , aut operam sumebar inanem,
Quin sine riuali tes , tua solus amar .
Quoniam artem cum natura germaniratis uincilio copulandam esse , alteramque sine alterius adminiculo bonum poetani facere nunquam poste decreuit ; atque elaborandum magnopere in artis praeceptionibus ediscendis monuit, ut praestantiae fulgor acquiratur: idcirco quod obstit fugiendum merito sit bdit. Ac primo a poematibus amouendam esse assentationem uitiorum adiutricem , uirtutumque pestem iubet; cauendumque magnopere, ne asseritatoribus aures quispiam patelaciat; imo pensitandis carminibus uerorum amicorum, eorundemque doctissimorum uirorum acre iudicium subeat. qui recte conscripta probabunt, liturisque digna interlinent. amici quippe mendum pec catum suum existimabunt di, cum ea sit inter amicum atque assentatorem differentia , quae inter coquum S medicum. quorum alter saporum lenocinia, ac uaria conquisitissimorum ciborum condimenta excogitat, ut gustui tantummodo suavitatem prae beat, nullam incolumitatis rationem habens; alter uero ea comedenda esse admonet, quae bonam seruent ualetudinem , statu autem nequaquam oblectent. eodem itaque modo amicus amico non nili utilia, omnibusque de rebus ueritatem, etsi plerun- rue pariat odium, insusurrat. Assentator autem cuncta tam lauancla,quam improbanda extollir, dummodo se placere sentiat; et, ut Cicero inquit, ad alterius non modo sensum ac uoluntatem, sed etiam uultum atque nutum conuertitur. Quo fit, ut diuites quidam largitionibus assentatores multantes non secus, atque praeco ad emendas merces Populu conuocat, simulataque eorum approbat ne decepti poeticam profiteri audeant; carminaque ancimne ui tram commetulada uero iudicio effundant. imo qui opibus Mileus menserum asseclis opiparam irequenter Disti zod by Goc
122쪽
ARTEM POETICAM coenam dare, sponsonensue pro egenis lacere ualeat; aut si earn urbe auctoritatem obtineat, ut a' malis concertationibus, MXis , atque iurgiis eripere, inque lii igiosis coni rouersijs cui uelitiauere possit; tantam apud se pernitiosorum assentatorum multitudinem habebit, ut eorum blanditijs obcoecatus nullo pacto uerum amicum a' falso dijudicare possi; ciam omnes aeque de rebus omnibus assentiantur . quocirca nunquam obaeratos, aut munerum spe deuinctos suarum lucii brationum censores costituet, qui recto iudicio praeditus de se recte iudicari uolet. σ- enim largitione allechis semper letitiae plenum, amorisque, etsi seisi, olientatorem se praebebit. quinimo eius carmina legens, cui blanditur,non absque summa admiratione clamabit; Dii immortales, quam praeclare, optimc itque diuinitus rem hanc co- scripsit adeoque se totum assentationi addicet, ut miratione obstupefactus inalbescat. Cumque mentis inconstantia, &prauitate uultum quoque eius indicem crebra colorii mutatione uariabit non secus, atque chamaeleon , qui ilatim quemque attigerit colorem reddit; prae simulato etiam gaudio lachrimas est undet, falsaque laetitia elatus immoderate exultabit, ac temere gestiet ; imo pede terram quandoque tundens nihil melius,elegantius ite pertractari potui ue adiurabit. Assentator quippe simulata mente ad alterius uoluntatem se se accommodans magis laudare, inque laudando commoueri uidetur, quam Herus laudator , atque amicus. qui prosecto non nisi commendanda Probat, uituperandaque reprehendit . quemadmodum cXpressiorec stendunt moestitiam, maioremque lachr. marum uim profundunt qui mercede conducti, ut defunctorum interitum deplorent , dolorcm ct fletum linuuant litam qui uere eorum mortem dolent . atqui eam inter se habent dissimilitudinem, qua uerus dolor a falso distat. illis enim lachrimis, quae quidem citissime arescunt, tantum oculi turgent; hisce autem intimo moerore cor, atque diutino cruciatur; illi in alienis malis dolentes apparetit, cum uere nequaquam moereant, hi uero eX animo condolet. Quapropter ab eo , qui optimo iudici sua carmina perpendenda committere cupiet, reges, ac principes imitandi erui. ut quemadmodum hi uino replere tunc enim occulti mores,ac secreta animi proferuntur di quodammodo multi e - .lis e
123쪽
E PHRAs Is IN HORATII minare solent eos; quos in familiarium numero admittere uolunt , ne prius quam adsciscant ignorent, an sint amicitia digni. ita uir acrioris iudicij, amicusque ab eXperientia reriini magii ira comprobatus eligendus est, cui uersus examinandos tradat; ne a uafroruin adulatoiu latentibus fallacijs, quasi uulpeculς fraude decipiatur . qui quidem rerum omnium limulatores pariter, ac dissimulatores cuncta blanditiarum caligine adeo constandui;
ut nulla amplius ueritatis luκ splendescere possit. Quod contra euenire liquet, si doctissimo uiro, integro , optimoque uiro, inquam sine hico & fallacijs,qualis Quintilius Varus habitus est Vergiliani poematis,ut asserunt, ab Augusto censor clectus,carmina pensitanda quispiam commiserit . qui profecto in aliquod
erratum incurrente modesteiatque amice commonefaciet. quod
si ille saepe eL saepius frustra expertus melius reddere posse recusabit, tunc male compactos uersus penitus delere, terumque alios politiores effingere, & quasi denuo nouam materiam insomniare iubebit ; non aliter ac fabri ferrari j male insormatum opus in rudem iterum,atque impolitam massam redigunt ; incudique restituto meliorem formam addere solent. At si ille nimiu perui X, duraeque ceruicis homo prorsus correctionem respuer, erroreinque potius defendet, quam litura delebit; tunc nulluultra uerbum subijciet; imo falsa opinione inflatum in tenebris errare patietur; ne operam & oleum frustra amittat. qui enim non audientem admonet, minimeque obtemperanti praecipit, tempus absumere rudetur, perinde ac si surdo caneret. Quo fiet,
ut pnilautiae igne inflammatus , qui monitorem spernit, solus magni iaciat sua , probet ue , & quodammodo sine riuali sui ipsius amator sit . quippe ab omnibus despectus exsibilabitur.
bonus, em prudens uersus reprehendet inertes Culpabit duros ; incomptis allinet atrum
Transeras calamo signum i ambitios recidet
ornamenta ; parum claris lucem dare coget i
124쪽
rguet a que dictum ; mutanda notast; Ree rinarchus . Nec dicet, cur ego avdicum
mendum in nugis hae nugaeseria ducere In mala deris semel, exceptum sm De. μ mala quem scabies, aut morbus remus urrae,
Pyunum tetigisse timent, fugiunt poetam Qui piunt ; agitant pueri, incauti Mequuntur.
Reliquum est, ut optimi, priidentisque emendatoris ossicium designetur; postquam id munus doctissimi uiri, atque ut graedo utar uerbo ) proprium esse asseuerauit; ut jn hac artis praeceptione nihil desideretur. Et quamuis immensiis sit campus, in quo evagari oporteret, si cuncta , quae in examinandis
poematibus requiruntur, recensere tiellet; breuiter tame rem nunc perstrinsit; ne lex, quam de breuitate promulgauerat in praeceptis tradendis, abrogaretur. Bonus itaque corrector, uesritatisque sectator carmina sine ullo artificio compacta , nulla cura elaborata , impolitaque reprehendet; dura mollienda, incompta uero superinducta linea penitiis delenda esse praecipiet. ornamentorum quoquc nimiam , ac redundantem luxuriem stilo depascendam esse monebit; ob intra etiam illustranda , ambiguaque eXplicanda commonefaciet; ad ea uero, quae mutanda iudicabit, notam apponet. fietque demum alter Aristarchus sapientissimus iudeκ . ille quippe uir doctissimus, ac certo praeditus iudicio, cu sibi prouincia a' Pisistrato data suisset, ut Home istisa,ac dispersa carmina colligeret, quaecimque homerica redolebant male te dijudicans in rhapsodiaru ordinem digessit; adulterinum autem uersum asserisco notabat. Talis ergo cusor optimus, ac prudenti stimus, qualis Aristarchus, obsequium spernet; nec inquiet,quod assentatores consum erunt: quid mea interest alterius errorem coarguere aut cur amici nugas reprehendens illius odium in me concitabo ξ is enim , cui semel leuia deli
125쪽
cta condonantur, mala postea illectus indulgentia in grauiora incidet; falsoque ab adulatoribus laudatus, reipsa occulte derisus adeo praua opinione sua obc cabitur , ut nunquam deinde castigationem admittat. quinimo falsa ac simulata eiusmodi approbatione inflatus peruiasum habebit, neminem se in liora poemata posse conscribere. quocirca ab eius tanquana stulti , & iiesani colloquio, consuetudine, atque contactu omnes sapientes abhorrebunt; ac ueluti scabiosum, malaiie alia contagione laborantem, aut morbo regio assectum eo quippe corripi uolunt medici, qui bili nimium uerantur, cuius equidem ui in insaniam ac furorem incidere solent aut phanaticum,furijs ueagitatum fugient; ne contagium contrahant, aut cum insipiente ipsi quoque insanire cogantur . eudem praeterea incauti pueri , qui nesciunt quantum periculum subeant, conuitijs, sibilis, atque lapidibus per urbem insectabuntur . erit denique omnibus ludibrio , & tanquam morio uulso exsibilabitur. R EST AT, ut qui sint proprie, quos ab iracunda Diana uexari diκerit, explicetur. Et quamuis non nulli eos accipiant, quibus ipsa, iraturirile aliud numen furorem immiserit; alij tamen comitiali morbo laborantes, quos Graeci uocant lariinu νωοος, intelligunt. eum quippe ob cerebri uitium euenire asserunt medici; cui Luna , quae eadem est cum Diana, quemadmodum Sol cordi, dominari existimatur. praesertim quod epilepsi assici uolunt illos Astrologi; quorum in genitura Luna horoscopum tenens es regione aduersos habuerit Saturnum pariter, atque Mercurium . tunc enim merito irata dici potest; nam mala in configuratione collocata nossio aspectu irradiatur . vel quod lunatico morbo corripi solent, qui interluni, coniunctionisiie t Pore , quam uocant coitu ,editi fuerint; cum luna laborare fertur, & quodammodo iracunda lumen denegat , unde lunaticos dictos uolunt.
Si ueluti merulis intentus decidu oceps
Iu pureum , oueamve ; licet Iuccurrite langum
126쪽
temerariu accipit. μglaciali quippe coelo editos stolidos, inc al
ptores esse constat. Quod quidem in fem
Clamet m ciues , non si qui tollere curae. Si quis curet opem ferre , er demittere lissem , Cusis, an prudens huc se deiecerit, arque Seruari nolit s escam , Sicubi poetae
Narrabo interitum. Deus immortalis haberi Dum cupit Empedocles , ardentem frigidus L ema vini e Te patet, Insiluae .st ius sicear vi perire poetis , Heradimi μ λ Iustum quiseruar,sdem facie Occidenti. nudetiore asserebit.
Nec t hoc fecit; nec Fretractus erit, iam
Fiet homo ,πponet sumse mortis amorem. tuanditi, qui calida
singuine praeduos μηpere, frigido uero eos Adhuc Horatius insanos insectatur, qui opinione sua inflati poe V siti profitentur; ac nescio quo pacto irridens tauquam sibi satis- mr. Vm . N: i sacere uidetur; inque eis eludendis iocosum, atque ridiculum h risii int m emplum interponit. inquit enim, tanto eiusmodi insania as- 4 eder ΡΠ alachim omnibus esse odio ; ut si,dum tumidus, uersusque euo- g 'mes huc &illuc uagatur, ueluti auceps aucupio inhians, in fos- ρο ρ -'sam puteumbe inciderit; quod quidem Thaleti Milesio sidera contemplanti accidisse perhibent; licet uehementer, diuque clamet, io ciues succurrite, uestrumque municipem seruate,nemo tamen opem ferre curet. Nam si quis sorte auxilio uelit esse, fur deminem ue demittere, statim ego occurram . qui scis an consulto, sponte sua, & perlibenter huc se deiecerit, semarique nolit Non ne Empedocles Agrigentinus physicus poeta, uel,ut Ar stoteles decreuit, potius πιπιολογs, quam poeta uocandus; cuius dogmata noster diuinus Lucretius latinitati tradidit; dum stultus, ac uecors immortalitatem adipisci cupiebat, Deusques posteris haberi, in ardentem Aei nam se praecipitauit quod quidem, auctore Philostrato, sic antea praedixerat; χωρετ' ἐνω δ' μν Noe , οἰκ επι oti Cum itaque homo quilibet mortem oppetendi liberam habeat facultatem , qua Deus tanquam
127쪽
E PHRASIS IN HORATII optimum remedium in tantis uitae poenis mortalibus dedit uiceat poetis sibi ipsis mortem consciscere; eosquea' uita discedere sinamus. idem enim scelus est inuitum seruare, quod occidore . Nec semel hac uia, sed saepe S saepius mortem attentauit. Quod si nunc retractus seruabitur, non idcirco amissam ratione, a qua discedens belua euasit, hominisque mentem recuperabit, imo a temerario ,& inco sitito proposito non decedens nunquafainosae mortis cupiditatem deponet, donec ipsam assequetur. Nemo igitur ae calu uoluntario eum cXtollat; ne, dum iuuare conetur, ossendat ό aut dum a foro. 'Minisν esse uelit
ut est in graecorum prouerbio ab ipso lupus habeatur.
Loea tam fulmine Necsatis apparet cur versias licet, utrum Minxerit in patrios cineres , an tririe bHentes angebat.distersasM M ouerit incents. certe furit; ac velut ursis
obfectos caveae valuus fungere clathros ,
rita s. - 2 Consueuerunt hic non nulli critici de Horati j inconstantia adiacui η sanctu tac, timir*ri; xit qui in tradendis Neceptis breuitatem diligenti stimo olbsui ἡ;- , 'Abisei ςVst iζΠdδrn tae Praeceperit, ac postremo in eludenda quorunitione dfuinessit risis j Pseudoporiarii in insania, quae quidem res nihil ad artem atinctatit. Qua quἰd vix instre uidetur , a sterilitatis angustijs in fertilitatis campos exi, de causa et Maso hos rix γ Pς ixu que deseruerit. Hisce ergo respondendux da uocauit sόνυ drbitror , Horatium, qui alioqui in condendis legibus omnium .breuissimus fuit, pusilla quadam digressione opusculum hoc cosulto terminare uoluisse; ut lectori notum ficeret, se quadoque posse dicere copiose ; ubertatisque floribus, cum oportuerit, redundare. uel acerbissimo odio infamatum , quo in insolentium ii esaniam inuehebatur, breuitatis suisse oblitu dicamus. Itaque opus absoluens, remque omnem poeticam uolens concludere
128쪽
ARTEM POETICA M. Ornon ab re esse duxit, de causa eiusmodi insipientis quaerere,quo uidelicet laeso numine, qua spreta religione, aut quo scelere perpetrato suror ille cuipiam temere effutiendi carmina irrunissu fuerit. an fortasse,qudd in parentum cineres minXerit, sepul- dirumque uiolauerit Z quod quidem nefas habebatur. Tanta quippe apud ueteres lepulchroriun erat superstitio , ut locum, quo quis inserebatur, aliquot pedes quaqua uersus designarint; insalptioneque cauerint te citra designatum spatium alium quempiam. humo contegerent; uel, ut quidam. Opinantur, arbores sererent, quae radices egissent , terramue ararent,
aut foderent, ne ossa detegerentur. Vnde auctor alibi inquit, Mille pedes in fronte, trecentum cippus in agrum Hic habet.
An potius illi insania Dij dederunt, quod impurus, ac sacrilegus
locra sacra polluerit Z qualia erant de coelo tacta, bidentalia nu-cupata, quod ibi binae oves mactabantur; quet uomere, aut alio rustico instrumento uiolare crimen habebatur. Vtcunque sit, aut quouis scelere coinquinatuS, certe furit, bacchanaturque. imo cum urbe uagatur recitator odiosus, perinde atque ursus conuulsis repagulis, effractisque cancellis erumpens populum perterret, doctosque pariter atque indoctos fugat; ne eius molesta recitatione distineantur; dignus equidem qui in carcerem, tanquam teterrima belua in caveam, detrudatur; cathenisque ac uinculis constringatur, ne amplius egredi possit . nam sit forte aliquem arripuerit, nunquam dimittet, donec incondita carmina eructans furorem situm eXpleuerit; miseroque illi tantam molestiam iniecerit, ut uitam sibi esse acerbam putet. Imo que-
admodum hirudo, si semel cuti inhaeserit, nunquam exugere cesinit, ni sanguine plena, satiataque fuerit; a' quo sugendo sanguisugae nome acquisiuit: ita poeta ille ineptiuimus si quem nactus fuerit, cui carmina euolnere possit, tandiu recitando detinebit , quoad uitae poenitere iaciat; potiusque mortem, quae rerum omnium est cXtremum , efflagitare, quam riirsus in eiusmodi pestem irruere. SED 1ΑΜ receptui canere tempus admonet , ac riuulos claudere; quoniam sat prata biberunt: ut desinant oblatrare, qui hoc opus ab Horatio imperfectit in relictum fuisse contendunt. nihil enim, meo iudicio, quod ad ase
129쪽
tis huiusce praeceptiones attineat, in eo desiderari potest. Nam si leuiora quaedam consectari uoluisset , quae alioqui conscribendorum carminum ratio postulare uidebatur, grammatici officili persoluisset. si praeterea nonnulla alia parerga adiunxisset; quet potius uerborum ubertatem, quam materiam perutilem studiosis apportassent; seustra paginam absumpsisset; imitatusque hirudinem,legislatoris decorum non retinuisset; quod a' breviloquio nequaquam discedere oportere supra monueratrimo crimen subijsset, quod ab aliis seriamopere euia tandum iusserat . Vnde non inconsulto eiusmodi comparatione libellum conclusit; ut innueret satis, superque de arte poetica pr cepisse,nihilque amplius ea de re dicturum ;ne pro uoluptate cra molestiam,aut demum lisi pro emolumento detrimentum attulisset. E Omnes sunt duerniones, praeter vernionem .