De typographiae inventione, et de prælorum legitima inspectione, libellus brevis et utilis, per Matthæum Iudicem

31쪽

A TYPO GRAPHIA AD ARTES

hominibus praeflatur in bacuita,Alia sacra, qualia funedocere uerbum Dei siue in Ecclesii, siue in scholis me in

aedibus priuatis,adm Ibare sacramentaborare, benefacere proxima ac, Asia artium liberalium, quae princia paliter rationeau ingenio persiciantur, licet adminiculosin aum 'organorum etiam externorum utant&r , ut sunt loqui, docere, orare, numerare,canerescrutari res

naturae ob eruare modus a derium, Alia opiscum,qua principaliter mamtum labore, licet etiam cientia aliquao ingeni dexteritas accedat, e sciuntur.

Haec iterum multorti unigenerit,Alia enim opificiali. ἴeralia,ulia honesta, alia sordida,ntia quinuosa, alia luis dicra habetur Vera quid attinet de bis peciebus multa dicere Hic de preforia agitur,culo suu honos, o locus ignandus uenit. Eis aut ea mixtumsEddas mediana esse uideatur inter liberaliuartium spera, G opificam Tamen sicut scriptione non ad opificum operas, ed ad aratium liberalium cicinam re erri notum est Ita etiana

32쪽

rendari pronunci ι , idq; eo magis, quo scriptionem tua elegraria,tum celaritute tum perpetuitate lange an, tecessat, Cylacilliarum op era Iorrectistribus praecipue uiusur, quo enim γpo raphiam curautes sunt dociliores, romeliω er emendatius libros hi publicum emittunt.

Dedi serentia inter scriptoriam artem, typographiam, d iconographiam. II. Esimulta communia habera tamen quae in ignes disserentiae notari obpunt. Nini primo di birus autoribus,seu inuentoribus ArtifiWgum enim scribendi literas inde a primis parentibore, qui aute diluuium uixerunt, originem trabit id quod constat ex io epho Beroso Graeci Historici inter edi v.

tant de netentoribet cliterarum Graecarum 'eam rem

uli cadiim, ubi aliis ad cribunt, sed non est dubium quin aute cadin misi u fuerit,e P aliae gentes a patribu,liceti tauerint baraueres, exemplum coeperint. De inuentoribus ue, Vographiae dictum est supra. Deindein tempore erim deserentia est. Nam cria proria Grysoria iubisse usi sit. Tvographias roseculo sup riori primu capit circiter annum, ψ o. Tntiba se eritia est etiam in materiali causa. scriptoria caunia pervia utitur, ast so a Dura

phia

33쪽

Q ario etiam omne ad erunt. Non mis oria torus C sementiai uccci siue exarat Tγpcgra hia vero lia ieris, e sententiis ordine codocatii simul antegranis

die plura, ex qu'deni cleguntius, quam scriptoria uix in dimidio anno exuret,maioribus etiam hispensis,cI milam

a fabre sicut Aventino referente, prurius scripsit, primit ille die, quantum si fribitur anno Tribuunturrige is liter M.

Abctulerat Latio insiliatae flut rasuri Nunc multo plure redd/di ingenio

Et quod uix toto qui quam per criberet unt Io, Munere Germa conficit una dics. An Typographia hominum, an uelo Delisit donum in inuentum. Ilasse nio nihil difficultusis habet Q re erant nitit, cum tot seculi ignorata sit ingulari Dei bim iacio, propter repurgationem Ecclesiis, P propagationem Euangeli contra Antichristi idolainam tot serarum corruptelas generi humano concessum esse γpograas brum. Omnia bona dona a patre luminum se, cobus dicit. Et Paulis talia dona ad aedificationem Ecclis , cessaria Deo, christo si demi ad dextrum, et biri ni sancto si ibit, i. cornit n. Epb. . Pii uicera. quid ira

34쪽

e scripta prophecia, Apollatorum, pura eo trina, condi Siones ueritam re tiones errorum , in omnia fra linguarum generibus longe lateque per orbem terras rura diuulgentAr. sargutire Dei beneficium erus num linguarum, ind Apostolis,o aliis con erebatur, roderat ad Euangearium in totum orbem terrarum di feminandum,ta ad Eccli iam cossigendum in omnibra nationi , partibus mundi sed sopographicum artifici uin diligentiu conae plentur,con labit eo Euangeli cursum hoc nostro eis culo non minis esse adtulum.mm donum linguarum non areis longo tempore uiguit, e non omnibus,sed tantum prum quibusdam coni gebat,nec poterant i omnia tam folio peruolare loca sed T 'pogrophiae beneficis,que vivit his locis exercetur una concio, aut ultra liber ab alia quo pio Doctore scriptM, toties leui opera excu's breui temporis lacio in multa loca spargitur et imul ac semel a plurimis legitur, quibus ueritatis notitia communicat. Non potuisset in tot ocis tam breui tempore regnum Anatichroti de strui, o tu lare uera Doctrina hoc nostrosecuto largi,nsi praelaDeus concc isset in tauratoribus religionis vici bioIoannisesu fit,ct aliorum conatus is oppunado,c reuelado Anticbristo eo scilius reproli,c op pres, furit a meretrice bubγlonica quod presoru beneficio destituti fuerunt,nec potuerunt tu facili rationesuam actrinari in plurimoru lectorum animos in sinuare et transa

fundere. Quare ficu: bri ius dono linguarum exornauit

35쪽

ornare.

ci etiam dixerunt artes eis donum Deorum, siccitati u previsis eas inuru'.:s, 2 exestas saterentur. Quando inuenta,et cur tot seaculis ignorata .c APUT II IL

Haec aegisti supra in loco uti arum est exposita.

De numero annoru uariant Authores, At annum maliti 1 a signant,quo ars in reforias, enta. mcd autem nudi ex tot industrῆ , folertibus ingen ',' quae per annos circiter quinquies mille extitearsint mentem uenerit 3 pos literarum incidere metusto, imprimere chartae ceritim quidem elista cum Deus non prius id inueniri artificium uoluerit non est mihi β.cile indicare,cum a con ili' ei non ueris. Et Deus semper generi humano commmi cona

fert beneficia,tamen tu se seculum θ', quidem naua ribia ornauit bona fur PiritualibM iae corporalibus.

36쪽

T DE TYpo GRA PRIAQgiunt diluuium uixerunt, terrae rugalitatem crsacrificiorum lacendia per ignem coelitus demissum, prAE aliis babuerunt. Post diluuium potitus Iudaicuilegi promulgatione, Ex con stitutione sicersilii, crpolitiae Uticae donatus est prae aliis. P teasecutum est aureum seculari,quone fias . exbibitws,ta facta propagatio Ecclesia etiarii inter gentes.sequen:ia liquot siccula regno Antichristi fuerunt Ulicta. Tandem cum Antichristus esset reuelandus, paula ira

Deus ad eam rem patefecit aditum, dipograpbiu in Germania instituendo, artium cylinguarum ludia accendendo. Et sicut Deum non prius quirim Irasci soluit Auti Blum adeo me reuelari licet ubinde etiam μή perioribulaetatibis excitarent, qui Antichristum agnoscerent, I laclamarent. Ita etiam non alio qua D tempture, quod reuelationem Antichristi uior annis anteac it, prosus aeterna sapientia umificium opaeraphica: emri, inui lucem produci curauit.

Hae a posteriori utrumq; colligi possuufoci plures causis a priori qui cognoscere siderat, eum remittimet ad bolam correctem, in qua D uri audiemus er indebia Musa a cad aciem. Qui fuerint primi inventores, qua

occasione eam inuenei inti

37쪽

posivim: s. lohannes Fustri, o petivis Schab Ure, Dis hones Guttenberoer cel brusur ab Ustoricis en ores. Occa ionem praebuit sicut cndi ficultas, ea industria avruicis cum enirna babetum in aes incidi Mohannes Fructus obducto atramento in chartam is prefiset, coepit cogitare eadem opera integras sentem ius posses ulpis excudi Quia utro dis acultatem piperi se maxi, mim integrassententi.usculpere,nece litas ores ipsa docuit, separuit u pacliterarum fieri, qui pro uocatulois rura ratione o i,sio2ocati exprimerent sententialis. Catalogus illustriit in Typographorum. cinis T VI. operi rectum en eorum memoriari construare posteritati,qui hoc ar:licio ae inueniendo, siue excolendore literaria profuerunt. Nom ergo ubijcim vi Ioabannes auctis, Petrμι scha rdes, obannes Gulienserager Aldus, Bombergus, Robertus Minter, Gi 3phius, Euchar ceruicorngs, Thomas DO pus, Ascensim, ta

pigrin 'echrias, colinaeus, Robertim Stephanm, Froabenim Paganis, Brbelius Renatu Bech, Hemricus Peritri, Heruagius, Iohannes Oparinas, ininnicus, soler, Iohannes Ana uerba b Octauianssis colus, ichnxnes Peatreius crutandPr, Victor ac Pus, Hieron musico. ius, uentrius, Valerius Doriczs, Iohannes Montanus,

38쪽

graphica.

pressa sunt opera, quae puritas doctrinae coelestis proapagatae st, regulam An ichristi expugnatum Lipsis, quae nisiti serrim g oni Eccles opposuit, pro Autichi illo multae idit, Sed diei criptis pro desta ione Adi horUM,Erridiori mi operum uari praestitit: Mag,

de ML 'escripti contra Interim Auga anum, e Lis icum, contra corruptelas Adi horsicas, vesa, loris praeti uaci mar Eo lsiae utilitate, si pioru uomnium laude, ii si an civi generi librosubhorremiabu commodauit adeo, imu un cancessaria Dci a

39쪽

laudem π gloriam ut in nou generation Iutar aphoryrum deforme se fuisti myrros Dei, lenemeriatos ciues impretate, scriptis mendaci πη Franco u nu Obram,ut SphinxAu anu,ne resent ex lari 'cum Eccle irae damno,et dedecore recuse statu πη pe 'ribus ii heri impi medis iust Ioban Friderici elamim sirioris mari u mi nostri te u brili bi ducti ea nam n comparauit: Blabium imitiua usteri,ubi conle o contra corruptelas Eccli rarum Mansii ldiaca, rum prod): colam bi inter es a Tomi Conciliorum is, pre 't,utinam satis bona deis integre, Aniuarpia, Macniura,cuivi praela bustum a Sophotispulf ,urritu i Euntigerii corradixerunt in Danidia i ta n Anglia Londiau, In Helaetia Basilvi, Triurum, Berna, qu vacrum, Crrecentium innumerabilia opera in lucem dcderant, lucide maiori digna ista non menturicrura E miserroribo Ecclesiam sparg nis prae litissent tarpesci uitiari. in Guriis Pari rura, Lugdunum, In P ilia Romae, fides Antichristi Apocat 7 dccretis, anui themati viis eius cccxpala, BUIonia, Padua , Floretiatia, Venetiae, ubi Aldus urget te is apis opera cicer se, alia philosophica excudisse s tui .lnis stris V tur, quae historicos liquo: in lucem dedit in ta dia Piri et in clauonia Lubacum,quae cathecb ou opero iberi stilionicere dita characteii fiati a mi noli ho lai: ria

40쪽

imprimere, ' verani religionem per Dalmatici ci Turci in propagare dicitur. In Polonia, cracoutae: In Bora Jia, Mons regius es, i andri errorin Q cita, ac successoribus ei a Vo.

uti Hebraea trabica, Prisca, Graeca, Lucina Germarunica, D cs, Italica, ca, Gustica Bobemica, Sunonica, Anglica, Polonica, m couitica, Turcica, Aes