Renati Rapini ... Hortorum libri 4. Cum disputatione de cultura hortensi

151쪽

Quem licet Hesperiis aetas aboleverit oris, Illum Neustriacus, sero post tempore, pastor Restituit, docuitque suos, quod Neustria iusti Solis egens per se non fructibus apta coquendis Esse queat, ni Solis opem petat ipsa reflexi. Inde Parisiacum mos is deductus in agrum,

Per totum coepit late increbrescere regnum, Atque omnes demum se commendare per hortOS. Quique naeos audis monitus, hac parte decorem Ruri quaere tuo: nec te protendere murum

Poeniteat, viridis quem vestiat ordine longo Textus, &assiduo insistens ne parce labori. Et dum fructiferam lustras per singula pubem, Pomososque satus,vi frondea texta pererras: Si quis luxus erit, si quae petulantia ramiS, Falce seca, lignique animos compesce protervi.

Vtilis est horto domini manus , utilis ipsis Arboribus qui, si muro non haereat arbos, Aut resoluta suo laxet se pergula versu: Ipse recomponit ramos, Vincla renodat:

Comptus ut egregiose proferat ordine textus. Frondibus ipse etiam erucas, bruchosque voraces Decutito mensis quos destinet ipse secundis Praegustat fructus, carpendaque tempore certo Poma notat, laudatque suo dotata colore: Sed male formosi culpat mendacia fructus. Si it cultus ager, quid culto accedere possit, Quae quibus est meritis arbos spectata parentem Quae faciat melior soboles, quae cuique saporis

χης παροισία.

152쪽

Theoph. lib. de causis plant. ARBoin vi

I santur arbores mor' bis r quid enimgentium caret histra

tis p plin. l.

I. c. q.

ΙΙ HORTORVM Gratia sit, quos ipsa sibi pomaria mores Admittant, turbae, primus designat agresti,

Atque suam partes curam fert acer in omnes: Nec requies, quin aut inusto se germine ramus Induat aut fructu felix exuberet annus.

Et procul hinc absint lenti, mollesque ministri: Quisquis adest operi, plusquam pro parte laboret.

Nam plantis suus est labor impendendus, lacri Urgenda est studio tellus , cultuque domanda. Nec te putri etiam cunctantem incendere terram Saepe fimo pudeat putri nam fota tepore Terra parit laeto plures ex ubere foetus: Nec grauibus pigeat glebas inuertere rastris,

Atque nouo versas interdum ostendere soli. His autem studiis si non respondeat annus, Vestrum crimen erit, venti namq; omnibus omnis

Est semper per se tellus obnoXia ventis, Et caelo paret , caeli ceu forte supremi Audiat imperium. Vos proinde ignoscite venti

Arboribus, veniet tali pro munere merceS; De pomis vestro pars euitata furori,

Solemni ritu sacras pendebit ad aras. Mille autem plantis sunt morbi, in comoda mille, Mille hostes tantis prudens defende periclis Immeritas: caeli vitio venit atra maligni Saepe lues, primi quae spes interficit anni. Is porro arboribus caelo si morbus iniquo Ingruerit, gentemque lues peruaserit aegram: Implorent superos, infestaque sidera placent

153쪽

L S. IIS Cultores alius contra labor omnis inanis. Vobis insuperos, nil praeter vota, relictum est. Si morbo grauis arbor erit, vel segnior annis, Illam tolle loces facilis iactura vetustae Arboris audaci pollens nitidusque iuuenta, Uberiore tibi foetu laetabitur heres: Et vacuo lone melior dominabitur artio. Tuque graues annos plantarum, animosque notabis Aspectu ex ipso, si cortice ligna patebunt Hiscenti, si per ramos languentibus arbor Pallebit foliis, dum caetera turba virebit, Pallenti nimiam falx sedula deputet inbram. Saepe etiam informis scabro sub cortice cancer, Aut urens muscus concreuit, & horrida late Ceu scabies truncum crudeli tabe peredit. Tu labem hanc ferro immitis cornpesce, priusquam Ad viuum persidat vi arboris intima Carpat, Ac totam macie gentem deformet iniqua. Quod si languebunt exhausta ad munia vires, Absumptusq; vigor, sterilem circumfode campum, Et terram suis immundae, raucaeve palumbis Sparge fimo, terraeque fimum confunde regestae.

Nec mihi displiceat, scrobibus qui sicca sub altis Aut folia, aut lentam filicem illi quasque fabales, Iniiciat, mixta sue fimo, limoque myricas, Aut cinerem immundum, late agrum effundat in

omnem.

Omnibus his non ille parum rus segne iuvabit. Ne tamen ipsa tibi plus ubere fertilis

Theoph 16. lib. . de causis plant.

c. 27.

Theoph. lib. .c.46. Afic.

Anatolii

154쪽

h. Plantis pingue solum, nimiiquod copia si icci

quapurμm Obruat iniusta molles vligine plantas. In hoo Quam vero sit pinguis humus moderanda per artem, sertate γ' sterilis, quo sollicitanda labore,

n. hi super effusos ruptis de nubibus imbres,

fine dita Et quae tape suas partes agit horrida grando,

i s ': Mille etiam teneris illudunt undique pestes

Arboribus, culices, bruchi, fucique sonantes, Quaeque solent plexis ramos inuoluere telis, Erucae, tortae spiris, testaque volutae Reptantes Coclitiae, meropesque, aliaeque volucres: Quarum sunt quaedam,plusquam per rostra timendet Arboribus tigres ideo de nomine dictae, Quod contage mala siluam gens inficit omnem: Vnde lues oritur nulli patienda colono. Dede neci pestem infestam fumoque volanti, Arboreae stirpi diros interfice Verm G.

Quid memorem muscas , quid pictos terga lacertos, Et quae lucifugi fodere cubilia talpae, Quique cauis mures veniunt ad furta latebris Vos istas variis vos demum auertite pestes Insidiis, hanc ipse viam sibi suggeret usus. Nam me praeceptis iam parcere pluribus aequum est: Nec mihi cum rudibus res est peragenda colonis, Nec doceo priscos campi Laurentis agrestes. Utque omnes passim pollent hac arte coloni,

155쪽

S. IIJ Vix habet egregios aetas iam nostra, quod addat Hortorum ad cultus. Sed non describere villas Insignes, celebresque Hortos memorare canendo Iam vacuum est, patriinec dicere ruris honores: At loca&ipsa mihi ignoscent, dominiq; locorum. Posthac forsac erit, si Franco opulentia ruri Contingat, nostrisque accedat copia rebus, Vt blandae demum summo de munere pacis

Telluri melior veniat fortuna colenda . Nam totum nuper crudelia bella per orbem Vidimus,4 toruo Europam sub Marte frementem.

Morbos' horribilemq; famem, febres' malignas,

Atque cruentatos ciuilis anguine campos, Auersosque deos omnes Quis crimina fando Explicet, euersamque fidem, temerataque iura, Et populos Regum respersos caede suoruni

Damnaque nos istis etiam grauiora manerent,

Ni de supremo concessiis munere diuum Ferret opem, fortique animo LODOIC VS,& armis,

Instaret lapsis porro succurrere rebuS. Qui postquam domitas utroque ab litore gentes Addidit imperio, SI Francam rem finibus auxit

Ut mores pariterque bonos repararet, artes,

Sectaque peruerso iam redderet aurea mundo, Legum omnes tibi, Lamonide, concessit habenas, Teque foro rebus, pro se praefecit agendis. Quo duce cum nostros Astrae reuiserit agros, Ut fas est sperare tuis de moribus, Utque Ostendunt legum praeclara exorsa tuarum

P iij

156쪽

118 HORTORVM LIBERIV. Florebit terrae iam gloria prima colendae, Monstrataeque nouis perte cultoribus artes, Ingenus arboreum, per patria rura Vigebunt. Haec magni insistens vestigia sacra Maronis, Re super Hortensi claro de monte canebam, Lutetia in magna quo tempore Francica tellus Rege beata suo , rebusque superba secundis, Et sua per populos late dare iura volentes Coeperat &toti iam morem imponere mundo.

157쪽

AD LECTOREM.

FLORVM PLANTARUMQUE

CAETERARUM APPELLATIONE. Turum fruticum , plantarumq/

creterarum , quae continentur hoc cam

mine, iusta legitimaque nomenclatione, vel patrio sermone, et Latino non id mihi assum in praesentia , t rem decernam cum nihil sit in tota discipbna m amplitu ne regnoque literarum uniuerso, de quo minus consensionis, et ' plus controuersiae fit inter j ptores. denim vel arroganter praeiudi re, vel reuocare ad arbitrium meum si velim , parum prudens stim cum plurimae plantissint, de qua

158쪽

inter auctores praecipuos Eo accedit, quod ipsi flores poma, diuersiis donentur appellationi bm pro vario populorum diuersorum vel sermone, et ingenio. Vnde existit ista nominti confusio , quam videmus in ea parte Euod, opinor, locum dedit Democrito in eoponicis , cur negaret fructus sitatis inter popidares nomini

tus recte appellari posse per eos, qui scribunt de

Cum enim plerique fruam donati sim appesta' nombm peregrinu , quae Latine reddi commode non possunt non existimo laborandum desingula eorum speciebm nominatim , vel patrio, vel Latino sermone recensendis suod fleri minime potest sine audacia bene magna sua parum felix es interdum cor purimum, per transla- inritas voces, obscuritati alde obnoxia. va- propter secum sum, in ista florum plantarumque interpretatione consuetudinem metu et itatam ne quid noni molirer in ea materii, quae nata re pia commendatur, quam vetustate. INDE

159쪽

INDEX FLORVM

QVI CONTINENTUR

LIBRO PRIMO. ABROTONVM mas Aurone fol. ΠAbrotonum femina sue Santolina, idem ibid. Acanthus, Branche vrsine fol. 16Achiria Milleseuille fol. Acinus lege pro ocimo vers. 9 espece de Basilic. l. Tincomtum vernum. ACOnit de printemps. 7 Aconitum brumale. Conit 'hyuer ou verastre 3

Adiantum Capillus Veneris, ex Apulae αγAdonis. Fleur 'Adonis.

nariam, spece de verbascum. Amaracus Marjolaine. a. Amarantur Passevelours, Amarante. 3o

Amelius. Estoille , ou espargouite. I er Atticus, especede Lysimachie idem ibidem.

Anemona Anemone.

Anthemis Camomille. Anthora rherbe de la Tore.

Antirrhinum. Ilium apud Plinium ab Sice-

160쪽

mum I iacum Persiit de Grece. Aquilegii, vel νilina Ancolle.

Cariophyllus Oeillet. 17 Chrysantcs, siue Chrysentemon grande pasqueret-

te. 23

Cicer Pol en fleur. 16 Cistus Lusitanus Rose de Portugal. 22 Clematis eruanche ou heurestui a sedilles blanches. OClytie Tournesol, Heliotrope. 29