장음표시 사용
191쪽
nam vulnera, inflammationes, ulcera,quocunque in loco sint, habent sua
communia symptomata, diversitas autem est pro ratione partis affecta , 3 3 ut instaminatio in cerebro facit delirium , in plet ira tussim sic quoque symptomata vulnerum mulcerum, quatenus vulnera sunt Mulcera genere non distinguuntur, sed quatenus sunt in tali vel tali parte, cob alias causas accidentarias naturae morbi. Idem de periculo censendum est, ut ulcus non est lethale quatenus ulcus, sed quatenus est in parte nobili &c. Capite decimo, suo more, male describit signa longitudinis ire vitatis morbi. Sed Capite undecimo, accedit ad signa ccltica , signum criticum, inquit, est qua futuram cri si ostendit, quod tamen non est seni 3 6 per verum , Critica non judicantia mali, ubi per critica intelliguntur signa praesentis crisis , sed signa quae aster praeteritae critis, sunt communia cuilibet solutioni morbi ad salutem, sive desinat per lysin sive penerisn. De Etymologia Crisis non magno opere ipsi adversabor, quamvis etiam Crisis significet certamen. Post divisionem Crisis, Milierum
criticorum, dicit Medicos censere tantum esse dierum criticorum vim, ut si morbus in illorum aliquo se solutus, non sit timendum a recidiva, quod nemo unquam dixit, nam in die critico potest fieri mala Crisi,&im perseeta. De causis dierum criticorum , vult posse sustinet eam ese Lunam per sua quadrati opposita, aitque quocunque in puncto quis aegrotat, Lunam per quartas coeli ad illud punctum commotionem inferre. Unde 3 7 sequitur lunam singulis diebus habere eandem vim, cum semper sit in septenario, respectu quorundam, imo omnes habeat aspectus, quando quaeritur an luna habeat istam potestatem a natura sua, vel ab alio.
Respondet, non ana tra, sua, quia semper inest et sed ab alio scilicet luco ectu Sed secundum illium, virtus illa semper inest, quia singulis
diebus luna illam exerit, ergo natura sua eam habet. Quod si a loco eam repetit, quilibet etiam coeli locus , non minus cras, quam hodie illa confert, quis crederet locum dare vim locato, nisi eandem possideat.
Ad objectionem superius recensitam , dicit lunam habere quotidie eundem est ectum rubique, sed non respectu ejusdem; sed mirum milia videtur causam universalem determinari ab alia causa, quae non est Z 3 perticu-
192쪽
. perticularis, scilicet ab aspectu, sicut si diceret Sol hodie calefacit e trum, sed non Ioannem in eodem loco, propter diversitatem aspectus, qui tamen singulis diebus si idem. Praeterea si luna quotidie rubique habet undem effectum, habet a natura sua, non a loco vel aspe&u, qui est figura imaginaria, nec potest ullam dare vim , sed solum eam vatio modo distribuit. Quum objicitur aspectum esse aliquid extrandum, nihil per se agere, nisi in causa fiat mutatio. Respondet aspectum multum variare causalitatem causarum , quae lumine Minfluentiis agunt. At supra dixerat lunam non habere vim a natura sua , sed ab aspectu, nunc autem ait aspectum tantum variare causalitatem lunae, quam fatetur habere vim , Magere lumine&influentiis, quae ab aspectu non mutuatur, igitur a se habet. Crisis, addit, inseptentrionalibus regionibae raro sit, quia morbi calidi rari Tum quia purgant in principio, os naturam a crisii dixertunt fateor multis intempestivis remediis crisin turbari, purgatio, venae sectio , usus alte-338 rantium in principio, non turbat crisin, sed promovet, in principiis si aliquid videtur movendum more. Nemo Galeno lippocrate diligentius observabat clises, tamen purgabant in principio, non enim ut fiat crisis, debet Medicus esse spectator otiosus, a principio morbi usque ad diem criticum. Tandem ait nullum esse certum diem criticum , sed omnibus diebus
339 bonam crisin fieri posse, quod est contra experientiam , placita veterum recentiorum ille tam eu id probare aggreditur. Primum exemplum affert Virginis larissaeae, quae sexto die per haemor-36 rhagiam fuit judicata, per sudores. Notandum autem est Hippocratem Galenum non dicere, nunquam fieri crisin die sexto, sed difficilem, hie antem fuit crisis dissicilis, sed bona ob naturae vim , posivinus quoque dicere incepisse vacuationem die sexto, sed postea perfectam per menstrua. Quia autem credo crisinseri ex molia humoris bilios , crederem ex particulari mea opinione, suisse judicatam die quinto, erat morbus cum copioso sanguine ideo non primum humor biliosus se prodidit , dolores diebus paribus repetebant, erantque signa multi sangui nis qui calore in bilem mutari potuit , Saltem quadam sui parte. Secundum exemplum est Neraclidis, qui sexto die judicatus sui: Hoc non dixit Ilippocrates, sed quibusdam sexto die accidi sibiterum , qui sublevati sunt purgatione per alvum , vescam, narga narium haemorrhagia, ut Hemlidi contigit apud AriIIοyden Verum haec non erat crisis
193쪽
Tertium exemplum est fiatris natu majoris non Epigenis, ut scribit, sed qui ad theatrum Epigenis habitabat, is sexto die judicatus fuit, sed mala fuit judicatio, quia morbus rediit,4 persecte suit judicatus septi
Quartum exemplum est Filia Furyanactis, qua sexto die judicata fuit sed septimo decimo mortua est, mon fuit perfecte judicata , erat tabida , nam septimo die post judicationem rigore correpta est, quod imperfectae crisis est argumentum. Quintum exemplum quarto Epid. tex. crtio in Codice Foesiano, virgini sexto die judicatio fuit, sed passa est recidivam, forsan mortua est Libris autem istis Epid. non est magna fides adhibenda, praeter primum tertium sextum.
Sextum exemplum eodem libro tex is in eodem Codice Adoles. cpns peregrinus 6 die judicatus fuit. Hoc non dixit Hippocrates, sed die tertio, quarto, quinto sanguis duxit, sexto modeste se gessit, sed desipuit, post septimo rursus praehendit , unde patet non fuisse bonum
De octavo, idem dicendum, nam locus quarti Epist ab eo citatus non intelligitur de bona crisi , ut supra vidimus. Decimo die ex libro de affectionibus destribit causum quem ait judicari non &decimo die, recit crisis incipit nona, Musque ad decimum prorogatur, hoc nemo negat, addit decimo quarto die longissimam fuisse crisin. Secundum exemplum est Pythionis, qui decima die sudore riputia subcoctis judicatus est. Respondeo hanc non fuisse veram crisin patet quod die quadragesimo judicatus est per abscessum in urinae manse
De duodecimo die ait et si nullum exemplum habeat ullius qui eo die judicatus fuit, putat tamen esse criticum, quia qui paribus exacerbantur, paribus judicantur, sed quia nullum exemplum profert nihil
Exemplum affert Hieronis qui decimo quinto judicatus est. Non dicit Hippocrates ex quo morbo, nisi sorsan ex praecedente descripto, qui ii lienem transibat, sine judicatione, id est solutione Hieroni vero judiacatus est decimo quinto die, id est solutus, Idem
194쪽
Idem dicit de decimo sexto, quod dixit de duodecimo. Quad de decimo octavo die scribit, non invenio apud Hippocratere
loco citato. r. Epid. potius invenio contrarium.
De decimo nono vigesimo & vigesimo pii mo fieri potest ut sint de cretorii, ita ut crisis incipiens sub finem decimi non extendatur ad vigesimum, e quae incipit vigesimo, extendatur ad vigesimum primum, sed non ut eo die incipiat. De vigesimo secundo die affert historiam Polycratiseptim Epid. text. a. quae eo die finit. Eadem historia est . Epid. ubi dicit clysteris usu finiisse non per crisin , neque loco citato . Epid. ulla fit mentio crisis. Verum quia peculiarem habeo opinionem , crisin fieri in solis morbis, qui bilis participes sunt, ex motu humoris Bilios sic consiliare me posse puto omnes istas differentes opiniones, plura non addam , donec eam publicam fecero. Breviter sensus illius est , si morbus inceperitabile, critici sunt secundum perfectionem coctionis Tertius, quintus,
septimus, nonus, undecimus, decimus tertius, IS. II. I9.21. Si moῆ-bus inceperit sanguine fervcme, primo die non admodum alteratur sed ut plurimum sequenti incipit bilesceres, tunc critici stant, quartus, qui revera est tertius a motu bilis, quamvis quartus a principio sensibili morbi, tunc sextus erit quintus, octavus erit septimus, ic deinceps. Et morbus incidet in decimum quartum, verum conabor alibi haec clarius explicare, sic servantur Aphorismi, Pppocrati ab ibso allati, naui sic decimus quartus est impar & de his satis.
E pulsibus multa in hac sectione bene scripsit, pulsus auterni definitionem tradit, sed negat arterias moveri a facultate quod falsum esse supra diximus, omne enim quod movetur ab alio movetur, cum sit aequalis arteriarum motussi a sanguine fieret, cum ejus sit varia consistentia, inaequalis foret motus esset quoque cordis motus per accidens, cum tamen passiones omnes sequantur principium intrinsecum , ut fusius explicavi libro meo adversusIDrpeum. Ex quo libro ad verbum rationes quasdam mea descripserat
195쪽
supra esse vanunc mutile. Pulsus proprie lit a facultate, sed usus de Instrumentorum conditio cogunt acu lateria aliter vel aliter moveri. Dicit Systolen esse a facultate diastolen a sanguine, quod etia i supra fastum esse ostenesmus, sic enim necrythmus adesset, nec major aut celerior esset systole ipsa diastole, ob aliam sanguinis consistentiam. Putat duas motus coptrarias polse esse sine media quiete. Respondet autern satis bene rationibus in contrarium ad luctis , quas tres recenset. Dima, prior impetus debet prius abolari, quam alter incipiat, si cundo. Locum aiserte stirit quinta hi corum sq. O . corum ct Galan
1. dediss. pias Respondet autem si duo motussiunt a natura agente naturaliter, aut alter a causa naturali, alter a causa praeter naturam , si naturalis succedit non naturali tam sunt duae quietes ex quo sequitur inpulsu necessario esse duas quietes, Quia sit vel a natura vel causa na
Addit Diastole usum esse recipere sanguinem, Systoles vero expellere. Sic sanguis non praeparabitur in corde, sed eo salutato abibit in is coctus, quod Galenus non credidit, ut supra a nobis sui refutatum. In reliquis capitibus multa secundum Galem doctrinam de pultibus scribit, propterea intacta ea relinquemus. Assentior leno pulsum magianira vehementem esse eundum, at dicit Plem ivi vehementem dicere olum roburfacultatas, magnmn preterea arteria dilationem in omnes dimensones. At haec etiam requiruntur in vehementi, nam facultas robusta, si nihil impedit, arteriam dilatat in omnes partes, nisi id fiat, non erit pulsus vehemens. Dicit a dura arteriapos ori pulsum vehementem, qui non erit magnua. Verum durus de vehe- nens non possunt esse simul, ut fatetur cap. s. omnis vehemens estina nus sed non contra Causa quoque pulsus magni quas addit, sunt causae pulsus vehementis Scilicet robur virtutis, mollities arteriae, usus auctus , nunquam enim fit pulsus vehemensa ola facultate valida,
In cap. ultimo probare vult dari pulsum amatorium , quia omnis passio cordis transmutativa habet pullum proprium , quae propositio ο6filsa est nisi ea passo habeat certum transmutandi modum, ut ira, ainor autem habet incertum. Per accidem quidem potest cognoscinulsus amoris, ex maxima, varia mincerta inae alite sine morbo,
196쪽
186 EsT Ru CT Io quod tamen in aliis passionibus fieri potest, argumentum probat ab amore mutari pulsum, sed quomodo non explicat.
Cap. primum .deinceps per totam
Em, Aucis etiam totam hanc sectionem examinabimus. Negat r6 Rurmae materiam esse potum. Primo materia urina satin non
si Divi A lio est falsum , nam potus sive que hu ntidito
limentorum est materia urinaris foetu communicatur a matre. Secundo , ait, maxima potio pars confestim transit, neque intra H nra Ohio ergo abit, non per alvum secedit, in potoribus ingitur, animalia quociue qua nihil bibunt, vestuntur tamen herbis, aliisque; in quibus humiditas plurima est. Quamvis quoque plus bibamus aestate, minusque mingamus, id fit quia per insensilem transpirationem pars humidior dissipatur, solviturque in sudores, est autem sudoris&utinae eadem materia. Humores colli quationes non flant propria urinae materia, nec eam constituunt nain sine iis vera est, sicut humor biliosus in urina bene cocta miscetur cum sero, sed esus pars non it, ut qui crocum quo aqua tingitur, aut lutum quod in ea subsidet, partem aquae diceret quamvis igitur praedicta cum urina misceantur, eamque alterant, non sunt tamen proprie illius parsi Cap. secundo turbulentam incrassam urinam non distingui dicit
368 Vallesivi; at ille vult distingui, quia multa sunt crassa perspicua non turbulenta hoc quidem velum est in iis quae bene sunt elaborata, at quae sunt ex mistione crassi cum tenui, ea sunt turbulenta4 crassa, ut limus, Cerevisa nondum delacata crassior est defaecata oleaginosam urinam ait contineri sub crassavi perspicua, quod est gratis dictum , nam deberet ostendere quis sit modus crassitiei, ut fiat oleaginosa. Credidisse se ait olim urinam colorari solum mediante humore bilioso, nunc autem mutavit sententiam , qua ratione videamus. Prinao Cereristia quo magis coquitur eo magis rufescit, bona ratio, aqua ex qualitas Cerevisa, frumentorum, lupuli, colorem longiora coctione trahit,&sit magis saturali coloris, sed coque illam aquam solam quantum vo-o lueris,
197쪽
D A M. Mis M p. 187lueris, nunquam acquiret colorem. Secundo his benana mi pania producit succum ariorem verum id fit ex terrae natura diversa simul cum calore majore Tertio uritia cocta,ragi rufeseit, Respondeo quia humora queas resolvitur, bilis pauciores partes a litae tingit, unde urina simul fit crassior, bilis miscetii sentim majori copia cum urina. Postea refellit argumenta quaedam lania Fient , quibus probare vult urinam non colorari a bile, sed per solam coctionem Idem supra dixit se sentire.
Primum argumentum Fieni est bonum, si urinaeiset stiva ab admissione bilis, non est et tarn perspicua sicut est Ucrum est alite meam esse si Ominus perspicuam,quam quae colorata non est, sed dissici limum est quod addit non tingere lintea. Dicit id fieri ob paucam millionem bilis; exemplo croci quod in exigua quantitate non tingit. At hoc est falsum.
Nam conjicias in aquam croceo colore leviter tinctam linteum albuin postea illud exicca lento igne, videbis albedinem illam multum mutata, pro quantitate croci. Urina vero non tingit, potius dealbat nam in borealibus Angliae Rustici ea utuntur loco saponis, credo potius esse,
qui bilis est exacte permista liquori, a quo separari non potest. Quod si sit copiosior bilis, quam liquor ferre possit, tunc communicare potest
alteri corpori. Secunda ratio est bona, quomodo rubrum calorem non habet urina, aut
aliorum humorum Respondet, quia in renibus percolatur per carunculas 7 Ipapillares, per quas sanguis aut Melancholia non possunt percolari, ob crassitiem. Hoc non satisfacit, Primὸ, quia sic insinuat, serum, antequam ad carunculas papillares veniat, habere illorum humorum colores, sed non posse trans colari, quod est dubium 4 in venae sectione contrarium apparet, serum illud sanguini supernatans saepe esse citrini coloris. Obiter, quod in sanguine serum creditur esse, non est serum, ut ego ante multos annos observavi, ciliis indicavi, nam concrescit levi coctione instar album inis ovi, de qua observatione aliquid alibi scribam.
Sicundo, urina sanorum trans colatur cum suo sedimento, urina aegrorum quorundam trans colatur sine vitio renum cum multo cratio copio soque sedimento, quomodo non trans colatur cum coloribus aliorum humorum Terti , ut urina acquirat colorem rubrum non cito pus
marena mistione sanguinis, sufficit illum abluere. Ut videmus in illis quibus ex pede, in pelvi aqua plena, sanguis mittitur aquam colorari , parum de tenuitate sua amittere. Cur urina idem non faciet.
Tertia ratio Fieni, si urinae color esset a biles liaberet saporem bilis 37: Aa r At
198쪽
A est falsa. Respondet bilem humori in i id missum facere sulpum μ'
rem. Hoc est falsum , nisi bilis sit ad moduli adusta, magna copia, quod non sit insano Admisce et vel aloen aquae, postea coque quantum volueris, non efficies salsum saporem.
Quarta ratio ex Hippocrate, de aere aquis nocis, ait urina evadere albas, cum alvus est adstricia, at tunc ex retento bile deberet urina esse flavior. Respondet hoc non esse apud Hippocratem, propterea mutaturnam nec esto potui id invenire. .
Quintum argumentum est validum, sed responsio concedit lenom quod volebat, scilicet cibi, Euch miteute posse habere validum calorem, quo citra humoris confusi em urinam putat ora. Hoc est quod volebat probare Fl nuo eodem capite ait, modo negat. Quid opus est rc pondere argumentis Finu, cum illo sentit . . Sexta ratio Fit ni bene solvitur, videntur enim urinae saepe lubvirides, citrei, nondum bene maturi coloris.
Septima ratio non est admodum valida, sed solutio eodem laborat vitio, de quo diximus ad quintam rationem, putas enim a coctione sola posse fieri flavedinem, quod volebat Fienvi octava io bona est,in eadem cum secunda responsio non latista-ς cit, is notum est quare in variis temperamentis solus biliosus humor urinam tingat, non melancholicus, o falsum est prout homines sunt magis vel minus bilios , ita urinam habent in agis vel minus tinctam, ii homines sint sani, aeque coxerint, eorum urina erit ferme ejia dem coloris, urina nimium colorata cst morbosa Non minus colorata et urina melancholici, quam biliosi. Non a ratio est bona,cum humori biu peccantibus urina eustice 2 natura-37 lis. Respondet,quia humores putridi illi non commiscentur, qui fatii, cente natura ad vias urinarias non pelluntur; ubi, primo, supponit quQ-ties tales urinae inguntur naturam satiscere, quod non est necessarium .imo saepe falsum. Secundo supponit bilem colorare urinam, quando bilis pellitur ad vias urinarias, cum coloretur in ipsis venis bile quomodo secum non deducit colorem illorum humorum quibus miscetur in venis. Si humores illi sunt colorantia corpora, dabunt sero colorem, quod serum cum illis miscetur, circulatur secundum iptum Nebullit Pro inso facere vult, quod in phreniti de saepe urina sit alba, dilesii sum translata in caput, sic in neptaritide Miror id illum dicere cuni supra dixerit se mutasse sententiam, quae
199쪽
vult, per coctionem non mediant mistione bilis, urinam posse habere colorem suum. Vidi ego saepe bilem ad caput delatam, per nares 7
emunctam , per duos menses, in aegro catarrho laborante, qui habebat urinam non minus accensam. In sanitate ni quam vacuo talem imicum sed semper quoties catarrho laboro, quod aes in milii contingit. Vidi diisecta capita eorum qui phrenitide mortui sunt, non magnabilis copia inventa fuit Diovi bene objicit, non esse probabile unive sam bilem serri ad caput. Dicit istum casum raptus materiae ad capillnon esse frequentem sic raram esse urinam albam in Phrenitide. At coo scio esse frequentusimam urinam istam albam in Phrenitide &durare saepe toto morbi discursa, aut saltem saepe redire. Non est ridiculum Fiena bilem ferri ad caput, sed totam Primo, quia ille bilis raptus saepe toto morbi tempore durat. Secundo. Quia ut plurimum una miscetur, imo plus est sanguinis quam bilis, ut faciei ibo demonstrat. Tertio, quia caput noli potest recipere totam bilem corporis. Quinto, quia si vena secetur apparet biliosus humor cum sanguine. Non est igitur probabile totam bilem ita rapi ad caput, ut nihil relinduatur quod si dere urinam possit, crocum aquae calenti imponas statim communicabit suum colorem aqua . Quae adduntur. Flano vera sunt, quae ad haec referuntur iri in b, serum habere suum colorem in venis , antequam ad reties accedat se eundo bilis semel colorata trancoloratione non deponet suum col
rem , hoc etiam verum elici unquam poterit quispiam tam subtiliter fiteare sic nos Chymici loquimur ut coli rem tollat, crassores partes adimet, sed non colorem. Inde concludit in nephritide uti irem,
esse albam propter obstructionem ductuum urinariorum. Istam Freni contemplationem veram per contemptum vocat adipatam , pinsit
ques crassum vocat Philosephurn. Videamus quid addat Colat inquit 77M es adhooium corporis ' orantis, quis id negat in ingente corpore nos non habemus tam subtile cribrum quod minutissimas croci partes secernere quaerit. Hoc est valde dubium cum oririsia in corpore sis nateunt, imo nos habemus cribra sive filiratam tenuia, tit non il l , tempore aquam vitae urina tenuiorem trans colent. Sed addit spe harenam trans coletur amittit flavedinem , sicut aqua marina amittet sal suginem, verum aliud est salsugo maris, alius rubor tist major missio inter colorem: corpus coloratum , quam inter sal aquam. Sed prae terea verum est quaedam per solam coctionem colorari, ut demon-
200쪽
stravi de sanguine, bile , fructibu maliis , tractatu de usu lieni,
De rubra urina movet con tradictionem apud Hippocr. urina subru-373 bra cum simili sedimento significat imorbi on itudinem 2. Progn. T. at .aph rubram nubeculam ait significare crisin in . Sed scire debet illam urinam rubram non esse a sanguine, sed a bile quam vocata bram. Non uicit Hipp. morbum fore diu tui num , sed diuturniorem priore, brevem , tamen . Solutionis templana postrema pars nihil v let Scilicet urina rubra, quandost ob sanguificationis imbecillitatem,
aegritudinem longam praemunciat. Talis sit in Hydroped jecoris imbecillitate, ut supra dixit. Haec ostendunt periculum. Loquitur Hippocride febribus, non de morbis diuturnis.
Inc accedamus ad medendi Methodum , quam nimis leviter explicare videtur definit primo indicationem , in sinuatio-viem rei agendae, quam dicit esse nominis definitionem. Quae 379 tameia videtur convenire indicationi omni, ut indicatio eit, nam etiam vitalem complectitur, quae sumitur a viribus , cum sequens definio competat solum indicationi petita a rebus praeter naturam. Dicit pinere morbum esse indicans curatorium , quod etsi ad curati sto nem morbi suffciat, tamen Philosophice loquendo falsum videtur, morbus enim tantum curatur per accidens, non per se Galenus autem quaerebat indicationes per se, addit causas auferentes causam continentem esse contrarias morbo, quod est tantum verum per accidens illud enim proprie indicat apud Galenum. Quod per se curatur, at morbus nunquam per se curatur, sed sublato alio sponte cessat, scilicet 38 sublato fundamento, quod male causam continentem vocat. Idem dicendum de viribus, quas vocat conservatolium indicans, cum tamen
per se conservati non possint, nihil per se indicabunt, pendent enim a temperie, aliis causis , quod si indicarent, debilitas quoque per se indicaret, contrariorum enim eadem est ratio sed debilitas proprie nihil indicat, ut de Symplomate ipse recte fatetur; Acribologia illa cie coindicantes consentiente est inutilis nam coindi-