L. Annaei Senecae liber de providentia, sive Quare bonis viris mala accideant, cum sit providentia [microform]

171쪽

erusta. Verbum ductum, ut et Rubli. Observavit, ex eadem illa parietum comparatione. Quam enim loco Paulo aut cliato braeis ream et membranam , eandem crustam dicit de Ben. IV, 6. s. a, ubi de eo , Ingens tibi domicilium sine ullo incendii aut ut . nae metu struxit, in quo Vides non tenues crustas, et ipsa qua Miseantur lamina graciliores, sed integras lapidis pretiosissim moles.' stare. Reserendum ad eandem Parietum similitudinem; qui quamdiu stant latet interioris materiae laeditas. - lia astiva comparatione rem illustrat Epri . LXXVI, 23. q. se Nemo istorum, quos divitiae honoresque in Iliore fastigi Ponunt, magnus est. Quare ergo magnus videtur Cum bra illum sua metiris. Non est magistius pumilio, licet in monte constiterit Colossus magnitudinem suam servabit, etiamst steterit in puteo. Ilo Iahoramus errore est nobis imponitur quod neminem aestimamus e quod est sed adiicimus illi et ea, quibus adornatus est.' Apposite Lips locum aster Demosthenis de Philippo: 'Αλλ' οἶμαι νοῦν μεν

eerta videntur opponi falsis supra memoratis. Odem sensu vocabulum occurrit Epist. LXXVI, 5 . , Unum enim est honum, quod

honestum in illis ibi invenies veri , nihil certi, quaecunque sa-mae placent. 'mansura. Cogitavit hunc fortasse locum xugustinus ita scribeos sis Bona sunt, quae habes esto et tu bonus inter bona tua. Esto bonus mansurus inter bona peritura.' Qui locus assertur amata Ic. ad Anton VIII, I. De quo Imperatore scribit Herodianus

I, 2, eun in generis suis requisivisse morum honeStatem vitaeque temperantiam , ταυτα γὰρ μονα ψυχης δ'ια και ἀναφαίρετια γειτο κτηματα. ' Neque tamen hac de re possitne bonus aliquando aistus evadere, par fuit ueterum philosophorum sententia. I a Coquidem toris toteles amitti posse virtutem et sapientiam eλi timabant, non tamen, nisi gravi mutatione per morbum aliamve causam illata. Item Chrysippus sapienti virtutem eripi posse

statuebat, eo potisSimum argumento usus, quod sapientes nonnunquam in biietatem et Morem incidereM Conua negabat Cleonin

172쪽

thes. Vid. Diog. L. VII, Iar, ibique Mena g. Negavit et

Cie Tare. II, 4 is virtutem autem si unam amiseris etsi amitti non potest virtus sed si V cet. b. IV, 141 Illud animorum coris meumque dissimile, quod animi Valentes morbo tentari non posis sunt, corpora Pomunt. ' Placuit idem S enecae, erius excitat lo- m ena g. ex Epist. L. t , eo majore animo ad emendatio. ne nostri debemus accedere quod semel nobis tradit boni peris petua oraevio est. Non dediscitur virtus.' Consentit Demoph iis Ius Pythagoreus ImiIit. p. a su D σθητε γεν εναι δια

quanto maris. Est Igitur illud bonum is solidum et aequale et a secretiore parte formosius '' ut ait de VII b. III, 1. pomis fastidire. Haec sunt illa bona certa, mansura, quae mox inde laudat, quod non fulgeant extrinsecus. Itaque locus paulo aliter interpungendus videtur, hoc modo majoraque permiri obit, metuenda contemnere, cupiditates arridire. Non fu etis ea-trinseeu bona vestra cet. metuenda onιemnere. Supra III, II is cum quo metuenda collideret, ' i. e. ea, quae vulgus hominum metuenda sibi ducit, ut Paupertatem, ut dolorem, ut mortem. TaIIa, tanquam inanIa terriculamenta contemner magni Prosecto est animi. Unde philosophis in huiusmodi constantia memoranda commendandave solenne verbum eontemnere. Sic Cle de Sen. i 9 is o miserum senem, qui mortem contemnendam esse in tam longa aetate non viderit L ' Idem Tusculanarum primam inscripsit de contemnanda morte Potue runt hoc multi veteres, sive taedio Vltae, sive famae studio, sive

patriae amore dueti quanto majus autem illud, quod de Christo Iegimus Epist ad ebr. XII, a crucem Eum tolerasse, contemta ignominia eust fastidire. Contraria, nec Inor, sapientis laus e Stoica doc. trina 'plet quidem Eaehir. 3. eonvivio vitam assimilans

, αν δε και παρατεθέντων σοι μη λάβηe, αλλ' περίδης, τότε ομιονον συμποτης τῶν θεῶν ση, αλλὰ και συνάρχων .' Antoninus

V, 5. ni nil externarum rerum ad hominem pertinere docet hoc

etiam argumento, quod , ει τι τουτων ην ἐπιβάλλον ανθρώπω

173쪽

introrsus. Ita Epist. xIII, 4 de iudi Ioquitur solido, si quod plus pateat intromus.' Et Epist. CMX Ia. It is omnium sistorum felicitas in publicum spectate ille, quem nos et populo et

sortunae subduximus beatus introinim est.' In eandem euientiam Anaxagorae dictum coralaemorat Valerim a T. ViI, . ext s. s. Si mundas. odus huic scriptori frequens, ut ipsa te memoritatum comparationem subjiciat. Ita supra IV . II se Sic sunt actioticis '' cet. - Quod autem ad hancce comparationem attinet, mainodum te, ut saepius p. senecam, significare puto coeIum relinlis ardentibus aptum. Nam aliae, quas huic voci Stoici tribuebant. significationes a Gai akero memoratae ad Anton. 1U .as, isti huc arcessenda videntur. Coelum igitur mille tanquam oculis Introrsum spectat, ut exteriora quas contemsisse videatur. Apte ita. que comparatur viro miratori tantum sui, quemadmodum est a Vita . VII, a. Quo loco I. g. aes aliter in eadem re intrispatur edet in exteriora tendentis, sed per sormati tiobcta undioque in se redeuntis similitudo. - ip s. et Ruhk. parum hic Iucis atarunt morient antimi ad exteriora se ubi vaeum inmitin intus, i. e. Manliatio. Eleganth hae vote eodem setis poεta 116s-- tras Ioannes lx lus ustis est in duobus poematiis allatis a Cia S legen bee klo Mur. III. p. mg. g. Alterum, quod in imaginem Petri Sixi s atris, ut videtur, sui Me desiviti

Quae quid et exterius qui sit et Intvj, habet 'inlterius argumentuti item est' effigies ulmo quem his inaltit

is instelidum eon uI, medicii In Tuiplus artis, Ter duodenorum aiori prima Patrum, Alba licet superet crinis anct re ligustra,

174쪽

ore nives animo candidiore viget. Felici sigi vultu dum pectora monstrat.

Quid est et exterius, quid sit et intus, habeti De re et Stoicum sententia. H. Gatav. ad Anton. II, r. p. 48, vii, M. ubi Praeclare Im ratori Eνδον λέπι, δινῶ πηγη τοτ αγαθοε. καὶ λ ἀναβλυειν δυναμένη, ἐῶ λι--... 'ηq agere Hesti innumerantur Epi/t. XC. 34. 35. ea, quae misplens investigatione sua in Iucem protraNerit, inque iis etiam Mer , inlicissimum es e, cui laticitate opus non e t. In audem senis tenuant e re ius est lacus Arriani V 8r 'Oταν ἄλλον e

potavit. Similia quaedam attulerunt Interpr. ad 4444 n. V. II. IX. N. Tum o latenius ad Demoph. p. II 3. hocce in morat paradoxon inleam e Procli a Timaeum commeat. I. p.

ψώχ, lagit o ista Et hoc est illud Placitum, Virtutem ad Mais

te luendum e ipsa e se eontentam, quo nihil me omnium, quae in philosophia tractentur, quod gravius magnificentilasque dicatur, iudieabat Cic. Tuae V, 1. Itaque in eo confirmando imi totus isse aib , tum Paradoxo a. ab eo cossumtum est. Alieni tamen

is Quaedam separari a quibusdam nou possunt, ohaerent, indivis dua sunt V De qua Senecae sententia mus acerbe iudicat eis ritus iis au b. ad Anton. II, II , Quorsum spectent hi ecet quam ple sapienterque ab ntonino ita statuamur intesigunt illi qui 'equentes philosophorum ueterum et Gentiorum risiseun que disciplinae, se et historicorum allorumque scriptorum de ma teriae, quam ratus emendare non potuerit cita enim passim O

175쪽

quuntur tabeesIutate et multate querelas observarent. Ex annis quioribus Mam opinor caeteri plerique Platonem in Timaeo et Locrum ipsum περ ΦύMω nominasse sufficiat. Senecam vix excuso, qui tolle ld. ingerie, cujus pudere sanae mentis phliosophum debuit. 'V mplet et loeunt hue tendentem aliaque Seiati .eae Mata . Ibidem attulit. longe mellus Imperato ipse. qui . . dolorem a Volumatem a Paupertatem ac divitias, Ilama eiusdem aeneris nec bona nee mala erae inde demonstrat, quoauniverat Natura sive Deus neque per ignorantiam . neque per Imbee Iιvasem παρ' ἁδυναμια lin peceatum sisset ut vere bona et mala promiscue honis homhilhus et in is aeciderent. Me est, upra stat entiam. Ruhko quatenus nulla mala paupotest vos vero a Potestis, at supra ea vos tollendo hae parie deum anteceditu. Similis harum particolarum usu subtilitas

Epios. XXVI, O ., qui mori didicit, servire dedissicit supra ominnem potentiam est, certa extra omnem.' - Reete ad h. l. Μuis retust rimae vero intoleranda Stoicorum arrogantia est Parum putarunt, sarientem suum eum deo conferret etiam anteposueruntis Haec monstra opinionum perterrefacere nos debent, ne Iiquam lugenis nostro eonfisi, quidquam do rebus divinis temere aut sta tuere, ut pronuntiare audeamus.' Ne ipsi quidem lata placuerunt ita quaerenti is Superbe, an stulte discere nos ita a Deo dixisset, recte at illum anteiri, impie. Et sunt istae voces Stoicae μεγαλ γορiae, qua me volente abstinuissent. Vide anuinduet. III. Dissert. XIV. ''. Multa possemus hic Senecae effata congerere, quibus aut parem, aut superiorem Deo sapientem suum sileti sed opere levavit et dicto Ioe, Lips et I. v. Limb. Brou . Disput Dud. p. IM Unum illud ex Epist. LIII, a. ut arrogantiae culmen iungit. Ita loco, quem tractamus, inprium convenit , Est aliquid quo sapiens antecedat Deum ille naturae ae fies non timet. suo sapiens. Ecce res magna, habere imbecillitatem hominis, securitatem Deli' Quae quidem ejusmori sunt, ut frustra Stoicoeum hac in re delansionem suscepisse videatur Rufilio psius. nemo, natus est Videtur haec esse sententiae vis tantum abest, ut quisquam rebus necessariis egeat, ut omnes potius in abnndan wa ua

176쪽

u quadam vivant, et paucioribus etiam contenti esse possent navinpra enim, ut ait Epist. XX. r. nobis minimum constituit. Nemo nascitur dives. Quisquis exit in ueem, jussus est lacte et panno esse contentus.' Quae tamen disputatio quam parum ais Ieat ad paupertatis sensum levandum, quis non videt Ut iure lis rςris inucium Felicem et p. 36, qui post alia longe probabiliora pro paupertate dicta, jam velut gravissima ratione rem confecturus ddit Dicam tandem quemadmodum sentior memot m pauper potest esse, quam natus est.' '

ut OIνιιur aut olvet. Ut multa Epicuri Seneca probavit, ita et illud de dolore a gravis breνis; si longus. Dui; de quo copiose aiax ad Anton VII . sa. Plene illud explicuit Epist.

LXXVIII, 6, Utrum vis longum esse morbum, En con citatum et brevem S longus est, habet intercapedinem, dat re sectioni locum, multum temporis donati necesse est, ut exsurgat pi desinat. Brevia morbus ac praeceps alterutrum faciet aut X-stinguetur, ut exstinguet. Quid autem interest, non ait, an non sim in utroqu finis dolendi est.' E cujus Ios: comparatione a tet, hoc effatum aut solνetur aut soIνet tantummodo de aliora dilemmatis parte, de dolore gravi spd revi Intelligendum esse. Sis Ululmum Galalcis asser Sexti Empirici dictum adv. ethic. c. . edit. σπιν. s. 464. Br , Πένος ο μεν κροτατος, καὶ εἰ

silc de in I, 9. Tusc. , . fortunam exiguam interventre sapienti Vςrum si attendimus in hac tot perlcopa de pauperiare, de dolore, de morte sic disputari, ut non ad sapientes tantum, sed ad omnes argumentatio pertineat, hapc quoque de fortuna ver ba communiter erunt intelligenda Sensus ultur potest lartuna telis suis domum, rem familiarem, corpus serire quod autem ad animum penetret, nullum illi telum datum est. In eandem sententiam scribit DIst LXU, I, stat major sum, et ad majura genitus, qpam ut mancipium im mel corporis quod quidem non aliter adinspicio quam 'inculum aliquod liberi ti meae cimicidatum Hoc

177쪽

Io Tltaque oppono ortunae, in quo resistat nee per illud ad me ulis tum translae olims alno. Quidquid hi me potest iniuriam pati, hoe est in hoc obnoxi domicilio avimus liber habitat. ' tem Iss. XCVIII, at , Errant enim, mi Lucili, qui aut hon alia

quid nobis aut mali judicant tribuere fortunam materiam dat h. norum ac malorum, et initia rerum apud nos In malum bonumve exiturarum. Valentior enim omni fortuna animus est in utramque partem ipse res suas ducit, beataeque e miserae ultae sibi causa

aut finit aut transfert. Saepius o di Iemmate sene eam usum videmus, veluti consoL ad obb. XXVII 4,s, ubi illum de

fratris morte sic semet ipsum alloquentem faelit . Si illius nomione doleo, necesse est alterutrum ex his duobus esse iudicem. Nam si nullus defunctis sensus superest, evasit omnia frater meus Vitae incommoda, et in eum restitutus est Iocum, In quo fuerat, antequam nasceretur, et expers omnis mali nihil timet, nihil urit, nihil patitur. Quis iste est furor, pro eo me nunquam dolere desinere, sui munquam doliturus inst Si est aliquis defunctis sen- sus, nune animum fratris mei, velut ex diutino carcere emissus, tandem sui juris et arbitrii gestit et rerum naturae spectaculo frui.tur humana, omni ex superiore Ioeo despicito divina vero,

quorum rationem tamdiu frustra quaesIerat, propius intuetur Quid itaque ejus Aesiderio maceror, qui aut beatus, aut nullus est beatum deflere, invidia est nullum, dementia. Similiter Epist. XXIV, 3ν , Mors nos aut consumit aut exuit Emissis meliora restant, onere detracto consumtis nihil restat bona pariter malaque Submota sunt. ' Eptat. XU. st mors quid est aut funis aut transitus Nec desinere timeo; idem est enim, quod non coepisse: nec transire et quia nusquam tam anguste ero.' Denique Epist. XXI. Is Animus magnus is aut in meliorem emittitur vltam, lucidius tranquilliusque inter divina mansurus et aut certe Sine ullo futurus incommodo, naturae suae remiscebitur et revertetur

immort an Opuse. p. 56 ea non ipsius continere Sententiam,m ad eorum, Nisibus scriberet, personas accommodata esse, Similiter atque Cic. tecisset in se. It Senecae quidem lini firmi-ms ter

178쪽

ter pereura vi sume cassidio post mortem superilite. Quod mihi rem videtur anim illam interpretationem admitti posse cone4dam a coxaουι-ε, ad oratorium ornatum composita, quin etiam Pr-M libro. longe diverin mihi videtur emo raris Di ram. mas enim, ut et supra in quaestisne de Deo unomonu , Philosophus ad Lucillum is larem aperte et ex animi senis

a seripsit. Arguis hoc tum universus earum evior et habitus, tum ea , quae testatur ipse Episti LXXV, It is Qualis sermo meus ego et u una sederemus, aut ambuIaremus. Illaboratus et facilis D tale esse epistolas meas volo, quae nihil habeant arcessitum, nec scium. - o unum plane tibi approbare vellem, omnia me illa sentire quae dicerem.' Quapropter si modo vera eius sententia re periri in nobis et informari potest optime poterit ex Epistoιιε. Hanam igitur quaecunque loea quaestionem hanc attingerent, iis ex Pertina et inter se collatia talia didicisse mihi videor Ubi divinam nimi inturam cogitaret, aut in vironim sapientium rediret memoriam eam aliquando spem eoneerit, horum quidem animos his te. nebris emissos, in coelum re Sic Epist. LXXIX, Ios , Tunc animus noster habebit quod gratuletur tibi eum emissus his tenebris, in quibus volutatur, non tenui visu clara prospexit, sed D. tum die admiserit. Et redditus coelo suo merit, cum receperit Ioacum, quem occuparit oris nascendi. Sursum vocant illum nitia sua. arit autem illic, etiam antequam hac custodia exsolvatur, eum

illa disjecerit, purusque ac levis In cogitationes divinas emicuerit.' aptis LXXXVI, a. de Scipione Raecano Majore Minnimum quidem

effusi in coelum, quo erat, redisse persuadeo mihi r non quia . magnos exercitu duxit sed ob egregiam moderationeni pistatemque Epist. CII, ita praedicantem sicli animum mamm is Cum venerit lea ille qui mixtim hoc divini huma. uque seminat, mapua hoc, mi inveni, relinquam Ipse me iis reddan Nec mune sine uia sum, sed gravi tenenoque detineor. Per has mortalis aevi mora illi mestor vitae longiorique prolud, turi suemadmodum novem mensibus nos tenet malemus uterus, et Praeparat non mi, sed illi loco, an quem videmur emitti, iam

Idonei spiritum trahere, et in aperto durare, si per hoc spatium, quod ab infinita patet in senectutem, in alium naturae maturescimus

179쪽

mus partum. Alia origo nos ex Mint anua rerum status Non indum oelam, interv llo Padusa usau Proinde intrepidus

horam tuam decretoriam Prospicea Non est animo suprema, sed in uori. Et S. 25 , Dies te, quem tanquam extremum reformiis

das aetera natalis est. ' Denique Epite CXX, si maximum. inquam, ii auditi. argumentum sat animi ab altiore vententis sede si haec, in quibus ematur humilia iudicat, et angusta saexire non metuit scit enim quo eriturus ait, qui, unde venerit, meminit. ' - Μεgnifica Sane, nisi tum inveniremus, quae ostenis

derent, quam imbecilliter lata crediderit. S epius enim dubitantet hae de re loquitur, ut Epiria LVII, 6, ubi, si animus superstes sit corpori nullo mortis genere immortasstatem illam im diri sta- tud, sed de illo quaerendum, se an possit immortalia esse. Item Episti LXIII. a. de Sereno mortuo is Cogitemus ergo, Lucilicarissime cito nos eo perventuros, quo tuum pervenisse moeremus. Et ortasse, si modo sapientum Vera fama est, aecisique nos locus aliquis, quem iuramus perisse, praemissus est. Similiter Dia LXXVI, 9 radite nunc, quod a modo solutae coroporibus animae manent, vilicior illis status resint, quam ' est dum versantur in corpore. ' Neque dubito principium apiae CIL hue

. e. p. 58. q. sed quoniam aude patet, quam saeta illa spes ejus animo elaberetur. Quomodo,' inquit, is molestus est tuis cyliqum somnium identi qui excitat L austri enim voluptatem, etiamsi ilaam, ericium tamen verae tabentem et ala epistola tua mih iecit iniuriam. Revocavit enlae me cogitatim aptae traditum, et turum si licuisset, ulterius. Iuvahat de aeteraltate animarum . quaerere, immo mehercule credere. Credebam enim me facile opiis . lonibus magnorum virorum, rem aratissimam promittentium magis, quam Probandum. Dabam me pei tantae. Iam eram iustidio mihi. iam reliquias aedius iustaetae contemnebam, is tamen. in illud rem et In possestionem omnis aeri tramitumst cum uino Xperrectus sum, epistola in actem, et tam hellum Om vium ordidit quod repetam si te linisero, et redimam. eorum illa spes quam infirma fuerit, nusquam magis apparet, quam ubi animum ipse suum adversus mortis metum obfirmare studet mm

180쪽

- enim Senecam non ab aeternitatis spe sed alliinda solatia ethis te videmus. In suo genere memorabilis in paucis plat. XXX. ubi Bassi orationem, quippe prosectam ab homine qui mortem leo niter exspectaret, multum sibi Profuisse scribit Cuius orationis exis pnt fidit 'a quisquam hoc iturum credit, ut per quam nihil

sentitue ea sentiatur Ergo, inquit, mors adeo extra omne rex. illum est, ut sit extra omnem malorum metum. ae igitur vehhis

menter approbat . 5, geminaque lis ipse docet Epist. XXXVI, se, Mors nullum habet incommodum. Esse enim debet aliqvid, cu- lus sit incommodum. Quin age contemplemur pssim suspirio Ia- . orantem, quibus se consolationibus erigit Legimus Epist. LIV. 3 sqq . Ego ero et in ipsa suffocatione non desii cogitation,

hus laetis ac sortibus aequieseere. Quid hoc est Inquam r. iami saepe mors experitur me faciat. At ego illam diu expertus sum. . Quando, inquis' antequam nascerer mors est, non esse id quod ante sult. Sed quale sit, iam scio hoc erit post me, quod ante et me duit Si quid In hac re torment est, necesse est et suisse antequam prodiremus in lucem atqui nullam sensimus tunc exas IIonem. Rogo, non stultissimum dicas, siquis existimet lucernae pejus esse cum exstincta est, quam antequam accenderetur nos. quoque et accendimur. et exsilέguimur; medIo illo tempore aliquia, patimur; utrimquo vero Ita securitas est In hoc enim, mi vis

cili, nisi lallor, erramus, quod mortem iudicamus sequi, cum illa et praecesserit, et secutura sit. Quidquid ante nos fuit, mora est. Quid enim reseri, utrum non incipias, an desinas utriusque re . hic est effectus, non esse. is et huiusnlod exhortationibus, e : citis scilicet et nam verbis locus non erat x alloqui me non d isti Quod si talla tum cogitavit, iam ipso mortem' quas iam Instantem meret, et hine et e reliquis Iocis allatis id non Ilie ratione 4onficias aegre Genecam lla annumereri posse , qui de animorum immortalitate firmam persuasionem habuerint eris trans hae de ax sententiam declaravit G ie. praeciam Hllo Gis tonis Majoris exitu inde a c. I. quamquam idem illa dilemma mors nos aut finit aut transfert adhibuit et reavit Ib. e. I9.

라틴어 텍스트