장음표시 사용
161쪽
S. 711. ORBI CRGANI cI. 5 I9no Inflammatio partem corporis nostri obsidens perdurans, non resolvens, saepe facit horrores Per
Iomo: In horrore quid sentimui Digusis motum
tremulum per universum Corpus Possumus Xcitare in
nobis voluntarium horrorem perfecte imitari id, quod alte in vero involuntario horrore facit; sed si musculis voluntariis id faciamus, non experimur adeo
frigUS. IImo Quid sit horrere, non melius XPerimur, quam ipsam vocem horror adtente fortiter expri-Inendo nam sentimus O tremulum motum repercuti
ab interna dentium superficie vox rigor, quae delinsonat, habet eundem effectum in ore nostro φρικἀ nynrahgdh, rinyn readhali grauen, schaudern erschlit
Notum primo pro horroris Yplicatione est, omnibus corporibus in eaden atmosphaera degentibus eun demesse corporis gradum, quod certissimis Physicorum constat observatis Ilicet unum Corpus Obi videatur alio frigidius. Patet simul hine, frigus non esse reale quid, sed solum inminutionem caloris ac esse v. e. in marmore, UO nobis videtur frigidissimium, tantundem ignis, UantUm in lana, quae Videtur marmore multo calidior. Est ergo frigus minor ignis, minor Calor, respectu ejus, qui prius aderat Igitur homo frigere dicitur, quando habet aliquot gradus Caloris minUS, UZm antea habebat In statu fano calebat ad gr. 5 - 96, in inflammgtorio calore caluit sorte ad OO-IO3-IO6 grad.; nam demonstratum est, calore 6 grad. Ω-Pra naturalem in corpore observato ados e vallidam febrim. Si jam caleat iterum ad gr. 95 Vel 94, Onqueretur se frigescere, a quali glacie aut nive persundi Homo, qui ab historia nefanda v. g. infantiCidii, K 4 Par
162쪽
parricidi crudelissimi horret, dicit expressis verbis rfrigus mihi cor transit, e coear me glace gelidusque per ima cucurrὶ tisa tremor, ait VIRGILI Us. Simulque toto corpore contremiscit. Est homo in cnae
febris acutae subito conqueritur, se frigus sentire, contremiscet. Ignari putant moriturum, brevi erit in Vado Constitutus. Contingit nobis idem saeps in aestate quippe saepenumero fit, ut aer aleat in thermometro Faliren-heltiano ad gr. 7O, dicimus omnes calet, sudore ad minimos motus perfundimur; seq. diebus fit calor inmanis ad gr. 7, 7 , Conquerimur de nimio calore, sunt de nocte tonitrua fulmina, imberque vehemenS; sequenti die calor ille iterum est redactus ad O. Dicimus et quam friget in platea r tamen est ille idem calora graduum, qui ante aliquot dies calidus diceretur. Hinc videtis frigus dici tantum respectu caloris majoris, sed non quia frigus revera sit. Quid igitur fit in horrores Horror, ut jam prius dixi, vox aptissima est rei ipsi exprimendae. Tre mulus ipse agris motus ad dentium interiora percipietur. Sanguis arteriosus stat pro incredibiliter parvo
momento ante finem arteriae et eo momento cessat adtritus; percipitur id quod frigus dicitur: si pergit,
hoc fit stigiis sin horrore, sed frigus Continuum. Verum, si momento post adest motus cordis violentior; frigus non perennat, sed calor adest iterum stat, est frigus iterum movetur sanguis, Calet ita, ut horror sit adsidua, successiva quies' motus sanguinis, temporis spatio indefinite parvo. Causa horum Imo quies sanguinis arteriosi in finibus capillaribtis. nam tunc cessat adtritus parva admodum inminutio caloris facit frigoris sensum Verum cor interim irritatur a sanguine venoso, qui jam stigore illo momentaneo citius ad cor ducitur orgo sit
163쪽
S. 71I MORBI ORGAN1c1. 1 53 iterum adtritus' calor. Perseverat causa, quae fines arteriosos strinXeratri iterum percipitur frigus, horret homo, sic pergit horripilatio. Si jam velitis in ipso corde causam ponere, erit
idem. Res horrida adficit cor cor non mo tur in Inite parvo momento, vel altem motum edit languidiorem et ergo vel non pellet, vel debiliter pellet sanguinem in arterias e Cellat, aut inminuitur adtritus ergo
minor calor sit, isque facit id, quod vocamus frigus. Sed adora Si homo sit in febris ardentis a meri sanguis
arteriosus stat ante mlidioties finium arteriosorum adtritus ibi ingens produXit calorem ardentem. Verum
per diluentia tandem refrigeria sanguis factus sensim solutior. meabilior, subito perfluit per multa
oscula vasorum in Uenas Cessat o qui tantum Calorem fecerat, adtritus, quia obe transiit, o sensus frigoris sit: quia corpus a morbo, v. s. ωwmptomaticis evacuationibus magna Copia cruoris non gaudet, adtritus ille cito renasci non potes. Ergo manet frigus. Verum quia si nobiscum Comparatum est, ut quando ex calore magno subito frigescimus, illico exhorrescamus, efficitur id, ut homo in labra ardente rigore horrore quatiatur ante crisin. Cura quia soluta materies, tamen aliena a fanis humoribus, nervos adficit, ut mox videbimus.
3tio: Si humor inflammatorius, inpactus in finibus arteriosis ibidem multum a statu fanorum humorum degeneraverit, mox ubi via patefacta, vel dilutione multa conciliata humorum sanguis in venas ruit, alienus humor irritat nervosa stamina, unde sit, ut illa tota contremiscant. Quo motu incitatis corde
arteriis, hospes alienus saepe feliciter ad corporis emunctoria advehetur vel aliquando ad loca ubi minus laedat si Vero opeditum iter non sit ad dicta loca, saepe si, ut aueto motu corpus destruat se ipsum.
164쪽
154 PATHOLOGIA. Res horrida visu audituque percepta, cur faciat nos tremere ci horrere non intelligos Adorandus nostrae mirae machinae opifex sic nos creavit ut ad res nefandas horrentes, non imitaremur eaSdem omne quod horremus odio habemus. Ita fecit nos, ut percepta re aliqua corpori no-Yia futura, corpus Xhorrescat; quo incitato motu iblud corpore Xpelleretur. Ita fecit nos , ut quando ex magno Calore refrigerati subito horrescamus, cursu ac motu hoc emendaremus : nam instat nobis tune multorum origo morborum frigus mox stringit calore agitata , Xpansa corpora citat sanguis arteriosus ante arteriarum fines rcessat aut minuitur adtritus minor in corpore Calor, ergo internum frigus. Innata vis excitat horrorem
vel si liceat dicere, frigoris sensus nervis inimicus agit
nervulos in Contremiscentiam , ita, ut hoc horrore Continuo restituatur adtritu calore reciprocantibus aliquamdiu frigore, ut causa minoris adtritus, tervorum irritatorum conamine ut adtritus augeatur , donec libor sanguinis cursus sit restitutus. Unde monendi hom1ines, ne libito se e calido loco exponant aerifrigidissimo. Infiniti enim morbi ab hac causa. Nonno Medici hoc centies Iugent in sexu amabiliri solent Ioco admodum calido per 3- horas sedere lusui, saltui aliisque deditae exeunt asperrima hyeme de nocte nudato collo saepe Ius quam collo. Illo
momento, quo caedibus in carpenta intrant, tempore quo in carpentis sedent, frigore Xhorrescunt, poctore maxime poena luunt. Igitur omnes, qui
ca'ido in loco ipera hyeme diu deguere, mant ignem sensim exstingui in loco, quo eguerant vel e loco calefacto primum parumper exspatientur in Iocum non Calefactum, antequam frigido aeri se conmittant. ye- mali tempore Hagae Batavorum solenne erat febre Ca
165쪽
rarrhales, cinginas, inflammatorios morbos tum maXime observari, quando homine e templi Calvinianorum Vespertino tems ore Xirent. Praedicator ibi semper semionem ad bina horas protrahi , sunt templa repleta omnino, ubi eloquens orator habetur habetque unusquisque pedibus subpositam machinam, in qua ignis cespitum ad calefaciendos pedeS. Ergo Ca-Is ibi maxime a tam multiplici igne, hominum ha-1itibus. Mox exeuntes, Qvel pedes domum redeuntes, e qui divites, Currus suos in emeteriis cum patientia aliquando exspectantes, multi suos sibi morbos contrahebant, ut centies medicinam apud illos
Opinor AA. Vos me non indigere, ut intelligatis quosdam alioqui difficiles locos HIPPOCRATys. Lib. 3. Epid. text. 3. Larissa virgo sexto dictis e naribus multum stuXit, inhorruit, mox sudais it in toto corpore multum, calidum sine febre se est iudicata. Gac. 422. Nempe primo multum sanguinis Vacuatum naribus est ita ut longe minor fieret adtritus e materia obstruens liberius spatium nacta divisa est, penetravit
per oscula arteriarum. Nervi irritati horrorem creaverunt, tremuerUnt ob inertes' noYios humores adpelientes, unde sudor ingens copiosus ortus, qui hanc materiem ita evacuavit, ut febre Videretur ibera , natura tamen per menses, quo tunc primum habebat virgo, reliquum materiae morbosae die in .seq. ev
is assitudine pressi, umbis dolentes in proflux ium al- , vi incidunt. materia incipit obire circulum sanguinis cum reliquis humoribus Nervi irritati contremiscunt motus inde oritur in corpore magnus Circumducuntur pravi humores: hinc anXietas ad prae
166쪽
156 PATHOLOGIA.cordia verum inepti sunt hi humores ad obeundum circulum sanguinis, spiritu boni in cerebro non gignuntur, ergo homines sentiunt se delastato , qui iam tot ac tanta eousque passi sunt sed umbi incipiunt dolere ergo materia illa Jam obplet systema caeli: acum mesentericum quid tui Incidunt in alvi prost vium is post tot motus Criticos fit Critica per alvum
Lib. 3. Epid. Ubi HIPP. agit de iis , qui postilentiali febre die 3 interibant. , Horrebant, inquit, is, sub mortem delirabant. movebatur mala materies. Nervos textura ad hujus adpulsum Contremuit: quid tum A bona evacuations critico exit de Corporea Non, sed cum sanguine arterioso sertur ad caput, obstruit, vel destruit piam matrem, cerebrum , delirant moriuntUr. hor. 7-4. sudore horror non honum. Si enim critica evacuatio jam esset peracta, corpus a materia morbosa bene Iiberatum; non adesset amplius materies, quae irritando nervos , horrorem faceret jam vero post sudores criticos denuo insurgit horror. Ergo risis inperseeta fuit. Ergo erit misero aegro adhuc aliud Certamen sustinendum, quod novo hoc horrore Xcitabitur. Ideoque is a sudor horror, non bonum nam foris hominis vires non ferent novas criticas perturbationes, si ferant, ad
incredibilem debilitatona erit redactus. Minus malum erit, si homo valeat viribus ita, id hoc secundo timpetu non frangatur.
, malum. Rigor gradu majore tantum dissert ab ho rore. Horror evis rigor est. Audiant hunc Apior .ctrenui illi potatores, qui amant acho continuo itare. Quod in erevisia, vino, hydromelle omnibuSque Potibus inebriantibus temulentiam facit est P. CleG- sus
167쪽
71 L. ORB ORGANT CI. 157sus fermentatione inde productus, sive aikohol. Copiosus tali potus eXceptus vasis nervulos adficit, horrores, rigores ideo producit. Fit illis saepe quod de Trojana harbe V1RGILIUM: invadunt urbem vino somnoque sepultam hinc ubi hesternam crapulam edormiverint, putant nil detrimenti oriri posse verum contingit aliquando, ut vasa tanta copia aikoholis repleta sint nervique adeo irritati, ut cerebrum agitetur, Convellatur,o phrenitis pessima metuatur. Hinc metuendum, ubi qui egregie Otatus, horrore rigoreque corripiatur, ac postmodum deliret metus enim adest, ne sorte tenella cerebri stamina resistendo non sint.
λ -56 Anxietatem, oscitationem, horro-
rem, cinum cum pari aqua potum, solvit morbum. Anxietas oritur ab obpletione vasorum maxime in systemate venae portarum arteriae pulmonalis. Videmus tunc, homines anhelare, ut intensiore crebrioreque inhalatione' Xhalatione aeris perprimant stagnantem cruorem. Primo, quod docet ingentem humorum stagnationem, est oscitatio, qua homo tantum aeris Capit pulmone, quantum possit, ut pellat stagnantes humores. In hoc statu horrores accedunt. Ergo
adest in illis humoribus ita stagnantibus alienum quid,
quod tenella stamina suos irritet homo ille, si non transprimatur concitato horroreis motu facto inmeabilis moles, succumbet, suffocabitur. Ergo indiget remedio, quod molem diluatis Ioveat. Vinum pro-d6sstit stimulo, sed forte ita stimularet, ut tenella va-ia frangerentur nimio motu et aqua diluenda prius esset materies, ut posset fieri permeabilis r sed aqua labe
factabit vasa, ut adhuc minus transprimatur iners moles, immo suffocabit irritationem nervorum ad materiem movendam horrore indicatam. Ergo Vinum pari aquae
copia mistum, utrique Poterit indicationi satisfacere.
168쪽
153 PATHOLOGIA. Sane AA prudentia in Μedico requiritur maXima.
Sed qui agit prudenter, ille videt aliquando homines in summis morbi indigere cardiaco, alioqui succubi
VII aeterno effato constitit Medicum naturae ministium ellea Quem oporteat considerare, num natura sibi ad
morbos debellandos sola lassiciat , vel ferocior sit, quam ut hoc ordine in tuto facianta vel debilior sit,
quam ut hoc opus absolvat oportere in primo casu nihil movere in altero vires nimium furentes demere , in ultimo casu virium defectum subplere roborant, bus. Quotiesne apud HIPPoc RATAM vinum dari videmus in magnis morbis Nonne SYDRNHAM Us vino Canarino vel rhenano praemuniebat varioloso circa tem-PUS , quo materie siccaretur; ut hoc blando subacido oleosae putredini resisteret idoneas naturae vires subministraro ad sustinendas vires, ne materies intro coderet 8 ititur huic principio MLahamiana methodus, qua intermittentes autumnales tertianas curabat: nempe ut praeveniret stagnationem humorum, oscitationeS, horrores, rigoreS, ineunte paroXysmo , dabat quatuor Circiter ante ParoXysmum horis aegro , stragulis bene tecto, serum lactis cerevisitatum, cui in OXerat folia salviae. in hirmores am ante febrim in motum ducti erant, ut non sequeretur stagnatio, rigor, horrorve tum ubi hora febris aderat, dabat o te Urgans, Cum strenuo cardiaco ut lateries ebrilis jam mota per corpus praecipue saepe hospitans in primis viis, eliminaretur. Sed erat metuendum , ehac actione purgantis irritaret systema nervosum, febriu excitaret hinc forti suo cardiaco nervos in Ordine servavit, saepe felix in cura fuit. Ita intelligitis, opinor, cur dicat HIPPoc RATEM: A Xieta, tem
169쪽
S. II MORBI CRGANICI 159 se tem scitationem . horrorem vinum cum pariis aqua potum solvat morbum.
Tandem, cur horror in subpurationes In subpuratione vidimus, sensim atque pedetentim solvi vasa, effundi humores stagnantes, vasa macerari in hoc Iiquore effuso, liquorem, ut blandus dicatur, posse tamen in loco calido acrimoniam adipisci, qua ultima
viva pars assis Xstimulata concitet tremorem nerUulis , vel aliquando ultima pars vasis abrupti absorbeat quid materiae effusae unde statim a materia aliena imtrogressa horror ab irritatis nervis- verum quia hoc tantum potest aliquando fieri, non semper , vel quia ab horrore concussa vasa brevi amandant, dimittunt hoc alienum ad alia loca, vel ita adtenuant, ut nocere non possit, cessat horror donec iterum nova materies absorpta eosdem effectus producat: hine textus dicit Horripilationes agas. 3tio : Absentia ignorum resolutionis Signa resolutionis erant inminutio tumoris, duritiei, caloIis, doloris, ruboris, febris , cum laesae partis restituto motu , vel incipiente multum restitui haec hic absunt, signa Gsunt subpurationem denotantia ergo non per resolutionem, sed per abscessum inflammatio abit.
S. 36 Re autem ipsa adtis docent Agna subpu
rati profunda. Merito hoc monet B., prosunde enim haeret saepe materies e nam est saepe in locis, ubi tanta moles incumbentium carnium, ut nec tumorem fecerit in inflammatione, vel subpuratione faepe etiam deciirrere potest inter os, solvi ab eo incipiens periosteum; copia etiam parVa saepe potest esse, ut tumorem non faciat immo ipse dolor, qui facta Rbpuratione it scere debebat , potest continuare, aut saltem brevi redire rodente materie periosisum in vicinia, vel elevante ab olse perio steum.
170쪽
Nonne videtis, quam obscura res saepe possit in consultationibus adpareres ita ut vel optimi Medici aliquando dubii fluctuent Si tamen negligitur, potest
malum proserpere, os ipsum pessundare, omnia corrumpere , dicit enim teXtus . 537. Tum pus exeso periste Os nudabit, his priνabit, corru et breνi. Confer O6. Ita tandem, ut, si vitam velitis homini servare, cogamini ad ossi amputationem , si locus aptus est, devenire. Quae ergo regula in hisce tenebris Adtentio ad praecedentia Practici in consultatione sic ratiocinabuntur 1 mora Eger hic habuit instam admodum dolem tem profundam quidem, ad tactum tamen auctior dolor erat.
ador Cura inflammationis fuit strenue adhibita omm modo ne adfuere ulla signa resolutionis; nam signa inflammationis substiterunt ultra tempus resolutioni
3tio Postquam validae inflammationis praegressa
signa erant, pulsatio animadversa est, febris subpurationem Concomitan accessit, vagas conquestus horripilationes saepe aeger est. 4to: Etsi . etiam dolor nunc adsit, qui facto pure non consuevit adEsse, tamen ille mitigabatur eo tempore, quo in abscessu Consuevit mitigari: amille recrudescere non potUit, is quia Pus acre factum rodit forte reliquum periOstetim. Si haec omnia signa simul colligatis, sana res fit admodum probabilis estque ejus necessitas proponenda familiae vel ipsi aegro summum periculum posse timeri, si non fiat cura debitas iuram adhibendam, quamvis doloriscam, non esse tamen periculosam. S. 538. Quare illic abscesus aperiendus , pus eli ciendunt, ulcus mundandum. O3-4O4 O9 4ΙO-4II dein rure os traffandurn iisdem cautelis a in ruti