장음표시 사용
191쪽
S. 7LI MORBI ORGANIcr. 18 Iimo Callo fracti ad articulum ossis. adora Inspissato linimento haversiano.3tio et Ligamentis rigescentibus. 4to Exostos ad uncturas. 5tor Concretioni Osfium articulatorum. Quoad primum, ubi callus dicitur in causa esse. sorte miraremini, ossa posse prope articulum frangi ubi ab omni parte munimen est a tam validis ligamei tis,o circumpositis partibus tamen habentur plura
Imo: Ubi quis curru vel equo obteritur, cita ut rota currus superscanda os prope articulum utrinque
ador Si gravissimo instrumento vel alio corpore sive casu sive si adacto, ictus prope articulum
3tior Circa cubitum, genu haerent ossa satis
nuda prope articulum. Observationes autem Chirurgicae docent, aliquando post fracturas assa osse hic ita luxuriari, ut penitus exorbitent in difformem callum. Iam potestis Concludere, si in loco arcte clauso talis callus formetur, Iigamenta, tendines, membranas articulo circumdatas dolere, eYtendi, hincque motum inpedire articuli. Id si animadvertatur mox in principio, e consit Ilo Ppetret idoneis fasciis callus ita premendus est, Ut avertatur Versus Iocum, quo minus ocobit ubi ς fractum modice incipit cohaerere, post primum solutum adparatum articulus lenissime movendus; quem moliam fractura talis in tam lata superficia melius fert, qUam in ossis compacto medio ferret; isque enis motuῶ primum quovis biduo , dein omni die fiat. ad cauta anchylossos erat inspiissatio Immenti Ha-νersant. Quamvis IIIPPOCRATE jam mentionem fecerit muci articulis inhaerentis , tamen egregius IoptouΗAVER examussim nobis hoc inimentum desciripsit,
192쪽
quatenus constet mo e oleo medullos ossium trans- sudante in Cavum articulum , do ex mucilagine folliculorum, qui in articuli haerent; tio e eXhalante, ut ubique in cavis, ita hic, rore arterioso. Si hoc linimentum inspissatur, sive defectu motus, sive vitio humorum , resorbetur sensim liquidior pars, ossa carentia hoc megmate incipiunt perdere suum motum, dumque tandem Corrumpitur stagnans ille spis-las humor, Xeduntur partes cartilagineae utrinqUe os incrustantes, estque persecta inmobilitas cum tumore primo ossi, sensim duriore. Initio mali frictiones fiant, motus adhibeantur, Omenta penetrabilissima , cataplasmata similia Pro eXemplo fiat fomentum hoc rθ. Fol Betonicae Marrubii alb. ,
Scordii Absynth. a p. i. Vas clauso infund. p. horam cum aqua fervida; oblatis Pint ij adde Sal ammoniaci r iij. Vini generosioris non adstr m . Acet optimi unc. H. Cum fructu potest etiam urina adhiberi quia est
maxime penetrabilis. Aquisgranenses adhibent serventis aquae vaporem a tifciose ductum ad locum adfectum juvant etiam em-brochae, ubi in partem ansectam sensim cadit aquam, neralis. ΕΥ1 laudat embrochen aquae calcis Vivae cum allis ammoniaci lixivio nam est hic revera adte nitans p. sal amm.
193쪽
S. 7II. MORBI ORGANI cI. 183 Quae si non juvent, volunt hirurgi principes lanceola pertundi tumorem in loco maxime declivi, priora dicta etiam adhiberi. 3tia causa erant ligamenta rigescentia. Causae sunt rnimis stricta fibra , vitio indiacto a copia nimia adstringentium, terreorum vel a senio rigescentibus omnibus
partibus ' Si ligamenta illa stricta rigida sint, mi
inpediandi articuli motum adcumulatur haversianum smegma, tumor ad articulum sit. Etiam post arthritidem, post vulnera ligamentorum, is nimia quiete in ossium fractura talia sunt Cura unica in summo diuturnoque usu omnium emollientium, Jeosorum pinguium, internorum, externorum Casui desper)tissi mi sic sanati vid. Comm. ad raro si tibi Chirurgo se ad amputationem parante, Medicus talibus juvenem restituit. 4ta causa exoso sit ad juncturas, ut jam toties bdimus. alum difficulter nisi post mortem CognoscendUm. 5ta Concretio o sum articulatorum, NewΗΙLDANO,
COLUMBO, aliisque in Comm. L. E. V. . invenire potestis. Ita saepe inventum post fracturam utriusque cruris circa uncturas factam. Ita a causa interna, ab acrimonia rodente cartilagines, faciente ossa Driosa.
Superest aph. -25 umores in articulis, absque ulcere dolores, frigida multa adfusa levat, minuit in inveterato malo nil haec possunt, sed serie in regenti. Sed forte Η1PP. hic non intellexit anchylosin. Sunt alii tumores articu'orum dolentissimi, 4bs-qU UICere', ut hic ponit HIPP. quo Vocant tumores articulorum albos, genu saepenumero OCCUPantes.
194쪽
cellulosa tendinum, ligamentorum hospitantis Egre
gius ΜΟΝΗ μή anat Gimb. de his tumoribus scripsit in A. Mistb. Pari. 4. Clariisi Thomas 1Μso Pros praXeos in nosoco mi Sti Andreae scripsit in iisdem actis Edimb., plures a se casus observatos similes, quorum nonnullos curaverat purgantibus idoneis, aquae frigidae embroche, idque intra paucas septimanagri methodo domini CHEYNA; aliquos se curasse aquae calidae casu methodo domin D UR AN aliquos sanasse interpolatis vicibus aquae Calidae, quae frigidae embroche. Qui curabam
tur, erant non admodum inveterati inveteratos autem ait, quamui nunquam integram curationem ipsis spo
deret, tamen semper levamen ab his embrocationibus h huisse. Videtis ergo 1PPoc RATI methodum quadrare in his albis tumoribus articulorum is comprobari a summis in arte viris. Ita ut probabilius sit, IPPOcRATE hic potius de his tumoribus albis esse Ioquutum, quam de tumoribus Vere anchyloticis. Quod vero nomen anchyloseos non adhibeat in hoc aphorismo , n que aliud nomen , est, quod artifices eo tempore morbos Omnes nondum baptizavissent. Si malum non obaudit fomentis penetrantibus, embrochae, tumor docet fluctuantem materiem adesse, tunc inferiori parte aperitur prudenter quidem, ut non Iaedantur ligamenta , sed suffcienter , ut aquaeXeat ligatur genu a parte superiore, ut inferior pars emineat, sic anceola, vel troisquar potius aperitur.
Si non effuit materies, quia spissa nimis, tune inponuntur digerentia, & funt injestiones ex aristolochia rotunda, agrimonia cum melle Chelidonii, aut rosarum. Si materies in cavo non est, sed in celIulo-
state Curandum ut diu maneat apertum, exstilIet; interim
195쪽
S. 7 II MORBI ORGANI cI. 185 interim motus juvat, ut promoveatur adstuXus, anchylosis prae 3Ueatur. Si homines nolint admittere instrumentum, caustico Iocus erodatur. Immo si tumor magnus mobilitatem non habet suae materiae mettis est, ne non essiuat facta apertura. Conferunt tunc caustica , ut erosione facta, loco
aperto servato, jugis fiat essluxus. Corrosiva sunt butyrum antimonii, aut ruptorium commune, quod sit e lixivi fortissimo alcatino C a inspissatori vel fiat lapide infernali, qui ex purissimo argento, aqua forti paratur intra 2 3, horas jam 1acta est erosio, auferendum illud est. Vide ETI pag. I. caput ultimum de morbis ossium.
portimus Iocus hic datur disserendi de Odonta gia, mortio Empyricis magis quammedicis conmitti
solito ad quem Curandum tot tantaque decantatisΓΙ-ma remedia habentur, ut vix sit familia, in qua non habeatur quid peculiare, quod laudetur prae aeteriS. Odontalgia dolor adeo atro est, ut humanam Patientiam saepe explodat, optimaque remedia. Invehunt acriter ΑRAcELsus ΗΕLMONTI Us inmedicos qui illam curare ignorent tamen ne jactatores quidem illi potuere Curare eandem.
Est varia species ejus pro sede varia, in qua doloris origo. Ima species est in ipso dente, eoque varie adsecto integro sanoque dente haec specie nunquam per
cipitur. Dentium desinitio Albiniana haec est si in ossu-
, lis quas extremus utriusque maxillae margo habet;
196쪽
186 re H o G I A. si dentes singuli, in singulis, altis desiYi sunt radicio bus. Hi duriores osse , solidioresque, oti ex Do teria plane singulari, ipsisque propria , constant. ε, omnibus Corona, quae Xtra eminet, pendetve; is Uda, Candida, perpolita nitens, ac durissimo so-- lidissimoque cortice obducta si omnibus & radix his singularis, illis binae,
is ternae , quaternae et atque hae in maxillis inclusae, is tanquam in vaginis reconditae alent; ipsa inpolitaeis neque ita nitentes, nec crusta adeo solida opertae.
Quod ab ossibus differant, pluries Vobis a dixi:
idque patet e fabrica descripta nullum in corpore os nudum, dentes vero nudi subsistunt in fortunatis aliquando ad Io annos. Sc BIPTURA Ac RA narr3t cap. uti libr. Deuteronomii ν. 7. mos Es centum cI iginti anno natu erat, quando mortuus est non cali, ga Vit Oculus ejus, nec dentes illius moti sunt Dentes antequam durescunt, no sunt cartilago, ut ossa, sed sunt mucosa substantia. Ossa dum fiunt, videmus a quodam puncto intermedio ossa fieri sodi dentibus primum indurescit Crusta externa. Dentes omnes sentiunt in sua substantia, quod non ita de substantia ossea demonstratur. Dentes Cadunt, regenerantur integri ossa integre perdita non renascuntur. Quidquid enim dicitur a Th. BARTHOLINO, Carolo BATTo, non videntur ulla Xempla exstare ossis regenerati, sive callosa substantia spleti, nisi adessent utrinque quaedam partes superstites ut multa Xempla exstant apud AN EcKEREN , T ALPA ARTVA DERMIEL, Moo ΝΗΠYsium sed osse integre perdito nulla callosa sit,stitutio; si esset, non esset ut ipsum os quiae HIPPOcRAΤΕ demonstravi S , Ut OS, Ubi perditum , non recrescere, sed dente perdito dens ut dens recrescit os primae , dae, tiae phalangis digiti pedis, manus abscissum non recrescit. Cfrto
197쪽
S. II. MORBI ORGANI cI. 87 Certo tamen quodam sensu hoc XCipleiadum est. Dentes in embryone jam haerent in alveolis. Quando infans dentire incipit, prodeunt illi reconditi dentes; sed jam in embryone in oculis separatis haerent secundi dentis rudimenta ita ut secundi dente non eX- crescant e radice primorum, sed ut sepimentum penetrent, priorem expellant. Perverse ita scribit CEL
BINU acad. Hriot. lib. 2. Cap. X.
Lisserunt usu nam ad vocis moderamen, ad praeparandam materiem pro digestione, ad orna mentiam oris &c destinantur. Crusta illa vitrea dicta non ambit omne corpus dentis; nam ad radicem non est amplius talis unde' hae radices tectae gingivis brevi cariosae fiunt corbuto gingiva adfic1ente. Dentes incisorii octo, canini quatuor habent sin plicem radicem canini autem incisoriis longiorem. Molares primi inferiores Ieriamque unam, satisqUecrassam radicem habent superiores primi 1 quandoque 2, 3 secundi molares utriusque maxillae plerumque radicem habent; sed tertiis maxillae inferioris gri superiores 2, 3 , ita &o M. Verum iuvit in his natura Gradices recta quandoque pergUnt, aliquando Xtrorsium introrsum, unitae apicibUS , vel unitae Vicinis , ita CO positae, ut simul pars maxillae debeat sequi, si extrahatur. TertiUm moIarem superiorem prudentes Chirurgi raro evellent, nisi Cariosus frustulatim potest eY- trahi nam radices mire cohaerent saepe, ut simul pars sequatur maxillae Solent in tertiis molaribus dolores caries saepius quam in caeteris obtinere.
Radices hi saepe nodosas habent, unde iterum in evellendo est difficultas.
198쪽
huc in inferiore, quam superiore maxilla posse demonstrari; ibidemque magis conspicuum id in caninis incisoriis, quam in molaribus inveniri; tamen majorum animalium examine rem si esse oportere o cludit.
Quanta miracula in uno dente, ut in corpore tam duro, in homine adulto non cavo nervus penetret adsensum, vivificationem, arteria adpellat ad nutriendum, vena inde redeat superfluum revehens sanguinemi
Et hoc ni ita esset, qui pars nutriretur tam dura, ' subsisteret per tot annosa que magnusis admirabilis in parvis, quam in magnis divinus nostrae fabricae O
Pauci tamen morbi dentium observantur, quamdiu dens omni ex parte integer est posse tamen ex Diura arteriae, nervi integro in dente oriri . inflammationes ex analogia concludi potest. Verum videtur
simul tunc laedi brevi aliquid in hac dura compage: vel crusta vitrea finditur, vel dens longatur, vel vitrea crusta in aedit gingivas, aer subintrat inter aesam gingivam, in fissuram crustae ad dentis substantiam, seditque nervosa stamina; alii doIors infestari tunc NCunt a saccharo, cujus ossentialis falis stimuli subtilissimi per fissuram penetraro forte queant; alii a pinguibus , quod satis mirum, quum haec obIiniant, alii a
Odontalgia tunc videtur Ira primi gradus a sola fissa, vel deficiente hinc inde tabula Uitrea. Millenis brillis adfectis potest homo in hoc statu per annum, ultra dolere, antequam accedat caries dentiae
199쪽
S. III MORBI ORGANIcr. 189Fit odontalgia, quando caries incipit, dolentissima,
sensim destruens fabricam dentis, adeoque quoad dolorem dein mansuetior ; quia partibus consumtis nervuli occallescunt Tamen sunt, quibus par carie Consumta viX doleat amplius ; quos pars semierosa Uehementer cruciet Nervus enim vario loco adiici in dente videtur posse Iino : Ubi ingreditur ad dentis radicem, potest homo ibi tot dolores pati, ut serendo non sit. Si ibi nervus caris destruitur, propagine per dentem sponte moriuntur, en perit. ado: Videntur in morbis dentium in ambitu demtis rimulae, vel foraminae nasci, quibus Er vel subtilia alia intrantia, nervos convellant, excitentque do
3tio Inis rupe dentium superficie saepe videmus formari foramina per quae causa doloris adplicata intelligi potest sedis quandoque penetrantium remediorum adplicatio per latas has superficies forami- nulosas opem ferre dolori potest.
Semper ergo causa proXima Videtur esse nervulus nudus quem vel aer frigidus tangat, vel acidum austerumVe, vel saccharum, vel pinguedc Dolor non tollitur, nisi ablata causa, id est nervo nudo, Potentia sentiendi penitus priUato. Haec ergo odontalgia primae speciei, quatenus X ipso corpore dentis oriatur. Intelligitis ergo, quam vane semper homines catarrho incusent quasi humores acre ad dentes accedentes odontalgiae causa unica essent Catarrhus morbus est, qui haeret in tota membrana Schneideriana, distributa per os sinum ethmoidalem, simus hontales, sibnu maXillares, sive antramighmori, ossa spongiosa, Per fauces , oesophagum, ventriculum, intestina, la-rynga, asperam arteriam, ronchia, vesiculas pul-mOuales hoc omne est membraox Schneyderianae
200쪽
10o A THOLOGIA. area, territorium. Hic locus catarrhorum est Levissima fit ibi inflammatiora stagnat humor, siquidimima
par Perprimitur, tumet membrana: Coquitur materia, .post 3, 4 spissa excernitur Copiosissima. Deinde latiori sensu catarrhos morbi vocantur subitae saepe defluxiones materiae ad pedes, manus ti C. ita, ut ipsam arthritidem inter catarrhoso morbos recensuerint. Verum hoc nihil habet cum dentibus Commune. Tot enim Xempla, quod uno dente evulso, homo careat per onmem vitam dontalgia, licet alioqui catarrhosis obnoxius morbis ; si unus modo dens D
Deinde notante II1PPoc RAT omnium saeculorum Xperientia, Catarrhus senum morbus est saltem iis ea uentior longe tamen senes, suo denteS OmneS, quod raro, vel aliquos adhuc habentes, longe minus Obnoxii sunt dontalgiae, quam quum juvenes essent: ergo a malo topico oriri videtur odontalgia. His ita se habentibus examinate mecum tot hu-jUS Odontalgiae curandae remedia videbitis illico, quid Proprie agant cur juvent quandoque, Urnon uUent. Universalis mos invaluit, ut ore contineant homines calidissipia quaeque quibus ad momenta videntur solamen habere eum in sine sumunt reque Continent acetum fervidum, spiritum vini calidum, simpli-Cem vel amplioratum, Vel benZOin , aut CaryΟ- Phylli aromaticis, origanove inpraegnatum id genu alia. Remedia haec os adstringunt, adurunt, dolorem faciunt; nam obstinate talia 'tuque adhibent, ut es . se dolor dentis e Fit aliquando, ut solamen testentur eo, quod dixit Hippoc RATE modo Aph 2-23 6. si uobus doloribus simul obortis, non in eodem lo-D O , ehementior obscurat alterum Vel potest comtin re,