장음표시 사용
211쪽
Igitur si parum tantum alveoli inpleantur ab illa materia, juvant gingiuae aliquantum, ut adhuc dens Posi et ore contineri, maxime si homo illo dente uti
Hae gingivae obnoxiae sunt morbis omnium mollium partium , inflammationi , subpurationi, 3Π-
Si inflammantur, tument, recedunt a dente, dens vacillat aer, acria dentem adluunt recedente inflammata gingiva, eo loci, ubi illa tabula vitrea deest: dens dolet, fuscescit, nigrescit. Verum miramur dentem tunc elongari id quod
etiam in prima specie dontalgiae iuvenit , unde hoc IEtenim diceremus, si nervus doleat ab acribus, a frigidis adplicatis, debere potius fieri dentem breviorem, Contrahente se nervo ad suam originem. Videtur tunc inflammatione simul turgere ipse alveolus in suis vasis, ita ut turgens prae instamunatione alveolus dentem extrudat, facile explicat rem Α-vERs1 Us; si enim alveoli periosleum inflammatur tumet, potest dentem extrudere. Quare etiam den tunc eo dolet acrius, quo nervus ejus ab hac eXtrusione 3giSextenditur. Dico id sic tunc feri videro; sed non semper, unde etiam non in omni dontaJgia semperdens sit Iongior. Curatur aliquando gingivarum inflammatio per calida, adstringentiaque, ut supra innuimus. Sed saepe
his non modo non uratur, sed incitatur, ac gam graenescit.
Optimum in his , quod novi, est aqUa rosarUm Cum tantillo vini rubri adstringentis hoc ut lenisTmum repellens ore contineatur Si non juvat, aqua lambuci
212쪽
vol rosarum cum lacte quandoque prodest purgans aliorsum deriv an humores, pediluvia epis pastica vessicantia eodem scopo derivandi juvant. Hic saepe juvat cataplasma, aut emplastrum emolliens ad genam: hinc gena tumefacta locat plus humoris ergo minus humorum ad gingivas. inuto humorum adpulsu ad inflammatas gingivas. dolor fit minor. Fit tamen saepe, ut incassum omnibus adhibitis pars inflammata abeat in subpurationem, quod rarius ; sed Plerumque propter aeris, salivae adfluxum continuum in quandam muci speciem, foetidi phlegmatis
forma soluta auferatur. Videtur pars salivae mucosior concurrere et ergo Vides, esse fabricam omnino alienam
ab Hiis partibUS. Nascitur tunc morbus, quem adpellitant Belgae
cancrum aquaticum, qui morbus apud populos septentrionales misere saepe XCruciat infantes, aliquoties etiam adultos. Et nisi oportune Cura adsit, proserpit malum per totum os Cum foetore inmani, dentiunal
omnium Vacillatione, actura, dolor intolerabili; resorpta intra sanguinem saniosa materie infantes saepe Pereunt. Nam infantes adoritur haec terribilis inflammatio gingivarum, dum dentiunt, plures dentes simul incipiunt prodire. Scitis enim in loco humido calidoque carnes animalium Cito putrere, id quod diebus patet canicularibus. Idem de gingivis verum e loco calido umido, aereque Continuo adluente haerent, unde Cito
putrent Observaturque inflammatio facilius in abscensum abire in Iocis cute tectis, quam solo epithelio unde gingivarum inflammatorii morbi, si non resolvantur, minus abscedunt, quam gangraenescunt.
Perit ergo illa tota substantia muci utrilaginosi specie, vel mutatur quandoque in cirrhosam escharam. Si perit gangraena; maxilla denudatur inflammatur,
213쪽
s ILI, MORBI ORGANI cI 2 3 cariosa it corruptione proserpente mors miserrima insequitur. Sed si corrupta maxilla lamella cito paratur, sequitur aliquando ejus curatio, sistiturque
Proserpen malum. Cura hujus gangraenae haec ex condienda pars est adversus corruptionem Oriundam ab aere, Calore, humiditate. Solebant adhibere spiritum vini amph. myrrhatum, alcohol, C. quia putredinem arcent; verum id mali habent, quod tenera, accidaque vasa destruant, unde cavendum ab istis.
Sal marinus, ammoniacus, nitrum, aqua multa dilu-JUtum , ne Crimonia noceat, Cum paUco vino subacido, succo citri, vel aurantiorum, cum linteolis adpli- Cetur, ContinU3qUe opera renOVetur, putrilaginosa tabe
alioqui inficiendum Est simul summum oris ad hoc malum inclinantis prophylacticum. Potest in summo oris ardore addi succus sempervivi majoris, vel plantaginis. Miratus fui toties egregios in infantibus effectus a re
sona succi sempervivi majoris, r. . p. sal dulcis, plumaceolo continuo ad gingivas adplicato. Immo folia plantaginis latifolii vel etiam folia sen 'ρrvivi majoris ablata epidermide aquae Pluviali inmissa sistunt quandoque malum. Divina sunt saepe taIta remedia r verum si in putrido corbulo adultorum fiat, aliquando copiasp. salis est augenda. Diceti mihi adeo monuisti hunc dentibus noxium. Fateor, Auditores res ita est. Sed quid faciemus 8 utred Consumet gingivas, dentes certo peribunt, nudabitur maXilla, inflammabitur, fiet Cariosa, mors exspectanda miserrima est igitur e duobus malis minimum eligendum Gingivae aliquando prodigiosas hypersarcoses habent, epulides. Dentes inde teguntur inplent monstros buccas, vel ad ovi, agnitudinem Xerescunt ex ore. Dum tumore parvi sunt, digando aut X-
214쪽
Si corbutus inficiat gingivas, adhiberi poterit spir. salis cum spir Cochlear. melle rosarum. Vel recipe
Spir vini. Aquae a libr. . M. mane a Vesperi os eo oliuatur diu retinendo, deindes gingivae leniter eo fricentur. Tertia dontalgiae species nascitur a dentis radice, radicibusve maxillam penetrantibus, quo sit, ut imgiVae Continuo irritentur, atque inflammentur. Saepissime hoc videbitis ab incisoriis, qui longas radices habent, aliquando tamen etiam a molaribus. Hoc malum ente pergit, manentque gingivae, Iicet doleant, tamen diu adhuc integrae sed forte morsu aliquo sorti, vel canino dente nodum fortiter o strictum o fune vel Chorda remoVent , radi extra maxillam trusa irritat gingivas. Gingivae tument, inflammantur premit homo digito tumorem, Xprimit-nue foetidi puris sanguinolenti aliquid, subsidet per
dies, aut septimanas, gingiVa, donec nova succedat irritatio. Rudio dentium sortiter intor sese collisorum actio id om efficit. Radi penetrat per ossi diploen, repetitaque actione per osseam Iaminam internam Yternam-Ve. Fit dolor inmanis, nunquam bona subpuratio.
Sunt quibus perpstuo stula hic adest foetida in gingi-Vis, unde quovis mane aliquid faniosi puris eXprimunt, halitu oris cadaveroso, trahentque saepe per annos multos sine ulteriore incommodo suas miserias. Veruln
215쪽
s. II MORBI ORGANI cI. O5Verum haud ita omnes : pessimas quidam poenas Iuunt. Cogitate enim, quid fieri oporteat, ubi radix maxillam inferiorem internam penetrans, muscul OS O tinuo irritat. Nec minus inconimodi habet , si per
Hominem conmiseratus vidi rusticum, cujus ingivaeis maxilla adeo ab hac causa Corruptae, Ut pars dentis molaris diffracti, iussimeque in maxilla haeremtis, inclavati, sui per corruptam maxillam inferiorem iam panderet in genam, abscessuque in gena laeto per foramen sentiri poterat. Misero huic potulenta, esculenta per hoc foramen secundum barbam vestes dilabebantur, nisi quodam retinerentur arti- scio. An curatus fuerit nescio nihil enim posthac de hoc homine rescire potui. Alium vidi, cui radix dentis penetraverat internam palati partem, ibidemque eminebat. Verum homo hic Itiosus erat, habuerat antea palatum erosum tamen per rosum locum incurva prominuit dentis radiX.
Haud ita pridem vidistis hominem, cui similiter dens molaris primus sua radice penetravisset maxillam inferiorem sinistro in latero, quod buccae intime
cum maxilla in ambitu toto ulceris essent adunatae, tentabamus an acu transeunte possent orae aperturae adduci tunc scarificatione ad subpurationem adduxissemus, sic forte uniri potuissent, sed omnia inveni-mu indurata cum maxilla, ut acuis filo adduci orae aperturae non potuissent. Unde curae inpossibilitatem intuiti ab eadem destitimus. Ubi igitur videmus hominibus saepe ire redire tumores genarum gingiVarumque, Xeunte saepe saniosa ex gingivis materie suspicio uJus mali nascitur. Palmarium remedium est dentis Vulsio, tune ablata est causa irritans, locusque emundari potest.
216쪽
Verum inpossibilis saepe evulsio haec Radix enim
dentis saepe extra maxillam incurva haeret, ut prehendi nequeat, ita ut tota maxilla potius distringeretur. Conetur tamen deXterrimus simulque prudentissutius artifex vel perpendiculariter vel inclinate Vellere, ut homo servetur: si non potest fieri, palliativa cura superest. Si dens debeat manere, Continuo X3speratur ma-Jum. Igitur ad novas inflammatione cura antiphlogistica adhibenda esl, atque succus plantaginis sem- pervivi maj adplicandus ut decoctum scordii alliariae , plantaginis, semperviv maj ad colluendum, evitentque summopere ea oris plaga ne manducent, dolores nimios aliquando paregoricum sopit. At vero palliant haec, non mutant malum crescit
illud indies, maxilla corrumpitur frustulatim, homo misere moritur Xcidit quandoque pars adfecta,
Interea dum his incommodis luctantur hi aegri,
patiUntur nonnUnquam aliud incommodi genus. Scilicet ubi radi dentis in maXillam penetrat, formatur aliquod cavum inter ambos dentes Vicinoso dens obpositus in Cavitatem XCrescit, V. g. sit malum in maxilla superiore, ) tunc dens Uta maXilla inferiore Correspondens denti elevat eXcrescit, avum explet risam laedit maxime manducationem ad efficit, ut dens superior hinc adhuc magis irritetur. Μoles major demenda est si ma vi agente ut dixi in prima specie doniaIgiae. Sed denique dens sibi viam facitis per foramien externum decidit. o facto illico curandum, ut aperturae adductis acubus aestis margines scarificati uniantur. Verum si Ddix dentis diu in foramine haesit, reddidit oraminis margines mallosos, concrescunt omnia uirm,
217쪽
S. 11. ΜGRBI ORGANI cI. O7ter cum maxilla, ita, ut abi nequeant ad se adduci foraminis Vidistis hoc haud ita pridem. Sequitur quarta doniaJgiae species. Oritur haec penetrante dentis, maXime canini, radice in antrum Ηighmori. Nostis antrum Ηighmori cavum esse factum in maxilla superiore, cujus periosleum UYscΗΙUs descripsit, indico papyro tenuius Membrana dicta Schneideri hoc cavum investit. Ab omni puncto hujus cavi exhalat serosus arteriosus humor, qui mora inspissatur , ac muci specie in nares se evacuat. Centes canini longioribus dotati radicibus, aliquando, ubi
eo dente peculiarem morsum edere OlumVS, et Constrictissimum nodum solvere, intropremuntur,is continuato inter mordendum adpulsu tandem periolteum tenerrimnm laedunt, Penetrant, inflammant, subpurant, vertuntque in Chorem. Visum est malum hoc ipsum os corripuisse excitasseque tumorem in suprema gena, infecisse orbitam, oculum irritasse , inflammassse , destruXisse. Haecque forte ratio, Cur Caninos dentes oculares VOCitent. Mirabimini forte, quod corrupta materies superiora e-.tat, quum facilius collecta in antro se queat per nares, ut olim mucus, evacuare.
Sed consideretis , quaeso, inflammationes in membrana Schneideriana ortas eandem membranam ita tumidam facere, ut apertura penitus occludatur. Nonne Xperti toties estis in gravi coryga vobis nares ita occludi, ut per illas aerem in pulmonem ducere inepti re aperto dormire debueritis gradem hic fit. Quotidie ab acrimonia roditur inflammaturque membrana antri suoque tumore sibi viam praecludit. Sunt quidam, quos vidi, quibus dente penetrante in antrum genisque tumentibus ichor quotidie se- claudum dentem in os emueret sed paucus. Unica
218쪽
ao PATHOLOGIA. Unica Via curandi est dentis evulsio. Sic multos homines servavi, quibu jam par genae Xterna adfe- ista erat, Continuo tumebat quia non unus Caninus, sed molaris Vicinus e Potest penetrare, facilius penetrat, si Caninu intraverit, etiam sunt vicini evellendi. In sceleto potestis quidem videre, quot dentium radice penetrare queant, sed incerta regula, o variani in Variis antri Capacitatem. Xtra- et dente locus mundandus injectione decocti scordii, succi semperviV m . Cum pauca copia tincturae myrrhae. UYSCΗΙUs semel curans perfecte brevissimeque peregrinum nobilem, nunquam animo Concoquere Potuit, quod ille unicum modo aureum sibi ob
Verum si haec vel non juvent, vel sero adhibentur, mors sequitur omnium miserrima.
Vidi neminam quinquagenario majorem lacrymabundus, quae scorbuta ab ipsa daboraverat infantia. Gena ipsi Coepit tumere gingivaeque. id malum, aeditque Suadeo dentis evulsionem: qua illa ceu ramorte abhorret Crescit malum eundo , ulceraque gingivarum chorosum pus fundentia adparent, disparent. Quidquid adhortarer, dentem evelli recusat Foetidum pus, cicho subrubellum finduntur secundum datera denti ita, ut prae abdominabili foetore quisque ipsi terga Verteret quocum loqueretur. Hinc adsecta taedio, illinc victa doloribus, dentem evelli permittit EveLlitur Sera Cura non prodest e per cavum factum ab evulso dente Copiosior icho nunc profluit, iubet evel-IL alterum , jubet in tertium copiosum eXit PUS , saepiusque de die injectione eluitur antrum At Uer malum ossa jam infecerat circumquaque Interim remediorum auXiliorum artis pertaes a. fidem adhibet illis, qui dicerent malum Regium esse, cui esset
219쪽
septimo, ut junt, filio benedicendum. Superstitionis genus apud Catholico Batavos solenne. Eo toeupore vacatur a remediis. Quumque per tres septimanas haec superstitio durat, tandem adeo monstrosa, adspectuque horrida sit Deminae facies, ut nemini I-tra conspiciendam dare voluerit, nisi veteranomedisco, benedictionis illius acerrimo suasoriis defensori. Sic per innumera tormenta, mille mortes transivit
Absolvi dontalgiae historiam , suas divisam in
Classes. Facile nunc Vobis erit, varias illas species rite distinguere, variam adplicare medelam, firmique respondebitis, an quid, quando ecdecantatis an odontalgicis profuturum fit.
Μorbus ad ossium morbos merito reserendus. Iregum non potest idea haberi ejus bona, nisi exacta digitorum cognitio habeatur X AnatomiciS. Est enim dolor acutissimus , ita, ut totum corpus videatur inde concuti, it aegri stylo ardenti exuri se clamitent, dies noctesque prae doloribus agant insomnes, ardenti febri laborent. Exempla sunt insequutae phrenitidis, mortis intra triduum, si acutisssimus est dolor. Vix dignoscitur tumore malum. Tumet manus, dorsum, bola ad ligamentum annulare subsistit, post ligamentum iterum tumor ad humerum usque sedem habet malum in extremo articulo pollicum, quatuorve digitorum manus, Pedisve ad latera vel ad radicem unguis, vel sub ungue vel parte ante
Igitur ut obis id explicem contemplanda est parsanatomice.
220쪽
ossa ultimi ordinis digitorum sunt utcumque son-giosa Xcavata quidem, cartilagineque incrustata, ut excipiant ossis secundi ordinis tuberosum quodammodo caput; sed tamen quia per transversum in medio eminent, etiam hac eminentia transversali peculiari modo articulantur : est illa Larthroseos species, quae ginglymus dicitur; quae articulationis species adest, ubi non sit, nisi flexio extensio Cardini modo.
Adsunt ligamenta articulum firmantia orta a lateribus capitum priorum secundi ordinis ossium , ad latera Capitum posteriorum cum iis Conmissorum. In Cavo articuli adsunt, ut in omni articulo Imo oleum transsudans per cavas cartilagines; do: mu i-lago aversiana tior materia ubiqUe Xhalan in Corporis Cava quibus tribus unitis megma nascitur haversianum inungens, Obilem servans articulum. Hunc articulum ultimum digitorui superscandunt, adfiguntur, Cohaerent membranis a se emissis, varii te
ymo Extensor digitorum communis ortus ab X- tremo Condylo anteriore os*s humeri, adfigens sequatuor ultimis digitorum phalangibuS. . ii 'adora musculi lumbricales e musculo profundo sive perforante orti, ut & tiora musculi interosset, to radducens digitum minimum, to indicator isto et abductor indicis manus; hi omnes miscent se cum tendinibus extensoris, Cumque iisdem pergunt ad ossa tertii ordinis. 7mo Flexo longus pollicis habet originem a radio ct etiam a condylo majori humeris inseritur ossis