De coelestibus globis, & motibus contra philosophorum, & astrologorum sententiam pro ueritate Christiana. Iohannes Antonius Delphinus ..

발행: 1559년

분량: 179페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

21쪽

De coelest globis,

ad propestum ueniamus, bo mocentrici globi quorum centrum nequaquam seiungitur a centro m: di sed cu eo simul est, aut certe illud ide est: quorutu concauae tum convexae planities omni ex parte a centro ipsus mundi ae qualiter distant. Porro Ecentricos uocant, quoru centru aliud sit re disserens a centro mundi. sic tamen ut centrum mundi intra se centineant, sed tamen extra media proprium ut necessario quidem una eorum pars longius dolet a mcdio mundι, σ altera sit eidem propinquior. Hi uero ponuntur duplices: alij quidem prorsus ecentri ei, tum uideticet felindum scullexam, tum fecundum conca. uam superficiem : qlii deferentes eo appellantur , quod P lanetas credunt: r deferre . atq: Orbes etiam Mocantur aegressae clistidis, hoc est centri, quoniam eorsi custis cr centru ponitAr exire a centro mundi. Alis uero sunt ecentrici fecundum unam tantummodo superficiem , qui necessario deferentem globum ut passim dicitur, comprehendunt, cy' omni ex parte complectAntur, π coercent. Ac superior quidem extrins eam habet superficiem homocentricam, CP intrinsecam ecentricam , inferior autem contra,habet intrinsecam concavam homocentricam, tum extrinsecam cy' conlimam ecentricam : ut ex tribus

illis ecentricis unum qucddam stat congregatum boaemocentricum Sunt praeterea duo isti globi, ut aiunt, altera siclum ecentrici 'perficie , non aequalis crassiti ei nam insimus orbis , qui propinquitatem ad centrum ab eos remotionem metitur, in parte, qua mavr

22쪽

Iis a centro distat crassior est: in qua vero ad centrum propius accedit, subtilior. itidem quoq; sentire oportet de altero globo, qui superior est deserente .

Pars autem crassior unius cum tenuiora parte alte rius concurrit semper: ut queat nullam esse unquam pericvlMm , ne uacuu inter ea corpora ullum intercipiatur: neue corporum fiat ulla unquam penetratio, uel condensatio, uel incisio, di liuio.Qlare neceρρ ut duo isti orbes eo iciant aequali tempore suos cursiis, T motus cirea medium mundι ab occasu in occasium, uel ab eode in idem punctum. Deinde epici clos definiunt paruos quosdam globos,qlii 't in de ferentibus, minime quidem fixi re stabiles perinde ac nodi qAipiam in tabulis: hoc est, nἴ ccntinui cum suis orbibus, at eontigui solum: qui cum centrum babeant suum,nec ullo modo in eis centrum mundi ecntineatur, circa ipsum centrum suum conuertuntur, irrequieto motu cientur in seipsos reuoluti, ac intra se fixas'firmatos planetas circa idem propria centrum conuoluunt , praeter solem , quem nullum existimant viriclum habere, sed in μο deferente inni, cηm eo quidem eontinuum , ab ipsos dilatum sne omni vicieso agitari.

De augibus, oppositis augium, mediis latitudinibus, & stationibus. A L τ ε R V M quia omnes deferentes habent centrum suum a centro mundi alienum s a m

23쪽

De coeIest globis,

extraneum , idcirco necesse est cuiusuis deferentis unam partem a tentro mundi longius remo-Meri ac multo esse ab iorem , ut ante dιχι.ιllam autem propinquiorem, magis depressam, qκκ pric τι opponatEr e diametro , duas porro intermedias, et ab his aequidistantes. Ad haec similiter quatuor par tes eadem Tatione optrtet in epiciclis imaginari. Partes igitur eas, qliae furit remotiores a iores , vocant auges, summas ab des. Viciniores autem nobis et depressitores appellant oppositas auges. atq; imas absides. aut certe auges dicunt simplicι ter absides , er oppositas azges uocant antabsides: quibus nos etiam nominibus utemur iam barbara nemiria sunt, alia, opposit zm aligis, Seneon σ epigion alij dicunt. χια uero intermediae sunt partes , ab extremisq plane ae distantes : has in deferentibus medias latitudines uocant. in epicrctis uero statim s: ut ea sit prima uel statio quidem in viriclis, vel media latitudo in ferentibus. quae ad orientem licit . quae ad cecidentem secunda. Expsurmus ea,

quorum notio ad uniuersum hoc no sexum negocium pertin re uidebatur ob eorum importunitatem, qui econtricos epici clos finxerunt, nam pura caudι da ipsi ueritas nihil horum postulabat ac multominus rorum indiget , qisse in theoricis planetarum commini untur astro uomi, n Meantur eum damno et

ii Aur.e honi rum horarum: cum s studiosiorum inserelici a medum herturbatione: qui uehementer decepti versantur diu multum in illis nugis perquam inutilitcr.

24쪽

& motibus . II

inutiliter. Locus iam nidetur Upagitare ut adaperiendas ueterum sententias accingamur, fistulationem paulatim ad n strorum tempori; opinicnes iste ad ipsam veritatem deducentes de causis in qWas illae doctissimi qais utri omnibus aeritiabus ratulerunt

quae sipectari solent in coelιs adeoq in stellis, et βί-

Pythagoreorum Opinio.

CV V elim Pythagorei stellarum directiones,re

trogradatιones, cUstentia ,tarditates, velocitates , propinquitates, distantias, allectiones huiusmodi alias, intuerentur, Cr phdiose ccnsiderarent, ut has ipsas tantas irregularitates ex diuerstates ad conuenientem alIqIum ordinem redigerent somniauerMnt primi om=rium ut Nicomachus ait , ecentricos orbes,ez epici c*s, dea; illis quasi balbu-tιentes disseruerunt. Ego uero de js alιqManto cumulatius tractabo, cum H pparcha er Ptolomaei sententiam producam In mediiim : qui Iothagoram sene imitata iam fere absoletos ecentricos, er et rciclos renovarunt albingenres alia quam plurima delιra

menta .

Platone philosephiam didicisset prudenter uidit ecentricos globos , er si harulas , qvos viriclos

25쪽

De coelest. globis,

nominamus, cum uerioris Phιlsophiae principuis , adeoq; cum natura uehementer pugnare, quod nos infra ostendemus . Propterea conatus est omni studioer diligentia motuum eaelestium epparentes irregularitates ordinare per multiplicatos homocentricos orbes quos,nimirum solos agnossit, patiturq; natura, ueluti posterius facile eommonstrabo. Itaq' prae . ter stellas, quas omnes eum in sirmamento, quod sis

premum caelum putabat Eudoxus, infixas eas arbitraretur uno tantum motu cieri, nepe ab oriente per meridiem in oecidentem: uniuersam qujdem conuersonem suam quatuor π uiginti praecipe horis eoψα cie do existimauit: singulas haud dubie illas motibus pluribus circuferri obseruauit: quae sint uagae, quaeq;

nominentur Planetae , hoc est, ut Nigidιus uocat, errones. Cum autem putaret unum corpus non agi

posse nisi uno motu, idcirco unicuiq; Planetae orbes tot assignauit, quot ille motibus uolueretur et Aepri τmum quidem soli tres: itidemq- tres alios lunae . Haudquaquam enim ratus est, octauam si haeram, quam ut dixi , primam re omnibus coelis altiorem sublimiorem arbitrabatur, motu diurno circun- agere Planetaru Sphaeras: π vecte ille quidem , nams ab externo principio raperentur, ae traherentur Plan tae haudquaquam motus ille naturalis esset , quo planetae sic duceretur in orbem, quando quidem naturalis motus ab interno principio est. Primum

ergo dabat globum βυ, lunae ; qui diurno motu

26쪽

& motibus . Ia

tius poli esse eensebantur immobiles omnino , deinde alterum, qui puper dodrari potis ageretur u eccasu in ortu iuxta fgnorum, quae in Todiaco seunt, ordine motu nimirlim contrario, atq; aplane, tertium porro in quo Astrum ferretur, cuius poli essent in obliquo circulo , ut mouerentur sol Cr luna iuxta signorunYTodiaci latitudinem, quatenus hi duo Planetae

sed luna magis quam sol, nune sunt laustraliores,

nune magis Boreales vergendo tamen ad ortum magis qua ad Septentrionem : quippe cum tertius hie globus eo circumagatur, quo medius, nempe ad orium : sed hie quidem secundum latitudinem ille uero fecundum longitudinem dodiaci. Non enim Eudoxus perpetuo hub ecliptica esse arbitrabatur sttem , ut inquit Simplicius) in ea quide erat pententia, ut crederet a media ipsa linea dodiaci solem declinare, tum ad arcticum polum, tum ad antarcticum,eo motus argumento , quod nec in aestiuo , nee in bimalitropico sol eodem in puncto horidontis oritur σ cecidit semper. At solstitia modo sunt declιuiora , modo

minus decliua, ut ille arbitrabatur. Scire autem ope

reprecιum est, unum solumq; orbem pro utroq; mo tu eum solis, tum lunae, abundefatis esse potuisse per maximi circulι obliquitate, secundu qua hi duo Planetae circvaguntur; quoru sane motuu unus longitudinis, alter est latitudinis ab occaseu quide uterq; ad ortum si statio temporis eode absolueretur uterq; verum quia res minime ita se habet, quandoquidimmetus illi duo temporibus diuersis perficilintur,ne - B Φ cessa'

27쪽

De coelest. globis s

e sarius fuit propterea globus tertius qui tardius ab occidentem orientem super aluis potis circi ducitur, quam secundus, coeterum alijs quin q, planetis,

saturno ιMuam, ioui, marti, uencri, GP mercurio,

globos plures attribuit, singulis nimirum quatuor: acsupremMm propter diurnum motum, qui: horis quatuor Miginti ab ortu in ortum conficitur. deinde alterum propter eum motum , qui longitudinis est, sitq; ab occasu in occasum iuxta sign rum To- ἀιaeι longitudinem. tertium insuper ob motum illsi qui profecto est latitudinis,quiq polos habet in media linea Todiaci, super quos motatur cum uero eo sent homoeentricι omnes orbes, CT dodiacus per tertii cuiuslibet orbιs quinq, horum planetarum polos moueretur, necesse omnino erat . ut similiter is, terti, orbes ei reum agerentur per polos doriaci: quod ne ahquando accideret, globus quartus cir insimus nemeessarius fuir: qui planetas ferret motu contrario , atq, tertιus, uerum aequali tamen temtore. qμo fit, ut planetae illi non propius ad eodiaci polos accedant, quam sit ipsius eodiaci latitudo. εx his persticuum habere possumus, Eudoxum contribuisse globos tres soli, tres lunae, quatuor mercurio, quιs omnes cum a pxarum stellarum Gelo coniungantur, uni in uniuese

. trici.

28쪽

& motibus, IaCalippi opinio.

coaetaneus, cum Elidcxi homo centrica legisebet, ac studiope coηsiderasset, ea satis Aperq;

laudavit: qua uis non illa omnino perfecta, cX exaucta iussi cauerit. Primum quidem astrorum positicne, ordιnem σ numerum eundem constituit, tum eadem interualla, hoc est, orbes illes, qui unum inteν planetam cI alium ponebantur. Item consentiebat Eudoxo, duobus planetis, icui, saturno quatuor sthaeras dari oportere. demq, uoltiit eum eo, ut ef- sint globi omnes homocentrici, eeentricos er epieisos haud dubie commentitios esse, de naturali philosophiae adeoq; naturae contrarios. At quoniam illum in dandis homocentricis defectuosum er imperfectum existimauit: primum ab eo dissensi in ρ-le Cr luna: deinde in reliquis tribus planetis, marte, uenere oe' merclirio .nam praeter globos,quos Euadoxus illis contribui et,duos ipse alios addidit sili, duos lunae, unum marti unxm vcncri, unum macurto. propter illa, quae ab E Mdoao minime uis: O ammaduersa in A prcru motibus lectaretnr epent simplicui testimonio inquit ε udemus,hoc factu esta Calippo, quia si aequinocticrA fel litioruq; tepor adferunt,queagmoda ab Alcmeone et Menene obseruatu fuit,satis haudquaqha sunt Orbes tres ad ea qui de assignanda, quae circa odora er stellas apparet. Abi rones alias pro cabppoexcogitari t. At qui sole, cr

29쪽

De coelest. globis,

lunam modo tardius, modo celerius agi obseruaret ccireo si haeras duas lunae ac soli duas opportesve addi existimauit, itaq; soli omnino dedit quinust haeras, lunae similiter quinq; unicuHI; trisi

Planetarum quinq, , uidelicet, marti, ueneri , σMercuria. Quorum trium unicuiq, orbem unum

addendum putauit, quoniam illι stationarii σ retro grassi essent. Catippus igitur praeter A planem, tres ac triginta orbes in uniuersum posuit, quos eoferen tes nominabat, luod iis ferebantur Planetae.

Quantum ualeamus consequi de Calippi& Eudoxi opinionibus. EV D O X V s er calippus de motuum coelesti ηm rationibus, σ de globorum fue orbi siiliorum immortalium numero ediderunt lιbros aeterana quidem memoria dignos. ac sitio Eudoxus titulum fecerat . uerum hescio qua temporii iniuria uel calamitate 'blati fuerunt de medio, ut uiuere diutius non potuerint.ea uero, qliae nos de illorum sententiis protulimus ex Ayistotclis duodecimo libro Diuinae Philosophiae collegimus. qui sententias eorum exposuit qua breuissime his uerbis . Eudoxus igitur solis o lunae utriusq; lationem in tribus posuit sthaeris esse . quarum quidem primam eam esse, quae ncn errantium stellarum: secundam uero, secundum id quod per medium dolacum. Tertiam porro secundum eum, qui in latitudine eediaci obumquatur

30쪽

uatur in maiori autem latitudine obliquari eum secundsm quem luna fertur, quam secundum quem sol. Errantium uero stellarum Amuscuiusq' in qua tuor si haeris quarum primam quidem oe pecundam eandem illis esse . etenim quae ncn errantium est amillam esse, quae omnes fert. At eam , quae 'bipsa ordinata est,ac quae fecundum et ediacum lationem hasset, communem omnabus esse . Tertiae uero emnium polos in eo, quod per medium dodiaeum esse. Quartae aeutem lationem sicundum eum , qui obliquatus

est ad mediu eius. Esse uero tertiae si saerae polos aliarum quidem propriosi, ueneris autem σ Mercvr. eosde. At calippus situm quidem si baerarum eunde Eudoxo ponebat, hoc est ,distantiarum erdinem luralitatem etiam stellae quidem l ouis ac satumi eoadem illi attribuebat. Soli uero π lunae adhue putabat s haeras addendas esse si quis eorum, quae sensibiliter apparent, cavsas assignare debeat. caeteris uero errantium, unicui q; tinam: Hae Aristoteles de Eudoxi cm calippi sententiis., Aristotelis opinio.

teles dιligenter ecnsideraliat .probauitq; ue hementer calippum, ut quι ab Eudoxo pGι eis homocentricis itios propter illa, quae circa stellas apparent,superaddendos iudicauerit. Sed quia plane intelligebat severiores Ilcbor uim formae , inserio

SEARCH

MENU NAVIGATION