장음표시 사용
31쪽
res autem materiae habere, ac proinde superiorum
orba um motus inferioribus eommunicari. ut omnIna
sit necesse inferiores orbes et propriis σ seuperiorum motibus cιrcumduci: quemadmodum sine dubio constat inferiores ominis globos, praeterqua, q) propriis motibus cientur, ab A plane quae prιmum est moti lequatuor utgιntι horis ab eodem in idem circum inuolui, quae circumuolutio motus diurnus quotidianus uulgo appellatur propterea censuit auos de ferentibus calippi ad ciendos esse coelestes globos , quos reuoluentes ac restituentes appluauit, quι prohiberant quo minus inferιoribus globis superiorum motus communicarentur, ne mirabilis quaedam e Mituperanda esset in motibus planetarum confusio , dum sues et pariter alienis motibus agerentur. itaq; deferentium glcborum numero, quos excogitauerat Calippus, totι dem reuoluentes aut restituentes uno pauciores adiciendos putauit Aristoteles , ut quam ὐximus motuum confusionem evitaret: ut saturno tres, iovi tres: unicuiq; reliquoru omnia planetarum qAat Mor excepta luna. eui reuoluentes attribuere non oportuit . quando quide infra luna erat nullus orbis cor testις, qui motibus lunae ueheretur quιs ultam pesset motuum confusionem recipere. omnes autem in timuerseum reuoluentes fuerunt duo, re uiginti: qui severiorum orbium motus impedirentur, ut minime communicarentur inferiorιbus. Nam si exe-pli gratia saturi ius quadrup'iei motu circvagituri. et probebere vimus, ut huiusmodi motus n5 cἱmum ce
32쪽
tur ioui: opus est colloeare pub eis alios orbes, qui silein causa, ut inferiores haudquaqua .recipiant puperiora motus. Aesimiliter ricendu est de retiquis. Veigitur numeru atq; ordine si aeraru iuxta quidem Aristotelicam sententiam exprιmamus, ante omnia scire conuenit: Aristotele omnium seupremo planetae, qui siturnus dicitur, quatuor deseretes dare ac tres quide reuoluentes, 'per pctis nimiru uniuers ad idem, Cr eade uelocitate, qua octaua sphaer omni no circvagitur stupremlis deferens. caterum Aper potis et odiaca secundus qui primo est contigulis ab occasu ad ortum conuertitur , etficitq, ut planeta destinita flua ecteritate percurrat obliquMm circuitim. deInx de tertius,cuius profecto maximus circ lus ecliptica
seeat ad angulos rectos, qua doquide suos babct polcsin et odiaco,a meririe mou tur in f ptentricne, quartus porro insimus deferens in quo est planeta infixus, obliquo circulo quodam plane circvmagit Ar , impedimento est, ne a tertii orbis motu suus planeta usq; ad Tediaci polos rapiatur. Hactenus Arisior es consentiebat catippo , ut ante dixi. sed his praeterea quatuor defrentibus, alios tres homccentricos crbes addebat saturno , in omni enim ordina planetarum magni,s phili scphlis prudιnter uidit, Anicurque fercnrt oportere puam restituentem alieΥcΠollientem cppem, excepta seuprema qμidem si haera, hac enim reuoluente , sicu restituente , nemqva itiam xet, qVκ sibi opponatur: quoniam haeein planetis omniblis unum solum habet mettim,
33쪽
qui sene ab OrtM e in ortu, quatenus haec Maera quatuor' uigintLboris eo motu ab aplane circumduaestur quotidie. nondum sene tempore illo deprehensus fuerat motus ille aplanes , qui fit in eentum amnis gradu uno,ex quo sit, ut restituentes'quide sthaerae in unoquoq' Planetarum ordine sint pauciores- quam deserentes, pauciores inquam una tantum .
Quippe cum seuprema quae solo diurno motu circuma agitur , nullam restituentem postulet. Necessarium igitur uidit Aristoteles esse, ut praedictis ferentibus
contrauectae sthera apponerentur, quae reuoluentes seu restituentes merito uocantAr, quarum licium est duntaxat reuoluere aut restituere orbem aliquem
quantum superior in oppostam partem duxisset. Quantum par erat diximus de quatuor μturni deferentibus . iam redeamus unde fluxit orati O, de μturni eiusdem reuoluentibus ac restitu ntibus prosequamur. Infra quartum ultimumq; sturni orbem deferentem, qzintus orbis quidam est primus haud dubie reuoluens atq; restituens, qui polos eosdemer eundem axem habet cum quarto ipso deferente , super quos aequa celeritate mouetur ac ille ipse des vens: ex quo fieri necesse est, ut quarti illius deferemistis motus proprius ulrι orbium inseriorum communieari non queat. stbaeram illam quintam , quam primam esse reuoluentem diximus,porro siquitur altera omnino restituens: quae setArni est status globus. atq; hic super polis'axetertui deferentis, aeque uelociter ed tamen ad opposita circκmagitur, quare sina
34쪽
fine dubio causa est, ut ipsius tertii deferentis metum proprium nullus inferior globus possit unquam recispere. Tertιus deniq reuoluens glebus . qui septimus adeocn saturni ultimus orbis est succedit, qui superpolis er axe alterius deferentis aequa cel ritate ad opposita reuoluitur: ut motum quidem proprium secundus ille deserens nulli queat alteri globo inprietmere. Quae uero de saturni Orbibus dixi serentibus er reκoluentibus. eadem prorsus escere Cr epinari conueniet de Planetis etiam atqs omnibus excepta luna, quae, ut tu ante aperui, cum deferentes quinq; habeat,nullos tamen habet rcstituentes, Cr nlisios reuoluentes ,sturnus quoq; Cr iuppiter hoc a Plane. tis reliquis disserunt, quod horum uterq; habet quaatuor solum deferentes, ac tres restituentes: terorum autem unusiquisq; deferentes quιnq; , Cr restituenmtes quatuor. Ex his facile videmus, clim tribus ac triginta ferentibus, quι ponebantur a Calippo, addendos Aristoteles existimaverit duos er urgιnti reuolauentes seu, restituentes, iuxta quidem Aristotelicam sententiam in uniuersum globos caelestes praeter aplanem, supra quam nullum positit aliud hublimius caelum quamq. silo diurno motu cieri obseruaure , esse quinq; procula libro quinquaginta. caeterum siquis duos ιllos ferentes orbes, quos addebat calippus tum stu, tum lume auferat, quippe cum Drte οι- νiosius ad liti esse uideri queant:epus erit duas qηcq;
fotis relioluentes demere.nam remotis deseremtibus omn no essent ociose ac supervacaneae reuoluentes .
35쪽
E numero autem quinq; π quinquaginta sthararum cum ablatae fuerint sex, nouem et quadraginta; nt castiga:iores textus in Aristotele habent, seu pererunt navdquaquam. a. si duae ferentes in fle,d:saes; in luna demantur, necesse est reuoluentes quatuor dami, quandoqMidem nudam subluna esse reuoluentim ostendimus . Age vero de his, Aristotelis uerba subIciamus, quae se in duodecimo libro philosophiae prima leguntur. Necesse uero esse, inquit, se debent omnes stimul positae quae apparent edderese- eundum unamqua nq; errantium alteras, si haeras una pauciores, qκae reuoluunt, oe' ad idem postione semper primam eius astri 'haeram, quod inferius ordinatum est constituant, hoc enim modo solam eontingit, errantium lationem omnia facere. Cum igitur
in quibus ipsa quidem seruii:ur sthaeris, hae quidem octo, hae uero uiginti quinque simi, barum sane illas fias non oportet reuolui, in quibus fertur, quod insimae ordinatum est, quae quidem duarum s haeras reueluunt sex erunt, quae uero posteriorum qMatuor ,
six decim . c Mnesarum uero numerus , tum earum
quae Iserunt, tum quae revolvunt eas, quιnquagιnta quinque . Qqod si lunae , belι non reddae aliqais, quos drximus, mollis, omnes si harae erurit novem, et qMadrai ginta , pluralitas igitur
36쪽
sic etiam Aristotelis sententia refellenda; nulla enim antiqκorum sententia pones orbes omnes homoeentricos, potest causias eorum cmnium assignare, quae circa stellas apparcnt, non modo istorum , quae a posterioribus uerunt dii cnter obseruata. Sed ne illorum quidem essectuum, qui manifesti erant Eudoxi, o calippi, Aristotelis temporibus: ueluti Sosigenes ait Simplicis testimonio,in secundi libra de coelo, mlindo comentariis: immo nec illa homocentricorum opinio , quam pro nunclauit Aristoteles , videtur ipse Aristotclι omnino satisfecisse . quippe cum dicat, se tantum probabiliter, ac dialectier Uberuisse, qMae de coelestium globorum numero disperxerat, ac necessirias, m demonstratiuas rationes dicat esse ab iis petendas , qui sint in huiusmodι rerum studio peritiores,G- docti c. res. Aristotetis autem in duodecimo libro divinae philosophiae uerba haec punt, Quoesubstantias quoque'principia rum immobalia, ikm sensititia tot rationabiliter arbitrandum est esse : quηd enim necessarium est, relinquatur potenturi biss dicendum.
Hipparchi: & Ptolemaei opinio: dc al: orum, qui ecentricos, dc epici clos
37쪽
eentricorum multitudinem superuacaneam esse mo et in maliis defectuosam, e medio pullatis homoeentricis uiam eccetrieorum indκαι vel potius renovavit, ac multo reddidit ιllustriorem , ut qua multo ante a P ιlba oreis inuenta fuerat,neis mmata potius. hunc porro secuths est Ptolemans, qui tanto studio elaborauis, ae tantam dιlgentiam adhibuit in delenssis ex memoria hominum orbibus illis homocentricis demonstrandis eccentricis, ut iam nemo esset doctus in scholis, aut astronomorum , avsphilosophoru,qηi aequo animo posset quidqua de ,
moeentricis audire. Itaq' opinienem hanc Ptelemaei aperiamus, σ quibus demenstrationibus niteretur,
explicemus quambreuissime fieri potest . cum in pr
tia odera, praesertim stim, o lunam obstruassent,
nune maiorem, nune minorem quantitatem,aAt ma
gnitudinem praeseferre, ο usuales Gamares nunc maiores, nunc mInores, idq; in regionibus iis,c prouinciis, in quibηs purior Iolet esse aer, m nulla eo set medιorum inter Ochus m res, qμα ηidentur, helcrasities, oe' densitas, uel tenuιtas, π raritas ;uerum sie illa omnino haberent aquil liter, si musta prosus facta euariatione , eoncluserunt planetas modo publimiores, atque a terra distantes magis, modo propinquiores , necesse quidem est , ut eor pora , quanto ncbιs apparent minora, tanto remotiora sint , qηρ ηcro maiora , eo minar distent.
38쪽
1laee autem minime acciderent, si homoeentrici e priui omnes orbes. Itaq, necessarios hac uia esse pra- Laue t eccentri cos. M ei quidam insuper amιci oli rantur se omnino demonstratione concludere non apparcre ullam euariationem in quantitate astro-νum, vel propter crassitrem, vel propter tenuitatem cieris : qua post viros do las, uersatos in mathe,nu:icis decipere . Habemus, allium, instrumentlim, quo astrorum diametros recte percipimus ; Ο quanda sol fritisr uaporum causa nobis litiditur maior :xum vero ad medium caellim pervenerat, mincr lon- Ee apparet. Si tamen utroq, tempore instrumento,sso percipiatur , ea n em diame rum habere deprehendetur: At Isero alio tempore, putri si tunc erat bram, cμm explora5as eius magnitudιnem. Si eandem inquiras lange minorem habere diametrum deprehedes. id uero eccentrica deferentiae causa etsemre certum est Altera etiam ratione idem probant, hoc modo ut illi existimant)demonstrandndo. Quando lumbnare aliquod eausat umbram per corpus opacum , si corpus opacum fuerit ei aequum magnitudine, Mmbra est infinita , quae lineis nunquam concurrit: suminus eorpus opacum, umbra fit pγramidalis: Gι- ius quidem tineae tandem ccnclirrunt. A t quanto corpus opacum erit lucido propinquius , breuior erit umbra, ac altatistior: quanto vero longius aberat, longior quoq' , ac latior umbra causabitur. Iam, ut id inole experiri pesmus , statuatur columna immobilis , cuius umbra attin latur diligenter, aestate Dis C 2 gre r
39쪽
sior erit ae latior , quam hieme, propter eanἡem rationem. Ad haee Mathematici sotis deferentem est iderunt ecentricum esse. uius orbis in arctices m dietate zodiaci existat, an tabsis uero in australi, qui pe cum diutius in arctica maneat quam in australi, insignis quidem serealibus commoratur diebus centum septem, octoginta, minutis uiginti, ae duo-hus triginta fecundis: in austratibus uero , diebus centum octo π septuaginta, horis quinque, minutis octo σ u ιnti, quatuor porro, CP quadragin tu secundis . Tardius igitur sol cietur conuertitur in septentrionali medietate quam in meridionali,stiatio nouem fere durum, quod minime eontingeret, si globus, qui fert solem non esset ecentricus. Praeterea quomodo tanta esset uarietas in solis , Crtunae deliquijs, ut aliquando maiora ferent aliquam do minora Z nisi luna interdum in plenilunio essea
propinquior terrae, ut magis per eius umbram obscuraretur Or remotior interdAm, ut eam umbra terrae
non adeo attingeret f ae, nisi luna o set in interlunio modo inter se minus distarent, modo magis luna quandoque magis, quandoque minus impediree solem, ut ad nos ille radios puos minime diffunderet. Eiusemodi rationibus Ptolemaeus credidit se demens basisse haud dubie insolubititer ecentricerum neces statem. Alijsporro etiam rationibus argumentis , ut pecvlιarius consi rmaret vieiclos , adhibuitemne studium, atq; omnem diligentiam. Quare ipsius rationem unam in medixm proferamus . Exi-
40쪽
stens in eadem inquam ecentrici parte , ut in abs ., Mel in anta de , uel in prima , uel in secunda lat i- udιne , plancta nMne altior, nune d ressor est; quod eum ex ecentrico minime proueniat , qηippe, min eadem ecentrici parte illud ipsium accidat , op est epiculum statuere , qui cum in seipsum reuol Ma tur , in quacunq; parte fuerit eemtrici, necesse s ,
Me modo planetam eleuet, modo deprimat eum , reddat nunc directum, nune retrogradum , nrinc
tιcnarium, nunc tardiorem, nune uelociorem .hiam
Mandoq, circumagitur a solo deferente , in quo figi
ur siuus viricius: ut, cum in stationibus est, quan da ab epirici. simul, cr ab ecentrico : σμucuM est directus: ut luna , cum est in anta de : reliqlii autem planeta , qui feruntur ab epicietis, cum sontis abside;quandos ab epicicti motu contrario, at Dab ecentrico: tunc uero est retrogradus: At luna cum
est in abside: ac Geteri planctae , cum punt in antα- Ude . His' huiusmodi aliis argumentationibus Ptolemaeus, qui Ptolemaei sententiam Ο'placita squi maluerunt , quam ponere globos emnes homo centricos, visi sunt ecentricos epiciclos communi propemodum consenseu, e plausu omnium scholarumduxissera confirmasse. Ptolemaeus autem civIRIt, ac studisse conatus est probare , quae circa seelem appareant per ecentricum fine epicicis , aut per vici
elum sine ecentrico monstrari. Gr defenἀi pesse. Qua suam longὸ melius est , soli quidem ipsi ecentricum assignare dempto epiriclo. Reliqui autem planetae