Disputationes duæ, prior De somno et vigilia, posterior De comate seu cataphora, habitæ in Auditorio Medicorum Basiliensium, ab Andrea Christiano Ripensi, adiuncta est Quaestio ab eodem in publico Promotionis Actu discussa

41쪽

dispositione assectiim esse necesse est.

VII. Illud autem instrumentum esse cerebrianteriorem partem,c si firmant remedia ad somnum conciliandum d excitandum adhiberi hoc loco solita:&motus cui infer Uientes nerui citra controuersiam a post eo riori parte oriuntur)per somnum, collatus cum tensu liberior.

v III. Huius ita , dispositio aliqua aut simila

ris, aut instrumentalis, aut communis est, quae Cataphoram inducit. IX. similarem non esse, id argumento est, quod non qua uis minima cerebri portione offensa, somnus obrepat, quodq; epota naribus admota somnii efficiant, prius quam temperiem cerebri mutent.

cornunis quoq; morbus comatis cauisse ess e nequit quoniam interdum cerebri portiones eximuntur, nullo interim eueisitiente huiusmodi malo. XI. Ab organico itaq; morbo,tanqua a cau.

42쪽

sa proxima,Cataphora prouenire statuena dum est. XII. Sed hune,re bene perspecta nemo dixerit esse uitium magnitudinis,numeri, figurae uel situs partium solidarum cerebri. Quomodo enim has dispositiones mutari existimabimus,cu clamorem duriori conis trectatione aegri quandoq; excitantur XIII. Si cauitatis offensas obijciat aliquis, seu obstructiones: dicimus eas nec omnisco inatis, praesertim uigilis, nec continent enici proximam esse causam. XIIII. Quare nihil, cui hanc somni differentia adscribere possimus,arbrtror superesse,nt si spirituum animalium qui motu suo sensibus omnibus inseruiunt in uentriculis carebri anterioribus diminutum motum uelut pigritiam quandam prSternaturam, certis conditionibus circumscriptam. XV. Quae cum ita sese habeant,Cataphorani pro morbo acceptam hac definitione exprimemusci ut sit dispositio somnicillosa priorum cerebri uentriculorum, sine febrepςrpetua

43쪽

si risi sill

titiost: ' perpetua atque motus desectu, torpore quodam spirituum animalium praeterna

turam orta.

XVI. Porr , quemadmodum hic torpor non uniformis temper est, sed uariis gradibus, quibus a spirituum motione naturali recedit, distinguitur ita plures Comatis differentiae obseruatae sunt.

XVII.

Etenim quandoq; sincerus est,quandoque agitatione aliqua permistus de uelut

turbatus.

XVIII Sisincerus sit, ut nulla ei agitatio spiri

tuum reluctetur,uωμα absolute,uel cum adiectione νημωδες, dictum constituit, in quo

sine mora aegri somno tali opprimuntur, ut difficulter excitentur, similes iis iacentes, qui naturaliter&profunde dormiunt. XIX. Hoc genus rursum, pro maiori minoriq; spirituu sedatione, de somni, qui sequitur, discrimine,in leue dc profundum Coma distribuitur. XX.

44쪽

est spirituum quies,ut nec motus uera ἐuigilias, nec quies ad somnum sufficiat, i e

clausis oculis iaceant aegri,uelut spe somni conciliandi,tamen dormire nequeunt, sed plurimum uigilant,surgunt interdum, uigilantium autem munia obire non possunt. hanc speciem ueterum nonnulli Catochu

nominarunt.

XXI Comati uigili nonnunqua ob spiritu uni

inordinatam admodum exagitatione perturbationemq; accedit delirium: nonnunquam minori exist ente causae ut, citra delirium cataphora infestat. XXII. Cum delirio est, quando aegri promptissimi ad exurgendum existunt,uocem ac sonum omnem facillime audiui, corpus p rq ter rationem iactant, inepte loquutur,atq; abalienata mente saepe exiliunt.

XXIII it quia Cataphora haec inter Phrenitim&Lethargu ambigit & oberrat,aded ut in horum alterum transire possit,diuiditur in Cataphoram torpidam lentam,pigram segnem quidam uocat qua λνθῶ γρφρενῖτιν appellant,

dria adit

45쪽

ρppellant, Min non torpidam, quae generis nomen retinet, vel φρενιτιλνθια γρῖ nune cupatur.

XXIV. In lenta enim aegri surgentes magis sa piunt,&no multum mouentur,modo dormiunt,modis uigilant,ri tunc magis desipiunt,quum ad Coma deferuntur. XXV. In altera specie, multum concitatius

mouentur aegri, ut rar,uociferari,partemue aliquam mouere desinant,&si eXciten tu aut compellantur,incomposite adstan . te intueantur, grauiter delirent,&mali

quidpiam alijs inferre conentur, paulo inferiores his,qui extrem desipiunt. XXVI. Promptum modbest, causas huius uiti uenari, si quidem hoc fundamentu iactum sit scilicet omne id, quod praeter naturam cerebrum afficiens, spiritus sistere potest, ut interim nec febrem generet, nec motu auferat, ut sua Cataphora posse inducere a&si copuletur etiam aliquid, eosdem spiritus commouens exagitans uigilis o malis causam existere.

46쪽

'Quo substrato,in serie earum rerum,quq somnum in uniuersum inducunt,animum circumferenti quaedam occurrent causae imbecilles ad eb, ut naturalem uel mediupotius somnum , quam Cataphoram gignant, eae scilicet, quae motum uel nullum, uel blandum spiritibus inferunt,4 eosdeminuunt quaedam ualentes admodum,ut Carum atq, Apoplex iam efficiant in quibus, contra ac in Comate uix, aut ne vi K quidem, clamore uellicatio neue e X citantur aegri, ut sentiant uel respondeant nempe la umor aut externa uiolentia replendo.

put comprimendo uias spirituum penitus impedient. XXVI H. Itaq;,quantum quidem ad praesens institutum attinet, spiritus sopiuntur, primum, ab illis, quae impense refrigerado densant atq; cogut:tum adsumpta in cibo, potu uel

medicamentis: tum etiam exterius supra mς dum usurpata.

XXIX. Secun d b,a ijs,quae eosdem spiritus sui admistione turbulentos crassosq; torpi diores reddunt, quo in numero uapores

pituitos

Leti

47쪽

e lpituitosi,crassi ac lenti habentur. XXX. Tertio,a ijs, quiobstrue do uias occludunt, spiritus undiq; stipant: quales sunt

uapores itidem pituitosi,multi atq; contumaces,ipsaq; adeo pituita,quae tamen non omnino uentriculos occupet.

XXXI

In uigili Comate spiritus exagitantur,ta ab humoribus, tum a uaporibus pituitosis sibiliosis, acrimonia, caliditate, maligna qualitate uel putredine,molestantibus. XXXII. Putredine,inquam, mistae materiae .leu

aut etiam extra cerebrum concepta: co trario enim modo sese habens, no Coma,sed uerum Lethargum,uel Phrenitim causata XXXIII. Vapores praedicti uel in cerebro nati sunt, uel aliunde e conscenderunt quo nomine aliam per se, aliam perc5 sensum Cataphoram statuere licet. XXXIV. semper nihilominus ab humore aliquo, uel pituitoso,uel cui bilis mi stafit,resoluto suscitari sum os illos consentaneum est,

48쪽

ideoq; hoc loco duplex causarum anteceod usium genus requiritur. XXXV. Vnum est earum, quae generationi pitui

accommodatae sunt ut frigida intemperies capitis,uentriculi aut e patis: totius corporis cacochymia: uictus ac uitet ratio,itas, item aeris, ob regionem , habitationem, uel anni tempus, constitutio coaceruandae pituitae idonea: uacuationum consuetarum: exercitiorum intermissio. Eodem pacto res in bile habet.

XXXVI.

Alterum est earum, quae humorem praeo dictum in fumos resoluunt, eosq; a parte mandante ad caput attollunt, quae procul dubio ex calefacientium genere sunt. hinc

in febribus pituitosis atq; biliosis item ab ebrietate, exercitio, nimio aestu solis, balneo, alijs huiusmodi causis praegressis, inuadere consueuit Cataphora. XXXV H. His addenda est debilitas capitis, nempe partis recipientis, quam procreant,humida in rem peries cerebri, curae,studia nimia,& alia eiusdem farinae, e X eorum,quM gumuntur, geruntur,'ducuntur retinenturpi tr

para

a cad

49쪽

XXXVIII. Prognostica signa uariant pro differenistrarum,causarum & sympto matum consequentium diuersitate. Quanto enim haec a naturae modo longius recedunt, tanto malum est deterius periculosius. XXXIX. Coma igitur uigil somnolento non pigrum pigro,perniciosius est.

XL. Quς causa maligna prouenit Cataphora, exitiosa est,quemadmodum sella quet in febribus ardentibus prauis ositur. XLI. Periculum etiam iii aximum minantur, uehemens delirium,iactatio corporis per inpetua, toruus aspectus, capitis intensus calor, excretiones alui irinae subsistentes.

XLII.

Coma, quia morbus est, per cotraria tollendus uenit & quia sens morbus est, quia causa coniuncta conseruatur,causae abla tione indiget, ut curetur.

XLIII. Causa illa pituita litis est,nec, o utri

50쪽

mia fue ibidem genua est, siue alium de aduenit,vacuatione sensibiliri insensibili minui debet quod si et errhinis,apophlegmatismis,dropacibus, sinapismis, item discutientibus.

XLIIII

Hoc cum fieri nequeat citra opem calidorum remediorum,ne illa plus attrahante subiectis partibus, quam dissipent, praemitti debet superuacuorum, quae malum augeret fouere possunt, corpore et quo inanitio. XLV. Si aliunde efferatur materia, cum id ab Dque motu non fiat, contrarius illi inducendus est, uarijs revulsionum generibus repulsionem non admittit cerebri structura donobilitas ut frictionibus, ligaturis, sanguinis missione,&c.

XLVI.

Praeterea, cum non possit humor moueri nec fumos de se fundere, nisi abundet, suaq; tum quantitate, tum qualitate molestiam corpori creet,ideo hic quoq; uacua tione mi alteratione poscit. Interim pro

hibendum est,ne amplius infestet. XLVII